ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးဒြိမ့ၣ်ပိၢ်အဃိကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်တပွဲဖိ(၂)ပါ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒီးမူကီၢ်ဆၣ်ခံဘ့ၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤ ကျိဖးဒိၣ်, ဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်တပွဲဖိ(၂)ပါအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါစဲးပထ့ ဘၢၣ်(၂၆)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၉)သီ ဟါခီ(၃)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၆၄) ခးလီၤဝဲ(၁၂၂ မမ-Howitzer)ကျိဖးဒိၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲဖဲ(ယီၣ်သွါကိ)သဝီပူၤအဃိ ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဒိတပွဲဖိ(၂)ပါအဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးမူကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၅)သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၉၉)ခးလီၤဝဲ(၈၁-မမ) ကျိဖးဒိၣ်(၇)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲဖဲ(စဝ့)သဝီအပူၤအဃိ ဘၣ်ဒိဝဲပှၤသဝီဖိ(၆၃)နံၣ်တဂၤဒီး ပှၤသးစၢ်ဖိ(၁၈)နံၣ်တဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤဘၣ်ဃးချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ ပယီၤသုးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအိၣ်ဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤဟဲဂ့ၤစံးဝဲလၢ"တကီၢ်ခါတၢ်အိၣ်သးအခဲအံၤန့ၣ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအါတက့ၢ်န့ၣ်သုးကီၣ်ကးဟူးဂဲၤ ခးလီၤနါစိၤဝဲကျိဖးဒိၣ်လၢဒူသဝီပူၤဒီးဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်လၢဒူသဝီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးအံၤလၢကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးအဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ် ဟူးဂဲၤမၤအါထီၣ်ဝဲတၢ်သမံသမိး, ဆီလီၤ၀ဲ တၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤသ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤဃ့အီၣ်ဝဲကမျၢၢ်ကျိၣ်စ့,ဖီၣ်ပှၤသဝီဖိတကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးအံၤပညိၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူတၢ်မၤလိကၠိ,တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤဟဲဂ့ၤစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၉)သီအနံၤစ့ၢ်ကီး လၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၅၇)အံၤခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူ(စၢၤဖဲ)သဝီပူၤအဃိ ဘၣ်ဒိဒံးဝဲဒၣ်သီခါ(၂)ပါန့ၣ်လီၤ.တကးဒံးဘၣ် ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်တဖၣ်ဖီၣ်ဝဲ(သဆ့ၣ်ကၠီကိ,အ့ကနံၤ)သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤသူဝဲဒ်တၢ်ဒီသဒၢစုကဝဲၤတခါဒီးဒ်န့ၣ်အသိး ခးသံစ့ၢ်ကီးဝဲပှၤသဝီအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဃၥ်ဝဲဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၄)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ကမျၢၢ်တူၢ်လိၥ်ဂ့ၤတတူၢ်လိၥ်ဂ့ၤကဆဲးဆ့ၣ်နီၤအိၣ်တၢ်လီၢ်လၢအဆီသးခဲအံၤအဂ့ၢ် (DKBA)သုးခိၣ်ဘိၤဘံၣ်စံး၀ဲ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၆ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် နီဖးဒိၣ်ကရူၢ်လၢ(DKBA)ဆီလီၤသးအိၣ်၀ဲခဲအံၤန့ၣ် ကမျၢၢ်တူၢ်လိၥ်ဂ့ၤတတူၢ်လိၥ်ဂ့ၤကဆဲးဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဆီလီၤသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘူးဒးတၢ်ဘါတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA) အခိၣ် သုးခိၣ်ဘိၤဘံၣ် စံးလီၤဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄ သီ လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်နွံအခါ လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် KNLA သုးရ့ၣ်(၁)ဟီၣ်က၀ီၤ နီဖးဒိၣ်ကရူၢ် ၀ၣ်တရဲၢ်သ၀ီ ကၠိမဲၥ်ညါန့ၣ် လၢ(DKBA) သုးခိၣ် ဘိၤဘံၣ်အတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအံၤတဆီ (DKBA)ဟဲဆီလီၤသုးအလီၢ်အကျဲအဖီခိၣ် ခီဖျိပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ထီၣ်က့ၤကၠိ တဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဃိ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄ သီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ဘိၤဘံၣ်ဒီး နီဖးဒိၣ်ကရူၢ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်မၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တခါဖဲ၀ၣ်တရဲၢ် သရိၥ်ပူၤအခါ စံးလီၤ၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢ အလဲၤထီၣ်တၢ် အိၣ်ဖှိၣ်တဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤန့ၣ်ဘိၤဘံၣ်တဲလီၤ၀ဲလၢကမျၢၢ်တူၢ်လိၥ်ဂ့ၤ,တတူၢ်လိၥ်ဂ့ၤကဘၣ်အိၣ်၀ဲလီၤတဲ၀ဲဒ်န့ၣ်.မ့၀ံၤတဲစ့ၢ်ကီး၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဟဲဆီလီၤသးဖဲအံၤတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးကဟဲဆ့ၣ်နီၤအိၣ်အဃိဘၣ်ဟဲဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဆိ၀ဲလီၤတဲ၀ဲဒ်န့ၣ်.မ့၀ံၤပှၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်က့ၤတဲကဒါလၢတၢ်မ့ကဲထီၣ်တမံၤမံၤန့ၣ်မၤစၢၤကသ့ဧါ.ဘိၤဘံၣ်က့ၤတဲ၀ဲဒၣ်လၢမၤစၢၤသ့အဃိ၀ဲဒၣ်နါက့ပမၤတဘၣ်လၢၤစ့ၢ်ဘၣ်.ဒီးအဂၤတမံၤလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါပၥ်ဖျါထီၣ်အီၤလၢသုဟဲအိၣ်ဖဲအံၤပှၤတၢ်ဖီလၥ်မ့တူၢ်လိၥ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတတူၢ်လိၥ်၀ဲဘၣ်မီၤနီၤ.ပှၤကမျၢၢ်မ့ဆဲးတဲန့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်လၢကကဲထီၣ်တၢ်သူၣ်ဟ့သးဟ့အဃိပှၤတတဲဃုၥ်လၢၤဘၣ်.လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တတူၢ်လိၥ်အီၤဘၣ်န့ၣ်အသ့ၣ်ညါ၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်တၢ်လီၢ်လၢ(DKBA)ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးအံၤလၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဃုၥ်ဒီး ကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်အသိးအတၢ်ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးလၢကၠိမဲၥ်ညါအံၤတကြၢး၀ဲဘၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်တခီမၢဖိသၣ်က့ၤထီၣ်ကဒါကၠိ ကဟံန့ၢ်၀ဲ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂ့ၢ် သုးခိၣ်ဘိၤဘံၣ် စံးလီၤ၀ဲလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီး စံး၀ဲ ဒ်အံၤန့ၣ် လီၤ. “၀ဲဒၣ်ပတၢ်ထံၣ်ဒုအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးလၢကၠိမဲၥ်ညါအံၤဒုတကြၢးဘၣ်မီၤနီၤ.ကဟဲအိၣ်အံၤတတဲတၢ်နီတမံၤဘၣ်,မၤကဒံမၤကဒါဟဲစိၥ်လီၤလၢၢ်,မဲး,အိး.ခဲအံၤလၢကၠိကရၢၢ်အမဲၥ်ညါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တ့ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဖၢလီၤ. ခဲအံၤမၢပှၤကၠိဖိထီၣ်ကဒါ...
ကၠိၣ်ပၠီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ,သဝီတဖၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးဘှီထီၣ်တၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤဒီးမၢဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဟံန့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢမုၢ်နၤခီ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, အ့ယၣ်ဝတံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်,ကၠိၣ်ပၠီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤသဝီတဖၣ်အပူၤဒ်သုးကီၣ်ကးအတၢ်ပၥ်လီၤဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအသိးအပူၤကွံၥ်လါအီကူးအပူၤကရၢကရိထီၣ်ဝဲသဝီလီၢ်ကဝီၤဖိဘံၣ်ဘၢကရူၢ်ဒီးတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤတဖၣ်ဝံၤမၢဝဲသဝီလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢမုၢ်နၤခီအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ကၠိၣ်ပၠီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,စးထီၣ်လၢရှါစုၣ်,ခၠီစီၣ်,လဲဆ့ၣ်,မိကၠိပၠ့ၣ်သဝီတဖၣ်ဒီးတုၤလၢကၠိၣ်ပၠိၣ်ဝ့ၢ်ပူၤသဝီခိးထိးကျဲတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဃုၥ်ဒီးသဝီခၢၣ်သးတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးဘှီထီၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤတဖၣ်ဒီးသဝီတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤပိၥ်ခွါ(၅)ဂၤတကရူၢ်ဘၣ်လဲၤအိၣ်ခိးဝဲတၢ်လၢမုၢ်နၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လဲဆ့ၣ်လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“သဝီတဖျၢၣ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤအိၣ်ဖဲသဝီခိးထိးတတီၤဒီးသဝီဘၢၣ်စၢၤတတီၤန့ၣ်လီၤ.အခဲအံၤလၢပသဝီအပူၤတခီန့ၣ်ပၥ်လီၤဝဲလၢသဝီခၢၣ်သးတတီၤဒီးသဝီသးပှၢ်ဟံၣ်ကပၤတတီၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤဘၣ်ခိးတၢ်န့ၣ်တဘျီန့ၣ်(၅)ဂၤ.ဘၣ်ခိးဝဲလၢအကလဲးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ခိးဝဲကိးနၤလီၤ.မုၢ်ဆါခီဒုပှၤတအိၣ်ခိးနီတဂၤဘၣ်.ပှၤလၢဘၣ်လဲၤခိးတၢ်တဖၣ်မ့တလဲၤန့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢပှၤနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်သးဒုပှၤတအဲၣ်ဒိးလဲၤခိးတၢ်နီတဂၤဘၣ်အဂ့ၢ်,”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးကီၣ်ကးအံၤ,အပူၤကွံၥ်လါအီကူး(၁၆)သီအနံၤအပူၤစးထီၣ်မၤဝဲထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ပတီၢ်,ကီၢ်ဆၣ်ဒီးသဝီတဖၣ်အပူၤဒူသဝီကမျၢၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီးတၢ်မၤလီၤမၢ်ကွံၥ်တၢ်သူတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးတဖၣ်အသိး,ကရၢကရိထီၣ်ဝဲလီၢ်ခၢၣ်သးပှၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ကရူၢ်တုၤလၢကီၢ်ခီဒိၣ်ပတီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠိၣ်ပၠီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသဝီလီၢ်ကဝီၤဖိလၢဘၣ်လဲၤအိၣ်ခိးတၢ်တဂၤစံးဝဲလၢ“သုးကီၣ်ကးအံၤမၢဝဲပှၤလဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လၢတၢ်ပညၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တသ့ၣ်ညါဝဲဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတၢ်မၢလီၤအီၤအဃိလဲၤခိးဝဲလီၤအဂ့ၢ်”စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,သုးကီၣ်ကးအံၤမ့ၢ်ထံၣ်ဝဲသဝီဖိတဖၣ်တလဲၤခိးတြဲၤမၤမူဒါတလၢပှဲၤဘၣ်န့ၣ်ဃ့ဝဲစ့အီၣ်လိးအိၣ်ဝဲအသိးလူၤဖီၣ်ဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤသဝီဖိလၢအဆိးကါဝဲဆဲးကဲးလၢတၢ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤလၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိလၢသဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်တဂၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,သုးကီၣ်ကးအံၤမၤဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးလၢကၠိၣ်ပၠီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအံၤအဂီၢ်,ဒ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲဟံၣ်တဖျၢၣ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအိၣ်ဝဲအသိးလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါဟ့ၣ်လီၤဝဲလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,အ့ယၣ်ဝတံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်,ပါတနီၤဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသဝီသးပှၢ်တဖၣ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲဟးထၢဝဲဒူသဝီဖိတဖၣ်အမံၤစရီဒီးဘှီထီၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲဒီးသုးကီၣ်ကးထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲတၢ်မၤကမျၢၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဝံၤအလီၢ်ခံလါစဲးပထ့ဘၢၣ်နုၥ်လီၤအပူၤစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲလၢကအိးထီၣ်က့ၤတၢ်မၤန့ၢ်ခီကီၢ်တဖိးသဲစးပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အလံၥ်အလဲၢ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၅သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခီကီၢ်တဖိးမံသဲစးပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကအိၣ်ဒီးဖိးမံသဲးစးလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤသးအဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲတၢ်မၤန့ၢ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖိးမံသဲးစးပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အလံၥ်အလဲၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤစံးတ့ၢ်ဝဲလၢတၢ်မၤပဒိၣ်ကိတိၥ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၄)သီအနံၤအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲတၢ်မၤန့ၣ်ဖိးမံသဲစးလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤသးတၢ်ဂီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်အံၤန့ၣ်,လီၢ်ခံကတၢၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဆၢတဲၥ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်(၃)ထံၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီ(Yaung Chi Oo Workers’ Association YCOWA)ပှၤမၤတၢ်ဖိကရူၢ်အူမိကၠီၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၢ်အံၤပဝဲပသ့ၣ်ညါထွဲလၢဖဲလီၢ်ခံကတၢၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီဝဲအံၤအပူၤန့ၣ်,အဝဲသ့ၣ်ဆၢတဲၥ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်(၃)ထံၣ်လၢအမ့ၢ်(၁)ပှၤလၢအိၣ်ဆိးဖံးမၤတၢ်လၢတဖိးသဲစးဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကအိးထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤဝဲလံၥ်လဲၢ်လၢအဖိးသဲစးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ(၂)ကမၤအါထီၣ်န့ၢ်ဝဲ(၂၀၂၅နံၣ်)လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤအပူၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအလံၥ်လဲၢ်မုၢ်နံၤမုၢ်သီကလၢၥ်တဖၣ်(၃)ဒ်သိးတၢ်ဆီတလဲတၢ်မၤအခိၣ်တၢ်မၤကစၢၢ်(သထ့)တဖၣ်ကလဲၤသးဘျ့ဘျ့ရှီရှီအဂီၢ်န့ၣ်,အပူၤကွံၥ်ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ထဲအသီ(၃၀)လီၤ,ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤဆီတလဲမၤအါထီၣ်ဝဲလၢအသီ(၆၀)အဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ကျၢၤကတိၤဆၢတဲၥ်က့ၤဝဲတၢ်ဂ့ၢ်(၃)ထံၣ်အံၤန့ၣ်,မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်လၢတၢ်ဆှၢနုၥ်ကတိၤတ့ၢ်ပၥ်ဝဲလၢအပူၤကွံၥ်တၢ်မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ(ပၣ်လံၣ်မဲၥ်)ဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤ,တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်အဂ့ၢ်အူမိကၠီၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤတၢ်ဂ့ၢ်(၃)ထံၣ်အံၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢကၣ်ဘီဒံၣ်ယၣ်,လၣ်အိၤ,ဘံၣ်ယၣ်နၣ်ထံကီၢ်ဒီးကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်(၄)ဘ့ၣ်ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအနုၥ်လီၤမၤတၢ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်အပူၤတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ကျၢၤအံၤတၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးတၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤတဖိးမံသဲစးခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ(၂)မံၤအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလံၥ်အိၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤအံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်ဂ့ၤလၢထံကီၢ်(၄)ဘ့ၣ်ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ်,တကီၢ်ခါခဲအံၤကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်အပူၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်အိၣ်ဝဲဒံးအဆၢကတီၢ်,ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်တၢ်တၤတၢ်အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီကရူၢ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပဲၥ်ဖးနီၤဖးစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤ(၃)ထံၣ်အကျါကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢကစးထီၣ်မၤလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤသးအသီတဖၣ်အဂီၢ်ဒီးပှၤလၢကဘၣ်မၤအါထီၣ်ဝဲလံၥ်လဲၢ်သးနံၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်အံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲလၢ,တၢ်ဃ့ကျိၣ်စ့တၢ်လၢၥ်ဘူၣ်လၢၥ်စ့ၤဒီးသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၢဆူကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးတကပၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တနံၣ်အံၤတၢ်စူၤဘုသံဟးဂီၤအါအဃိ လူၢ်ပျဲၢ်ကမျၢၢ်ဂုၥ်ပှ့ၤကရီအီၣ်ဟုသး,၀့ၢ်ပူၤဟုသးလီၤတူၥ်ထီၣ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီးကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တနံၣ်အံၤခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအါဒီး ဘုသံဘုဟး ဂီၤအါအဃိ တကီၢ်ခါခဲအံၤကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤဂုၥ်ပှ့ၤကရီအီၣ်ဟုသးလၢလူၢ်ပျဲၢ်၀့ၢ်ပူၤဒီး၀့ၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီးဟုသးလီၤတူၥ်ထီၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အံၤ တၢ်စးထီၣ်က့ၤစူၤကဒါခံ၀ီတ၀ီလၢတၢ်လီၢ်သကုၤဆးဒီးဒ်န့ၣ်အသိး လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တနံၣ်အံၤခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤဘုသံဘုဟးဂီၤခဲလၢၥ်ဃၣ်ဃၣ်အဃိ ခဲအံၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤပှ့ၤကရီအီၣ် ၀ဲဒၣ်ဟုသးလၢလူပျဲၢ်၀့ၢ်ပူၤတုၤဒၣ်လဲၥ်ခဲအံၤလၢကျးပူၤန့ၣ်ဟုသးတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ. “ခဲအံၤဒူဖိသ၀ီဖိလဲၤလီၤပှ့ၤအီၣ်ဘုသးဒီဒူၣ်.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်ခဲအံၤဘုသံဟုသံအဃိနၤပှ့ၤပၥ်အီၣ်ဘုယၤပှ့ၤပၥ်အီၣ်ဘုမီၤနီၤ. တဂၤဂၤလၢနးနးကျံၤကျံၤလဲလဲလီၤ,ကွၢ်လီၤဘုန့ၣ်ဘၣ်သးဟီၣ်.ခဲအံၤဘုသးတအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်.ယဟံၣ်ဖိဃီဖိနါက့မ့ၢ်ဂ့ၤ ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လဲၤပှ့ၤအီၣ်ဃၥ်ဘုအထၢၣ်လၢအဆံ.တနံၣ်ညါအံၤပှၤတအီၣ်ဘၣ်ဘုလၢၤဘၣ်န့ၣ်ယဆိမိၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ကိးဂၤဒဲးလီၤ.ဖဲမဟါယလဲၤဘုသးန့ၣ်ဘုသးမးတအိၣ်လၢၤဘၣ်.မ့၀ံၤဘုသးန့ၣ်နဟဲက့ၤတီၣ်အါအါန့ၣ်ပယီၤသုးတအဲၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါလူၢ်ပျဲၢ်၀့ၢ်ပူၤအပူၤကွံၥ်ဘုသးအိၣ်သၢပိတထၢၣ်န့ၣ်အပှ့ၤအိၣ်ထဲ (၈၀၀၀၀)ကၠးခိၣ်ဃၢၤလီၤဒီး ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤအပှ့ၤထီၣ်တုၤလၢအကလီၢ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “လၢညါခါဘုသးအိၣ်သၢပိန့ၣ်ပပှ့ၤဘၣ်ထဲ(၇၀၀၀၀-၈၀၀၀၀)ကလးလီၤ.ခဲအံၤတထၢၣ်န့ၣ်အိၣ်တုၤလၢ(၁၃၀၀၀၀-၁၄၀၀၀၀)ကၠး အန့ၣ်မးတမ့ၢ်ဘုသးလၢအဂ့ၤဘၣ်ကဲ၀ဲဒၣ်ဘုသးကိၤလီၤ.ခဲအံၤပှၤကမျၢၢ်တနီၤန့ၣ်လၢကအီၣ်ကအီကလဲၤပှ့ၤဘုသးအဂီၢ်ဘၣ်လဲၤဃ့လိၢ်စိပှၤစ့,ကမၤလီးက့ၤ၀ဲနီၢ်တနံၣ်မ့မၤအီၣ်ဘၣ်ဘုမးကဟ့ၣ်လီၤက့ၤ၀ဲဘုဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိပှၤအီၣ်စံၥ်ဖိတဖၣ်အဘုသံဘုဟးဂီၤခဲလၢၥ်အဃိထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတကးဒံးဘၣ်ဘုသးအပှ့ၤထီၣ်ဒ်အံၤ ပှၤလၢအကျိၣ်အိၣ်စ့အိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲမ့တအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ပှၤမုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤဖိတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွံလ့သ၀ီဖိတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ကိးနံၣ်န့ၣ်တၢ်စူၤထံဒိၣ်ဒ်အံၤလီၤ,ဘုန့ၣ်အသံတက့တခီဒ်န့ၣ်လီၤ. ကိးနံၣ်ဒဲးန့ၣ်မ့မ့ၢ်ခုးန့ၣ်တၢ်စူၤအါဒ်အံၤဂ့ၤဒၣ်ခီ. အခဲအံၤ တမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဘၣ်ဘုခုးပူၤသ့ၣ်မတၤသံခဲလၢၥ်လီၤ.ပှၤကွၢ်တၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိပှၤလဲၤပှ့ၤအီၣ်ဘုသးတထၢၣ်န့ၣ် (၈၀၀၀၀)ကလး အခဲအံၤထီၣ်လၢအကလီၢ်ဘျဲၣ်လဲ.ပှၤဖိပှၤလံၤလဲၤအိၣ်လၢထးတဖၣ်ဒုပှၤပှ့ၤအီၣ်န့ၢ်၀ဲ. ပှၤလၢအဖိအလံၤ တအိၣ်ဘၣ်,မုၣ်ကမဲဖိၣ်ဃဲတဖၣ်န့ၣ်ဒုနးတချုုးလီၤ.အအံၤတနီၤနီၤန့ၣ်ဘုသးတအိၣ်လၢၤနီတစဲးဘၣ်.ကလဲၤပှ့ၤအီၣ်ဒီးလဲၤပှ့ၤအီၣ်၀ဲတန့ၢ်.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤလၢခီၣ်တီၣ်,ကမၤမိၢ်၀့ၢ်တကပၤစ့ၢ်ကီး လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢကဟဲဟံၣ်ဖိဃီဖိကအီၣ်ကအီအဂီၢ် လဲၤပှ့ၤကရီအီၣ်ဃၥ်၀ဲဘုသးအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ဃုၥ်ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်လၢအဂၤကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးတနံၣ်အံၤခီဖျိတၢ်စူၤ ဘုဟးဂီၤအိၣ်အါအဃိကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲဘုသံဘုဃၢ်လီၤဘုဟးဂီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤဒီး နံၣ်လၢကဟဲသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကူတလၢ,ဟုသးအပှ့ၤကလံၤကဒိၣ်ထီၣ်အါန့ၢ်အခဲအံၤသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်တဖၣ် ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢဖါပြးလီၢ်ကဝီၤကၠိဖိအဂီၢ်,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးခးတပျူၤတပျီၤကျိဖးဒိၣ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်(အမတ)အမျိၥ်သုးကလၢခးတပျူၤတပျီၤလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသဝီပူၤအဃိ,တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢဖါပြးလီၢ်ကဝီၤကၠိဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးအံၤခးလီၤဝဲတၢ်ဆူသဝီပူၤတပယူၥ်ဃီဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၥ်အိၣ်လၢဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိ,တနံၤအံၤဆိကတီၢ်ဃၥ်ဝဲကၠိတၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဆၣ်,လၢတၢ်ပံးကွံၥ်ကၠိအံၤသ့တသ့အဂီၢ်,ကဘၣ်တဲၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲတၢ်ဒီးကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒံးအဂ့ၢ်,ဖါပြးသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤသုးန့ၣ်ခးလီၤတၢ်တသီခံသီတဘျီ,တသီခံသီတဘျီအိၣ်ဝဲထီဘိအဃိ,တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢဖိဒံဖိသၣ်အဂီၢ်မၣ်တကးဘၣ်,လၢဒူသဝီကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ.အခဲအံၤကၠိန့ၣ်တၢ်တပံးကွံၥ်အီၤဒံးဘၣ်,သနါက့ဖိသၣ်တဖၣ်ဧီၤလဲၤထီၣ်ကၠိတဘူၣ်ဘၣ်.