ခ့ၣ်အဲးစံၣ် – KIC News

ဖဲမဲးစိာ်ထီၣ်ကီၢ်အသီ (၁) ယပှၤကလုာ်ကညီဧၢ မ့ၢ်ပှၤလၢအဂ့ၤကတၢၢ် နအဲၣ်နဲတၢ်တီတၢ်လိၤ တမှံၤနအဲၣ်ဒီးတူၢ်လိာ် အဲၣ်ဘၣ်ယဲဒၣ်နၤဒိၣ်ဒိၣ် ပာ်ကဖၢသးလၢနဃိ. (၂) ကီၢ်ကညီကီၢ်ဘၣ်ဆိၣ်ဂ့ၤ ထဲနဂ့ၢ်ဆၢသး၀ံၣ်က့ၤ တၢ်လူၢ်တြီၤကစၢၢ်ကလိ နဃံလၤနဲဒၣ်ထီဘိ သ့ၣ်ဒိၣ်၀ၣ်ထီဖျါလါဟ့ ဃံလၤဒိၣ်ယတဲတသ့. (၃)ထံဖိကျိလၢကပီၤဆှံ ယွၤလီၤထီဘိတအိၣ်ဘှံး မ့ၢ်ကီၢ်လၢအဘၣ်ဆိၣ်ဂ့ၤ ယကီၢ်ဃံလၤကီၢ်သူလ့ၤ ထံဆဲးမဲးယွၤကီၢ်သူလ့ၤ လၢပဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်သဘျ့. (၄)ပမှံၤပှၢ်ဖံဖုလၢပျၢၤ ဘၣ်တူၢ်တၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤ ဘၣ်သုးကစီာ်ကွံာ်အသး ဃုာ်ဒီးဖိလံၤသ့ၣ်တဖၣ် ခဲအံၤပကီၢ်ကဲပှၤကီၢ် လၢပျၢၤမ့ၢ်ပကီၢ်ကညီ. (၅)ကညီဖိကိးဒ်ကိးဂၤ ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤလီၤပသး ပၢၤဃာ်သူးသ့ၣ်လၤကပီၤ ဖဲနအိၣ်နဆိးအလီၢ် ပှၤကလုာ်တၢ်သူတၢ်ပှိၤ ကလူလီၤက့ၤလၢပလိၤ. (၆)သူၣ်ထီၣ်က့ၤသးတဖျၢၣ်ဃီ တစၢၤဃီပမ့ၢ်ကညီ ပမ့ၢ်အိၣ်ဖုၣ်ထီလီၤလီၢ် ပသံၣ်ပခုးကလီၤဃီ ၀ဲၢ်ကူးဘုပုၢ်မ့ၢ်ကူးဒီး ပုာ်လီၤဘုလၢသံၣ်လၢပျီ. (၇)ကညီဖိကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢ တဘၣ်နီၤဖးလိာ်ပဆၢ ဒ်၀ၣ်အါဘိသိးတဲာ်ထံ ပအါဂၤက၀ံၤတၢ်မံၤ ၀ဲၢ်ထံထၣ်ပုၢ်အိၣ်ထံခံ အိၣ်န့ၢ်လိာ်ဟုဆၣ်မ့ၤဆွံ. (၈)ပပှၤကလုာ်ဆၢထံၣ်က့ၤ ပကီၢ်ဃံလၤကီၢ်သူလ့ၤ မုၢ်ယဲၤခွံဘိကဒုလာ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်လိာ်က့ၤပသး သိးထီၣ်က့ၤပဆ့ကညီ ဖဲမဲးစိာ်ထီၣ်ကီၢ်အသီ. အိၣ်တမှံၤကီၢ်အီစ်ထြ့လ်ယါ.....သူလ့ၤနီၣ်မံၤဖိ

စီၤသ့မၠ့ၣ် (လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄ သီ,၂၀၁၈ နံၣ်). ကတီၢ်အံၤဆွံၣ်ဒ့ၣ်ထံကီၢ်(Stockholm)၀့ၢ်အပူၤ(Sweden Idol )တၢ်ပြၢလၢတၢ်မၤအီၤအံၤ ပှၤမံၤဒိၣ် တဂၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲစီၤကံၣ်စိလၢအမ့ၢ်ကညီဖိလၢအသးအိၣ်(၁၇)နံၣ်တဂၤအံၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲဒၣ်အံၤ လၢအပူၤကွံာ်အိၣ်ဆိး၀ဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ဒဲက၀ီၤပူၤ ဒီးလဲၤတုၤလၢကီၢ်ဆွံၣ်ဒ့ၣ်အိၣ်လံ၀ဲ(၁၅)နံၣ်လံဒီး အခဲအံၤအ၀ဲအိၣ်ဆိးလၢ(Halls Berg)၀့ၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဆွံၣ်ဒံၣ်အဲၣ်ဒီတၢ်ပြၢအပူၤ စီၤကံၣ်စိအံၤ သး၀ံၣ်တၢ်ကလုၢ်ဂၢၢ်ဒ်သိးပှၤသး၀ံၣ်တၢ်စဲၤနီၢ်တဂၤအသိး ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲ ပှၤစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်(judge) တဖၣ် အတၢ်စံးပတြၢၤဒီး ဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ် ဟ့ၣ်ဘါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်လဲၤပြၢ၀ဲန့ၣ်စီၤကံၣ်စိတဲ၀ဲလၢ “လဲၤပြၢလၢညါတဘျီသးနံၣ်(၁၆) မ့ၢ်ပှဲၤမးနုာ်ပြၢန့ၢ်အဃိ ယသးအိၣ်(၁၅)နံၣ်ဒံးလီၤယလဲၤပြၢတန့ၢ်ဒံးဘၣ်.အခဲအံၤတဘျီက့ၤကိးဒါက့ၤယၤအဆိဘၣ်ဆှၢန့ၢ်တၢ်ဂီၤ,ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢအန့ၢ်အမးအါကတၢၢ်(၄)ဂၤဘၣ်နုာ်တၢ်ပြၢဒီးဖဲ(၄)ဂၤအကျါယပၣ်ဃုာ်လီၤ”အဂ့ၢ်တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲဒၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအသးစဲတၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢအမဲာ်ညါ အ၀ဲသးစဲစ့ၢ်ကီး ဖျၢၣ်ထူတၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲတဂၤ စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်လဲၤပြ၀ဲ(Sweden Idol )တၢ်ပြၢန့ၣ်အပူၤ အ၀ဲလိၣ်ကွဲဖျၢၣ်ထူဒီးအခီၣ်ဘၣ် ဒိဘၣ် ဆၣ်ပာ်ဆူၣ်သးဒီးလဲၤ ပြၢ၀ဲတၢ်သး ၀ံၣ်ပြၢအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ကတီၢ်အံၤလၢ ပှၤဃုထၢထီၣ်ပှၤအဂ့ၤ ကတၢၢ်(၁၃)ဂၤအကျါအ၀ဲပၣ်ဃုာ်လံဒီးအ၀ဲမၤန့ၢ်တၢမ့ၢ်ဂ့ၤတန့ၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤကဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢအဂ့ၤကတၢၢ်အဂ့ၢ်စီၤကံၣ်စိတဲ၀ဲလီၤ. “ယကဂုာ်ကျဲးစၢးအီၤလၢအဂ့ၤကတၢၢ်လီၤ.ပှၤကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်ယၤဒီးပှၤမ့ၢ်သးးခုဒီးယသးခုလီၤ.ကတုၤလၢဖီတၢၣ်အဂီၢ်ဘၣ်လဲၤတဆီ၀ံတဆီအဂ့ၢ်...

