တၢ်ဒုးလီၤဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိ(၂)ဂၤလၢဃိၣ်ပူၤလၢကတီၢ်ယံၥ်အဖီခိၣ်ထီ(Dawei Watch)ထီဒါဝဲ
လါအီကူး ၂၉သီ, ၂၀၂၄နံၣ်,ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, တနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲ(DaweiWatch )ပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိ(ကိၤမၠိမၠ့ၣ်အူ)ဒီး(ကိၤအီၤဆါအူ)ခံဂၤအံၤဒီ၊,ဒုးလီၤဝဲကတီၢ်ယံၥ်ဃိၣ်ပူၤအဖီခိၣ်(DaweiWatch)ထီဒါဝဲသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤအံၤအဂ့ၢ်,ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤဖဲလါအီကူး(၂၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ဘျံးဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိခံဂၤအံၤ,သုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၃)နံၣ်လါဒံၤစဲဘၢၣ်(၁၁)သီအနံၤဒီး,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်နုၥ်လီၤဖီၣ်ဝဲလၢအဟံၣ်ပူၤအလီၢ်ခံ,တၢ်ဒုးလီၤဝဲ(ကိၤအီၤဆါအူ)လၢဃိၣ်ပူၤအနံၣ်(၂၀)ဒီး,မ့မ့ၢ်လၢ(ကိၤမၠိမၠ့ၣ်အူ)တခီသုးကီၣ်ကးဒုးလီၤဝဲလၢဃိၥ်ပူၤတစိၤသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဖီၣ်ဝဲပှၤမၤကစီၣ်ဖိခံဂၤအံၤအဖီခိၣ်ကီၢ်ပယီၤတၢ်ကစီၣ်သဘျ့ကီၣ်ကးကရၢ(IPCM)ကရၢခိၣ်နါဖီဂ့ၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်ဖီၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိဒီးဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ကမၣ်လၢအဃၢဒ်အံၤန့ၣ်,မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဘျၢသဲစးတၢ်ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤတအိၣ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်သနါက့န့ၣ်သုးကီၣ်ပၢြပးအတၢ်လီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,တမ့ၢ်ဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်တၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်အီၤအိၣ်ဝဲထီဘိလီၤန့ၣ်,ကဘၣ်ပလီၢ်အသးန့ၣ်လီၤ.တၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤအဖီခိၣ်ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်မၤပျံၤမၤဖုးတခါလၢပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်”အဂ့ၢ်,စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်(DaweiWatch)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲအသိးန့ၣ်,သုးကီၣ်ကးအံၤဟံကွံၥ်ဝဲပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိ(၂)ဂၤအံၤအလီတဲစိ,ခီၣ်ဖၠူထၢၣ်ဒီးဖီၣ်ဝဲလၢအကွဲးတၢ်ကစီၣ်တၢ်ကမၣ်အဃိဒီးဆှၢဝဲဆူတၢ်သမံသမိးအလီၢ်,ဒိတီၢ်မၤဆါဝဲ(၄)သီဝံၤအလီၢ်ခံ,က့ၤဒုးဃၥ်က့ၤဝဲလၢဘျံးဝ့ၢ်တၢ်ဒုးဃၥ်အလီၢ်အပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိ(ကိၤအီၤဆါအူ)အံၤတၢ်ဒုးလီၤက့ၤအီၤလၢဃိၣ်ပူၤဖဲ(၂၀၂၄)နံၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၆)သီအနံၤအသိး,(ကိၤမၠိမၠ့ၣ်အူ)တခီဘၣ်လီၤက့ၤဝဲဃိၣ်ပူၤဖဲလါမ့ၤ(၁၅)သီအနံၤအပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,သုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိ(၂)ဂၤအံၤအမဲၥ်ညါ,ဖီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအဂၤတဖၣ်လၢအတဖိးမံဘျၢသဲစးဘၣ်ဒီးဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ကမၣ်ဒ်အတၢ်ဘၣ်သးအဖီခိၣ်,ထီဒါဝဲသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤအံၤဒီးဃ့ထီၣ်ဝဲလၢတၢ်ကပျၢ်ကွံၥ်ပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိ(၂)ဂၤအံၤလၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤ. သုးကီၣ်ကးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤ(၃)နံၣ်အတီၢ်ပူၤ,သုးကီၣ်ကးထုးကွံၥ်ဝဲကီၢ်ပူၤတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်အလံၥ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤတၢ်ဟ့ၣ်ခွဲး(license)တဖၣ်တစှၤန့ၣ်အသန့(၁၀)အိၣ်ဝဲဒီးဖီၣ်ဝဲပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိဒ်အံၤအဃိ,ပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်ကဟးထၢတၢ်ကစီၣ်လၢတၢ်သဘျ့အပူၤအဂီၢ်,ကဲထီၣ်တၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,တကီၢ်ခါခဲအံၤသုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအဖီခိၣ်ပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်လၢတထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးဘၣ်အိၣ်ဝဲလၢဃိၣ်ပူၤအဖၢမုၢ်အနီၣ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအိၣ်ဝဲလၢအဂၤ(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤ.ဒ်သိးပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အံၤကပူၤဖျဲးထီၣ်အဂီၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကစီၣ်ကရူၢ်ကရၢဒီးကီၢ်ပူၤတၢ်ကစီၣ်သန့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဃ့ထီၣ်ဝဲသုးကီၣ်ကးဘၣ်ဆၣ်,သုးကီၣ်အံၤဆဲးဖီၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်ဒီးဒုးလီၤဝဲဃိၥ်အိၣ်ဝဲအဖၢမုၢ်လီၤန့ၣ်လီၤ.
ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်စံၥ်ပှဲၤထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲဒီးဘုသံဝဲ(၄၆၇၀၀)အ့ကၢၢ်
လါအီကူး ၂၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတနံၣ်အံၤတၢ်စူၤခါအကတီၢ်မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိမူ ကီၢ်ဆၣ်,လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒီးဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤစံၥ်ပှဲၤ(၆၁၇၀၀)အ့ကၢၢ်ထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲဒီးဘုဘၣ်သံဝဲ(၄၆၇၀၀)အ့ကၢၢ်အမဲၥ်ညါခါလၢကဟဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကသဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲတနံၤလါအီကူး(၂၈)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခီဖျိလၢထံဒိၣ်အဃိစံၥ်ပှဲၤအ့ကၢၢ်(၆၁၇၀၀)အ့ကၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲအသိးစံၥ်ပှဲၤအ့ကၢၢ်(၄၆၇၀၀)အ့ကၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘုသံကွံၥ်ဝဲဒီးလၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဘုအ့ကၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကဆဲးသံအါထီၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်စံၥ်ပှဲၤသူၣ်ဖျးဝဲၤကျိၤခိၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. "ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပျီဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤထူစံၥ်မၤဝဲၤဖိလီၤ. ပမ့ၢ်ကွၢ်န့ၣ်ပျီဟီၣ်ကဝီၤဒီတခါန့ၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကစၢ် အိၣ်ဝဲပှၤ(၈)ကထိဘျဲၣ်. ဘၣ်ဆၣ်ဟီၣ်ခိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲ(၈)ကထိဘျဲၣ်ဝဲန့ၣ်စံၥ်အ့ကၢၢ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲ(၆၁၇၀၀)န့ၣ်လီၤဘျၢခဲလၢၥ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်အကျါဘုသံဝဲ(၄၆၇၀၀)ဘျဲၣ်အ့ကၢၢ်န့ၣ်သံကွံၥ်ဝဲမီၤနီၤ. ဟံၣ်ဒူၣ်(၈၀၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲ. ထံန့ၣ်လီၤ သံးတန့ၢ်,တဂ့ၤဒံးဘၣ်. ဘုသံဝဲဒၣ်ထဲအံၤလံၤဒီးကဆဲးသံဝဲထဲလဲၣ်န့ၣ်ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဆိကမိၣ်ဒီးဘုသံဝဲအိၣ်တဝၥ်ဘျဲၣ်လံမီၤနီၤ. ပလဲၤလီၤသမံသမိးကွၢ်ဝဲန့ၣ်ဘုအထူၣ်တဖၣ်န့ၣ်အုၣ်သံဝဲဒီးကဆဲးသံအါထီၣ်ဝဲလီၤ." အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဘုအ့ကၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢဟးဂီၤသံကွံၥ်ဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ထီၣ်ဘးလၢထဲထဲညါအံၤလံၤဘၣ်ဆၣ်ထံသ့ၣ်တဖၣ်တလီၤသံးဒံးဘၣ်ဒီးအိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်အဖီခိၣ်ခါလၢကဟဲဆူမဲၥ်ညါခီန့ၣ်ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်သၣ်တံလီၤဒိသ့ဝဲအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်စံၥ်ပှဲၤသူၣ်ဖျးဝဲၤကျိခိၣ်ပဒိၣ်စီၤဟဲဂ့ၤစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၂၂၆၈၅၂)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်စံၥ်ပှဲၤတၢ်မၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ညီနုၥ်အသိးပှၤကမျၢၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤပၥ်ကီၤဃၥ်ဝဲဘုချံဘုသၣ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤ မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤအါဒီးမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးဘၣ်အဃိဘၣ်ဖှံလီၤကဒါက့ၤဝဲဘုချံခံဘျီသၢဘျီဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဘုချံဘုသၣ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲစဲးဖီကဟၣ်အသိ,ဘုချံဘုသၣ်ဒီးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတကပၤနါက့န့ၣ်စ့ၢ်ကီးမၤနီၣ်မၤဃါဝဲထၢဖှိၣ်ဝဲစရီဒီးဆှၢထီၣ်ဝဲဆူလီၢ်ကခၢၣ်သးအအိၣ် လၢကဂုၥ်ကျဲးစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်ဝဲဒီးကမၤစၢၤဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤဟဲဂ့ၤစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဘၣ်ဃးဒီးထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲဘုပူၤကွံၥ်နံၣ်ဒီးတနံၣ်အံၤအတၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပဒိၣ်စီၤဟဲဂ့ၤစံးဝဲလၢ "အပူၤကွံၥ်လၢမဟိတနံၣ်န့ၣ်ထံထီၣ်တယံၥ်ဒံးဘၣ်ထံက့ၤဒီးဘုသံအိၣ်ဝဲမီၤနီၤ. ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤတၢ်တနံၣ်ညါအံၤန့ၣ်ထံ ထီၣ်အိၣ်ဝဲလၢဒီလါဘျဲၣ်ညါဒီးပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤဘုန့ၣ်သၢပူခံပူန့ၣ်သံဝဲဒၣ်လံမီၤနီၤ. အပူၤကွံၥ်ဘုန့ၣ်ကသံဝဲဒၣ်ထဲလွံၢ်ပူတၢပူထဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်ညါအံၤဒုသၢပူခံပူန့ၣ်သံဝဲလံမီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီကရူၢ်ကရၢလၢအဲၣ်ဒိးဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပှၤထူစံၥ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်(NGO/INGO)တၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပပှၤတဝၢအပူၤစံၥ်ပှဲၤသူၣ်ဖျးဝဲကျိၤ,ဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်ကမံးတံၥ်,ထူစံၥ်မၤဝဲၤကရၢသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ဟူးဂဲၤမၤသကိးတၢ်န့ၣ်တၢ်ဘှါၡဲဝဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဝဲအံၤကန့ၢ်ကသ့ဝဲအဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤဟဲဂ့ၤစံးဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်ဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်ခံဘျီတဘျီ