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ဖဲအတဟါတနံၤန့ၣ်အိးထီၣ်ဝဲကၠိသိၣ်သိတၢ်ဒံး,သနါက့ခီဖျိမဟါကျိဖးဒိၣ်လီၤကဒီးအဃိတနံၤအံၤပတုၥ်ဃၥ်ဝဲတၢ်သိၣ်လိလီၤ.အဃိန့ၣ်,လၢတၢ်ပံးကွံၥ်ကၠိအံၤသ့ဧါတသ့ဧါအဂ့ၢ်အကျိၤတခီန့ၣ်ပကဘၣ်ထံၣ်လိၥ်တဲသကိးတၢ်ဒီးကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးခးလီၤဝဲတၢ်တပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,သဝီအပူၤသုးကီၣ်ကးပယီၤပဒိၣ်ကၠိတီၤထီကၠိအံၤဒ်တၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်အသိး,အိးထီၣ်ဝဲကၠိဒီးကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်လဲၤထီၣ်မၤလိဝဲတၢ်အဃိ,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တနီၤအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤလၢဖိလံၤတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤအံၤမ့ၢ်ပညိၣ်ကမၤဟးဂီၤဝဲသဝီတဖျၢၣ်အံၤလိၤလိၤဧါတဲတဘၣ်ဘၣ်,ကွံၥ်လီၤတၢ်တလီၢ်လီၢ်လီၤအဃိန့ၣ်မ့မ့ၢ်ပဝဲဒုပဒုးထီၣ်ပဖိပလံၤကၠိတဘူၣ်ဘၣ်.ပတမၢပဖိပလံၤလဲၤထီၣ်ကၠိဘၣ်.ယဖိဒိၣ်န့ၣ်ထီၣ်ကၠိဖဲဖါပြးသဝီသုးကီၣ်ကးပယီၤပဒိၣ်တီၤထီကၠိလီၤ.အခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးတမုၥ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်ယတဲအီၤလၢလဲၤထီၣ်ကၠိတဂ့ၤဘၣ်ဆၣ်ပယီၤပဒိၣ်ကၠိသရၣ်မုၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိးထီၣ်ကၠိ,တပံးကၠိဘၣ်အဃိန့ၣ်,ဖိသၣ်တဖၣ်လဲၤထီၣ်ကၠိတဘျီ,ပယီၤခးလီၤတၢ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်အက့အခီတဖၣ်န့ၣ်လဲၤဘၣ်ကၠိကပိၥ်ကပၤဒီးဖိသၣ်ဟဲက့ၤစံၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဖါပြးသဝီအံၤ,ကမျၢၢ်ကၠိအိၣ်ဝဲ(၁)ဖျၢၣ်အမဲၥ်ညါ,ပယီၤသုးပဒိၣ်တီၤထီကၠိဒီးတီၤဖုၣ်ကၠိအိၣ်ဝဲ(၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,သဝီပူၤကမျၢၢ်ကၠိအံၤ,ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤဒုးယၥ်တၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်တၢ်ပံးကွံၥ်ဝဲန့ၣ်ဖးယံၥ်လံဘၣ်ဆၣ်,ပယီၤသုးပဒိၣ်ကၠိတခီတၢ်တပံးဝဲဒံးဘၣ်တုၤလၢအဆၢကတီၢ်ခဲအံၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ဖါပြးသဝီအံၤအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၆)အနံၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်(အမတ)အမျိၥ်သုးကလၢၤတဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ,ဒူသဝီအပူၤဟံၣ်ခိၣ်(၈၀၀)ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်စံၣ်မံ,ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးလၢမုၢ်နၤမုၢ်ဆါတုၤလၢခဲအံၤအဃိ,ကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်လဲၤမၤလိတၢ်လၢတၢ်အိၣ်သးအံၤအဖီခိၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဖးဒိၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခံဘ့ၣ်ပူၤ ပှၤသံ(၇)ဂၤ,ကမျၢၢ်(၃)ကလီၢ်ဘျဲၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီးကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢဟီၣ်က၀ီၤ တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခံဘ့ၣ်အံၤအပူၤ ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိ ပှၤသံ(၇)ဂၤဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်(၃၁၆,၉၂၇)ဂၤသဂၢၢ်ဘၣ်ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤဘၣ်သုးလီၢ်သုး ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၂ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၀ သီအနံၤန့ၣ် ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိယွၤ၀ဲဒၣ်လၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ် ဒူသ၀ီ ဒီး ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ် ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်ပူၤအဃိ ဒူသ၀ီ(၃၆၄)ဖျၢၣ်လီၤဘျၢ၀ဲလၢထံကျါဒီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤမူကီၢ်ဆၣ်ကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤလၢပသ၀ီပူၤန့ၣ်ထံတုၤလၢယီၢ်ဒ့ဒံးညါ.ပှၤဟဲမၤစၢၤပှၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အီၣ်ဃ့သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်လီၤ.ဖဲပသ၀ီပူၤဒုပှၤလၢအတၢ်အီၣ်တအိၣ်,အီၣ်တကူတလၢတဖၣ်ညါန့ၣ်လဲၤဟံအီၣ်စိလၢပှၤတၢ်အိၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်လၢထံကမျၢ,ထံပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤဘျၢအဃိလၢထံအီတကပၤဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤ.တၢ်အီၣ်တၢ်အီမ့ဘၣ်ဂီၢ်န့ၣ်ကိညၢ်တစဲး”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဘုဃၢ်လီၤဟးဂီၤအအ့ကၢၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးကျီၢ်,ပနၢ်သံလီၤမၢ်၀ဲဒၣ်အဒု(၇၀)ဘျဲၣ်တကးဒံးဘၣ်ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအိၣ်သ၀ီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ လၢ(၅၈)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် ခဲအံၤတဘျီထံဒိၣ်ထီၣ်မ့ၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤဒီး ဒူသ၀ီလၢအဘၣ်သဂၢၢ်ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤတဖၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံၥ်ဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤစိၥ်ခီအ၀ဲသ့ၣ်လၢချံ, တၢ်လဲၤမၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ကူတၢ်လၢတအိၣ်၀ဲဒံးဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီလိၣ်ဘၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်ကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤမၤစၢၤတၢ်ဖိကရူၢ်တဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤဒီးဘုသ့ၣ်တဖၣ်သံဟးဂီၤအဃိ နံၣ်လၢကဟဲလၢကအီၣ်ကအီအဂီၢ် ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလီၤတူၥ်ကဲထီၣ်သ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