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤရှါ. ကညီသးစၢ်ကရၢ(KYO)ဒီးကညီသးစၢ်ပှာ်ဘျးစဲ(KYN)တဖၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲဒီးကမၤ၀ဲကညီသးစၢ်တၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးတခါ ဖဲလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ခံနွံတနွံအံၤ လၢကတီၢ်ယံာ်၀ဲသၢ သီဖဲ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်) ကီးတရံးတၢ်ပၢ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကညီသးစၢ်ကဒဲကဒဲတဂၤဒီးတဂၤလၢကနၢ်ပၢၢ်လိာ်သးကအါထီၣ်အဂီၢ်, ကသ့ၣ်ညါအါထီၣ် တကီၢ်ခါထံရူၢ် ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးအဂီၢ်ဒီးသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အကပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိး၀ံၤ လဲၤလၢတၢ်အိၣ် ဖှိၣ်ဒိၣ်ပတီၢ်ကန့ၢ်အဂီၢ် ပညိၣ်အီၤအဂ့ၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲမူးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. သးစၢ်တၢ်ထံၣ်လိာ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးလၢတၢ်ပာ်လီၤဃာ်အီၤလီၤလၢစ့ကၠး(၁၄၀)ကလီၢ်အံၤ အပူၤ ခၢၣ်စး လၢ ဟဲထီၣ်တဖၣ် ဒ်အမ့ၢ်ပၣ်တံၣ်, ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်, လံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ, ဖၠၣ်စိမိၤကၠိ, ကီၢ်ဆၣ်, ကၠိဖိက ရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤလၢအ့ၣ်ဒ့ယါ,ကၠီၣ်တဲၣ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤသးစၢ်ကရူၢ်(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်(၂၇၀)ဂၤကဟဲထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ပူၤ,ကီၢ်ချၢကညီသးစၢ်ကရူၢ်တဖၣ်သးစၢ်တၢ်ထံၣ်လိာ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးအမူးအံၤ ဖဲအပူၤကွံာ် ၂၀၁၁နံၣ်ဒီး၂၀၁၂နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်မၤတ့ၢ်အိၣ်၀ဲဒီး ဖဲ၂၀၁၅နံၣ်န့ၣ် ကညီသးစၢ်ကရၢ(KYO) တီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤသကိးတၢ်ဒီးကညီသးစၢ်လၢကီၢ်ဆၢတဖၣ် ဒီးမၤ၀ဲကညီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒိၣ်တဘျီစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤမၠၣ်အူသၣ် အမဲရကၤကီၢ်စၢဖှိၣ် ၀ၣ်ရှ့ၣ်တၣ်ကီၢ်စဲၣ်(Seattle)၀့ၢ်(Washington)ဖၠၣ်စိမိၤ ၂၀၁၈ နံၣ်အဂီၢ် (Roux Prize) ခိၣ်ဖးအံၤ ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲဆူ ဒီကထၢၣ်စ့ၣ်သံၣ်ယၣ်မီၣ်လၢအမ့ၢ်မဲၢ်တီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်ပှၤနဲၣ် တၢ်အံၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၆)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ဒီကထၢၣ်စ့ၣ်သံၣ်ယၣ်မီၣ်အံၤအိးထီၣ်ဃာ်၀ဲမဲၢ်တီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဖဲ မဲၢ်ဆီးအပူၤဒီး ကူစါယါဘျါန့ၢ်၀ဲ ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိ,ကီၢ်ပယီၤအပူၤပှၤဆါတဖၣ်ဒီးဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တကပၤဒီးတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဂ့ၤအဃိဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲခိၣ်ဖးအဂ့ၢ် မဲၢ်တီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ် ပှၤဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်(၂)ဂၤတဂၤ နီၢ်အဲနံၣ်စံး၀ဲန့ၣ် လီၤ. “တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲဂ့ၤအဃိ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤခိၣ်ဖးလီၤ. လၢတၢ်မၤ၀ဲ တၢ် အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အံၤအဖီခိၣ် ပှၤတ၀ၢတၢ်အိၣ်သးဂ့ၤထီၣ်အိၣ်အဃိ ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးလီၤ. ”အဂ့ၢ် စံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါတၢ်ဟ့ၣ်လီၤခိၣ်ဖးဃုာ်ဒီးစ့ဒီလၣ်(၁)ကလီၢ်အံၤဒီကထၢၣ်စံၣ်သံၣ်ယၣ်မီၣ်လဲၤထီၣ်ဟံးန့ၢ်၀ဲလၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲဒီးခိၣ်ဖးလၢဒိးန့ၢ်၀ဲအံၤကကဲထီၣ်တၢ်ကဲဘျုးလၢတၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်ကူစါယါဘျါပှၤဆါတဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်နီၢ်အဲနံၣ်ဆဲးတဲ၀ဲလီၤ. ၀ၣ်ရှ့ၣ်တၣ်ဖၠၣ်စိမိၤအံၤစးထီၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် (Roux Price) ဖဲ၂၀၁၃နံၣ်ဒီး တၢ်စးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲခိၣ်ဖးအံၤ ဖဲ၂၀၁၄နံၣ် ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအမၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ လၢပှၤတ၀ၢပှၤလၢအအိၣ်ဒီး တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါလီၤ...

