မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်လါတဝၥ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်(၆၃)ဘျီပယီၤသုးသံ(၁၈)ဂၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၅)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစးထီၣ်လၢလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁)သီတုၤ(၁၅)သီလၢလါတဝၥ် အတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲလၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၆၃)ဘျီဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤသံဝဲ(၁၈)ဂၤအဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၈)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်(၆၃)ဘျီဒ်သိးအံၤအဖီခိၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤသံ(၁၈)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိဝဲ(၁၂)ဂၤအဂ့ၢ်မုၢ်ြတီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲအသိးမ့မ့ၢ်လၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်တကပၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်ဒ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးကတီၢ်အံၤတၢ်အိၣ်သးအပူၤပယီၤသုးကီၣ်ကးဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဒၣ်ဖဲ(ကစၢၢ်သၢဖျၢၣ်)ဟီၣ်ကဝီၤတကပၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢသုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးဝဲလၢ "မ့မ့ၢ်လၢဒုၣ်ဒါတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤခီန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဒၣ် ဖဲ(ကစၢၢ်သၢ)န့ၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲပူၤထံၣ်ပူၤထံၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ. လၢအဝဲသ့ၣ်ဟူးဂဲၤအကျါန့ၣ်(ခမရ-၄၀၇)ပၣ်ဝဲဒီးအခဲအံၤန့ၣ်က့ၤလီၤကဒါက ဒီးလၢ(ကမးမိၢ်)လံမီၤနီၤ. လၢအဝဲသ့ၣ်ဟူးဂဲၤအကျါန့ၣ်ကွဲဃုၥ်ဝဲဒီး(BGF)တနီၤလီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပယီၤသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤတဖၣ်မ့ၢ်လၢလီၢ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟူးဂဲၤအိၣ်ခိးကဝီၤတံၥ်ဃၥ်ဝဲအသိးအပှၤလၢကဟဲစိၥ်ဆှၢန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂီၢ်ဆှၢဝဲတဖျိးဘၣ်အဖီခိၣ်ဘၣ်ဟဲစိၥ်ဆှၢန့ၢ်ဝဲလၢကလံၤကျါဒီးကဘီယူၤတဆီအဂ့ၢ်သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤလၢ(၁၅)သီအတီၢ်ပူၤဟူးဂဲၤခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲ,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၉၀)ဖျၢၣ်အသိးပယီၤသုးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်သံဝဲကမျၢၢ်(၁)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးကမျၢၢ်(၄)ဂၤအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီကူးဒီတလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲအိၣ်(၁၁၅)ဘျီပယီၤသုးတကပၤသံ(၃၅)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၁၃)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိး(KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဃၥ်ဝဲဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၅)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူဖါပြးသဝီပူၤအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုအသး
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဆူဖါပြးသဝီအပူၤအဃိ,ဒူသဝီအပူၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးအဂ့ၢ်,ဖါပြးလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၇)သီ(၁၈)သီအပူၤ,သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်အမျီၤသုးကလၢၤတဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢၥ်မုၢ်ဆါမုၢ်နၤဒီးကဘီယူၤဟဲဆှးတၢ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲအဃိသဝီဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးဝဲလၢသဝီပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးအဂ့ၢ်,ဖါပြးသဝီပိၥ်မုၣ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“သဝီပူၤပှၤအိၣ်တဘူၣ်လၢၤဘၣ်.ပှၤစံၢ်န့ၢ်ခံသီလံ,ပှၤစံၢ်မံလၢသဝီချၢလၢလၢၢ်ပူၤလ့ပူၤလၢတၢ်လီၢ်တဘျူးတီၤညါလီၤ.တၢ်လီၢ်နါက့ကတံၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.ပဝဲနါက့ပလဲၤစံၢ်မံလၢလ့ပူၤလီၤ.မုၢ်ဆါခီဒုပှၤက့ၤကွၢ်တၢ်ဒီးအိၣ်ကနၣ်ထံတၢ်ဒုအိၣ်ဝဲတနီၤ.ပှၤတနီၤနီၤဒုစံၢ်ဝဲတဘျီဃီ,မုၢ်ဆါခီနါက့တက့ၤအိၣ်က့ၤကွၢ်အဟံၣ်လၢၤဘၣ်ဝဲစ့ၢ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,သုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အံၤတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်ဆၣ်,ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဖါပြးလီၢ်ကဝီၤပိၥ်ခွါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“မဟါ(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤန့ၣ်ခးလီၤဝဲ(၃)ဖျၢၣ်ညါ,တဘၣ်ဒိးကမျၢၢ်ဒီးဟံၣ်ဃီနးနးဘၣ်ဆၣ်ကျိအက့အခီဘၣ်ဟးဂီၤဝဲဟံၣ်ခိၣ်တၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိတဖၣ်အိၣ်ဝဲအလီၤ.သဝီဖိပျံၤတၢ်တမံလၢသဝီပူၤဘၣ်.ဒီးဖဲ(၁၈)သီမုၢ်ဆါခီနါက့ကဘီယူၤဟးဆှၣ်တၢ်တပယူၥ်ဃီလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. သုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်,ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်သရိၥ်ဝါကျဲမုၢ်ဖီခိၣ်အပူၤနိၣ်ခၠိနဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ်,သူကဘီယူၤဆှၢအါထီၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးစုကဝဲၤ,မၤအါထီၣ်ဝဲဂံၢ်ဘါအိၣ်ဝဲအသိး,ခးလီၤစၢၤကျိဖးဒိၣ်အိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိ,ပညိၣ်ခးလီၤဝဲတၢ်ဆူတၢ်ဒုးတၢ်ယၤတအိၣ်ကမျၢၢ်ဒူသဝီတဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤအပူၤ,လိးရှါသုးကီၣ်ကးသုးကလၢၤလၢပယီၤသုးနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ်တဖျၢၣ်အံၤ(KNLA)ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တဖၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲအဃိ,နိၣ်ခၠိၣ်နဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ်,သုးကီၣ်ကးတကပၤဂုၢ်ကျဲးစၢးဆှၢထီၣ်ဝဲစုကဝဲၤဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်တပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ဖါပြးသဝီလၢသုးကီၣ်ကးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲဒီတသဝီဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်စီၤရွံၣ်မီအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဒ့ပီၤလီၢ်သဝီတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်စီၤရွံၣ်မီအံၤမ့ၢ်ပှၤလိၣ်ဘၣ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်,အဲၣ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဃိဒ်သိးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤသုတအိၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်,စံးကတိၤလီၤဝဲတၢ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤအသိး,လဲၤထီၣ်ဝဲသုးကီၣ်ကးတၢ်ပတုၥ်တၢ်ခး(NCA)နံၣ်ဆဲးဆၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲဒီးဂုၢ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်လၢတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် ကရူၢ် ၄ ဘ့ၣ်လၢဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤတဖၣ်လၢကက့ၤဆီလီၤသးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ အပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ ခီဖျိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိ ဒူသ၀ီကရူၢ်(၄)ဘ့ၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲအအိၣ်ဒီးခဲအံၤလၢကက့ၤဆီလီၤက့ၤသးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အခါ ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ထီၣ်အဃိ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဒူသ၀ီကရူၢ်(၄)ဘ့ၣ် သ၀ီ ၂၃ ဖျၢၣ် ပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤထံက့ၤလီၤလံဘၣ်ဆၣ်ဖဲထံဒိၣ်ထီၣ်အခါခီဖျိအဟုသး,ဘုဒီးဟံၣ်တၢစီၤသူတၢ်စွဲတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လီၤဘျၢလၢထံကျါဟးဂီၤအိၣ်အဃိ တနီၤန့ၣ်လၢကအီၣ်ကအီအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “မဟါထံဒိၣ်လုၢ်ဘၢ၀ဲဒၣ်ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲ.မ့၀ံၤအဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဟုသးတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤအိၣ်မီၤနီၤ. ခဲအံၤန့ၣ်ထံက့ၤလီၤကဒါဘျီက့ၤမၤပျီလီၤက့ၤအဟံၣ်ပူၤဃီပူၤကပံၥ်တၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီသ့ၣ်တဖၣ်.ခဲအံၤဒူဖိသ၀ီဖိတဖၣ် ကအီဘၣ်ထံကဆှီအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲထံအီ,ဖၣ်ကပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဖဲတၢ်စူၤထံဒိၣ်အခါန့ၣ်သ၀ီကရူၢ်(၄)ဘ့ၣ်လၢအဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ တကီၤဘိကရူၢ်, ၀ဲပၠၣ်ကရူၢ်,နိၣ်မကွံၢ်ကရူၢ်,ဘူၣ်ပြၢးကရူၢ် ဒူသ၀ီပၥ်ဖှိၣ်(၂၃)ဖျၢၣ် ဟံၣ်ဒူၣ်(၂၁၀၀)ဘျဲၣ်ဒီး ပှၤနီၣ်ဂံၢ်ပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်၀ဲ(၁၃၀၀၀)ဘျဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအတၢ်မၤနီၣ်စရီအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်စူၤထံဒိၣ်အခါခီဖျိထံအံၤထီၣ်တုၤလၢဒူသ၀ီဟံၣ်ပူၤဃီပူၤအိၣ်အဃိတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,ဟံၣ်တၢ်ပီးတၢ်လီလၢအဂုၤအဂၤ တဖၣ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲဒီးဘၣ်ဆၣ်လၢကသ့ၣ်ညါတၢ်ဟးဂီၤအနီၣ်ဂံၢ်စရီလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဃိထံသ့ၣ်ညါ၀ဲအဖၢမုၢ်အဃိ တဲလီၤတံၢ်စရီတဘၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအခါတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဖီခိၣ်ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲ ဘုသံဘုၢ်ဃၢ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးတလါအံၤတၢ်က့ၤစူၤကဒါခံ၀ီတ၀ီအဃိဘုသံဘကဟးဂီၤအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ကအါန့ၢ်ဒံအလီၢ်လီၤတံၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအံၤအဃိမါတလ့ကီၢ်ခီဒိၣ်,ယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ခၠီကီၢ်စဲၣ်,ကညီကီၢ်စဲၣ်,ပကိကီၢ်ခီဒိၣ်ဒီး စကဲကီၢ်ခီဒိၣ်,မကွ့ကီၢ်ခီဒိၣ်တၢ်လီၢ်သကုၤဆးဒးထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး,ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်,တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျး,ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် (MoHADM/KNU/KNPP/CNF)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ ၀ဲဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢကက့ၤအိၣ်သူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤက့ၤသးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,ထံအီ,တၢ်ခိဒုး,ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲတကးဒံးဘၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤသူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤ အဟံၣ်အဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်ထံလုၢ်ဘၢတၢ်,တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤတဖၣ်သုတကဲထီၣ်သုးဂ့ၢ်ဝီ,ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဂ့ၢ်ဝီတၢ်အီၣ်တူၥ်အီၣ်ကလိၤတဂ့ၤအဂီၢ်, K2CဒီးNUGဟ့ၣ်ပလီၢ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၈သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ပယီၤအပူၤ(ယၤကံၤ)ကလံၤမုၢ်ဒိၣ်လီၤအဃိ,ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးအဖီခိၣ်ထံရုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတဖၣ်ဒ်သိးသုတကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဘၣ်ဘျူးဒီးတၢ်အီၣ်တူၢ်အီၣ်ကလိၤလၢသုးဂ့ၢ်ဝီဒီးထံရုၢ်ကီၢ်သဲးဂ့ၢ်ဝီတဂ့ၤအဂီၢ်,ကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအဂ့ၢ်,ကညီ,ကရ့ၣ်နံၣ်,ခၠီတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ဒီးဒီကလုၥ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးပဒိၣ်တဖၣ်ထုးထီၣ်ဝဲလံၥ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဘ့ၣ်ဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ပယီၤအပူၤ,ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသဂၢၢ်ဘၣ်ထံဒိၣ်တၢ်ကီဘၣ်ခဲတဖၣ်အဂီၢ်,တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဂ့ၢ်ဝီအဂီၢ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(KNU),ကရ့ၣ်နံၣ်ဒီကလုၥ်တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ပၣ်တံၣ်(KNPP),ခၠီဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(CNF),ဒီး(NUG)တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးဒီးန့ဆၢၣ်တၢ်တတၢၤနါတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤဝဲၤကျိၤ(MoHADM)သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဃ့ထီၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UN),ယူရပၤဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(EU),အၣ်စံးယၣ်ဒီးကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢကရုၢ်ကရၢ(၈)ထံၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤထၢနုၥ်ဃုၥ်ဝဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးလံၥ်ထုးထီၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကရၢလွံၢ်ဖုအတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဃ့ထီၣ်ထံဂုၢ်ကီၢ်ဂၤလၢကကွၢ်ဆိမိၣ်ဟ့ၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဒီးဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤကျၢၤစ့စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ထံဒိၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်မ့လဲၤပူၤကွံၥ်ဘၣ်ဆၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်ဆိးအီၣ်အီအဂီၢ်န့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤသပှၢ်ကတၢၢ်လီၤအဃိန့ၣ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကရၢကရိဒီးပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးတဲလၢတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢကဟ့ၣ်လီၤဝဲတဖၣ်န့ၣ်ဒ်သိးသုတကဲထီၣ်သုးဂ့ၢ်ဝီ,ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဂ့ၢ်ဝီတၢ်အီၣ်တူၢ်အီၣ်ကလိးတဂ့ၤဒီးကတုၤဆူကမျၢၢ်အအိၣ်လိၤလိၤအဂီၢ်န့ၣ်,ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဒီးမၤသကိးတၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်ကရူၢ်ကရၢမီၤနီၤ.တၢ်အံၤမ့ၢ်ဒၣ်ကရၢလွံၢ်ဖုတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးတၢ်ဃ့ထီၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အတၢ်လိၣ်ဘၣ်အဂီၢ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်နုၥ်လီၤအပူၤကလံၤမုၢ်လီၤအဃိ,ကီၢ်ပယီၤအပူၤယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ခၠီကီၢ်စဲၣ်,ကညီကီၢ်စဲၣ်,ပကိကီၢ်ခီဒိၣ်,မါတလ့ကီၢ်ခီဒိၣ်,စကဲကီၢ်ခီဒိၣ်ဒီးမကွ့ကီၢ်ခီဒိၣ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤမူခိၣ်စူၤထံဒိၣ်ယွၤလီၤ,ဟီၣ်ခိၣ်လၥ်လီၤပှီၢ်ကဲထီၣ်သးအဖီခိၣ်,ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်သံဝဲလၢအကထိဒီးအဂၤ(၇)ကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဝဲဒီးထံဒိၣ်ဘၢတၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိ,ကမျၢၢ်လၢအသဂၢၢ်ဘၣ်ထံဒိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂ့ၢ်,(K2C)ဒီး(NUG)လံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤ,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢထံပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အဂီၢ်အံၤတဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒံးဘၣ်အဃိ,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပှၤမၤစၢၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်ဒိးသန့ၤဝဲအသးတစိၢ်တလီၢ်လၢကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤပှၤမၤဘူၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်အသိး,တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အမဲၥ်ညါ,လၢတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲလၢလံၥ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲထံပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အတၢ်မၤစၢၤအံၤကဒုးသ့ၣ်ညါဝဲခၢၣ်စးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အသိး,ကဘၣ်အိၣ်ဖျါရှဲရှဲလဲလဲအမဲၥ်ညါ,ကဘၣ်ဆိကမိၣ်န့ၢ်ခဲးဝဲတၢ်လၢပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးညီညီသ့ဝဲတဖၣ်အဂီၢ်အသိး,တၢ်မၤစၢၤအံၤသုတကဲထီၣ်တၢ်ကလီကလီတဂ့ၤဒီးကတုၤဃီဆူပှၤလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အစုပူၤတုၤလီၤတီၤလီၤအဂီၢ်,ကရဲၣ်သဲကတီၤအီၤလၢအလီၢ်ဘၣ်ကျဲဘၣ်အဂ့ၢ်,(K2C)ဒီး(NUG)ဃ့ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ဒ်သိးယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်လၢသဂၢၢ်ဘၣ်ထံလုၢ်ဘၢတၢ်တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ကရၢကီၣ်ကး(RCSS)ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်မၤစၢၤကမံးတံၥ်ကရူၢ်ကရၢဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲစ့ပၥ်ကီၤလၢကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢပှၤဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအသိး,ကဒုးအိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤကျိၤကျဲလၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂီၢ်,စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါလံၥ်ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၇)သီအနံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲအံၤအပူၤန့ၣ်,ကွဲမုၥ်ဝဲပှၤမၤဘူၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်လၢကပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲအဂ့ၢ်,(RCSS)စံးဝဲအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးအခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိမ့အီၤလဲၤစ့ၢ်ကီး,ဒ်သိးထံပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်,လၢတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤအအိၣ်လၢအဆိအချ့အဂီၢ်,ဂုၢ်ကျဲးစၢးဆဲးကျိးဆဲးကျၢဝဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,စံးတ့ၢ်ဝဲလၢန့ၤပၠ့ၣ်ဒီၤဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၃)သီအနံၤအပူၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနါက့,တကီၢ်ခါခဲအံၤထံလုၢ်ဘၢတၢ်ကဲထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤ,သုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤကးတံၥ်ကျဲဒီးဟံကွံၥ်ဝဲပှၤဟးမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်ကရၢဖိလၢအဆၢထၢၣ်လၢနီၢ်ကစၢ်ခီၣ်တဖၣ်အတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢဟးနီၤလီၤဝဲတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်ကရၢဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ်,သုးပဒိၣ်ပၢတၢ်(၂၀၀၈)နံၣ်အပူၤ(နၣ်ကံၣ်)ကလံၤမုၢ်လီၤကဲထီၣ်သးအဆၢကတီၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်မၤစၢၤလၢအဟဲဃီၤဝဲဆူသုးကီၣ်ကးအစုပူၤတဆီတဖၣ်အံၤ,တလဲၤတုၤဝဲဆူကမျၢၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အအိၣ်ဘၣ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အံၤသုးကီၣ်ကးဒီးအကရူၢ်ကရၢတဖၣ်က့ၤဆါအီၣ်ကဒါဝဲကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤထံလုၢ်ဘၢတၢ်ကဲထီၣ်အသးအဖီခိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမံၤအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,သုးကီၣ်ကးအံၤတၢ်ဒုးတကဲထီၣ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်မၤဝဲကဘီယူၤတၢ်ခးလီၤတၢ်တပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဖီၣ်စုကဝဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၇)ကလးဘျဲၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီခီဖျိထံဒိၣ်နိယွၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခီဖျိလၢထံဟဲက့ၤဒိၣ်ထီၣ်ကဒါကဒီး(၂)ဘျီတ ဘျီအဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၇)ကလးဘျဲၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘၣ်ပတုၥ်ဃၥ်ဆိဝဲအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢၢ်ဒိၣ်ကီၣ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်အိၣ်သးအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်(၂)ဘျီတဘျီလံအသိးကတီၢ်အံၤစ့ၢ်ကီးထံဒိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်အဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကိၢ်ကိၢ်လၢၤလၢၤအဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "အပူၤကွံၥ်တဝီထံဒိၣ်အဃိန့ၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သုးကပၥ်ကွံၥ်ဝဲအသးအိၣ်ဝဲလီၤ. အဃိတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ် ကီအိၣ်ဝဲဒီးကၠိနါက့ကတီၤခဲအံၤဘၣ်ပတုၥ်ဆိဃၥ်အီၤမီၤနီၤ. အခဲအံၤဒုတၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်န့ၣ်ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်(၂)ဝီတဝီမီၤနီၤ. တက တီၢ်ဃီတၢ်အီတၢ်အီ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီကိၢ်ကိၢ်လၢၤလၢၤလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ထံဒိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤဒီးကဆဲးဒိၣ်ဒံးဝဲဆံးအါလဲၣ်န့ၣ်ပတဲတသ့ဘၣ်" အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်အိၣ်သးဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်(၂)ဘျီတဘျီကမျၢၢ်အတၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲဒၣ်ဒီးကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ဒူသဝီ(၁၁၄) ဖျၢၣ်,ဟံၣ်ခိၣ်ခဲလၢၥ်(၁၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်(၇၀၀၆၈)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်ကဲထီၣ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါထံဒိၣ်တဘျီညါအံၤန့ၣ်ထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်အါန့ၢ်ဒံးဝဲအပူၤကွံၥ်တဘျီအဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကလုၥ်ကလုၥ်အသိးလၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအသနၢၣ်တကပၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ဝဲလီၢ်ကဝီၤကညီဂ့ၢ်ဝီအူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးမၤစၢၤဝဲပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဘၣ်ထွဲဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်ကဲထီၣ်အသးအံၤန့ၣ်စးထီၣ်လၢလါယူၤလံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီဒီးတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီခဲလၢၥ်ခံဘျီလံအသိးထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်စံၥ်ပှဲၤ(၆၁၇၀၀)အ့ကၢၢ်ဒီးဘုသံကွံၥ်ဝဲ(၄၆၇၀၀)အ့ကၢၢ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢကဘှီဂ့ၤထီၣ်သုးကလၢၤအဂီၢ် လ့က့ၣ်ပယီၤသုးဃ့သ့ၣ်၀ၣ်လၢပှၤသ၀ီဖိအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်တဟ့ၣ်၀ဲ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးလၢအိၣ်လ့က့ၣ်သုးကလၢၤတဖၣ်အံၤ လၢကဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအသုးကလၢၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့၀ဲဒၣ်သ့ၣ်၀ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢပှၤသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်ဒီး ဘၣ်ဆၣ်တုၤခဲအံၤတၢ်တလဲၤဟ့ၣ်၀ဲဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်လ့က့ၣ်သုးကလၢၤတဖၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကတ့ဂ့ၤထီၣ်ဘှီ ဂ့ၤထီၣ်က့ၤအသုးကလၢၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးကဂၢၤထီၣ်က့ၤအဂၢၤဒူၣ်လၢအဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့၀ဲဒၣ် သ့ၣ်အဘိ(၁၀၀)ဒီး၀ၣ်အဘိ(၁၀၀)လၢသ၀ီဖိအအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဟ့ၣ်ပှၤသ၀ီဖိအခွဲး လၢကဟ့ၣ်၀ဲဘၣ်အဃိ တုၤလၢခဲအံၤတၢ်တလဲၤဟ့ၣ်၀ဲဒံးဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“ဘၣ်ဃးသ့ၣ်၀ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တခါန့ၣ်ခဲအံၤပှၤသ၀ီဖိတမၤထွဲန့ၢ်အီၤဒံးဘၣ်. မၢ၀ဲန့ၢ်တဘျုးသီလံသနါက့ပတဲပှၤသ၀ီဖိလၢပတဟ့ၣ်အခွဲးဘၣ်ဘျီပှၤတမၤထွဲဘၣ်ဒ်န့ၣ်.မၢပှၤသ၀ီဖိမၤန့ၢ်အီၤလၢ ၀ၣ်လၢအထီန့ၣ်အဘိ(၁၀၀),မ့မ့ၢ်လၢသ့ၣ်ခီန့ၣ်ကနဲခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ကမၤဂၢၤတၢၣ်ဧါသၢၣ်ဃ့၀ဲဒၣ်အဘိ(၁၀၀)”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးလ့က့ၣ်ပယီၤသုးဃ့သ့ၣ်ဃ့၀ၣ်လၢပှၤသ၀ီဖိအအိၣ်အံၤတမ့ၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကူၥ်အခါန့ၣ်ဃ့တ့ၢ်၀ဲအိၣ်တဘျီလံဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိလီၢ်က၀ီၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတပျဲပှၤသ၀ီဖိဟ့ၣ်ဘၣ်အဃိ ဃ့ကဒီး၀ဲခဲအံၤအသီတဘျီဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီလ့ၣ်က့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤလၢကတ့ဂ့ၤဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအသုးကလၢၤအဂီၢ် ညီနုၢ်ဃ့၀ဲဒၣ်သ့ၣ်,၀ၣ်,လၣ် လၢပှၤသ၀ီဖိအအိၣ်အိၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လ့က့ၣ်သုးကလၢၤအံၤဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါစ့ၢ်ကီးလီၢ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO) သုးရ့ၣ်(၂)လဲၤခးစဲးပြဲး၀ဲ လၢဒြိအိၣ်၀ဲဒီးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢပယီၤသုးတကပၤက့ၤခးဆၢကဒါတၢ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလီၢ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“အတခးဆၢကဒါတၢ်ဘၣ်န့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကအိၣ်တမံၤမံၤဧါသၢၣ်.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ခဲအံၤအမ့က့ၤခးဆၢကဒါပှၤန့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်တစဲးဖိမီၤနီၤ.ခဲအံၤန့ၣ်လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤဒီးကီခဲစ့ၢ်.အ(စ့ၣ်ကူၤ)လၢကဟဲထီၣ်ဆှၢန့ၢ်အတၢ်ချံတၢ်သၣ်န့ၣ်ကီခဲစ့ၢ်.အတၢ်ချံတၢ်သၣ်န့ၣ်လီၤဂၥ်ဒ်သိးအမၤလၢၥ်၀ဲတဘူၣ်အါအါဘၣ်.ခဲအံၤဒုဟဲထီၣ်တၢ်ချၢတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အိၣ်လၢအကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ်လ့က့ၣ်သုးကလၢၤအံၤဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢ ဘံလ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤအံၤအိၣ်၀ဲလၢအနံၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်လံဒီး တကီၢ်ခါခဲအံၤသုးရ့ၣ်လၢအအိၣ်ဆိးဖဲသုးကလၢၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ စကစ စုတီၤဖီလၥ် (ခမရ-၄၀၉)သုးရ့ၣ် လၢအဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢသုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် ထဲၣ်လ့အံၤဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ် ခဲလၢၥ်အိၣ်(၅၀)ဂၤခိၣ်ဃၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
(KECD)ဖီလၥ်ကၠိတစှၤန့ၢ်(၅)ဖျၢၣ်ဘၣ်ပတုၥ်တၢ်မၤလိတစိၢ်တလီၢ်ခီဖျိထံဒိၣ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၂)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အဆၢကတီၢ်ခီဖျိလၢ ထံဒိၣ်နိယွၤအဃိ(KECD)ဖီလၥ်တၢ်မၤလိကၠိတစှၤန့ၢ်(၅)ဖျၢၣ်ဒီးပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်ထီၣ်ဘးလၢအဂၤ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလိလၢတစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤကူၣ်သ့အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်စူၤအါဒီးထံဒိၣ်နိယွၤအဃိပရဲလိၥ်ကျိထံဟဲထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအမဲၥ်ညါတၢ်ပျၢ်ဟးထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲထံတမၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိမၤဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတၢ်လဲၤတရံးသးဒီးပှၤကၠိဖိလၢ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလိမၤဒိးတစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ကူၣ်သ့ဝဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ်စီၤဟဲစိစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ကၠိလၢအထီၣ်တသ့သ့ၣ်တဖၣ်ပမၢတုၥ်ဃၥ်အီၤလီၤ. ကတီၢ်အံၤခီဖျိလၢကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲထံဒိၣ်နိယွၤအဃိတၢ် ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတသ့အဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတၢ်လဲၤတရံးအသးမီၤနီၤ.ပှၤကၠိဖိအနီၣ်ဂံၢ်ဒုကဘၣ်လၢ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါမီၤနီၤ. တၢ်အံၤပတဲလၢပဟီၣ်ကဝီၤတခါလီၤမီၤနီၤ, မ့မ့ၢ်လၢခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤခီန့ၣ်အိၣ်ဝဲဖးအါညါ "အဂ့ၢ်စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. (KECD)ဖီလၥ်ကၠိလၢအဘၣ်တၢ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤလိခီဖျိထံဒိၣ်နိယွၤအဃိအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ(နိၣ်ကညီကၠိ,မၤန့ၢ်ကီၢ်ဒၢကၠိ,လ့တံၥ်ကၠိ,တယးလူၢ်ကၠိ,တီကိကၠိ,က့သ့ၣ်ဒၢကၠိဒီးထံကၢ်ဒၢ)ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢၥ်ကထီၣ်ဘးလၢအဂၤ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်အသိးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်အိၣ်ဝဲလၢထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါမ့ၢ်လၢထံဒိၣ်နိယွၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်အဃိကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤ,တၢ်သံတၢ်ပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးလၢတၢ်သံတပှၢ်အကျါပၣ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ဒီးမၤန့ၢ်ကီၢ်ဒၢတီၤခၢၣ်သးကၠိဖိမုၣ်(၂)ဂၤလၢအမ့ၢ်ဝဲပှၤတီၤဖုၣ်ကၠိဖိအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်တၢ်မၤလိကၠိလၢအဘၣ်တၢ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲခီဖျိထံဒိၣ်နိယွၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တုၤဒၣ်လဲၥ်လၢထံမ့ၢ်က့ၤလီၤကဒါက့ၤဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ကလဲၤတရံးက့ၤဝဲကၠိအံၤအဂီၢ်ကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲကၠိတၢ်ပီးတၢ်လီဒီးလံၥ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ဝဲအဃိလိဘၣ်ဝဲဒၣ်ပပှၤကလုၥ်ကညီဖိကိးဂၤဒဲးအတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဒီးအတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤဟဲန့ၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. "ထံဒိၣ်အဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်တၢ်ပိၥ်ထွဲထီၣ်သးအိၣ်ဝဲအါမးလီၤ. တနီၤနီၤန့ၣ်ဟံၣ်ဃီဘၣ်လီၤထွံကွံၥ်ဝဲဒီးတနီၤနီၤန့ၣ်ကၠိလံၥ်လဲၢ်ပီးလီလၢ ကက့ၤသိၣ်လိတၢ်အဂီၢ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်ကအိၣ်ဝဲမီၤနီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤစ့ၢ်ကီးကအိၣ်ဝဲလီၤ. အဃိ န့ၣ်ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢပပှၤကလုၥ်ကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်သ့ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ်ဝဲအပှၤကလုၥ်တဂၤလၢအသနၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. "အဂ့ၢ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအပူၤကွံၥ်နံၣ်ထံဒိၣ်နိယွၤတၢ်ကဲထီၣ်အသးအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်သနါက့လၢစှၤသီအတီၢ်ပူၤထံက့ၤလီၤကဒါက့ၤဝဲဒၣ်လီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးတနံၣ်အံၤထံဒိၣ်နိယွၤကဲထီၣ်အသးအံၤန့ၣ်ထီၣ်ဘးလၢတနွံဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤလံဒီးတုၤလၢခဲအံၤဒၣ်လဲၥ်ထံအိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖုအ့သံးဒီးအပှၤတဖၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်လိၥ်ကွီၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၃)ထံၣ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖုအ့သံးဒီးအပှၤလၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံၤသ့ၣ်ပှၢ်တၢ်လီၢ်အပူၤတဖၣ်အံၤ,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤအပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ခိၣ်နၢ်ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်နုၥ်လီၤဖီၣ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်ဒီးလိၥ်ကွီၢ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၃)ထံၣ်အဂ့ၢ်,ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၃)ထံၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လိၥ်ကွီၢ်ဝဲဖုအ့သံးဒီးအပှၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ(၁)တၢ်မၤဟးဂီၤမၤလီၤတူၢ်ပှၢ်ပူၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ,(၂)တၢ်နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢတဖိးမံသဲစး,(၃)တၢ်မၤဟးဂီၤသ့ၣ်ပှၢ်ဝၣ်ပှၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်အကွီၢ်မ့ၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,တၢ်လိၥ်ကွီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(၃)ထံၣ်အံၤ,မ့ၢ်ဝဲတၢ်မၤကမၣ်ကွီၣ်မ့ၣ်သဲးစးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ဘျၢနီၣ်ဂံၢ်(၁၉),(၆၄),(၇၂)သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်အပူန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဖုအ့သံးဒီးအပှၤတဖၣ်အံၤအိၣ်ဝဲဒီးအစုကဝဲၤလၢကဒီသဒၢလီၤအနီၢ်ကစၢ်သးဒ်အမ့ၢ်,ကျိ,ဒီ,ဃဲၥ်,ဆ့ကၤတၢ်ဒီသဒၢ,ထးပျံၤ,စဲးကတိၤတၢ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်တၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်အသိး,သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဝဲအဟံၣ်အဃီအဒဲလၢသ့ၣ်ပှၢ်အပူၤအံၤအမဲၥ်ညါ,အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်သကဲးပဝးလၢအအၢတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဃိမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအိၣ်ဆိးဖဲအဘူးတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢတၢ်ကဆဲးဖီၣ်ထီၣ်တၢ်မူးတၢ်ရၢ်ဆူညါတပတီၢ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်က့ၤကိးဖီၣ်ကတီၤဃၥ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဆဲးကျိးတအိၣ်ဝဲဒီးပှၤကညီဖိလၢအအိၣ်ဖဲကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံၤဟီၣ်ကဝီၤပူၤတဖၣ်ဘၣ်အဃိ,တၢ်တဒိးန့ၢ်တဲသကိးတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,ကညီသးစၢ်လၢအိၣ်ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံအပူၤတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ပှၤဖီၣ်အဝဲသ့ၣ်ဝံၤပှၤက့ၤကိးတဘျီပတနၢ်ဟူအပရၢနီတမံၤလၢၤဘၣ်,ပအိၣ်ဘူးလိၥ်သးနါက့အသုတၢ်ဆဲးကျိးတအိၣ်အဃိ,ပဃုသ့ၣ်ညါနါက့တန့ၢ်ဘၣ်,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တဖီၣ်လိၥ်စုဒီးယိၤဘၣ်အမဲၥ်ညါမၤကမၣ်ဝဲကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်အါမံၤအဃိ,တၢ်ဂ့ၢ်အဘံဘူသးအါမံၤအဃိန့ၣ်,အခဲအံၤယနီၢ်ကစၢ်တဂၤယဆိမိၣ်လၢဖဲပှၤသမံသမိးအဆၢကတီၢ်ပှၤကပံးဃၥ်တၢ်ကစီၣ်မီၤနီၤမ့တုၤလၢတၢ်သမံသမိးဝံၤမးဒၢးကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ကမၣ်ဒ်လဲၣ်ကဒုးလီၤဝဲဃိၣ်ပှဲၤနံၣ်လဲၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒုကဘၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ဖုအ့သံးဒီးအပှၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖီၣ်ဃၥ်ဝဲတဖၣ်အံၤအနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ(၃၂)ဒီးပှၤ(၃၂)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲပိၥ်မုၣ်အဂၤ(၁၀)ဒီးဖိသၣ်(၉)ဂၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးဖုအ့သံးဒီးအပှၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢအိၣ်ဝဲဒီးအနီၢ်ကစၢ်ထံကီၢ်ခိၣ်ဂီၤလၢအနီၢ်ကစၢ်တ့ထီၣ်မၤထီၣ်ဝဲတမံၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၂)နံၣ်အပူၤန့ၣ်ဖုအ့သံးလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖီၣ်ဃၥ်ဝဲခဲအံၤတဂၤအံၤ,အမံၤဟူထီၣ်တ့ၢ်ဝဲလၢဃ့ဝဲစ့(၅၀၀၀)ဘးဆူပှၤလၢနၥ်န့ၢ်အီၤတဖၣ်အအိၣ်ဒီးတ့န့ၢ်ဝဲတၢ်ဂီၤခိၣ်လၢတၢ်တပၥ်ပနီၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအသိး,လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်စံးဝဲလၢတၢ်ဂီၤလၢတ့ဝဲအံၤတၢ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲထံကီၢ်အဘ့ၣ်(196)ဘ့ၣ်န့ၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်(၅၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လီၤဘၢလၢထံအဂ့ၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤ လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ထီၣ်အံၤ ခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤလၢတၢ်လီၢ်တဘျုးတီၤအဃိ ပှၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဒဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်လီၤဘၢဟးဂူၥ် ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤတၢ်စူၤအါဒီးခီဖျိဃိၣ်လိၥ်ကျိအံၤထံဒိၣ်အါန့ၢ်အပူၤကွံၥ်နံၣ်အဃိဒူသ၀ီဟံၣ်,ဒဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအိၣ်ထံကျိကပၤ တဖၣ်ဘၣ်လီၤဘျၢ၀ဲလၢထံကျါပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်ကအိၣ်လၢ(၅၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါဒီးဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤစ့ၢ်ကီး အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ခဲအံၤလၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်စူၤအါအဃိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအိၣ်၀ဲဒၣ်.ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိ ဘၣ်ထံးန့ၣ်အိၣ်အါ၀ဲဒၣ်လၢဃိၣ်လိၥ်တြီၤတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤ.ဃိၣ်လိၥ်ကျိန့ၣ်ဒိၣ်အါန့ၢ်ဒံးနံၣ်လၢအပူၤကွံၥ်ကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲး အဖီခိၣ်န့ၣ်ဘၢ၀ဲဒၣ်တၢ်လီၢ်တဘျုးတီၤဒ်သိးမဲၥ်ညူၢ်ထၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,သံမုၢ်ထၣ်ဒီးလီၤဆူအဖီလၥ်တုၤလၢအံတူၢ်ထၣ်တၢ်လီၢ် ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢပှၤအိၣ်န့ၣ်မၤဘၢ၀ဲဒၣ်ပှၤဒၢးပှၤတီၤပှၤဒဲတုၤလီၤလၢကမၤမိၢ်လီၤ.ပှၤဟ့ၣ်ထီၣ်ပှၤတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်ပှၤဟံၣ်ပှၤဃီလီၤဘၢကအိၣ်လၢ(၅၀၀)ခိၣ်ဃၢၤလၢန့ၣ်ညါ.မ့ၢ်မ့ၢ်လၢတၢ်သံတၢ်ပှၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလီၤယွၤလၢပှၤကညီခီန့ၣ်တဲ၀ဲလၢတအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဟးဂီၤဒုအိၣ်တဘျုးညါ.ဘၣ်ဆၣ်စရီန့ၣ်ပတန့ၢ်ခဲလၢၥ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအခါစ့ၢ်ကီးခီဖျိထံဒိၣ်အဃိတၢ်ဂ့ၢ်ကီပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံလၢဘုတကးဒံးဘၣ် သံဘုသ့ၣ်တဖၣ်အဃၢ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ်,ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်,လူၤသီကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကၢးန့ၣ်ဘုဃၢ်လီၤစ့ၢ်ကီး.ဘုဃၢ်လီၤန့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစံၥ်န့ၣ်ဖးရးညါ.မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်လၢၥ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိ၀ဲ.လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဒွဲၣ်လိ,ဘုသိၣ်,ဒီးလူၤသီ လၢလၥ်ခီတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိအါမီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ လူၤသီတၢ်ဖီခိၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိကိညၢ်ဒံးတစဲးဖိဒံး.ဘုဃၢ်တခါအံၤဖဲလၢမူခိၣ်စူၤအါန့ၣ်ဘုန့ၣ်ဘၣ်ဒိအါ၀ဲမီၤနီၤ.ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၅,၆ သီတုၤဃီၤလၢအသီ ၁၀ ဘျဲၣ်ဖဲန့ၣ်န့ၣ်တၢ်စူၤအါထီၣ်ကဒါက့ၤဒီးထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိဘုဃၢ်နါက့လီၤကဒါ က့ၤအဃိလၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤအံၤဘုဃၢ်ဟးဂီၤကအိၣ်လၢ ၅၀ မျးကယၤညါ. ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤကဟးဂီၤဒံးဆူမဲၥ် ညါဆံး အါလဲၣ်န့ၣ်တဲလီၤတံၢ်တဘၣ်ဒံးဘၣ်ခီဖျိမူခိၣ်စူၤအါထီၣ်ဒီးဘုဃၢ်ဂဲၤဒံးတၢ်ဘၣ်ဖၢလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအိၣ်ထံကျိကပၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတနီၤန့ၣ်ဘၣ် သုးလီၢ်သုးကျဲအိၣ်၀ဲဒီးလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ခိၣ်ဒုးတကးဒံးဘၣ်လၢတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတကပၤစ့ၢ်ကီးထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “မ့ဘၣ်ဃးလၢပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်န့ၣ်ခီန့ၣ်တနီၤအကျါန့ၣ်ခီဖျိတ့ထီၣ်အဒဲဘူးဒီးထံကျိနံၤအဃိထံဒိၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲအိၣ်စ့ၢ်ကီးတနီၤလီၤ.အတီၤအဒဲစ့ၢ်ကီးဟးဂီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးစှၤဖျၢၣ်.အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲတၢ်ခိၣ်ဒုးတၢ်ဒူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ.မ့မ့ၢ်လၢတၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်ဒ်အမ့ၢ်ဟုသးခီန့ၣ်တၢ်ကတဲၤကတီၤပၥ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဂီၢ်န့ၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်သနါက့အိၣ်တၢ်လီၢ်စီၤစုၤလိၥ်သးဒီးထံဒိၣ်ကျဲဟးဂီၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်လဲၤ၀ံအီၣ်စိၥ်အီၣ်တၢ်လၢအကစၢ်ခီၣ်အဃိကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်စ့ၢ်.တနီၤန့ၣ်ဘၣ်လဲၤမံတ့ၢ်လၢကျဲတနၤခံနၤအိၣ်စ့ၢ်.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီပှၤလၢအဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲလၢထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိအံၤတဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒ်အမ့ၢ် တၢ်ခိၣ်ဒုး,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,ထံနိ,ယၣ်လုး,ပ့ၢ်ပီၤ,တၢ်ကူတၢ်သိးဃုၥ်ဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်လၢအဂၤ သ့ၣ်တဖၣ်လိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤတၢ်စူၤထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအဃိခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အမဲၥ်ညါကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤဘုသံဘုဟးဂီၤ,ဘုဃၢ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအသိးလၢခူ၀့ၢ်က၀ီၤဒ့ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိထံဒိၣ်ဃိၣ်ယွၤအံၤအဃိတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤစ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါနုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲတးကီၢ်ရ့ၣ်ခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ,တးကီၢ်ရ့ၣ်မဲဆီးဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,အပူၤကွံၥ်မဟါတနွံလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲတၢ်လၢတးကီၢ်ရ့ၣ်ခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲတၢ်လၢခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အပူၤအံၤန့ၣ်ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီလၢတၢ်ဖီခိၣ်တဖၣ်အတၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်ဝဲအသိးဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်သမံသမိးဝဲကၠိတဖၣ်အတၢ်သူၣ်ထီၣ်က့ၢ်ဂီၤဒီးတၢ်လူၤပိၥ်ထွဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကၠိတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢမ့ၢ်အအိၣ်ဧါတအိၣ်ဘၣ်ဧါအဂ့ၢ်,ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤမၤတၢ်ဖိကမံးတံၥ်(Burmese Migrant Worker’s Education Committee- BMWEC)ပှၤနဲၣ်တၢ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်ဆၣ်အဲၣ်စ့ဖိစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ခီကီၢ်ကၠိလၢအိၣ်ဖဲထံဆၢကီၢ်ဆၢတဖၣ်အံၤခဲလၢၥ်န့ၣ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒုဆှၢထီၣ်ပဂ့ၢ်ပကျိၤအိၣ်ဝဲလီၤ.အဃိန့ၣ်တးကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟဲလီၤသမံသမိးဝဲကၠိသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ.ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသမံသမိးဝဲကၠိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒ်သိးကၠိတဖျၢၣ်အက့ၢ်အဂီၤလၢအကြၢးအိၣ်ဝဲန့ၣ်မ့ၢ်အအိၣ်ဧါ,အခီပညီန့ၣ်ကၠိအံၤမ့ၢ်အနီၢ်တယၢ်တၢၣ်,ကၠီၣ်တဲၣ်စီၤပၤအဂီၤ,ကၠိတၢ်ကဆှဲကဆှီ,ဒီးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်အအိၣ်လီၤဖးအသးဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါစ့ၢ်ဧါ,မ့ၢ်အဘၣ်ထွဲဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်မၤတဖၣ်ဧါ,တကးဘၣ်မ့ၢ်အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်မူၤတၢ်ဘှီးတၢ်မၤဆါကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ဧါ,မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကၠိဖိအနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအသိးန့ၣ်,မ့ၢ်အတၢ်ဘၣ်လိၥ်သးစ့ၢ်ဧါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်သမံသမိးဝဲတးကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အံၤန့ၣ်,ကပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးကၠိလၢအဖိးမံသဲစးဒီးနုၥ်လီၤလၢ(Migrant Educational Coordination Center MECC)စရီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အသိး,ကၠိလၢတဖိးမံသဲစးဘၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကနုၥ်လီၤသမံသမိးစ့ၢ်ကီးဝဲအဂ့ၢ်,(BMWEC)ပၥ်ဖျါဝဲအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤ(BMWEC)အစုတီဖီလၥ်ခီကီၢ်ကၠိအိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၃၀)အကျါ,တၢ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲကၠိတနီၤဝံၤဝဲလံဘၣ်ဆၣ်အိၣ်တ့ၢ်ဒံးဝဲတနီၤအဃိ,ဒ်ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီလၢထးတဖၣ်အတၢ်နဲၣ်လီၤအသိးန့ၣ်,လၢကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢဟဲသမံသမိးတၢ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်,(BMWEC)ဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲအစုတီၤဖီလၥ်ကၠိတဖၣ်အကၠိခိၣ်ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကအိးထီၣ်ကၠိကိးနံၤဒီးတူၢ်လိၥ်သမံသမိးအသးအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲလၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,တနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၆)သီဂီၤခီအနံၤအပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်နုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲကွဲၢ်ကဘီကၠိသရၣ်(သရၣ်မုၣ်)ဃုၥ်ဒီးကၠိဖိတဖၣ်အနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအိၣ်ဝဲဒီးသံကွၢ်သံဒိးမၤနီၣ်မၤဃါဟံးန့ၢ်ဝဲကၠိအဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးဟံးန့ၢ်ဝဲကၠိခိၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤအလံၥ်လဲၢ်လၢအသူဝဲဖဲအအိၣ်ဆိးလၢကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပူၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကွဲၢ်ကဘီကညီတီၤထီကၠိ,ကၠိခိၣ်သရၣ်စီၤကၠီၤချ့ဆူစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ဖဲပကၠိအံၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဟဲသမံသမိးဝဲဖိဒံဖိသၣ်စရီ,ကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်စရီ,ကၠိအိၣ်သူၣ်လီၤသးပှဲၤနံၣ်လဲၣ်ဃုၥ်ဒီးကၠိခိၣ်အဖီၣ်လံၥ်လဲၢ်တၢ်ဂီၤမနုၤလဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဝံၤ,ဒိဃုၥ်ဝဲတၢ်ဂီၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ.အဝဲသ့ၣ်ဟဲဝဲ(၃)ဂၤလီၤ.ဟဲန့ၣ်တကိးထံၣ်ဝဲကၠိဖိကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်ကိးဂၤဘၣ်,ကိးထံၣ်ဝဲထဲကၠိခိၣ်တဂၤလီၤ.အခဲအံၤန့ၣ်ယနီၢ်ကစၢ်တဂၤယဆိမိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကဟဲဟံန့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤစရီသ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤ,ကဟဲကဒီးဝဲလၢခံတဘျီကဒီးမီၤ.နါက့ပတဲလီၤတံၢ်တသ့ဘၣ်,ပဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကတီၤပသးထီဘိလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တးကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အံၤ,ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၆၃)ဒီးပှၤကၠိဖိခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၂၀၀၀၀)န့ၣ်လီၤ.ဒီးကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့တမ့ၢ်ဒံးဝဲကၠိလၢအဖိးမံသဲစးဒံးဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်အိၣ်ဝဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်(Register-List)အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,တးကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤခီကီၢ်ကၠိလၢတနုၥ်လီၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်(Register List)အပူၤဒံးဘၣ်အိၣ်ဒံးဝဲစှၤကိးဖျၢၣ်အသိး,ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးကနုၥ်လီၤ(Register List)အပူၤအဂီၢ်,ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဂုၢ်ကျဲးစၢးတီၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသးအိၣ်ဝဲအဖၢမုၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.