လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အပူၤ,သုးကီၣ်ကးမၤဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုး,ခးလီၤတၢ်ဒီးသူမ့ၣ်ပိၢ်တဖၣ်အါထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အစံၥ်လီၢ်ကျီးလီၢ်,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အလီၢ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်လၢကမၤအီၣ်မၤအီက့ၤတၢ်ဘၣ်အမဲၥ်ညါ,ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂီၢ်,ကီခဲထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(KHRG)ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးမၤဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးအါထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲတၢ်အိၣ်ဆိး,ဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အါမံၤအဂ့ၢ်,(KHRG)ပှၤကညီဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ကရူၢ်(advocacy-ပှၤကတိၤန့ၢ်ခဲးတၢ်)မူဒါခိၣ်နီၢ်ဖီလါကတိၤပၥ်ဖျါဝဲမဟါလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၁၅)သီအနံၤတၢ်မၤဝဲ(ကဘီယူၤဟဲလံ)အတၢ်ကတိၤရှဲလဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ခီဖျိပယီၤသုးမီၤစိရိၤသူကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ဒူဖိသဝီဖိအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲပူၤအဃိကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်သံတၢ်ပှၢ်တကးဘၣ်.ခးလီၤဝဲလၢဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်ဖံးမၤအီၣ်အီတၢ်လီၢ်အပူၤအဃိ,ကမျၢၢ်တဖၣ်တဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လၢၤဘၣ်ဒီး,ဘၣ်ပျံၤဝဲသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤအဃိန့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ဒီးတုၤမ့ၢ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢပှၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤနါက့ဘၣ်ပျံၤဝဲသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤအံၤအဃိ,သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမံၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးတစှၤန့ၢ်(တကကွဲၢ်)ဘၣ်ဒီးပှၤလၢဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးတဖၣ်အံၤတဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲကသံၣ်ကသီ,တၢ်ကူစါယါဘျါလၢပှဲၤဘၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးတၢ်ခိးတြဲၤခိးဖီၣ်တြီမၤတံၥ်တၥ်ဝဲတၢ်ဝံစိၥ်တီဆှၢကျဲအိၣ်ဝဲအဃိအဂ့ၢ်,(ကဘီယူၤဟဲလံ)တၢ်ကတိၤရှဲလဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ(KHRG)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးအံၤ,တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤမၤဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးသူဝဲ(ပီၣ်)(၅၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်အါထီၣ်ဝဲအဃိ,ကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲ(၆၇)ဖျၢၣ်,ကၠိ(၄၂)ဖျၢၣ်,ကသံၣ်ဒၢး(၁၄)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကဘီယူၤဟဲလံတၢ်ကတိၤရှဲလဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိကမီၤ(၂၀၂၁)နံၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤတုၤလၢ(၂၀၂၄)နံၣ်လါယူၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးအံၤမၤဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးသူကဘီယူၤခးလီၤဝဲတၢ်အဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဝဲအစှၤကတၢၢ်(၄၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,(KHRG)ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးခီဖျိကဘီယူၤတၢ်ခးလီၤတၢ်ဒီးကလံၤကျါတၢ်ဒုးအဃိတဖၣ်အံၤ,အဂၤ(၇၀)ဃၣ်ဃၣ်မ့ၢ်ဝဲဖိဒံဖိသၣ်ဒီးအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤသူၣ်ခ့သးပှၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,(KHRG)အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးခီဖျိသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤခးလီၤတၢ်တဖၣ်အံၤ,ဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်ဖဲအလဲၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်လၢစံၥ်ပူၤဒီးလဲၤကွၢ်ဝဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အဆၢကတီၢ်အခါအိၣ်ဝဲအသိး,တနီၤနီၤဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်ဖဲအမံလၢမုၢ်နၤခီလၢဟံၣ်ပူၤဆၢကတီၢ်အိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်တခီဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်အါကတၢၢ်ဖဲလဲၤထီၣ်ကၠိမၤလိတၢ်အဆၢကတီၢ်အဂ့ၢ်,(KHRG)စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၅သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,တၢ်ြတဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပီသဝီကရူၢ်အပူၤတၢ်မၤလၢၢ်မၤလ့အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤတၢ်ဘၣ်ဂံၥ်ဂုၥ်အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤဖိဒီးပှၤမၤလၢၢ်ဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိအဃိ,မဟါလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၁၄)သီအနံၤအပူၤ,တၢ်ဘၣ်မၤက့ၤလံၥ်ဃံးဃၥ်ခံဘျီတဘျီအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ပီသဝီကရူၢ်အပူၤတၢ်မၤလၢၢ်မၤလ့အဃိကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်ဆိးကဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အဂီၢ်အဖီခိၣ်,လၢတၢ်ကပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလၢၢ်လ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအဂီၢ်,အပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၁၅)သီအနံၤအပူၤတၢ်မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးမၤဝဲလံၥ်ဃံးဃၥ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢလၢပှၤမၤလၢၢ်ဖိတဖၣ်,ကဘၣ်လူၤပိၥ်မၤထွဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်ပှၤမၤလၢၢ်ဖိတဖၣ်အံၤတလူၤပိၥ်ထွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်အဃိ,လီၢ်ကဝီၤဖိဒီးပှၤမၤလၢၢ်ဖိအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဘၣ်ဂံၥ်ဂုၤအိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိပှၤမၤလၢၢ်ဖိတဖၣ်အံၤတလူၤပိၥ်ထွဲဝဲလံၥ်ဃံးဃၥ်လၢတၢ်မၤအီၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်အပူၤအံၤဘၣ်အဃိတၢ်က့ၤမၤကဒီးဝဲလံၥ်ဃံးဃၥ်ခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ်ဖဲမဟါတနံၤအိၣ်ဝဲဒီး,လံၥ်ဃံးဃၥ်ခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ်အံၤတၢ်ပၥ်ပနီၣ်က့ၤဝဲလၢတၢ်တဘၣ်ဖီးလၢၢ်လၢလ့ထီၣ်ထီတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဘၣ်ဒီးမၤဃံးထီၣ်က့ၤဝဲလံၥ်ဃံၥ်ဃၥ်တၢတဘ့ၣ်အပူၤတၢ်ဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,တၢ်ြကဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်ပဒိၣ်စီၤဆၣ်ပလဲၤဒံၣ်ဝါစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“မဟါကၢၥ်န့ၣ်,ပလဲၤမၤကဒါက့ၤလံၥ်ဃံးဃၥ်ခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ်,ပနဲၣ်လီၤပမၤလီၤတံၢ်က့ၤတၢ်လီၢ်(ခံတီၤ)လၢတၢ်ဖီးလၢၢ်န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်,ဒီးပပၥ်ပနီၣ်လီၤက့ၤတၢ်ကဘၣ်ဖီးလ့န့ၣ်န့ၢ်ထဲတဝၥ်လီၤဒီးဆူအဖီလၥ်လီၤ.အခိၣ်ထီန့ၣ်တၢ်ဖီးတန့ၢ်ဘၣ်.ဒ်န့ၣ်အသိးဒ်ပလံၥ်ဃံးဃၥ်အိၣ်ပၥ်တၢတဘ့ၣ်အသိးန့ၣ်ပက့ၤပၥ်လီၤကဒါက့ၤဖဲလံၥ်ဃံးဃၥ်ခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ်အပူၤဒီးပမၤဃံးထီၣ်က့ၤတၢ်ဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်မၤက့ၤလံၥ်ဃံးဃၥ်ခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ပၥ်လီၤအါထီၣ်တၢ်ဘျၢလၢပှၤမၤလၢၢ်ဖိတဖၣ်ကဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲဒီးမ့ၢ်တၢ်မၤဃံးထီၣ်က့ၤလံၥ်ဃံးဃၥ်တၢတဘ့ၣ်အပူၤတၢ်ဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ပီသဝီကရူၢ်အပူၤပှၤမၤလၢၢ်ဖိတဖၣ်အံၤခီဖျိတလူၤပိၥ်ထွဲဝဲလံၥ်ဃံးဃၥ်အပူၤတၢ်အၢၣ်လီၤဘၣ်အဃိ,အပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၁၁)သီအနံၤအပူၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးလဲၤဟံကွံၥ်ဝဲအစဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်ကဲထီၣ်သးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.’
ဒီးတၢ်ဟံကွံၥ်ဝဲပှၤမၤလၢၢ်ဖိတဖၣ်အစဲးဖီကဟၣ်အံၤန့ၣ်,မ့ၢ်ဒ်သိးကလူၤပိၥ်ထွဲမၤထွဲဝဲခံခီခံကပၤတၢ်သးလီၤပလိၥ်တၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါတၢ်မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ပီသဝီကရူၢ်ပူၤတၢ်မၤဝဲတၢ်ထုးထီၣ်လၢၢ်လ့တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအံၤအိၣ်ဝဲဖဲ(လၢကဆူး)ပီသဝီ(လ့နိးထိး)တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးတၢ်မၤဝဲတၢ်ထုးထီၣ်လၢၢ်အံၤခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၄)တီၤဒီးဒ်လၢၢ်လ့ခိၣ်နၢ်,ခီၣ်ပနံၣ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အတၢ်ဃ့ထီၣ်အသိး,တ့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒံးဝဲတၢ်ပျဲလၢတၢ်ဆဲးမၤအီၤအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,နံၣ်လၢကဟဲလါမ့ၤအပူၤ,တၢ်ကဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲကိးတီၤဒဲးအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ပီသဝီကရူၢ်အပူၤတၢ်ထုးထီၣ်လၢၢ်တၢ်မၤအံၤအပူၤကွံၥ်လၢတၢ်ကတ့ထီၣ်ဝဲကီးတရံးဖၣ်အၣ်အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အဂီၢ်,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(ဘံၣ်ကၠံၣ်အဲၣ်)ဘၢၣ်စၢၤအတၢ်သးလီၤပလိၥ်သးလၢ(၅)နံၣ်အဖီခိၣ်,တၢ်စးထီၣ်မၤဝဲဘၣ်ဆၣ်,(၅)နံၣ်ပှဲၤထီၣ်အလီၢ်ခံတၢ်ဆဲးမၤဝဲတပယူၥ်ဃီတုၤလၢ(၇)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်ဆဲးမၤဝဲလၢၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအဖီခိၣ်,ခီဖျိ(ဘံၣ်ကၠံၣ်အဲၣ်)သုးရ့ၣ်(၁၀၁၅)သုးခိၣ်ဝ့နဲၣ်စ့ၣ်အပှၤဘိၤစိနဲၣ်ဒီးတၢ်ချၢပှၤလၢအဟဲနုၥ်လီၤမၤတၢ်တဖၣ်မၤသဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်လၢကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်အဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဃ့ထီၣ်ဝဲလၢတၢ်ကပတုၥ်ကွံၥ်တၢ်မၤလၢၢ်အံၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၄သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်နိၣ်ခၠိနဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ကဝီၤတံၢ်ဃၥ်ဝဲတဖၣ်အံၤ,တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်မၢဝဲတူၢ်ဃၣ်ကွံၥ်အသးဒီးပၥ်လီၤကွံၥ်စုကဝဲၤအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,တပၥ်လီၤစုကဝဲၤဒီးတူၢ်ဃၣ်ကွံၥ်ဝဲအသးဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
နိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်ကဝီၤကးတံၥ်ဝဲယံၥ်ထီၣ်ဒီလါလံဒီးဒ်သိးသုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤကပၥ်လီၤကွံၥ်စုကဝဲၤဒီးတူၢ်ဃၣ်ကွံၥ်အသးအဂီၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤဟ့ၣ်ပလီၢ်တဲစိဃီၤဝဲအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,သုးကီၣ်ကးအံၤစံးဝဲလၢလ့ၤတက့ၤတတူၢ်ဃၣ်သးဒီးပၥ်လီၤကွံၥ်စုကဝဲၤဘၣ်အဂ့ၢ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအဘူးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“အခဲအံၤတကပၤဒီးတကပၤတဲသကိးတၢ်နၢ်ဟူလိၥ်သးလံ,အဃိန့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤတဲစိသုးကီၣ်ကးအပှၤတဖၣ်လၢကပၤလီၤစုကဝဲၤ,ကတူၢ်ဃၣ်ကွံၥ်သးအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.သုးကီၣ်ကးတကပၤဒုအခိၣ်ပျံၤမးတဲကဒါက့ၤဝဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်လၢပၥ်လီၤစုကဝဲၤတကဲဘၣ်.ဃ့ဘူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်,ပှၤလၢဃ့ဘူၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒုအိၣ်လၢတၢ်လီၢ်ဘၣ်,လၢတၢ်ကိပူၤလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်နါက့အသုးကလၢၤအပူၤန့ၣ်တယံၥ်တမီၢ်,အိၣ်အိၣ်တယံၥ်တမီၢ်အပှၤဟးထီၣ်ကွံၥ်လၢသုးကလၢၤပူၤအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.အပှၤလၢဟးထီၣ်တဘျီတဂၤ,ဘၣ်တဘျီဘျီတဘျီခံဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တခီတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဖီၣ်ချူးက့ၤအိၣ်ဝဲလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,သုးကီၣ်ကးအပှၤလၢတအဲၣ်ဒိးတူၢ်ဃၣ်သးဒီးဂ့ၢ်လိၥ်ဝဲလၢတပၥ်လီၤစုကဝဲၤဘၣ်တဖၣ်အံၤ,တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤထီၣ်ခးအဝဲသ့ၣ်ကိးနံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,ကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်စိၥ်ဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအကျဲအိၣ်ဝဲအဃိ,သုးကီၣ်ကးအံၤသူဝဲတၢ်ဆှၢထီၣ်တၢ်အီၣ်ဒီးတၢ်ပီးတၢ်လီလၢကဘီယူၤတကပၤအိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်,ပှၤလၢအဘူးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တဂၤလီၢ်လီၢ်အံၤစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
နိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤ,တနံၣ်အံၤလါမးရှးအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးက့ၤဆူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တကပၤကဝီၤကးတံၥ်ဃၥ်ဝဲအဖီခိၣ်,သုးကီၣ်အံၤဒ်သိးအဒုးယၤသုးကလၢၤတဖျၢၣ်အံၤအသုတလီၤကွံၥ်တဂ့ၤအဂီၢ်,မၤဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးတပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲအသိး,အပှၤလၢအိၣ်(ဝဲကလံၣ်)အမျီၤသုးကလၢၤအပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးခးလီၤစၢၤဝဲကျိဖးဒိၣ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်မၤဝဲတၢ်ဒုးစဲးပြဲးဒီးအိၣ်ခိးခးစ့ၢ်ကီးဝဲအဃိ,အပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၄)သီအနံၤအပူၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ဝဲလၢစ့နိၣ်ခၠိနဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအမဲၥ်ညါ,(စံနပ့ၤ)ပတီၢ်ထူၣ်သဝီဃုၥ်ဒီး(ယပၣ်တီၤ)တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဒီးသုးကီၣ်ကးအနိၣ်ခၠိၣ်နဲၣ်(စ့ၣ်ကူၤ)လၢအိၣ်(ယပၣ်တီၤ)တၢ်လီၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤလီၤပၠံလီၤပၠါဒီးဂုၤက့ၤဝဲအခံအိၣ်ဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၁၂-၁၃)သီအနံၤအပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၢ်ဖိတဖၣ်စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,နိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဝဲဖဲဃိၣ်သၢဖျၢၣ်,သရိၥ်ဝါကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်ဒီးခံခီခံကပၤတၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ယံၥ်ဝဲအဖီခိၣ်,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဒူသဝီ(၅)ဖျၢၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးဒီး,နိၣ်ခၠိနဲၣ်,ဖါပြး,ချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်,နိၣ်တကီကျဲတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤ,ကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကီထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၅ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၆)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဒူသဝီတနီၤလၢအိၣ်ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သ့ၣ်တဖၣ်ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးကျိဖးဒိၣ်ဒီးကလံၤကျါတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အိးထီၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်မၤလိလံၥ်လၢကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤ(KECD)စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤမ့ၢ်လၢပယီၤသုး(အနါကွ့)ဒုးယၤသုးကလၢၤတကပၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤခးလီၤဝဲကျိးဖးဒိၣ်အမဲၥ်ညါသူဝဲကလံၤကျါတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်လၢကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲပူၤအဃိလၢဒူသဝီတနီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်မၤလိလံၥ်လၢကၠိကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤခိၣ်(မါၡးထူဝီ)စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ
"တၢ်လဲၤထီၣ်ကၠိလၢကၠိကရၢၢ်အပူၤန့ၣ်လၢဖိဒံဖိသၣ်အဂီၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိပဘၣ်အိးထီၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲကၠိလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအိၣ်အလီၢ်လီၤ. ပမ့ၢ်တဲန့ၣ်ကၠိအိးထီၣ်ဝဲလီၤ. ဘၣ်ဆါသနါက့န့ၣ်မၤလိလံၥ်လၢကၠိကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်ဘၣ်. ပယီၤသုး ကီၣ်ကးအံၤအဝဲသ့ၣ်တခးဝဲဒၣ်အဝဲသ့ၣ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲအဒုၣ်ဒါဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်မၤပျံၤမၤဖုးဝဲဒၣ်ကမျၢၢ်ဒီးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်လၢကမျၢၢ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤလီၤ. တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲအလီၢ်န့ၣ်တတီၤ,အဝဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်လၢအဂၤတတီၤမၤဝဲဒ်န့ၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသဝီလၢအမ့ၢ်(နအ့ၤယွၤ)သဝီတၢ်မၤလိကၠိနါက့န့ၣ်ဖဲအပူၤလါအ့ဖြ့ၣ်(၂၄)သီအနံၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢပယီၤသုးကဘီယူၤဒုးသုးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိတၢ်မၤလိကၠိဒီတဖျၢၣ်လၢၤဘၣ်လီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးမ့မ့ၢ်လၢတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ကၠိအံၤတၢ်ဆဲးအိးထီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်မၤလိမၤဒိးက့ၤတၢ်လၢဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလီၤလၢဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသဝီလၢအမ့ၢ်(မံၢ်တၢၤ)သဝီတၢ်မၤလိကၠိစ့ၢ်ကီးန့ၣ်သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤတ့ၢ်ဝဲမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်ဝဲအဃိဘၣ်ပျံၤဘၣ်ဖုးဝဲကလံၤကျါတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်အမဲၥ်ညါမၤလိက့ၤတၢ်လၢကၠိကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲမၤလိက့ၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ဟံၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(အနါကွ့)သဝီဒီးဒူသဝီတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဖဲလ့ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဒ်သိးဒီးပှၤကၠိဖိဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကမၤလိဘၣ်ဝဲတၢ်ကန့ၢ်ကသ့အဂီၢ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဒူသဝီအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲတၢ်မၤလိအလီၢ်လၢလ့ပူၤအချၢဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကူၣ်သ့ဝဲၤကျိၤခိၣ်(မါၡးထူဝီ)စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)နံၣ်တၢ်မၤလိနံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်တၢ်အိးထီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်(KECD)ဖီလၥ်တၢ်မၤလိ ကၠိအိၣ်ဝဲ(၁၀၅)ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤလိကၠိခဲလၢၥ်အကျါတီၤထီကၠိအိၣ်ဝဲ(၆)ဖျၢၣ်ဒီးလၢအကျါထဲတီၤထီကၠိ(၄)ဖျၢၣ်န့ၣ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ် တီၤအပတီၢ်ထီၣ်ဘးဝဲဒီးမ့မ့ၢ်လၢတီၤထီကၠိအဝဲ(၂)ဖျၢၣ်ခီန့ၣ်ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်စှၤဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်(KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၃သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကညီကီၢ်စဲၣ်,ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤဒီတဘ့ၣ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ထီၣ်သီအပူၤ,ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအဂီၢ်သုးကီၣ်ကးနဲၣ်လီၤဝဲအစုတီၤဖီလၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကထၢဝဲကမျၢၢ်ပိၥ်ခွါ(၁၀၀)အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးတၢ်မၤလိ(၇)ဝီတဝီအပူၤ,တၢ်ကထၢပၥ်ဖှိၣ်ပှၤသုးဖိတဖၣ်အဂီၢ်သုးကီၣ်ကးနဲၣ်လီၤပၥ်ဝဲအစုတီၤဖီလၥ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကထၢပၥ်ဖှိၣ်ဝဲကမျၢၢ်တဖၣ်ဒီး,တကီၢ်ခါခဲအံၤကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲပှၤကဘၣ်ကဲသုးတဖၣ်အဖီခိၣ်,လူၢ်ပျဲၢ်ဝ့ၢ်ကဝီၤဒ့(၄)အပူၤကမျၢၢ်(၄)ဂၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤသဝီတဖၣ်အပူၤကထၢဝဲခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၀၀)ဂၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤအိၣ်လၢသဝီတဖၣ်အပူၤပှၤတအဲၣ်ဒိးလဲၤအဃိ,ပကဟ့ၣ်လဲၤပှၤတအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.မ့မ့ၢ်ပှၤအိၣ်လၢဝ့ၢ်ပူၤတဖၣ်တခီ,ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ,ပှၤဟးတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးလၢတဂၤလၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤလီၤ.အခဲအံၤလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်ပှၤထၢန့ၣ်(၄)ဂၤလီၤ.မ့မ့ၢ်လၢသဝီတဖၣ်အပူၤဒုပှၤတဟဲဟ့ၣ်လီၤနီၤတဂၤဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ထီၣ်သီအပူၤ,သုးကီၣ်ကးဆှၢထီၣ်ဝဲလူၢ်ပျဲၢ်ဝ့ၢ်ပူၤလီၢ်ကဝီၤပိၥ်ခွါ(၄)ဂၤလၢလူၢ်ပျဲၢ်ဒုးယၤသုးတၢ်လီၢ်ဒီးလၢတၢ်ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲကမျၢၢ်ပိၥ်ခွါ(၄)ဂၤအံၤအဂီၢ်,ရဲၣ်ကျဲၤဝဲလၢတၢ်ဟ့ၣ်စ့ကိးလါဒဲးကန့ၢ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်အံၤစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ထၢဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးပှၤအသီတဖုအံၤအပူၤ,ကီၢ်ဆၣ်ကမံးတံၥ်ပှၤနဲၣ်တၢ်ကရူၢ်ကရၢအကျါပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲလၢ,ပှၤလၢကဘၣ်လဲၤကဲသုးတဖၣ်အံၤတၢ်ကဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်အလီၢ်တလီၢ်ဒီးစ့အကလီၢ်လၢအဆံအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကဟ့ၣ်ဝဲပှၤဘၣ်ကဲသုးတဖၣ်တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ,ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်မၤလီၤတံၢ်သံကွၢ်သံဒိးဝဲလူၢ်ပျဲၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဆၢကတီၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲလၢထဲဒၣ်(က)ကဝီၤဒ့အပူၤကဝီၤဒ့ခိၣ်နၢ်တဂၤလီၤဟးကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်ထၢဖှိၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ဝဲကမျၢၢ်,ဒီးကဟ့ၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ဒီးစ့အံၤမ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ကမၣ်လီၤအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤပှၤလၢတလူၤပိၥ်ထွဲဝဲတၢ်တဘၣ်ဟးလၢမုၢ်နၤခီဘၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢတဖၣ်အံၤ,အပူၤကွံၥ်တၢ်ဟံထီၣ်အရ့တအိၣ်ဝဲဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်,ဒ်သုးကီၣ်ကးပၥ်ပနီၣ်ဝဲတၢ်ကဘၣ်လဲၤကဲသုးအနီၢ်ဂံၢ်ကံၢ်စီမ့တလဲပှဲၤဘၣ်န့ၣ်,ပှၤလၢတလူၤပိၥ်ထွဲဝဲတၢ်ဘျၢဘၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဖီၣ်ဝဲဒီးသူဝဲလၢတၢ်ထၢသုးအကျါအဂ့ၢ်,ပှၤလၢအဘူးဒီးသုးကီၣ်ကးအဒူၣ်ဖိထၢဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤပှၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤ,သိလ့ၣ်ကျဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အံၤတၢ်ကထၢနုၥ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအကျါအသိး,ပှၤလၢအမံပၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ကဲသုးစရီအပူၤတဖၣ်အံၤမ့ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးအသးန့ၣ်,တၢ်ကဟံအရ့တုၤလီၤတီၤလီၤတကးဘၣ်,တၢ်ကမၢဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါတဂၤဂၤလၢကဘၣ်လဲၤကဲသုးလၢအလီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤဝဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,တၢ်ကစီၣ်တနီၤပၥ်ဖျါအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,အပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်အပူၤသုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ဝ့ၢ်အပူၤသုးကီၣ်ကးမၤဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ထၢကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအက့ၢ်အ၈ီၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒီးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤပိၥ်ခွါ(၂)လၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၈)နံၣ်ဒီး(၃၅)နံၣ်အဘၢၣ်စၢၤလၢဝ့ၢ်ပူၤကဝီၤဒ့(၃)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ဝ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲတလါအံၤလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ထီၣ်အတီၢ် ပူၤခီဖျိလၢတၢ်စူၤဒီးထံဟဲထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိကမျၢၢ်လၢအမၤအီၣ်က့ၤဝဲ(သဘ့ဟီၣ်လၥ်)သ့ၣ်တဖၣ်အဝဲသ့ၣ်အသဘ့ဘၣ်ဟးဂီၤကဒီးကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤမ့ၢ်လၢတၢ်စူၤအါဒီးထံဒိၣ်နိယွၤအဃိပှၤကမျၢၢ်သူၣ်လီၤဘုသ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအတီၢ်ပူၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤထံဟဲအါထီၣ်ကဒီးအဃိကမျၢၢ်လၢမၤအီၣ်ကဒါက့ၤဝဲ(သဘ့)သ့ၣ်တဖၣ်အသဘ့ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ကဒီးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"တၢ်စူၤထံဟဲက့ၤအါထီၣ်က့ၤဖဲလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်ခံသီ,သၢသီအနံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢမူခိၣ်ထံဟဲအါထီၣ်ဒီးပှၤလၢအမၤဝဲ သဘ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အ(သဘ့)အလီၤဘျၢဝဲဒၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဘုလၢအအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နါက့န့ၣ်အဟးဂီၤကဒါက့ၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ ဒီး(သဘ့)လၢတၢ်က့ၤသူၣ်လီၤက့ၤဝဲန့ၣ်လီၤဘျၢကွံၥ်ဝဲလၢထံကျါဒီးသံကွံၥ်ဝဲအိၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒ်သိးကအီၣ်ကအီ ဘၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်က့ၤသူၣ်ဝဲခံဘျီသၢဘျီဒ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဝဲလၢပဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလီၤ. " အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ် ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤပူၤကွံၥ်တၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်ကမျၢၢ်မၤအီၣ်ဝဲဘုသ့ၣ်တဖၣ်အဘုဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ်ထီၣ်ဘးအိၣ်ဝဲလၢ(၉၀)မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်ဒီးအခဲအံၤတဘျီကဒီးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်ကမျၢၢ်လၢအဘုဟးဂီၤ,က့ၤမၤအီၣ်က့ၤဝဲ(သဘ့)သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤလီၤကဒါက့ၤဝဲဒီးထံဟဲထီၣ်ကဒီးဝဲအဃိသဘ့ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကအိၣ်လၢ(၅၀)မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်တကီၢ်ခါအခဲအံၤမ့ၢ်လၢတၢ်ပျၢ်ဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်(ဖၠူ)ထံတမၢၢ်အဃိပရဲလိၥ်ကျိမုၢ်နုၥ်,မုၢ်ထီၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်ကမျၢၢ်လၢအသူၣ်လီၤပၥ်ဝဲသဘ့သ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢသဘ့ဟးဂီၤအနီၢ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအိၣ်ဝဲထဲလဲၣ်ခီန့ၣ်တၢ်ထၢမၤလီၤတံၢ်စရီအိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်မူကီၣ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤချၢၣ်လွံၣ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်အဘုသ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်က့ၤသူၣ်လီၤမၤအီၣ်ကဒါက့ၤဝဲလၢသဘ့တကပၤဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်လၢတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်စူၤထံဟဲအါထီၣ်ဒီးတၢ်ပျၢ်ဟးထီၣ်ဝဲထံတမၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိကမျၢၢ်အသဘ့ဘၣ်လီၤဘျၢဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤတၢ်မဲၥ်ညါပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ကဲထီၣ်အသးဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိနံၣ်လၢကဟဲအဂီၢ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအမဲၥ်ညါကလဲၤပှ့ၤအီၣ်တၢ်လၢခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤအဂီၢ်ကျဲကိးဘိဒဲးဃၣ်ဃၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤဆီလီၤပၥ်လီၤအါထီၣ်ဝဲတြဲၤတၢ်သမံသမိးအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပယီၤသုးအံၤတၢ်မ့ၢ်ဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကျိၣ်စ့မးပျဲလဲၤဝဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတကီၢ်ခါအခဲအံၤန့ၣ်တၢ်ပၥ်ကီၤဃၥ်ဝဲဘုသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးဝဲဒီးဘုလၢဟးထီၣ်လၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်က့ၤဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤက့ၤဝဲကမျၢၢ်လၢအဘုတကူတလၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲအသိးကမျၢၢ်တဖၣ်ကွၢ်ထွဲမၤစၢၤလိၥ်အသးကဒဲကဒဲအိၣ်ဝဲဒ်န့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခီဖျိသုးကီၣ်ကးပံးခၥ်ကျဲအဃိပကိကီၢ်ခီဒိၣ်, တီအူကီၢ်ရ့ၣ်, တီအူကီၢ်ဆၣ် သဝီတစှၤန့ၣ်၅)ဖျၢၣ် ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိ(၄၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ် က့ၤဆူနီၢ်ကစၢ်လီၢ်ကျဲတသ့ဒံးဘၣ်တုၤခဲအံၤဒီးတၢ်အရ့ဒိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤမၤစၢၤတၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၈)သီအနံၤန့ၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢသုးကီၣ်ကးအပှၤဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအခါကျိဖးဒိၣ်ချံလီၤတဲဝဲလၢ ကိသံပ့ၤသဝီအဃိ ကိသံပ့ၤသဝီဒီးဒူးသဝီလၢအအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်ပှၤသဝီဖိ(၄၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ကဲထီၣ်သးသဝီအနုၥ်လီၤဟးထီၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤသုးကီၣ်ကးပံးဃၥ်ဝဲဒၣ်ကျဲအမဲၥ်ညါ ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်တဂၢၢ်တကျၢၤဒံးဘၣ်အဃိ ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်တုၤခဲအံၤက့ၤဆူနီၢ်ကစၢ်လီၢ်ကျဲတဘူၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးတၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂ့ၢ် ပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပှၤက့ၤဆူဟံၣ်တဘူၣ်နီတဂၤဘၣ်.တၢ်ပံးဃၥ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.သုးအကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒံးအဃိ ဘၣ်အိၣ်ကဒုစိလၢ သဝီတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,သီခါဖၠၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးပှၤလၢသ့ၣ်ညါလိၥ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လိၣ်ဘၣ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလီၤ.”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအကျါ တနီၤနီၤန့ၣ်ဟဲဃ့ၢ်ထီၣ်ပၣ်ထဲတဘ့ၣ်လိၤလီၤဒီးတၢ်ဟဲဂိၢ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ် လိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကိးဝဲစ့ကၤကလၢၤဒီးယၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် ပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကါနံၤ,ညီၤစခါ,ဘၤနီ,ကိသံပ့ၤ,ကိၤမ့အဲၤယ,လဲၣ်ပံတခါသဝီပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဖဲ ဘိတီၤကၠံသီခါဖၠၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤကရူၢ်ကရၢဒီးလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်မၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်ဖဲတၢ်အိၣ်အသိးအိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်တၢ်ဃုထၢဝံၤအလီၢ်ခံအမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်လၢကဟဲထီၣ်အသီမ့ၢ်ဝဲဒၣ်(ဒီနထြၢၣ်)အစိၤအံၤန့ၣ်ဘၣ်ထွဲဒီးပူၤကွံၥ်ကီၢ်အမဲရၤကၤပဒိၣ်ပၥ်လီၤပၥ်ဝဲအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ကပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိလၢအပၣ်ဃုၥ်လၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၆)သီအနံၤကီၢ်အမဲရကၤမၤဝဲတၢ်ဃုထၢအဆၢဟးထီၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်(ရံးပါပလံကဲပၣ်တံၣ်)(ဒီနထြၢၣ်)န့ၢ်ဝဲတၢ်ဖးအါကတၢၢ်ဒီးမၤနၢၤဝဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢတဘျီအံၤဝံၤအလီၢ်ခံထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်ပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဆီတလဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်ပှၤလၢအဟူးဂဲၤပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်သ့ၣ်တဖၣ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးဝဲလၢတၢ်တြူၤသံကွံၥ်သ့ဝဲဒီးလၢတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်အူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤဖိလၢအပၣ်ဃုၥ်လၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲပူၤတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်တၢ်မ့ၢ်ပတုၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်မ့ၢ်ဟဲကဲထီၣ်အသးအနီၢ်ကီၢ်န့ၣ်ကကီကခဲဝဲဒၣ်လၢပဂီၢ်ဖးဒိၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. ပတၢ်မုၢ်လၢ်သ့ၣ်တ ဖၣ်ဒီးပတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ. လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်ၡူကွံၥ်သ့ဝဲလီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်အိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်ပဟးထီၣ်ဟးလီၤတသ့ဘၣ်. ပဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢတန့ၢ်ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤစ့ၢ်ကီးတ အိၣ်ဘၣ်မီၤနီၤ."အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်အမဲရကၤခိၣ်(ဒီနထြၢၣ်)အံၤဘၣ်ဃးဒီးပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်လၢကပၥ်ဝဲလၢတၢ်အရ့ဒိၣ်နီၢ်ဂံၢ်(၁)ဘၣ်ဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲတၢ်ဂ့ၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကတြူၤသံကွံၥ်ဝဲသ့အဂ့ၢ်န့ၣ်အ့ၡၢၣ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ဒီးပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီအပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်ကရၢပှၤနဲၣ်တၢ်အခိၣ်(Phil Robertson)စံးဘၣ်ဝဲ(The Nation)တၢ်ကစီၣ်သန့ၤဖဲမဟါအနံၤန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကရၢ(UNHCR)ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်မၤလီၤတံၢ်သမံသမိးက့ၤဝဲဒၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤကျဲဝံၤအလီၢ်ခံလၢတၢ်ကကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်စးထီၣ်မၤဝဲလၢ(ဘၣ်ဒိယါ)ဒီး(ထါမဟ့ၣ်)ဒဲကဝီၤခံဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(ဘၣ်ဒိယါ,ထါမဟ့ၣ်)ဒဲကဝီၤဃုၥ်ဒီး(အူးပၠၣ်)ဒဲကဝီၤစ့ၢ်ကီးဟဲပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်ကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအိၣ်ဒံးဒၣ်ထဲကီၢ်အမဲရၤကၤထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးအမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်(ကၠိဘဲၣ်ဒါ)စ့ၢ်ကီးဘၣ်ထွဲဒီးပှၤဘၣ် ကီဘၣ်ခဲဂ့ၢ်ဝီတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်(၂၀၂၄)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်ကကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပှၤအဂၤ(၁၂၅,၀၀၀)ဘျဲၣ်အကျါပၣ်ဃုၥ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနၥ်က့လၢကီၢ်အမဲရၤကၤမၤဝဲတၢ်ဃုထၢဒီတကတီၢ်အပူၤန့ၣ်တၢ်စံးဆၢလၢအအိၣ်ဖျါထီၣ်ဒီးတၢ်မ့ၢ်ကွၢ်က့ၤလၢကီၢ်ခိၣ်(ဒီနထြၢၣ်)ကတိၤလီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်တၢ်တြူၤသံကွံၥ်ဒီးပတုၥ်အီၤသ့ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
အူးပၠၣ်ဒဲကဝီဖိလၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီးစံးဝဲလၢ"ယအိၣ်ဆိးလၢဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲအနံၣ်တဆံဘျဲၣ်ကအိၣ်လၢအနံၣ်ခံလီၤ. လၢက လဲၤဘၣ်ကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဝဲမီၤနီၤ. လၢကလဲၤအဂီၢ်န့ၣ်တီၣ်ထီၣ်ပၥ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်မ့ၢ်တကဲ ထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပကဟံးန့ၢ်ဆူၣ်အီၤမးတန့ၢ်န့ၣ်, တၢ်ခါအံၤန့ၣ်မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမီၤနီၤ,တမ့ၢ်ပနီၢ်ကစၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘၣ်မီၤ. လၢနီၢ်သးတကပၤဒုဘၣ်ဒိအိၣ်ဝဲလီၤ. "အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒ်သိးအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ကီၢ်ခိၣ်(ဒီနထြၢၣ်)တကပၤတြူၤသံကွံၥ်ဒီးပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲအိၣ်တအိၣ်ခီန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒီးကတိၤလီၤဝဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်အသိးလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအဖီခိၣ်ယဆိမိၣ်လၢတမ့ၢ်လၢကတြူၤသံကွံၥ်ဝဲဘၣ်သနၥ်က့ကဟံးတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤန့ၢ်ဒံးလၢအပူၤကွံၥ်ပဆိမိၣ်ပၥ်အသိးအဂ့ၢ်အဝဲတဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤပှၤအဂၤ(၆)ကလးဃၣ်ဃၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢကသုးလီၢ်သုးကျဲၤလဲၤအိၣ်ဆိးလၢကီၢ်အမဲရကၤ,ထံကီၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဖဲန့ၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံလၢတၢ်ကပံးကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒဲကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်တကီၢ်ခါအမဲရၤကၤ(ဒံၣ်မိၤကရဲၣ်တ့ၣ်)ပၣ်တၣ်ပဒိၣ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်ဃၥ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်(The Nation)တၢ်ကစီၣ်သန့ၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်နဲၣ်ရွဲၣ်သရၣ်စီၤပှဲၤစ့စံးဝဲလၢ "တၢ်တဟဲတဲပဒဲကဝီၤတၢ်နီတမံၤဘၣ်. ဒ်အပူၤကွံၥ်(Process) အိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်တၢ်လဲၤအီၤအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်မၤလိ,တၢ်သမံသမိးဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်လဲၤအီၤဒ်(UNHCR)တၢ်ဖံး တၢ်မၤကျဲအသိးအဖၢမုၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်လၢကဟဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကအိၣ်ဝဲဒီးခိၣ်နၢ်ဘၣ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်တခါမီၤနီၤ. ဖဲန့ၣ်န့ၣ်တၢ်ကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်တသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်. " အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤန့ၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဒ်အမ့ၢ်မဲၢ်လး,အူးပၠၣ်,နိၣ်ဖိ,မဲၢ်ရၤမိၢ်,မဲၢ်လၤအး,ဘါဒိၣ်ယါ, ထါမ်ဟ့ၣ်ဒီးကရ့ၣ်နံၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤနီၣ်ဂံၢ်(၁)ဒီး(၂)သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်ဒဲကဝီၤအိၣ်ဝဲ(၉)ဖျၢၣ်ဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်လၢအိၣ်ကဒုအသးသ့ၣ်တဖၣ်ထီၣ်ဘးလၢအဂၤ(၁)ကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၁ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်, လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အသီ(၁၀)အနံၤ န့ၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤ(KECD)တီၤဖုၣ်ကၠိတဖျၢၣ်အပူၤပယီၤသုးကီၣ်ကးဟဲတ့ၢ်လီၤကဒီးဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ခံဘျီတဘျီအဃိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီတဖျၢၣ်လၢၤလီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
(KECD)(သမ့ၤအ့ကိ)သဝီတီၤဖုၣ်ကၠိအံၤပယီၤသုးဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်တဘျီညါအံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲခံဘျီတဘျီလံဒီးမ့မ့ၢ်အခဲအံၤတဘျီန့ၣ်ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီတဖျၢၣ်လၢၤဘၣ်လီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲတုၤဒၣ်လဲၥ်လၢတၢ်သူက့ၤအီၤတသ့လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"ဒုၣ်ဒါဟဲခးလီၤ(သမ့ၤအ့ကိ)တၢ်သိၣ်လိကၠိအဝဲအံၤန့ၣ်ဟဲခးလီၤဝဲတၢ်ခံဘျီတဘျီဃုၥ်ဒီးတၢ်တဘျီညါအံၤန့ၣ်မီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်အခဲအံၤတ ဘျီဒုခးလီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤပှီၢ်ဒီတဖျၢၣ်လၢၤလီၤ. တၢ်မၤလိကၠိဒီတဖျၢၣ်လၢၤန့ၣ်နသူအီၤတသ့လၢၤဘၣ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲး စံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(သမ့ၤအ့ကိ)တီၤဖုၣ်ကၠိအံၤအပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၁၆)သီအနံၤပယီၤသုးကီၣ်ကးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၆၄)ဟဲ တ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်အခီၣ်ထံးတဘျီန့ၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်ကၠိအိၣ်ဝဲအသိးမ့မ့ၢ်လၢပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်တခီန့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်ခီဖျိ,မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်မၤလိမၤဒိးတၢ်လၢကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကရၢၢ်ချၢအဃိလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးတ့ၢ်ဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသူဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးဒ်အမ့ၢ်ကဘီယူၤ,ဒြိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိတနံၣ်အံၤဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒ်အမ့ၢ်ကသံၣ်ဒၢး,တၢ်မၤလိကၠိတစှၤန့ၢ်(၅)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်အဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲထဲတၢ်မၤလိကၠိတခီန့ၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်(၅)ဖျၢၣ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်က့ၤလၢကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤဒီတဘ့ၣ်ပူၤန့ၣ်စးထီၣ်လၢပယီၤသုးမီၤစိရိၣ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံၥ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးဟူးဂဲၤခးလီၤဝဲကျိဖး,သူဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ(KECD)တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ်အိၣ်(၂၄)ဖျၢၣ်အသိးကၠိလၢအတဘၣ်ဟးဂီၤဒံးသ့ၣ်တဖၣ်ဒၣ်လဲၥ်န့ၣ်ပှၤအိၣ်လၢကၠိပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်အိၣ်မၤလိက့ၤတၢ်လၢတၢ်အိၣ်ကဒုသးအလီၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူစံးဘၣ်တ့ၢ်ဝဲခ့ၣ် အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၅),မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်, ဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ် ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤဖဲတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်အီၤအခါ ပယီၤသုးသံ(၈)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတၢ်ပၥ်ဖျါအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ စကခ(၈)စုတီၤဖီလၥ် ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၀၆)ဒီး ဖဲအပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၆)သီအနံၤန့ၣ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့(၅)တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ် နုၥ်လီၤခးဝဲအဃိဖဲ(၉)သီအနံၤန့ၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်ပယီၤသုးကလၢၤဝဲအံၤဒီးပယီၤသုးသံ(၈)ဂၤအမဲၥ်ညါတၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်စုကဝဲၤ,ကျိချံပှၥ်သၣ်တနီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
“ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ် ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးတဘျီဃီဒီးဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤန့ၣ်လီၤ.စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၄, ၁၉၅၅ လၢညါအဝဲသ့ၣ်အခါန့ၣ် ဆီလီၤသးတဘျီဃီအသုးရ့ၣ်စ့ၢ်ကီးဒ်သိးသိးလီၤ.ဖဲတနံၣ်ညါအံၤ ၂၀၂၄ နံၣ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၆)အနံၤန့ၣ် ပသုးက့(၅)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ် စးထီၣ်ခးအဝဲသ့ၣ်ဒီးဖဲ(၉)သီအနံၤ,မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ(၄)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပသုးက့(၅)ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲကူစ့ၣ်သုးကလၢၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးလၢၤဘျီဝဲန့ၣ်န့ၣ် ကညီဒီတကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤမၤန့ၣ်ဝဲ (RPG7-၂ခိၣ်),အချံ(၇)ဖျၢၣ်, ကျိဖိ(၃)ခိၣ်, အချံ(၂၀၀၀)ဘျဲၣ်, ၆၀ မၣ်မၣ် အချံ(၂၂)ဖျၢၣ်, တၢ်မၤလီၤတဲၥ်ဒြိ(၃)ဖျၢၣ်, ဒီးဖဲဟါလီၤခီ(၃)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်ဖိးဒိၣ် ပီၢ်(၅၀၀)(၄)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်အဂ့ၢ်သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်တဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဖၣ်ပူၣ်ဒီးကမးမိၣ်ဝ့ၢ်ဘၢၣ်စၢၤ...