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၁၈ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်. အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤလၢလိညးကစၢၢ်တၢ်ထုးထီၣ်လၢၢ်အံၤ တၢ်ပာ်ပတုာ်ဃာ်အီၤအ၀ံၤအလီၢ်ခံ ကတီၢ်အံၤ တၢ်ထံၣ်ဃာ်ကဒီး၀ဲကစၢၢ်ကထုးထီၣ်လၢၢ်လၢအအိၣ်ဖဲဖၣ်ပူၣ်(မုၢ်တြီၢ်)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ အဂ့ၢ် တၢ်ကွၢ်ထွဲခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်,သ့ၣ်ပှၢ်,ဟီၣ်လာ်ဒီးကျဲမုၢ်ကျဲ ဘိကိတိာ်ခိၣ်စီၤပၠံၣ်သၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. (Chian road and Bridge Corporation-CRBC)ဟံးဃာ် စ့လၢအ့ရှၢၣ် တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီ ထီၣ်စ့တၢး (ADB) ၀ံၤ ကတ့ထီၣ်၀ဲကီးတရံး-အ့ၣ်ဒူၣ်အ့ရှၢၣ်ကျဲအဂီၢ် လိၣ်ဘၣ်လၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဟံးအီၤလၢလိညး ကစၢၢ်အံၤ ဖဲအပူၤကံွာ်စှၤလါအကတီၢ် တၢ်အိၣ်ပတုာ်ဃာ်အီၤဒီး လၢတၢ်ကက့ၤထုးထီၣ်လၢၢ်အဂီၢ် တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးအီၤ ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. လိညးကစၢၢ်အလီၢ်တၢ်ကထုးထီၣ်လၢၢ်တၢ်တိာ်ဃာ်လၢဖၣ်ပူၣ်ကီၢ်ဆၣ်,ကမီၣ်လဲကစၢၢ်အဂ့ၢ်တၢ်ထံၣ်ဃာ်အီၤဒီးဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ကထုးထီၣ်လၢၢ်ဒီးကတီၢ်အံၤတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်န့ၣ် တၢ်ကွၢ်ထွဲခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်, သ့ၣ်ပှၢ်, ဟီၣ်လာ်ဒီးကျဲကိတိာ်စီၤပၠံၣ်သၣ်စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တၢ်လီၢ်အသီဒု ပထံၣ်ဃာ်လံ (ADB)နာ်က့ လဲၤကွၢ်၀ံၤလံ, ဘၣ်ဆၣ်တက့ၤဆဲးကျိးပှၤဒံးဘၣ်, ကတီၢ်အံၤ ခီပနံၣ်အသီအိၣ်လံဒီးပကဆဲးမၤအီၤဒီးခီပနံၣ်အသီလီၤလၢ(CRBC)တကပၤတၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ဒ်လဲၣ်,လၢအ၀ံၤတၢ်အၢၣ်လီၤအိၣ်ဒီးခၠ့ၣ်လ့မၠဲၣ်ခီပနံၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်.ပ၀ဲခီပဆဲးကျိးန့ၢ်အီၤ,မ့ၢ်လိၣ်တခီပကဘှါရှဲရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်အီၤ”...

လါစဲးပထ့ဘၢၣ်,၂၀၁၈နံၣ် “ပထံၣ်လၢပမ့ၢ်ဒီသဒၢလၢတၢ်ဆဲးကသံၣ်တခီ တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်ပလဲၤခီပတာ်အီၤကန့ၢ်” (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တၢ်ပၢ မုၢ်တြီၢ်(ဖၣ်ပူၣ်) တၢ်လီၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ စးထီၣ်ဖဲလါအီကူာ် ကတၢၢ်ဒီးလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ကတီၢ်အံၤ ပှၤဖိသၣ်ကအိၣ်လၢ (၃၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်၀ဲ တၢ်သမူးဖိတၢ်ဆါအံၤ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အ၀ဲအံၤ ပှၤလၢအကူစါ၀ဲတၢ်ဆါအံၤ အဘူးကတၢၢ်လၢအမ့ၢ် (BPHWT)ပှၤနဲၣ် တၢ် စီၤ၀့ကၠီၣ်အံၤ ပထံၣ်လိာ်သံကွၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-မုၢ်တြီၢ်လီၢ်က၀ီၤအပူၤ တၢ်သမူးဖိတၢ်ဆါ လၢအကဲထီၣ်အသးအံၤ တၢ်အိၣ်သးအလီၢ်ခံကတၢၢ် အိၣ်ဒ်လဲၣ်. စီၤ၀့ကၠီၣ်-မုၢ်တြီၢ်(ဖၣ်ပူၣ်) ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒွဲၣ်လိ, ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤ လၢအပူၤကွံာ်လါအီကူာ် ၂၄သီအနံၤ တၢ် သမူးဖိတၢ်ဆါအံၤ ရၤလီၤအသးအံၤ (BPHWT)လီၢ်က၀ီၤ ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ပသ့ၣ်ညါအီၤ သီသီဒီး တၢ်အံၤပကဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်. ဆိမိၣ်၀ံၤ ပဟ့ၣ်လီၤကသံၣ်လၢအလိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-တၢ်ဆါအံၤဘၣ်လၢပှၤသးနံၣ်ထဲလဲၣ်. ဒီးနးထဲလဲၣ်လံလဲၣ်. စီၤ၀့ကၠီၣ်-တၢ်သမူးဖိတၢ်ဆါအံၤပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤန့ၣ် ဖိသၣ် ၁၂နံၣ်အဖီလာ်ဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကဲထီၣ်သး...

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄ သီ, ၂၀၁၈ နံၣ်, နါ၀့ၣ်ဖၠိစၣ် တၢ်ပညိၣ်ဃာ်အီၤလၢထံဆၢကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤပူၤကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်, လီၢ်က၀ီၤဖိဒီးပှၤပတီၢ်မုၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒီး KNU-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၇)အခီပနံၣ်တခါလၢအမ့ၢ် (Stepping Stone Company Limited )အံၤ ရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲလၢကဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ဟံၣ်လီၢ်လၢအပှ့ၤကလံၤ စှၤ၀ဲတၢ်တိာ်ကျဲၤတခါ ဖဲ၀့ၢ်ရၤမတံ(မၠၣ်၀တံၣ်)န့ၣ်လီၤ. တၢ်တိာ်ကျဲၤအမံၤလၢ ‘စ့လဲၣ်မၠဲၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤ’ အိၣ်၀ဲလၢကညီကီၢ်စဲၣ်, ၀့ၢ်ရၤမတံ, အစီၤစုၤဒီးရၤမတံ-မဲၢ်ဆီးတိၤအံၤ (၄) မံၤလာ် အ့ရှၣ်ကျဲမုၢ်ဒိၣ်ကပၤဟီၣ်ခိၣ် လီၢ်လၢအအိၣ်၀ဲ (၄၈)အ့ ကၢၣ်အံၤ တၢ်ကမၤဖျါထီၣ်ကမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ်အဂ့ၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢအမ့ၢ်သုးခိၣ်မိၤရှ့စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ကညီဖိလၢအိၣ်လၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤဒီးထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢမၤအီၣ်တၢ်မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်သုတဘၣ်ဒိးလဲဟံၣ်လၢအပှ့ၤဒိၣ်ဒိၣ်ဘၣ်အဂီၢ်တၢ်ပညိၣ်အီၤလီၤ”အဂ့ၢ် စီၤမိၤရှ့စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. စ့လဲၣ်မၠဲၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်ခဲလၢာ်ကအိၣ်၀ဲ(၁၀,၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤလီၢ်,ဘျီၣ်,ကၠိ,တၢ်ဆါ ဟံၣ်,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်သူၣ်ထီၣ်,ဖီကျီး,ဒီးဒ်သိးသိလ့ၣ်လဲၤက့ၤ ကညီ၀ဲအဂီၢ်တၢ် ကပာ်လီၤသိလ့ၣ် သန့တခါအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဒၢးလီၢ်လၢတၢ်ကဆါလီၤအီၤတဖၣ်အံၤ တၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်အီၤတကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်လၢတလါအတီၢ်ပူၤ တုၤအနံၣ် ၂၀ဒီး...

လါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၅ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤမၠၣ်အူသၣ် ပှၤကီၢ်ပယီၤဖိ ဟံၣ်ဒူၣ် ၉၈ ဒူၣ်,ပှၤနီၣ်ဂံၢ် ၅၀၀ဂၤဃၣ်ဃၣ် လၢအအိၣ်ဆိးဖဲကီၢ်အမဲရကၤ (Nebraska) ကီၢ်ဆၣ်(Omaha)၀့ၢ်အပူၤ(Yale Park)ဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်လီၢ်အံၤ ကီၢ်ပဒိၣ်စံးလၢဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အံၤ တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်အဃိ အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်သုးကွံာ်အလီၢ်တစိၣ်တလီၢ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပှၤကအိၣ်အဂီၢ် အပတီၢ်တထီၣ်ဘးဒံးဘၣ်ဒီး ဂာ်သ၀ံလၢတၢ်သူအီၤတဖၣ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်အဃိ လၢတၢ်ကက့ၤဘှီဘၣ်က့ၤအီၤအဂီၢ် ပဒိၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် မၢပှၤသုးဆိအလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ် စီၤအဲၣ်မူလၢဘၣ်သုးကွံာ်အလီၢ်အကျဲတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. “ပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲတုၤဒီးမၢပှၤစံၣ်လီၤ.မၢဟံးန့ၢ်၀ဲတၢ်ကူတၢ်သိး (၃)သီဂီၢ်, ၀ံၤမးမၢဟဲက့ၤဟံး တၢ်ဖိတၢ် လံၤကတီၢ်အံၤဟံၣ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤပှၤအိၣ်တသ့နီတဂၤဘၣ်.ယမါခီအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိတယံာ်ဒံးဘၣ်.အခဲအံၤဘၣ်လဲၤအိၣ်လၢပှၤဟံၣ်,တဲ၀ဲလၢတၢ်သူဂာ်သ၀ံအံၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စီၤအဲၣ်မူစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကညီဖိဒီးကလုာ်ဒူၣ်အဂၤအိၣ်ဆိး၀ဲ(Yale Park )ဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်လီၢ်အံၤ လၢအပူၤကွံာ်၃ နံၣ်ကတီၢ် ဂာ်သ ၀ံဒၢပိၢ်ဖးထီၣ်တ့ၢ်တဘျီဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်အဃိ ဟံၣ်ကစၢ်တဖၣ် ကက့ၤဘှီဘၣ်က့ၤ၀ဲ ဟံၣ်လီၢ်အံၤဒီးဒုး သ့ၣ်ညါဃာ်၀ဲလၢအပူၤကွံာ်...

လါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၄ သီ၊ ၂၀၁၈နံၣ်၊ နါဘှါချ့ၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူာ် ၁၂သီအနံၤ တၢ်မၤလၤကပီၤ၀ဲ ကညီမၤထူရၤအမုၢ်နံၤ ဖဲကညီကမျၢၢ်ပၣ်တံၣ်(KPP) အရူ,ဟ့သတၣ်ကီၢ်ဆၣ်,အ့ရၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်အပူၤအကတီၢ်ပှၤလၢအတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်(၄)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဆဲးဟံးအီၤအရ့ဒ်အမ့ၢ်ဒူသွီသဲစးတၢ်ဘျၢနီၣ်ဂံၢ်(၂၆) အသိးအဂ့ၢ် ကီၢ်ဆၣ်ပၢပြးအခိၣ် အူသါနဲၣ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကညီမၤထူရၤအမုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ဲန့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဖဲ၁၃ သီအနံၤ ဟ့သတၣ်ကီၢ်ဆၣ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးရူကိးထံၣ်၀ံၤ တၢ်သုးကွံာ်တၢ်ဆၢကတီၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံ လံာ် တၢ်နဲၣ်လီၤဟဲလီၤက့ၤလၢတၢ်ပၢတၢ်ြပးရူလၢတၢ်က့ၤကိးထံၣ်က့ၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢလါအီကူာ်(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ဆၣ်ပၢြပးခိၣ်အူသါနဲၣ်စံး၀ဲလၢ“ပမၤအီၤလၢကီၢ်ခီပဒိၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤန့ၣ်လီၤ.ပဃ့တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဒီးကီၢ်ခီ သဲးစးတၢ်ဘျၢ၀ဲၤကျိၤက့ၤနဲၣ်လီၤက့ၤပှၤလီၤ. မ့ၢ်၀ဲသ၀ီသဲစးတၢ်ဘျၢအဃိ ပကဟံးအရ့ဒ်ဒူသ၀ီ သဲစး တၢ်ဘျၢအသိးန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်တၢတ၀ီတၢ်နဲၣ်လီၤလၢတၢ်ကဟံးအရ့အံၤ လၢပှၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်(၅)ဂၤ လၢအမ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ် ကညီကမျၢၢ်ပၣ်တံၣ်ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ စီၤကၠီၣ်ကၠံ, စီၤသဲထိထိ, စီၤခုရှံထူ, စီၤအီၣ်မိၣ်စိဒီး(KNU) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ လီၢ်ခၢၣ်သးထီဘိကမံးတံးပဒိၣ်မါည့မီၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် ပဒိၣ်မါည့မီၣ်တပၣ်ဃုာ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဒိၣ်မါည့မီၣ်တပၣ်ဃုာ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်အဖီခိၣ်အူသါနဲၣ်စံး၀ဲ“တၢ်ကဟံးအရ့လၢပှၤလၢအတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်လီၤ,ပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်လၢအခီၣ်ထံးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ကမၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအပူၤပဒိၣ်မါည့မီၣ်တပၣ်ဘၣ်.လၢတၢ်ကဆဲးဟံးအရ့အပူၤ ပဒိၣ်မါည့မီၣ် တပာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ” ဖဲတၢ်မၤလၤကပီၤကညီမၤထူရၤအမုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ဲန့ၣ်အပူၤ...

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၁သီ, ၂၀၁၈နံၣ် ၁. ထါစံးပာ်ယွၤဒိၣ်အဖိ ကညီဖိမ့ၢ်ဖိ၀ဲၢ်ကိ သူးသ့ၣ်ထံးကဟုကညီၢ် ကိးလီၤသးလၢပှၤကညီၢ်. ၂. ထိးမဲပၢ်ဒီးစဃ့ၢ်ချိၣ် ကူၣ်ဆးအါစှၤဘၣ်လီၤတိၢ် ထံဆဲးမဲးယွၤထံကီၢ်သီ ကတုၤအိၣ်ဒံးပှၤတဘျီ. ၃. ဖုစဂီၤဒီးဖံပအိၣ် မ့ၢ်၀ဲပမိၢ်ဒိၣ်ပၢ်ဒိၣ် လီၤဖးတ့ၢ်နွံဒူၣ်နွံခီ မိၢ်ထံးပၢ်ထံပှိၢ်ဒီးစှီၤ. ၄. ကျိၣ်ဒီးကွဲၤတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ ကညီတၢ်န့ၢ်သါဃံလၤ စံၣ်ကျံၣ်,အူမီ,ပၢ်က၀့ၤ လုၢ်ဧိၤထါဧိၤအုၣ်ခီၣ်က့ၤ. ၅. ဆ့ပျိၢ်တခွဲဘိပနီၣ် ကီၢ်လါ,သူလ့ၤပှ့ၤသီၣ်လီၢ် “လၢ”ခွံဖျၢၣ်လၢဒိထီၣ်၀ဲ မ့ၢ်ကညီအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ. ၆. ကညီမုၣ်ဒီးကညီခွါ ထူရူၢ်ဆဲးလၤဟံးန့ၢ်သါ သံၣ်ခွဲၣ်ကတီၤက့ၤထူထံ ကညီဖိမိၢ်ထံးပၢ်ထံး. ၇. ဟံးဃာ်စိာ်ခီမံၤကညီ ချံသၣ်ဂ့ၤမ့ၢ်နီၢ်ဒီးစီ ဒီပုၢ်၀ဲၢ်အဲၣ်ဒၢးအဲၣ်ဘျီၣ် လဲၤသကိးဆူမုၢ်ဟဲထီၣ်. ၈. စိာ်ကဖီနပှၤကလုာ် တချုးဒံးဖဲမုၢ်လီၤနုာ် ကညီဖိဆိမိၣ်အါအါ မ့ၢ်ဒၣ်နၤယၤပမူဒါ. ၀ီၢ်သြဲခီပညီတဖၣ် ၁. တၢ်စံးပာ် -တၢ်တဲဒိတဲစိၤ,တၢ်တဲထးခိၣ်လၢထါအကျိာ်,ပမှံၤပပှၢ်တၢ်စံးပာ်. ၂. သူးသ့ၣ်ထံး -သူးသ့ၣ်လၤကပီၤ,တၢ်သကဲာ်ပ၀းအခီၣ်ထံခီၣ်ဘိ. ၃. ပှၤကညီၢ် -ကညီကလုာ်,ပှၤကညီဖိ. ၄. ထိးမဲပၢ် -ကညီဖိတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အပၢ်,တၢ်တီတၢ်လိၤဒီးတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီကစၢ်. ၅.စဃ့ၣ်ချိၣ် -ကညီဖိလၢအိၣ်ဆိးလၢပထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ,တၢ်ကူၣ်တၢ်ဆးတစှၤခီဖျိမ့ၢ် ဒၣ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ. ၆. ဖုစဂီၤဒီးဖံပအိၣ် -ကညီဖိမိၢ်ထံးပၢ်ထံး(ပှိၢ်ဒီးစှီၤ)အတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်. ၇. စံၣ်ကျံၣ်,အူမီ,ပၢ်က၀့ၤ -ပှၤကညီကလုာ်အတၢ်ဂဲၤကလံၣ်(ပၢ်က၀့ၤ-ဒိတၢ်ဂဲၤကလံၣ်). ၈. လုၢ်ဧိၤထါဧိၤ -မိၢ်ပၢ်ဖံဖုလၢပျၢၤသိၣ်က့ၤသီက့ၤ,မာ်လိာ်တၢၢ်ထွဲအဖိအနလံၤလၢထါ အကျိာ်,တၢ်တဲထးခိၣ်. ၉. ဆ့ပျိၢ်တခွဲဘိ -ပှၤကညီဟဲမၤနီၣ်မၤဃါအထံအကီၢ်လၢဆ့ပျိၢ်ဒီးတခွဲဘိ. ၁၀. “လၢ”- “လၢ”ခွံဖျၢၣ်မ့ၢ်ကညီဖိအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲ,အထံအကီၢ် (ဒီကိုးဒီတည်ရပ်ကွက်) ၁၁. ထံဆဲးမဲးယွၤ -မ့ၢ်ကညီဖိအတၢ်ဆၢလဲၤတုၤဘၣ်အလီၢ်,တၢ်လီၢ်စီဆှံ,တၢ်လၢ တၢ်ပှဲၤထံနီၢ်ကီၢ်တီ. ၁၂. နီၢ်ဒီးစီ -ကညီမုၣ်ဒီးကညီခွါ,အမံၤမဲာ်ညါဘၣ်ကိး၀ဲလၢ(နီၢ်)ဒီးမ့မ့ၢ်ကညီ ပိာ်ခွါပ ကိးအီၤလၢ(စီၤ). ၁၃. ထူရူၢ် -ထူသနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ,လုၢ်လၢ်တဖၣ်(အဒိ-ကျိာ်,တၢ်ကူတၢ်ကၤ,လံာ် လဲၢ်ဒီးအဂၤတဖၣ်). ၁၄. သံၣ်ခွဲၣ်ကတီၤ -ကတဲၤကတီၤ, ဟံးဃာ်ကျၢၤ, ပၢၤဃာ်ဒ်သိး အသုတလီၤမၢ် တဂ့ၤအဂီၢ်. လၢ-တၢ်အဲၣ်ကကွဲၢ်ကဘီ စီၤကီၢ်ဖျါစ့(တီနီၢ်ဖိ)