(DKBA)ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ်ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးလၢ၀ၣ်တြဲၢ်ကၠိမဲၥ်ညါအဃိပှၤကၠိဖိထီၣ်ကၠိတဘူၣ်လၢၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီးကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ (DKBA)ဘိၤဘံၣ် ကရူၢ် ဟဲဆီလီၤအသးလၢတရိၥ်ကၢ်ပျိၢ်-ကမၤမိၢ်ကျဲ ၀ၣ်တြဲၢ်သ၀ီကၠိမဲၥ်ညါအဃိ ပှၤကၠိဖိတဖၣ်လဲၤထီၣ်က့ၤကၠိတဘူၣ်လၢၤဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကညီဘူးဒးတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်(DKBA)သုးခိၣ် ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ် ဟဲဆီလီၤသးတ့ထီၣ်အလီၢ်အကျဲ,ခူၣ်လီၤတၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ၀ၣ်တြဲၢ်တီၤဖုၣ်ကၠိမဲၥ်ညါအဃိ ပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ် လဲၤထီၣ်က့ၤကၠိတဘူၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤစံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲလၢ“(DKBA)စီၤခၠ့ၣ်သါန့ၣ်ဟဲဆီလီၤအလီၢ်အကျဲဖဲ၀ၣ်တြဲၢ်ကၠိမဲၥ်ညါ လံၥ်ရိဒၢးကပၤန့ၣ်.မ့၀ံၤတ့ထီၣ်အလီၢ်အကျဲဖဲန့ၣ်၀ံၤဘျီခူၣ်လီၤဃၥ်ဒီးတၢ်ပူၤအဃိစးထီၣ်ဖဲအဟဲသူၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်န့ၣ်ထီၣ်ကၠိတဘူၣ်လၢၤဘၣ်.ပှၤကမျၢၢ်ခီန့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်လၢပှၤကဟဲခးအဃိပှၤထီၣ်ကၠိတဘူၣ်ကၠိပံးအိၣ်တဘျုးသီလံ.အဟဲဆီလီၤသးအံၤဖဲတရိၥ်ကၢ်ပျိၢ်ဒီးကမၤမိၢ်ဘၢၣ်စၢၤဘၣ်ဆၣ်ဘိးလီၤလၢတရိၥ်ကၢ်ပျိၢ်တကပၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. (DKBA)ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ်ဟဲဆီလီၤအလီၢ်အကျဲဖဲကၠိမဲၥ်အံၤအဖီခိၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးဒီးဘၣ်ဒိပှၤကၠိဖိတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဃိ သ၀ီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလဲၤတဲ(DKBA)ကရူၢ်ပှၤဘၣ်မူဘဒါလၢကဆီတလဲအလီၢ်အကျဲလၢတၢ်လီၢ်အဂၤဘၣ်ဆၣ် တတူၢ်လိၥ်၀ဲဘၣ်မ့မ့ၢ်တခီကဆဲးအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲန့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘူဘါဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. (DKBA)ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ်အတၢ်ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးအဖီခိၣ်အံၤ လၢဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတကပၤလ့ၤတက့ၤတူၢ်လိၥ်၀ဲ တသ့ဘၣ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်မ့ဆဲးမၤဒ်အတၢ်ဘၣ်သးအသိးန့ၣ်တၢ်ဖ့ၣ်စၢကဲထီၣ်သးသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “အ၀ဲသ့ၣ်မ့တတူၢ်လိၥ်၀ဲဒၣ်ပကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့အတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ပၢဆှၢဘၣ်မ့မၤဒ်အတၢ်ဘၣ်သးဒံးအကျိၤဒုတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အိၣ်ထီၣ်သ့လီၤ.တၢ်မၢၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဲအီၤမ့ဒိကနၣ်လူၤပိၥ်ထွဲမၤ၀ဲဒုတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တအိၣ်ထီၣ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်.မ့ကနၣ်ဒ်သိး ခဲအံၤခီန့ၣ်ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤ၀ဲန့ၣ်ဒုတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်သးသ့လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီဒူသ၀ီတလီၢ်လၢ(DKBA)ဘိၤဘံၣ်ကရူၢ်ဟဲဆီလီၤသးအလီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်အပူၤကွံၥ်လၢညါခါစ့ၢ်ကီးဟဲဆီလီၤတၢ်သမံသမိးတြဲၤဒီးအိၣ်ခိးထၢစ့အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိလီၢ်က၀ီၤ(KNLA)သုးရ့ၣ် ၁ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတတူၢ်လိၥ်၀ဲဘၣ်အဃိဘၣ်ထုးကွံၥ်၀ဲဒၣ်တြဲၤ အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃး(DKBA)ကရူၢ်အတၢ်ဟဲဆီလီၤသးအံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ပညိၣ်အိၣ်လၢကခိးထၢစ့လၢသိလ့ၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်အိၣ်တဖၣ်အအိၣ်ဧါန့ၣ် တၢ်တသ့ၣ်ညါ၀ဲဒံးဘၣ်အသိး(DKBA)လၢအဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးခဲအံၤတဖၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်၀ဲအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢ စီၤခၠ့ၣ်သါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး(DKBA)စီၤခၠ့ၣ်သါအံၤအပူၤကွံၥ်မ့ၢ်တ့ၢ်၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးအဂၢၤကီၢ်သုး(ပၠံၤသူၣ်စ့ၣ်)တဂၤဒီးဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကူၥ်အခါ ခီဖျိခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်က၀ီၤတတူၢ်လိၥ်လၢကကဲ(ပၠံၤသူၣ်စ့ၣ်)လၢၤဘၣ်အဃိ ဖဲန့ၣ်အ၀ဲလဲၤနုၥ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢ(DKBA)ကရူၢ်ပူၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်...
(၂၀၂၄-၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ် (KECD)စုတီၤဖီလၥ်ကၠိဟဲအါထီၣ်(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးလိၣ်ဘၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဖီခိၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၀၂၅) တၢ်မၤလိနံၣ် အတီၢ်ပူၤ ကၠိလၢအိၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD)စုတီၤဖီလၥ်တဖၣ် ကၠိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဖျၢၣ်(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ် ဒီးလိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးဒီးဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဃိ မ့ဘၣ်ထိၣ်သတြီၤအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃-၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်ဒီး(၂၀၂၄-၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ်န့ၣ် တနံၣ်အံၤကၠိအနီၣ်ဂံၢ်ဘၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲ (၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အသိးကၠိသရၣ်/မုၣ်အနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီးဟဲအါထီၣ်အဃိလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤကၠိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်တကးဒံးဘၣ်ပှၤကၠိဖိဃုၥ်ဒီးကၠိသရၣ်/မုၣ်အနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီးဟဲအါထီၣ်အါန့ၢ်ဒံးအပူၤကွံၥ်အဃိ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢကၠိပူၤတၢ်ပီးတၢ်လီဒီးလၢတၢ်ကဟ့ၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကၠိသရၣ်/မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ကွၢ် ဆၢၣ်မဲၥ်၀ဲတၢ်တၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)မူဒါခိၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပတဲလၢကၠိဟဲအါထီၣ်တနံၣ်အံၤန့ၣ်ကအိၣ်ဘူးထီၣ်လၢ(၂၀၀)မီၤနီၤ.အခီၣ်ထံးန့ၣ်ပဆိကမိၣ်ကအိၣ်လၢ(၃၀၀)ဘျဲၣ်ညါ.ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်တနီၤနီၤန့ၣ်ပထၢစရီတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်၀ဲ.လၢပထၢန့ၢ်န့ၣ်ကအိၣ်၀ဲဒၣ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်.အတနုၥ်လီၤလၢစရီပူၤဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်ဒံး၀ဲယဆိမိၣ်မ့ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်ကအိၣ်၀ဲ(၂၀၀)ဘျဲၣ်.အဃိဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်လိၣ်လၢကၠိသရၣ်တၢ်မၤစၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်သိၣ်လိပီးလီတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတနံၣ်အံၤပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်အီၤမီၤနီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကၠိလၢအနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်မ့ၢ်၀ဲတီၤဖုၣ်,တီၤခၢၣ်သးကၠိလီၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးကၠိဃုၥ်ဒီး ကၠိသရၣ်/မုၣ်နီၣ်ဂံၢ်လၢအဟဲအါထီၣ်ခဲအံၤအံၤတဖၣ်အကျါတနီၤန့ၣ်ခီဖျိတနုၥ်လီၤလၢစရီပူၤဒံးဘၣ်အိၣ်အဃိလၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတကပၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ကွၢ်ဆိကမိၣ်တၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤအဃိကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်ကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကၠိလၢအိၣ်ခံခီခံကပၤတၢ်ပၢဆှၢဖီလၥ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကးတံၢ်ကွံၥ်၀ဲအဃိပှၤကၠိဖိတဖၣ်ဆီတလဲမၤလိက့ၤတၢ်လၢ (KECD)တၢ်ပၢဆှၢဖီလၥ်ကၠိအံၤအိၣ်၀ဲအသိးဟီၣ်က၀ီၤပဒိၣ်ကၠိတနီၤန့ၣ်ဆဲးအိၣ်ဆၢထၢၣ်က့ၤ၀ဲဒ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါကၠိအံၤအသိးစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ကၠိလၢအဟဲအါထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တနီၤနီၤန့ၣ်အိၣ်လၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤလီၤဘၣ်ဆၣ်အပူၤကွံၥ်န့ၣ်အကဲပယီၤပဒိၣ်ကၠိအိၣ်စ့ၢ် .ဒီးခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဖီခိၣ်န့ၣ်အက့ၤဆီတလဲက့ၤသးလၢကမျၢၢ်ကၠိနါက့အိၣ်စ့ၢ်မီၤနီၤ.အါတက့ၢ်ခီန့ၣ်ကမ့ၢ်၀ဲဟီၣ်က၀ီၤလၢအပူၤကွံၥ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးကျဲၣ်ကျီမ့ၢ်ဂ့ၤ,အဘူး၀ဲဒၣ်ဒူသ၀ီလၢပစုတတုၤတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,အါဒၣ်တက့ၢ်မ့ၢ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤ.မ့မ့ၢ်လၢပူၤဖျၢၣ်ပူၤဖျၢၣ်ဒုလၢညါခါအပူၤကွံၥ်ဒီးခီဖျိလၢတၢ်မၤတၢ်ပတုၥ်လၢညါခါအကတီၢ်ပဒိၣ်အစုတုၤအါထီၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ပဒိၣ်ဟဲကရၢကရိဒုးကဲထီၣ်က့ၤလၢအကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်ဆီတလဲက့ၤဒ်န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်(KECD)တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ်အပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃-၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်အခါန့ၣ် ကၠိပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၁၄၇၈)ဖျၢၣ် ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၁၂၅၀၅၉)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ်အံၤခီန့ၣ် ကၠိပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၁၆၆၇)ဖျၢၣ်, ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်အိၣ်(၁၄၅၂၃၃)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃-၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်န့ၣ်ကၠိသရၣ်/မုၣ်နီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၉၆၄၀)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်လၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၅)န့ၣ် ကၠိသရၣ်/မုၣ် နီၣ်ဂံၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၁၁၂၃၁)ဂၤဒီးတနံၣ်အံၤမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်လၢကၠိနီၣ်ဂံၢ်,ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်,ကၠိသရၣ်/မုၣ်နီၣ်ဂံၢ် တၢ်အိၣ်သးန့ၣ် အမျးကယၤဟဲအါထီၣ်၀ဲ(၂၀)မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်ကိးကပၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီး တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤတုၤလၢခဲအံၤဒီးခီဖျိပယီၤသုးအံၤသူ၀ဲကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤခးလီၤနါစိၤဆူလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဃိကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဃုၥ်ဒီးဖိဒံဖိသၣ်သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢဘၣ်ထီၣ်ကၠိတဖၣ်အံၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတမၤလိဘၣ်တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤလၢၤဘၣ်တုၤလၢခဲအံၤဒီးကၠိဖိတနီၤန့ၣ်လဲၤထီၣ်ဖံးလိမၤလိက့ၤတၢ်လၢထံဆၢကီၢ်ဆၢစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ,တၢ်ထၢစ့တၢ်ခိတၢ်သွဲဒ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်လီၤဝဲအသိးလီၤအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သုးက့(၄)စံးဝဲ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ်ဘၢၣ် ၁၉သီ,၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၄)ဘျံး,ဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်(သယဲၣ်ခၠီ)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,တၢ်ထၢဝဲကျဲတၢ်ခိတၢ်သွဲဒ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ပၥ်လီၤဝဲအသိးဒီး,ကွၢ်ဝဲလၢပှၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤအတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ထၢဝဲအဂ့ၢ်,သုးက့(၄)ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကူးအပူၤကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်သယဲၣ်ခၠီဟီၣ်ကဝီၤခိၣ်ဃၢၤသဝီတဖၣ်ဒီးဘိၣ်တီၤသဝီတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၥ်လီၤဝဲတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤအလီၢ်ဒီးထၢဝဲကျဲတၢ်ခိတၢ်သွဲလၢကမျၢၢ်သိလ့ၣ်တီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အအိၣ်ဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးအိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိ,တၢ်လူၤဃုဃိထံသ့ၣ်ညါက့ၤဝဲအဖီခိၣ်သုးက့(၄)ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ခိသွဲဝဲၤကျိၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ခိသွဲလၢပထၢဖဲကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ်ပထၢအီၤဒ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်လီၤပၥ်ဝဲအသိးလီၤ.ပမၤဒီးလံၥ်ဖှီတဲၥ်သ့ၣ်တဖၣ်မုၥ်မုၥ်နီၢ်နီၢ်လီၤ.လီၤဆီဒၣ်တၢ်မ့မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢအတီတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤဝဲလၢဘျံးဒဝဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးသိလ့ၣ်လၢအတီဆှၢဝဲကမျၢၢ်လၢကလဲၤဃုဖံးဃုမၤတၢ်ဆူထံဂၤကီၢ်ဂၤတဖၣ်န့ၣ်ပထၢဝဲလီၤပတမၤန့ၢ်ဆူၣ်မၢန့ၢ်ဆူၣ်ဘၣ်.တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးအိၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်လၢခီဖျိလၢအပူၤကွံၥ်ပတမၤတၢ်ထၢခိသွဲဖဲန့ၣ်ဘၣ်အဃိလီၤ.အပူၤကွံၥ်ပထၢထဲဒူသဝီအတၢ်သးအိၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလီၤဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤဒ်ကီၢ်ဆၣ်အတၢ်ရဲၣ်လီၤကျဲၤလီၤအသိးန့ၣ်ပမၤဝဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သုးက့(၄)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤ,သုးကီၣ်ကးမၤဝဲသုးကျိၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒီးတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးတကးဘၣ်,တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်တၢ်ပှ့ထီၣ်ဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိ,ကွၢ်ဝဲလၢတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ထၢဝဲတၢ်ခိတၢ်သွဲဒီးခိသွဲလၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ်အံၤသူက့ၤဝဲကရူၢ်ကရၢတၢ်ဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးအတၢ်လိၥ်ဘၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အတၢ်ထၢဝဲကျဲတၢ်ခိတၢ်သွဲအံၤ,သိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်လၢအတီၣ်ဆှၢဝဲပှၤကညီတဖၣ်န့ၣ်တၢ်ထၢဝဲအီၤစ့ပယီၤတကလီၢ်ကၠး,သိလ့ၣ်လၢအတီၣ်ဆှၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤပနံၥ်ဖီကၤတဖၣ်တခီတကရူၢ်န့ၣ်အကလီၢ်တဆံကၠးအမဲၥ်ညါ,ကွၢ်ဝဲလၢသိလ့ၣ်အပူၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အဖီခိၣ်ဒီးထၢကဒီးဝဲစ့တကထိကၠးတုၤလၢတကလးကၠးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်တဂၤတဲဖျါထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,တၢ်ကစီၣ်တနီၤရၤလီၤအသးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ပှၤလၢအလ့ၢ်လိၤဒီးဟ့ၣ်ဝဲကျဲခိသွဲတန့ၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွဲးလီၤဝဲအမံၤအသၣ်,အနီၢ်ကစၢ်ဂ့ၢ်ကျိၤဃုၥ်ဒီးသိလ့ၣ်လၢအဒိးဝဲတဖၣ်အနီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်စံးအၢစံးသီအဝဲသ့ၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဟ့ၣ်လီၤဝဲတဖၣ်တခီ,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟ့ၣ်လီၤအဝဲသ့ၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပနီၣ်လံၥ်ဖှီတဲၥ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်အံၤ,မၤဝဲတၢ်ခိးတြဲၤတၢ်ထၢစ့လၢသယဲၣ်ခၠီဟီၣ်ကဝီၤ,တိၤထိးတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲဒီးဖီၣ်ဃံးကမျၢၢ်ဃ့ဝဲကမျၢၢ်စ့အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.