လါအီကူး ၂၈သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဒ်သိးကီၢ်ပယီၤအပူၤကမျၢၢ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤကဒီးဝဲပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်ခံဘျီတဘျီဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီကူး(၂၆)သီအနံၤအပူၤအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်(BangkokPost)ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဂ့ၢ်ဝီအတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤခံဘျီတဘျီအံၤ,ဟ့ၣ်လီၤဝဲစ့ယိၤ(၉)ကကွဲၢ်ခီဖျိအၣ်စံၣ်ယၣ်တၢ်မၤဘၣ်လိၥ်ဖိးဒ့ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်လီၢ်ခၢၣ်(AHACenter)အစုပူၤတဆီအဂ့ၢ်,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကိၥ်တိၤဝဲၤကျိၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ(Ms Eksiri Pintaruchi)စံးဝဲအဂ့ၢ်,(BangkokPost)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးစ့ယိၤ(၉)ကကွဲၢ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤဝဲအံၤ,အတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဝဲဒ်သိးကဘှါရှဲစၢၤဝဲကီၢ်ပယီၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးသဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိ,နၥ်ဝဲလၢကကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤသပှၢ်ကတၢၢ်လၢကီၢ်ပယီၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အံၤအဂီၢ်လီၤအဂ့ၢ်,(Ms Eksiri)စံးအါထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(BangkokPost)ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤဝဲပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤအံၤန့ၣ်,ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမးရှးအတီၢ်ပူၤကၠီၣ်တဲၣ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအဂၤ(၂၀၀၀၀)ဘျဲၣ်အိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤတဖၣ်ခီဖျိလဲၤဝဲလၢ(AHACenter)တဆီဆူသုးကီၣ်ကး(MRCS)ဂၥ်တဲၥ်ဂီၤကရူၢ်ကရၢဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အစုပူၤအဃိ,တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်တလဲၤတုၤဝဲဆူကီၢ်ပူၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤနီၢ်နီၢ်တဖၣ်အအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,(AHA)အံၤခီဖျိမ့ၢ်ဝဲကရူၢ်ကရၢလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီးပယီၤသုးပဒိၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အလီၢ်ခံသုးပဒိၣ်အတၢ်မၤကၤထံရုၢ်ကီၢ်သဲးမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤကီၢ်ပယီၤကမျၢၢ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီအတၢ်လိၣ်ဘၣ်ခံဘျီတဘျီအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဆဲးမၤသကိးဝဲတၢ်ဒီး(AHACenter)ဒ်သိးအပူၤကွံၥ်န့ၣ်,တမ့ၢ်လၢလဲၤမၤစၢၤဝဲပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အတၢ်လိၣ်ဘၣ်န့ၢ်သ့တုၤလီၤတီၤလီၤဘၣ်အဂ့ၢ်,ကီၢ်ပူၤကညီပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိကမံးတံၥ်(CIDKP-Community for Internally Displace Karen People)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစီၤခဲလ့ၣ်စံးတ့ၢ်ဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၤဖဲလါယူၤလံအပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤဝဲပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်ခံဘျီတဘျီအံၤန့ၣ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ထံရုၤကီၢ်ဂၤကိၥ်တိၤခိၣ်( MarisSangiampongsa)အၢၣ်လီၤတ့ၢ်ဝဲလၢတၢ်မၤဝဲ(၅၇)ဝီတဝီအၣ်စံၣ်ယၣ်ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢလၣ်အိၣ်ထံကီၢ်(ဘံၣ်ယၣ်ကၠ့)တၢ်လီၢ်အပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအပူၤန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,(၂၀၂၁)နံၣ်သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအံၤထီၣ်ဘးလၢစ့ယိၤ(၁၆)ကကွဲၢ်ဃၣ်ဃၣ်လံအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်တကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤနီၢ်နီၢ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤလီၢ်အိၣ်ကမှံပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤနီၢ်နီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်သူလ့ၤ ၦၤဟးကွဲးကါကူစါယါဘျါမဲၥ်ချံ အဆိကတၢၢ်လၢအမ့ၢ်ဒီကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢ
ကီၢ်သူလ့ၤ ၦၤဟးကွဲးကါကူစါယါဘျါမဲၥ်ချံ အဆိကတၢၢ်လၢအမ့ၢ်ဒီကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢ လါအီကူး ၂၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် “ယပာ်ကဖၢလၢလီၤဘၣ်ယသးဒိၣ်မးလီၤႉစံးတၢ်န့ၣ်ဒ်သိးပၦၤကလုာ်သုတလဲၤဘၣ်လၢၦၤတၢ်ဆါဟံၣ်တဂ့ၤႇ ပကူစါယါ ဘျါအီၤကချုးဆၢချုးကတီၢ်အဂီၢ်ဒီးခီဖျိပအိၣ်ဒံးအဃိအ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးကပာ်ကဖၢလၢအသးမီၤနီၤႉ စးထီၣ်လၢ ယမၤလိ မဲာ်ချံတုၤလၢယဒိးန့ၢ်ဘၣ်(ဘွဲး)အံၤန့ၣ်ယပာ်ကဖၢဘၣ်ယသးလၢယမၤစၢၤဘၣ်က့ၤယၦၤကလုာ် ဒီးတကးဒံးဘၣ် ကလုာ်ဒူၣ်ဖိလၢအိၣ်ပခိၣ်ပဃၢၤစ့ၢ်ကီးပမၤစၢၤဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မီၤႉလီၤဆီဒၣ်တၢ်စ့ၢ်ကီးလၢပကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အဂီၢ်မီၤနီၤႉ” အ၀ဲအံၤမ့ၢ်၀ဲဒီကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢလၢအဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢအမ့ၢ်ကသံၣ်သရၣ်လၢအဟးကွဲးကါကူစါယါဘျါန့ၢ် ၦၤမဲာ်ချံလၢအတထံၣ်တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်လီၤဆီအိၣ်စ့ၢ်ကီးတခါလၢတၢ်ကွဲးကူစါယါဘျါ ၦၤမဲာ်ချံအံၤလၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်လၢၤဘူၣ်လၢၤစ့နီတနံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ အဃိတၢ်ကညီကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်လၢအိၣ်ကီၢ်ပူၤထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ် လီၤဆီဒၣ်တၢ် ၦၤလၢအကျိၣ် အစ့တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီမ့ဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢမဲာ်ချံတကပၤလံန့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်လဲၤဒိးပၠးကူစါယါဘျါသးလၢ ဒီကထၢၣ်န့ၢ်ဆၢအအိၣ်အံၤလီၤန့ၣ်ပတဲသ့န့ၣ်လီၤႉ သရၣ်န့ၢ်ဆၢအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်၀ဲလၢ(သုးက့ ၃)လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဒီးအဒီပုၢ်၀ဲၢ်အိၣ်(၅)ဂၤအကျါမ့ၢ်ၦၤအဒိၣ်ကတၢၢ် တဂၤ န့ၣ်လီၤႉခဲအံၤသရၣ်န့ၢ်ဆၢမ့ၢ်ကဲဒီကထၢၣ်တဂၤလၢအဟးကွဲးကါကူစါယါဘျါၦၤမဲာ်ချံလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါ တဂၤဘၣ်ဆၣ် အိၣ်မူဒၣ်ယိယိဖိဒ်ၦၤမုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤဖိတဂၤလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသးရ့ၦၤသ့ကိးဂၤဒဲးလၢတကွၢ်ၦၤအပတီၢ်ဘၣ် တဂၤန့ၣ်လီၤႉ သရၣ်န့ၢ်ဆၢအံၤဖဲ(၂၀၁၇)အခါန့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ကသံၣ်သရၣ်(ဒီကထၢၣ်ဒံၣ်ကရံၣ်)လၢတၢ်ကွဲးကါမဲာ်ချံ တကပၤဒီး လၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအဖီခိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤဃုာ်ဒီးကလုာ်ဒူၣ်တၢ်လီၢ်လၢအဂၤတဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးဟးကွဲးကါ၀ဲၦၤမဲာ်ချံတကးဒံးဘၣ်တုၤဒၣ်လဲာ်ၦၤအိၣ်လၢထံချၢကီၢ်ချၢတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဟဲကူစါသးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲတဲပၠး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤႉ “ယမ့ကွၢ်ကဒါက့ၤန့ၣ်ၦၤကလုာ်လၢအိၣ်ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤထံဆၢကီၢ်ဆၢကီၢ်ချၢခဲလၢာ်တုၤခဲအံၤန့ၣ်ၦၤကညီဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ကညီသူ မ့ၢ်ဂ့ၤအ၀ဲသ့ၣ်မ့ဟဲက့ၤမဲာ်ချံတၢ်ဂ့ၢ်ကီမ့ၢ်အိၣ်န့ၣ်ဟဲကွဲးကါလၢယအိၣ်လီၤႉအဃိအ၀ဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤတခါမီၤႉခီဖျိယတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဒီးတၢ်န့ၢ်သါအဖီခိၣ်န့ၣ်ယန့ၢ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်သရၣ်(ဒီကထၢၣ်ဘွဲး)ႉကသံၣ်သရၣ်ဘွဲးလၢယလဲၤဟံန့ၣ်ဖဲ (၂၀၁၇)လါမ့ၤ ၆ သီ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲန့ၣ်(ခၠံၤကၤကိၤ)Ilinois Johnson Universty လီၤ ”န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ် လီၤႉ လၢအ၀ဲကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဒီကထၢၣ်ဘွဲးအံၤအဂီၢ်တမ့ၢ်တၢ်ညီညီကဒၣ်ဘၣ်ဒီးဘၣ်လဲၤခီဖျိ၀ဲတၢ်တၤတၢ်အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိတချုးအ၀ဲဒိးန့ၢ်ကသံၣ်သရၣ်(ဘွဲး)ဒံးဘၣ်အခါဘၣ်ဃးအတၢ်စးထီၣ်မၤလိတၢ်ကွဲးကါ ၦၤမဲာ်ချံအဂ့ၢ်အကျိၤဖုၣ်ကိာ်တဆံးတက့ၢ်န့ၣ် ဒီကထၢၣ်န့ၢ်ဆၢက့ၤတဲပၠးကဒါ၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ယတူၢ်ဘၣ်လၢယၦၤကလုာ်သူၣ်က့သးၦၢ်အိၣ်လၢခိခိၣ်ၦၢ်လၢ်ကျါမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဖဲတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤအခါမီၤနီၤႉမ့တဲလၢအဖုၣ်န့ၣ်ကသံၣ်သရၣ်ခွဲၦၤမဲာ်ချံန့ၣ်ဟဲတဂၤႉယဲန့ၣ်ယလဲၤမၤလိ တၢ်လၢ အအိၣ်တစဲးႉယတဲအီၤလၢယအဲၣ်ဒိးမၤလိတၢ်ခွဲမဲာ်ချံဒ်သိးနမၤအသိးန့ၣ်ႉအတဲယၤလၢသါသ့ၣ်ညါလၢနသးအိၣ် (စိတ်၀င်စား)၀ဲဒၣ်မဲာ်ချံတခါအံၤန့ၣ်ႉအ၀ဲတဲယၤသါမ့ဟဲကဒီးတဘျီန့ၣ်ကဟဲကိးန့ၢ်နၤကသံၣ်သရၣ်လၢကသိၣ်လိနၤမီၤႉဖဲ(၂၀၀၈)လါအီးကထိဘၢၣ်န့ၣ်အမၢ်လီၤယၤလၢမဲၢ်ဆီးယဟဲထီၣ်ဘျီအဟဲကိးဃုာ်ကသံၣ်သရၣ်လၢကမၤလိယၤတၢ်န့ၣ်တဂၤႉဖဲန့ၣ်ယစးထီၣ်မၤလိ၀ဲဒၣ်မဲာ်ချံႉတၢတနွံန့ၣ်ပစးထီၣ်မၤလိ၀ဲဒၣ် (Operation Technique)မီၤနီၤႉ ခံနွံတနွံန့ၣ် ယစးထီၣ်ခွဲၦၤမဲာ်ချံႉလၢတၢ်လဲၤခီဖျိအဖီခိၣ်ယမ့က့ၤကွၢ်ကဒါက့ၤတၢ်မၤလိ၀ဲအံၤမ့ထိၣ်သတြီၤဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤန့ၣ်အပတီၢ်န့ၣ်ဖးစၢ်ညါႉဘၣ်မနုၤလဲၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကကဲထီၣ်မဲာ်ချံဒီကထၢၣ်တဂၤန့ၣ်ဒ်သိး(Theory)န့ၣ်မၤလိ၀ဲဒၣ်နွံနံၣ်ညါႇလီၤ...
မူကီၢ်ဆၣ်(၄)သီအတီၢ်ပူၤပယီၤသုးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိဘၣ်သံသီခါ(၁)ပါဒီးဘၣ်ဒိတပွဲဖိ(၁)ပါဒီးကၠိဖိ(၅)ဂၤ
လါအီကူး ၂၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီကူး(၁၇,၁၈,၁၉)ဒီး(၂၁)သီအနံၤအ တီၢ်ပူၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲၤပူၤအဃိဘၣ်သံဝဲသီခါ(၁)ပါဒီးဘၣ်ဒိဝဲ(၇)ဂၤအကျါပၥ်ဃုၥ်တပွဲဖိ(၁)ပါ,(KECD)ကၠိဖိ(၅)ဂၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါအီကူး(၂၆)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကီၣ်ကးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်လၢအမ့ၢ်(ခမရ-၄၃၉)သုးရ့ၣ်အံၤခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူ(အ့ၤ ပ့ၤသါ)သဝီအသီခါဖၠၣ်ပူၤအဃိဘၣ်သံဝဲသီခါ(၁)ပါအသိးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲတပွဲဖိ(၁)ပါဒီးကမျၢၢ်ဒူသဝီဖိတဂၤအမဲၥ်ညါဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲသီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၉၉)ဟူးဂဲၤခးလီၤကဒီးဝဲ(၁၂၀)မမကျိဖးဒိၣ်ချံခံဖျၢၣ်ဆူ(ကၠိဒီ)သဝီအတၢ်မၤ လိကၠိကရၢၢ်ပူၤအဃိလီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဘၣ်ဒိဝဲ(KECD)ပှၤကၠိဖိ(မီၤအီၤပၠ့ၣ်စိၤ,မီၤန့ၤမ့မၠဲၣ်,မပိကၠဲၣ်စ့ၤ,မထဲၣ်ထဲၣ်နွဲၤ,အီၤမၠဲၣ်အူ)သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်(၅)ဂၤဒီးပှကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်မ့ၢ်ဝဲပှၤသးနံၣ်(၁၀)ဒီး(၁၅)နံၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဘၣ်ဒိကၠိဖိဒီးသီခါတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤန့ၣ်ပဒိၣ်(စီၤနဲထူဘၠဲ)စံးဝဲလၢ "ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဒိဝဲကၠိဖိ(၅)ဂၤဒီးဖဲန့ၣ်သီခါ(၁)ပါမီၤနီၤ. သီခါန့ၣ်အစူးကွံၥ်အသး(၁)ပါမီၤနီၤ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်တပွဲဖိ(၁)ပါန့ၣ်ဘၣ်ဒိဝဲမီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်သီခါလၢအဆူၣ်ကွံၥ်အသး(၁)ပါ န့ၣ်တၢ်လဲၤဆှၢဝဲလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ဝံၤမးဆူကွံၥ်အသးလၢတၢ်ဆါဟံၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ခီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပယီၤသုး(ခမရ-၅၉၉)ခးလီၤဝဲတၢ်ဖဲ(ကၠိဒီ)သဝီန့ၣ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤ. ခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဝဲဒီးကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤဖဲလါအံၤလါအီကူး(၁၇,၁၈,၁၉)သီအတီၢ်ပူၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၃၉)အံၤပညိၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်လိၤလိၤဆူ(ကိအ့တီၤသ ဝီ,ကိအ့မုၢ်နုၥ်,ကိအ့မုၢ်ထီၣ်သဝီ,ဆဲးကိသဝီ,ဆ့ၤတဲကိသဝီ,သပၠ့ၤခ့ၤသဝီ)သ့ၣ်တဖၣ်ပူၤအဃိဒူသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်လၢဒူသဝီပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်ဃးဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒီးကသ့ဒီသဒၢအသးလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤ,ဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်သိၣ်လိအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤပဒိၣ်စီၤနဲထူပၠဲစံးဝဲအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. "ဘၣ်ထွဲဒီးဒုၣ်ဒါခးလီၤတၢ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤ,ဒြိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လၢကမျၢၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဒီသဒၢအဂီၢ်ခီဒုန့ၣ်ပရဲၣ်ကျဲၤဝဲတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အိၣ်မီၤနီၤ. ဒ်သိးကဘၣ်ဒီသဒၢအသး,ကဘၣ်ခူၣ်တၢ်ပူၤတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒ်န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ. ဒ်သိး တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲ(MRE)မ့ၣ်ပိၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်မၤလိလၢဒူသဝီတဖျၢၣ်ဘၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်ပမၤတ့ၢ်လံ,ဒီးဒူသဝီလၢအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ကဆဲးရဲၣ်ကျဲၤမၤအီၤအိၣ်ဝဲလီၤ. လၢကသ့ဒီသဒၢအသးလၢကျိဖးဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢကဘီယူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒြမ့ၢ်ဂ့ၤအဂီၢ် မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစးထီၣ်လၢလါအီကူး(၅)သီတုၤ (၈)သီလၢလွံၢ်သီအတီၢ်ပူၤအံၤခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကး ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးဒြိသ့ၣ်တဖၣ်အဃိကမျၢၢ်ဘၣ်သံ(၁)တဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲလါအီကူး(၁၀)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်(၁၂၀)သီတၢ်ဖီၣ်တဖိးသဲစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်တိၥ်ကျဲၤအပူၤ,တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ပှၤကီၢ်ပယီၤဖိအါကတၢၢ်
လါအီကူး ၂၇သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤတဖၣ်မၤဝဲ(၁၂၀)သီတၢ်ဖီၣ်တဖိးသဲးစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိအတၢ်တိၥ်ကျဲၤအပူၤ,ဖီၣ်န့ၣ်ဝဲပှၤကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အအါကတၢၢ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီကရူၢ်ကရၢတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. (၁၂၀)သီတၢ်ဖီၣ်တဖိးသဲစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိအတၢ်ကိၥ်ကျဲၤအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်အီၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤ(၅)သီအနံၤဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၢ်ဝဲအသီ(၈၀)လံအဖီခိၣ်ဖဲအသီ(၈၀)အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖိးသဲးစးအဂၤ(၂၀၀၀၀၀)ခံကလီၢ်ဘျဲၣ်အကျါကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိပၣ်ဝဲ(၁၆၀၀၀၀)တကလီၢ်ဃုကလးအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးကီၢ်ပယီၤဖိလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်အီၤတဖၣ်ဘၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤအီၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပှၤဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ပယီၤပှၤမၤတၢ်ဖိကမံးတံၥ်(JACBA)ပှၤနဲၣ်တၢ်အူမိကၠိစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤခီဖျိလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဂီၤလံၥ်အုၣ်သးတအိၣ်ဘၣ်,တၢ်ဂီၤလံၥ်လဲၢ်တလၢပှဲၤဘၣ်,တၢ်ဂီၤလံၥ်လဲၢ်ဒီးတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်တဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါလိၥ်အသးဘၣ်အမဲၥ်ညါအဂၤတမံၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်မၤဘၣ်ဝဲတၢ်မၤတၢ်မၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်တဟ့ၣ်ခွဲးလၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိတဖၣ်မၤဝဲခွဲးယၥ်တအိၣ်ဘၣ်(၂၇)မံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်အီၤတဖၣ်ဘၣ်တၢ်သမံသမိးအဖၢမုၢ်ဒီးတဒုးလီၤဒံးဝဲလၢဃိၥ်ပူၤကိးဂၤဒံးဘၣ်.ဒီးပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဟံးထီၣ်အရ့အိၣ်ဝဲလၢအဂၤ(၇၀၀၀)လံဒီးပှၤလၢကဘၣ်တၢ်ဒုးလီၤအီၤလၢဃိၥ်ပူၤန့ၣ်ကအိၣ်ဝဲလၢအဂၤ(၁၀၀၀၀)တကလးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကီၢ်ပယီၤဖိလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်ဝဲတဖၣ်အံၤ,အါတက့ၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီးလီးအါကတၢၢ်ဒီးစ့အီၣ်လီးတဖၣ်အံၤတၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲလၢလၢစ့ယိၤ(၅၀၀၀)ယဲၢ်ကထိဘးတုၤလၢ(၅၀၀၀၀)ယဲၢ်ကလးဘးဘၢၣ်စၢၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,အူမိကၠိစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်အီၤဒီးဟ့ၣ်ဝဲစ့အီးလီးန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဝံၤတဲၥ်ဝဲအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,မ့မ့ၢ်ပှၤလၢဟ့ၣ်အီၣ်လီးတန့ၢ်တသ့ဘၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်ဒုးဃၥ်အီၤအိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ဒုးဃၥ်အီၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်ဖဲအဟးထီၣ်ကွံၥ်လၢတၢ်ဒုးဃၥ်အဆၢကတီၢ်ဆဲးအိၣ်ဆိးဝဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်အကီၢ်ပူၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ဒီးကဘၣ်တၢ်နီဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်ပူၤ(၂)နံၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံကီၢ်ပယီၤအပူၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဃံးစ့ၤထီၣ်ဝဲဒီးသုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်အတၢ်ဘၣ်ကဲသုးတဖၣ်အိၣ်ထီၣ်အဃိ,ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤကမျၢၢ်သးစၢ်တဖၣ်အံၤလဲၤနုၥ်ဝဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤလၢအဖိးမံသဲစးဒီးတဖိးမံသဲစးကျဲအိၣ်ဝဲအသိး,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးနုၥ်လီၤဝဲဆူကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤကန့ၢ်အဂီၢ်ဘၣ်လဲၤပီၣ်လီၤဝဲအတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်တၢ်လၢအိၣ်ဒီးအီၤတဖၣ်ဒီးလၢကျဲတၢ်လၢၥ်ဘူၣ်လၢၤစ့ၤအဂီၢ်တနီၤဘၣ်တူၢ်လၢၥ်ဝဲလၢစ့ပယီၤဘူးထီၣ်လၢအကလီၢ်(၅၀)အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဖီၣ်ဝဲတဖိးသဲစးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိ(၁၂၀)သီအတၢ်တိၥ်ကျဲၤဖဲအသီ(၈၀)အတီၣ်ပူၤအံၤန့ၣ်,တၢ်ဖီၣ်သမံသမိးဆိဝဲဝံၤလၢအတၢ်ကမၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်တၢ်မၤဝဲတၢ်ဃ့စ့အီၣ်လီးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်ဒုးဃၥ်အိၣ်ဝဲအသိး,တနီၤတၢ်ဆှၢက့ၤဝဲဆူကီၢ်ပယီၤအိၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ဆှၢက့ၤဝဲကီၢ်ပယီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဃိပှၤလၢအက့ၤကဒါက့ၤဆူကီၢ်ပယီၤအပူၤတဖၣ်အံၤဒ်(၂၀၂၄)နံၣ်လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤ,သုးကီၣ်ကးဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်က့ၤဘျးစဲဝဲဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,တလါအံၤလါအီကူးအပူၤခီဖျိကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ဆှၢက့ၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဃိၥ်ဖိအဂၤ(၈၀၀)ဆူကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအဃိ,ပှၤဃိၥ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်လဲၤကဲဝဲသုးကီၣ်ကးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်အတၢ်မၤအံၤကဲထီၣ်ဝဲတၢ်မၤဆီၣ်ထွဲသုးကီၣ်ကးလၢတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ကျဲဘၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
နိၣ်ခၠိနဲၣ်တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်,သုးကီၣ်ကးဒုးယၤအသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးအပှၤတနီၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်
လါအီကူး ၂၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်-သရိၥ်ဝါကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်နိၣ်ခၠိနဲၣ်သုးကီၣ်ကးပယီၤသုးကလၢၤခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤအဃိ,ပယီၤသုးအပှၤတနီၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢအသုးကလၢၤအပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တနံၤအံၤလါအီကူး(၂၆)သီအနံၤအပူၤပယီၤသုးအပှၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲ(၃)ဂၤဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစုကဝဲၤတပၣ်ဃုၥ်ဝဲဘၣ်ဒီးဖဲမဟါလါအီကူး(၂၅)သီဟါခီအနံၤစ့ၢ်ကီး,ကဘီယူၤခးလီၤတၢ်လၢသုးကလၢၤခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအဃိကမျၢၢ်ဟံၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤအါထီၣ်ကွံၥ်ဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“တဂီၤညါအံၤနိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤသုးကလၢၤန့ၣ်ပယီၤသုးအပှၤ(၃)ဂၤဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အကျိတပၣ်ဃုၥ်ဝဲဘၣ်.မ့မ့ၢ်လၢမဟါတနံၤဟါခီဒုကဘီယူၤ(Y12)ဟဲခးလီၤတၢ်လၢနိၣ်ခၠိနဲၣ်သဝီခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အပူၤအဃိန့ၣ်ကမျၢၢ်ဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဟီၣ်ခိၣ်အမဲၥ်ဖံးခိၣ်တကပၤ,ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ခိးခးကးတံၥ်ဝဲအဖီခိၣ်,ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤတူၢ်ဝဲတန့ၢ်ဘၣ်အဃိဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဒ်အံၤအိၣ်ဝဲတနီၤဒီးပယီၤသုးလၢအဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်လဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်က့ၤဝဲဆူတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်,တၢ်မၤလီၤအီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,နိၣ်ခၠိနဲၣ်သုးကီၣ်ကးဒုးယၤအသုးကလၢၤအံၤမ့ၢ်ဝဲဒုးယၤသုးကလၢၤအရ့ဒိၣ်တဖျၢၣ်လၢအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဒီးသရိၥ်ဝါအကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်အဃိသုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးအသုးကလၢၤသုးတလီၤကွံၥ်တဂ့ၤအဂီၢ်,စးထီၣ်ဖဲလါအီကူးအဆိကတၢၢ်တနွံအပူၤ,လၢကလံၤကျါတၢ်ဒုးတကပၤသုးကီၣ်ကးသူကဘီယူၤခးစၢၤလီၤတၢ်အိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးသူကဘီယူၤခးလီၤတၢ်ဒီး,ခးလီၤစိစ့ၢ်ကီးကျိဖးဒိၣ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲအဃိကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤအါထီၣ်ဝဲအသိး,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢခိၣ်ဃၢၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအလီၢ်တဖၣ်အပူၤအါထီၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီအသးအပူၤလီၤအဂ့ၢ်,နိၣ်ခၠိနဲၣ်သဝီခိၣ်ဃၢၤလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် တနံၤဃီပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၂၀)ဃၣ်ဃၣ် ကမျၢၢ်သံ ၁ ဂၤ
လါအီကူာ် ၂၅ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တနံၤဃီအတီၢ်ပူၤပယီၤသုးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဖျၢၣ်(၂၀) ဃၣ်ဃၣ်ဆူလီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲကမျၢၢ် ၁ ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါလါအီကူာ် ၂၄ သီ ဂီၤခီ ၇း၀၀ အဆၢကတီၢ် သုးကီၣ်ကးအမျိာ်သုး(၃၁၀)သုးရ့ၣ်လၢအိၣ်သ့ၣ်စ့ၣ်ယးအံၤ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ကွံာ်စိအ၀ဲသ့ၣ်လၢ(၆၀ မမ)ကျိဖးဒိၣ်၀ံၤတကတီၢ်ဃီ ဖဲဂီၤခီ ၁၀း၂၀ အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုး၀ဲန့ၣ်က့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်တစှၤန့ၢ်အဖျၢၣ်(၂၀)ဃၣ်ဃၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢ၀ါဒၣ်ကွ့သ၀ီႇအခဲၤႇ သိခွၣ်ႇယ့ၤကၠီၤသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအခိၣ်အဃၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်အံၤအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲ၀ါဒၣ်ကွ့သ၀ီဖိ ကိၤခၠါမ့ၣ်အီၤ အံၤဒီး တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ ၦၤကမျၢၢ်အတၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိလၢအိၣ်သ၀ီချၢသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤႉ ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ အပူၤကွံာ်လါယူၤလံတလါအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိသုးကီၣ်ကးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၂)ဒီး(၃၁၀) အမျိာ်သုးရ့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူဒူသ၀ီပူၤအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲကမျၢၢ်(၁)ဂၤႇ ဘၣ်ဒိ(၉)ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤ အသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဂ့ၤတအိၣ်ဂ့ၤပယီၤသုးအံၤ ခးလီၤကျိဆူလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဒူသ၀ီတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်အိၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်ဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢစ့ၢ်ကီး ကဲထီၣ်၀ဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤသးစၢ်လၢအလ့ၣ်လိၤလ့ၣ်ထီၣ်(၅၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်
လါအီကူး ၂၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၂)ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီ ကူး(၂၁)သီအနံၤန့ၣ်ဒူသဝီလၢအိၣ်တီအူ-ထီတထူၣ်ကျဲမုၢ်လီၢ်လံၤတကပၤသ့ၣ်တဖၣ်သုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤသးစၢ်ပိၥ်ခွါ လၢအလ့ၣ်လိၤလ့ၣ်ထီၣ်ကအိၣ်ဝဲ(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်လီၢ်လၢအမ့ၢ်ထီတထူၣ်,ယ့ကၠီ,ကယ့ၤနံၤကိ,စွ့ၤစ့တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤပှၤပိၥ်ခွါသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢလ့ၣ်လိၤလ့ၣ်ထီၣ်ဖဲထီတထူၣ်-တီအူကျဲမုၢ်လီၢ်လံၤအဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တနံၤဃီအတီၢ်ပူၤပယီၤသုး ကီၣ်ကးဖီၣ်ဝဲပှၤအဂၤ(၅၀)လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. လီၢ်ကဝီၤပှၤပိၥ်မုၣ်လၢအထံၣ်ဘၣ်ဝဲတဂၤစံးဝဲလၢ"အမ့ၢ်လီၤအဝဲသ့ၣ်ဟးဖီၣ်ဝဲပှၤလၢသိလ့ၣ်ကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်စ့ၢ်ကီးမီၤနီၤ. ပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤလၢကျဲမုၢ်ဖီခိၣ်ဒီးမၢပတုၥ်ဝဲဝံၤဖီၣ်ဝဲလီၤ. ဖဲန့ၣ်အကျါန့ၣ်(စွ့ၤစ့)သဝီဖိလၢအလဲၤ မၤတဖၣ်ပၥ်ဃုၥ်ဝဲမီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ(စွ့ၤစ့)တကပၤန့ၣ်နၢ်ဟူလၢဟဲထီၣ်တွံၢ်ဝဲတုၤလၢဟံၣ်ပူၤညါ. ပှၤခဲလၢၥ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤပိၥ် ခွါသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤလၢအပူၤကွံၥ်အခါလံၤလံၤသုးကီၣ်ကးအတၢ်သမံသမိးတြဲၤသ့ၣ်တဖၣ်သမံသမိးတၢ်ဒီးဖီၣ်ဝဲပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်ဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်ဖီၣ်န့ၢ်ဆူၣ်ဝဲပှၤကမျၢၢ်လၢတၢ်ဘၣ်ကဲသုးအံၤဟဲအါထီၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါနုၥ်လီၤဖီၣ်ဝဲပှၤကညီတုၤလၢဟံၣ်ပူၤဃီပူၤအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်တနီၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. "သဝီပူၤပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၤဃုထူလၢ(စွ့ၤစ့)တကပၤ, မၤဘၣ်ဝဲတသီလီၤမီၤနီၤ. လၢခံတနံၤန့ၣ်ဘၣ်လဲၤဃ့ၢ် အိၣ်ကဒုလၢပှၢ်ပူၤမီၤနီၤ. တုၤလီၤလၢမုၢ်နၤခီမးတၢ်မၤကစၢ်ဟဲက့ၤဃုက့ၤမးဟဲက့ၤတုၤလၢတၢ်မၤကစၢ်ဟံၣ်မီၤနီၤ. တၢ်မၤကစၢ်ဝဲန့ၣ်အဟံၣ်မဲၥ်ညါပှၤမၤတၢ်ဖိ(၅)ဂၤနါက့ပှၤဖီၣ်တၢ်အကျါန့ၣ်ပၥ်ဃုၥ်ဝဲလီၤ. တဲဝဲလၢတၢ်ဖီၣ်ဝဲပီၣ် တၥ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိလၢအသီတဂၤစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးတကပၤဟူးဂဲၤဖီၣ်ဝဲတၢ်လၢကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဟဲအါထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အသိးဘၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆိးလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတီအူဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢဒူသဝီတနီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်သုးကီၣ်ကးဒီးသုးကီၣ်ကးဖီလၥ်သဝီသးပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးဟူးဂဲၤဟးဖီၣ်ဝဲတၢ်ဟဲအါထီၣ်န့ၢ်ဒံးပူၤကွံၥ်အခါဒ်အံၤအဖီခိၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤသးစၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်တလဲၤက့ၤအိၣ်ဆိးဘၣ်လၢတၢ်သဘျ့အပူၤဘၣ်အဂ့ၢ်ကီၢ်ပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်တနီၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်ၦ့ၤသူ(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးန့ၢ်ညီညီကဒၣ်
လါအီကူာ် ၂၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇) လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ႇတၢ်ကြဲၢ်ႇဒူယီၢ်ႇတန့ခၠါဒီးထံၤလိၤကီၢ်ဆၣ် ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ် အပူၤ တၢ်ၦ့ၤသူ(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးန့ၢ်ညီညီကဒၣ်ဒီးအၦ့ၤစ့ၢ်ကီးတဒိၣ်၀ဲဒၣ်ဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ပယီၤပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤစ့ပယီၤအၦ့ၤလီၤ၀ဲဒၣ်တပယူာ်ဃီဒီးဒ်န့ၣ်အသိးစဲးဖီကဟၣ်အသိႇသိအီၣ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံး တၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်အၦ့ၤထီၣ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢ(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤတဖျၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်ဒၣ်ထဲ(၅၀၀)ကၠး တုၤလၢ(၁၀၀၀)ကၠးလီၤဒီးတၢ်ဟးၦ့ၤအီၤစ့ၢ်ကီးန့ၢ်၀ဲဒၣ်ညီညီကဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤလၢအရၤလီၤဆါကသံၣ်မူၤဘှီးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘၣ်ထွဲအိၣ်ဒီး လီၢ်က၀ီၤဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢတနီၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ကလဲၤတၢၣ်၀ဲအဂီၢ်လဲၤတၢၣ်၀ဲတဘူၣ်ဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကြဲၢ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ခဲအံၤကသံၣ်ကသ့ၣ်တခါအံၤၦၤဆါအီၤဒ်သိးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအဖိးသဲစးတခါလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဆါ၀ဲန့ၣ်ၦၤသ့ၣ်ညါခဲလၢာ်လီၤႉတၢ်ကရူၢ်ကရၢတဒူၣ်မးတလဲၤဖီၣ်၀ဲဘၣ်ႉမ့၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ကရူၢ်ကရၢအၦၤအဃိမတၤတဂၤမး လဲၤတၢၣ် ၀ဲတဘူၣ်ဘၣ်ႉနဘၣ်ပျံၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤမၤကဒါနၤတမံၤမံၤဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးကသံၣ်မူၤဘှီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဆၢမုၢ်လၢ်လၢတၢ်ကဟးဟ့ၣ်၀ဲတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးတၢ်ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် အရ့တုၤလီၤတီၤ လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤ လီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်တဂၤ စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အဆိကတၢၢ်ၦၤလၢအသူကသံၣ်မူၤဘှီးတဖၣ်န့ၣ်တၢ်ကဟးဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ႇ ကဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲ ဘၣ်ဃးကသံၣ်မူၤဘှီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ႇအိၣ်ဒီးတၢ်သိၣ်တၢ်သီအဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်မီၤနီၤႉပဘၣ်ယိၣ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ် ကသးပ့ၤနီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူဒီးကလီၤထွံလီၤဘျၢလၢကသံၣ်မူၤဘှီးအကျါမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤခီဖျိတၢ်ၦ့ၤသူအီၤန့ၢ်ညီညီကဒၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိ ကသူ၀ဲဒၣ်ကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤဒီးတကးဒံးဘၣ်ဘၣ်ယိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲလၢအလုၢ်လၢ်သကဲးပ၀းကဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤ ကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ ဘၣ်ဃးကသံၣ်မူၤဘှီးဒီးတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ လၢတၢ်ကဟံထီၣ်ဖီၣ် ထီၣ်အရ့တုၤလီၤတီၤလီၤအဂီၢ်န့ၣ် ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤဃူဖိးကမံးတံာ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးတူၢ်လိာ်ဆဲးလီၤ၀ဲလံာ်အၢၣ်လီၤ အိၣ် ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအကလုာ်ကလုာ်အဃိ တၢ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်အီၤဂ့ၢ်၀ီတအိၣ်တုၤလီၤတီၤလီၤဒံးဘၣ်အသိး လီၢ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်တနီၤအပူၤဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲရၤလီၤဆါ၀ဲကသံၣ်မူၤဘှီးႇဆီလီၤ၀ဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်တၢ်ပဲာ်ထံနီၤဖးအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤႉ