ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တလါအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၂၃)ဘျီႇ ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၅)ဂၤ
လါယူၤလံ ၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤ လါယူၤတလါအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤ ကျိဖးဒိၣ်ခဲလၢာ်(၂၃)ဘျီဒီးကမျၢၢ်သံ(၅)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၁၀)ဂၤ ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်(၁၅)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ (သုးက့ ၁)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ အပူၤကွံာ်လါယူၤထီၣ် ၁ သီတုၤ ၃၀ သီအနံၤ ပယီၤသုးအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဂ့ၤႇ တအိၣ်ဂ့ၤခီဖျိခးလီၤ၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်ဆူလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဒူသ၀ီတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးႇတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲတလီၢ် တလီၢ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်ဒူဖိသ၀ီဖိတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဘၣ်ဟဲကဲထီၣ်သးဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကျိဖးဒိၣ်အဃိကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၅)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသီခါႇအူစ့ႇတပွဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ သီခါဖၠၣ်(၃)ဖျၢၣ်ႇဒဲတဖျၢၣ်ဒီးဟံၣ်ဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၃)ဖျၢၣ်ႇဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးႇ ကျီးပူၤတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ သုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤလၢအခးလီၤကျိဖးဒိၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲအမျိာ်သုး(၃၁၀),(၃၁၄),(၄၀၂)သုးရ့ၣ်ႇ နးကၠံပယီၤသုးကလၢၤဒီး ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၉) သ့ၣ်တဖၣ် အံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတလါအတီၢ်ပူၤလၢဒုးယၤတကပၤခီန့ၣ် ပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA) သုးရ့ၣ်(၃)ဒီးသုးရ့ၣ်(၂)သုးပာ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဒုးစဲးပြဲးႇတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ် ၀ဲဒၣ်(၉)ဘျီ အဃိ ပယီၤသုးတကပၤသံ(၅)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၁၂)ဂၤဒီး မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤခီန့ၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ် အသးသမူ(၂)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၁)ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် အပူၤကွံာ်လါမ့ၤတလါအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤ၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤ အိၣ်(၂၉)ဘျီႇကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ်တဘျီအဃိ ၦၤကမျၢၢ်သံခဲလၢာ်(၆)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၃၅)ဂၤ တကးဒံးဘၣ် ဟံၣ်ဃီႇသီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲႇတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂူၤဟးဂီၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိထံကျိဒိၣ်ထီၣ်အဃိ(မၠံးကၠံနါ)လီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူတၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်
လါယူၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကခၠ့ၣ်ကီၢ်စဲၣ်(မၠံးကၠံနါ)၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိ(အ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်)ကျိထံဒိၣ်ထီၣ်အဃိၦၤလီၢ်က၀ီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူတၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်အဂ့ၢ်(မၠံးကၠံနါ)ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲပူၤကွံာ်လါယူၤ(၃၀)သီအနံၤမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်ခီဖျိ(မ့ၤခ)ကျိဒီး(မလ့ၣ်ခ)ကျိဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဖီခိၣ်(အ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်)ကျိထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်၀ဲဒၣ်အဃိၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအိၣ်ဆိး(မၠံးကၠံနါ)၀့ၢ်ပူၤက၀ီၤဒ့ဒ်အမ့ၢ် ယါပူၤႇ လဲကိႇ ကၠဲၣ်ပီခၠၢဒီးစံတၤပူၤ က၀ီၤဒ့ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤမ့ၢ်လၢထံဟဲအါထီၣ်၀ဲတပယူာ်ဃီအဃိ ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူတၢ်ပူၤဖျဲးလီၢ်အဂ့ၢ်(မၠံးကၠံနါ)လီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ထံဒိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ခီန့ၣ်မ့ၢ်လၢ(မ့ၤခ)ကျိဒီး(မလ့ၣ်ခ)ကျိအထးခီန့ၣ်တၢ်စူၤ၀ဲအါမီၤနီၤႉ မ့ၢ်၀ံၤန့ၣ်ထံလီၤသကၤ ကစၢၢ်(၃)လူၢ်လီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်လီၤႉ တၢ်န့ၣ်မးန့ၣ်ထံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အခဲအံၤ ဟဲလီၤ၀ဲလၢ(မၠ့ၣ်ကၠံနါ)မးတတုၤ ဒံးဘၣ်ႉ သနါက့န့ၣ်၀့ၢ်ဒီဖျၢၣ်လၢၤဃၣ်ဃၣ်ကလီၤဘျၢလၢထံလီၤႉ အခဲအံၤန့ၣ်(မၠံးကၠံနါ)န့ၣ်မူခိၣ်မးတစူၤ ဘၣ်ႉ မူခိၣ်စူၤဒၣ်ထဲပြဲးပြဲးလီၤမီၤနီၤႉ တၢ်စူၤအမျးကယၤစ့ၢ်ကီးတအိၣ်ထဲန့ၣ်ဘၣ်အိၣ်စှၤ၀ဲလီၤႉ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိလၢထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲတပယူာ်ဃီအဃိတၢ်လီၢ်လၢထံဒိၣ်အါဒၣ်တၢ်က့ၢ်အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီတဲစိၤ(အ့ထၢၣ်နဲးလဲ)သ့ၣ်တဖၣ်တဲာ်ကွံာ်၀ဲအသိးလီတဲစိၤ(အ့ထၢၣ်နဲးလဲ)န့ၢ်ဒၣ်ထဲတၢ်လီၢ်လၢထံတဒိၣ်အလီၢ်ဒီးပဒိၣ်၀ဲၤဒၢးတၢ်သူၣ်ထီၣ်အလီၢ်တနီၤလီၤအဃိလီၢ်က၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲတဂီၤယလဲၤလၢ(ယါပူၤ)တကပၤန့ၣ်(အ့ထၢၣ်နဲးလဲ)တဲာ်ကွံာ်၀ဲမီၤနီၤႉ မ့ၢ်၀ံၤဖဲ၀့ၢ်အကပၤပဒိၣ်အရူဃၢၤ န့ၣ်(လဲ)က့ၤန့ၢ်ကဒါက့ၤ၀ဲမီၤနီၤႉ တၢ်အ၀ဲန့ၣ်တဲဘၣ်ကီတစဲးမီၤနီၤႉ ယဆိမိၣ်တၢ်ဒီၣ်တဲာ်(အ့ထၢၣ်နဲးလဲ) တက၀ီၤတက၀ီၤဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉ တၢ်လီၢ်လၢထံဒိၣ်အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်(အ့ထၢၣ်နဲးလဲ)တန့ၢ်ဘၣ်ႉ ၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤ တၢ်လီၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးပဒိၣ်အရူအိၣ်အက၀ီၤတၢ်လီၢ်လီၤ(လဲ)န့ၢ်၀ဲမီၤနီၤႉ တၢ်ဆဲးကျိး၀ဲၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်မၤစၢၤ ကရူၢ်ကရၢတန့ၢ်နီတခါဘၣ်ႉ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ထံထီၣ်တၢ်ပနီၣ်န့ၣ်ဖဲလါယူၤ(၃၀)အနံၤဟါခီ(၆)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်(အ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်)ကျိထံထီၣ်၀ဲတုၤလၢ(၁၂၀၀)စဲးထံၣ်မံထၢၣ်အသိးဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်ထံထီၣ်အိၣ်တုၤလၢ(၁၃၀၀)စဲးထံၣ်မံထၢၣ်လံဒီးထံအံၤ(၄)နၣ်ရံၣ်တဘျီဟဲထီၣ်အါထီၣ်၀ဲအဖီခိၣ်ထံထီၣ်မ့ၢ်တုၤဃီ၀ဲလၢတၢ်ပနီၣ်(၁၄၀၀)စဲးထံၣ်မံထၢၣ်န့ၣ်၀့ၢ်ဒီဖျၢၣ်လၢၤလီၤဘျၢကွံာ်၀ဲသ့အဂ့ၢ်ၦၤလီၢ်က၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ မ့ၢ်လၢထံဒိၣ်ခိၣ်ယွၤအဃိ(မၠံးကၠံနါ)ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးႇ တၢ်အီၣ်တၢ်အီ တၢ်ကီတၢ်ခဲဃုာ်ဒီးထံကဆှီတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဃိအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်၀ီအူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးကခၠ့ၣ်ကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်က၀ီၤဖဲပူၤကွံာ်(၂၀၀၄)နံၣ်အခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိလၢ(မ့ၤခ)ကျိဒီး(မလ့ၣ်ခ)ကျိဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးထံထီၣ်တုၤ၀ဲလၢထံတၢ်ပနီၣ်(၁၄၀၈)စဲးထံၣ်မံထၢၣ်အဃိၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်တ့ၢ်၀ဲဟံၣ်ဃီတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤမ့ၢ်တမၤစၢၤပယီၤသုးန့ၣ် အဂ့ၤကတၢၢ်အဂ့ၢ် သုးခိၣ်စီၤကၠီၤသဲၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်(BGF)
လါယူၤလံ ၂သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကထီၣ်ဒိၣ်စိ၀ဲရၤမတံ၀့ၢ်အဂီၢ် သုးကီၣ်ကးအအီၣ်စ့ၣ်ယၣ်အသုးကျိၤလၢဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီးတရံး၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အ၀ဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢဟဲမ့ၢ်တတုၤဖဲ တၢ်တူၢ်လိာ်မုာ်ဆူရၤမတံ၀့ၢ်တၢ်ပနီၣ်န့ၣ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ကဘၣ်လဲၤပိာ်စိၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အဂ့ၢ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ဂ့ၢ်၀ဲန့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ် ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ(BGF)သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်တမၤစၢၤပယီၤသုးန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်ဒီးမ့ၢ်ဟဲပိာ်စိၢ်၀ဲသၢပျၢၤတၢ်ခးလိာ်သးကကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ် ဘီၣ်သိၣ်၀ါတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အသုးကျိၤခိၣ် သုးခိၣ်စီၤကၠီၣ်သဲၣ်စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢ ပယီၤသုးဟဲမ့ၢ်တုၤဖဲ တၢ်တူၢ်လိာ်မုာ်ဆူရၤမတံ၀့ၢ် တၢ်ပနီၣ်န့ၣ် (BGF)န့ၣ်ကဆှၢပယီၤန့ၣ်လီၤႉ(BGF)န့ၣ်ယနၢ်ဟူ မ့မ့ၢ် ဘိၤဘံၣ်ခီန့ၣ်ယတနၢ်ဟူဘၣ်ႉတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ် တမၤစၢၤ၀ဲဒံးဘၣ်ႉဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးဟဲတတုၤဖဲတၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်ဒံးဘၣ်ႉ မ့ၢ်မၤစၢၤ၀ဲသၦၢ်ကတၢၢ်သၢပျၢၤန့ၣ် မၤတဘၣ်ဘၣ်ႉမ့ၢ်တုၤလၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်လီၢ် ဒီးမ့ၢ်မၤစၢၤပယီၤန့ၣ် အိၣ်လၢကပဘၣ်ခးလိာ်သးလီၤႉအခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တမၤစၢၤဒုၣ်ဒါအတၢ်မၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်လၢကညီဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉအဒိအိၣ်၀ဲမ့ၢ်တသ့မ့ၢ်မၤစၢၤ၀ဲန့ၣ် ကတုၤလၢတၢ်ခးလိာ်သးအပတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ စးထီၣ်လၢ တၢ်တူၣ်လိာ်မုာ်ဆူရၤမတံ၀့ၢ်တပနီၣ်ႇသ့ၣ်ဃးလီၤတီၢ်ဒီးတုၤဆူ ရၤမတံ၀့ၢ် တတါကၠိန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ထဲအ၀ဲသ့ၣ်အၦၤဒီး ခိၣ်ဘြၣ်အသုးကျိၤအဂ့ၢ် သုးခိၣ်စီၤကၠီၤသဲၣ်တဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်လၢ သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)မၤစၢၤပယီၤသုးႇဆှၢခူသူၣ်ပယီၤ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်လၢအမ့ၢ်အတီဘၣ်ဒီးအိၣ်ဒၣ်တၢ်ကဒုးအ့ၣ်လိာ်သးကဒဲကဒဲအဂ့ၢ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အဒုးယၤဟီၣ်က၀ီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)အဒုးယၤခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤတ့ၤ၀့စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အတမ့ၢ်ဘၣ် အိၣ်ဒၣ်ၦၤဟးကွဲးကြီတၢ်ကစီၣ်လၢကလံၤကျါသီၣ်ဂီၤကျါန့ၣ်လီၤႉ သ့ၣ်ဃးလီၤတီၢ်ဟီၣ်က၀ီၤန့ၣ်ပယီၤသုးကဟဲဒ်လဲၣ်ႉ အိၣ်ထဲကီၢ်သူလ့ၤသုးခိၣ်ဒးဘီအၦၤဒီး(PDF)ကတၢၢ်တၢၢ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဒုးအ့ၣ်လိာ်ပၦၤကညီကဒဲကဒဲန့ၣ်လီၤႉလၢ(BGF)ကဘၣ်လဲၤပိာ်စိၢ်န့ၣ်ပယီၤသုးစ့ၢ်ကီးယတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉၦၤတဲယၤနီတဂၤဘၣ််ႉၦၤဟးတဲတၢ်အိၣ်မၠိမၠိအဃိန့ၣ်ဒွးတဘၣ်လၢၤဘၣ်ႉပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤထီၣ်၀ဲကဖျိ၀ဲလဲၣ်ႉတၢ်ညၢ်ဂိၢ်အီၣ်သံလၢကစၢၢ်ကျါကိးနံၤဒဲးလီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးအအီၣ်စ့ၣ်ယၣ်သုးကျိၤလၢကထီၣ်ဒိၣ်စိ၀ဲရၤမတံ၀့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲ သုးတြိၤ(၅၅)ႇသုးတြိၤ(၄၄)ဒီးဒုးယၤရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၁၂)အၦၤပၣ်၀ဲဒီးအနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်(၆၀၀)ဘျဲၣ်တုၤ(၇၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲဒၣ်အသိး ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ပတီၢ်ပယီၤသုးအဒုးယၤရဲၣ်ကျဲၤလၢဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢသုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်(၂)သုးခိၣ်စိ၀့၀ဲအံၤန့ၣ်ဟူးဂဲၤ၀ဲန့ၣ်(၂)လါဘျဲၣ်လံဘၣ်ဆၣ် လၢကီးတရံး-ရၤမတံကျဲမုၢ်လီၢ်လံၤတပၤန့ၣ်ဟဲတုၤ၀ဲဖဲယီၢ်ကုးဒီးလၢဟဲအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်သီတကပၤန့ၣ်ဟဲတုၤ၀ဲ ဖဲတီၢ်နီၢ်ထံလီၤဆူအဖီခိၣ်တဆဲးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကတီၤက့ၤန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤလၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဂ့ၢ်ႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဆီၣ်တခူထီၣ်
လါယူၤလံ ၂သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကတီၤက့ၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤလၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဂ့ၢ်ႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်ဖဲတလါအံၤလါယူၤလံဒီတလါအတီၢ်ပူၤလၢအလီၤဘၣ်၀ဲ(၇)၀ီတ၀ီကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်အလါအပူၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကတီၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်အတၢ်မၤအံၤမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤလၢပကဘၣ်မၤအီၤအဃိႇလၢတနံၣ်အံၤကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်လါအပူၤႇဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအိၣ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲအဖီလာ်တဖၣ်လၢကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢတၢ်ကတီၤက့ၤဟီၣ်က၀ီၤန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအကရၢခိၣ်(၂)ပဒိၣ်စီၤဆၢဂ့ၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲလၢတၢ်သူၣ်သ့ၣ်အလါအ၀ဲအံၤန့ၣ်ယသးအိၣ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဒီးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်၀ဲၦၤကိးဂၤဒဲးလၢတၢ်လၢခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်အတၢ်မၤအံၤမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်အကျါတမံၤလၢပ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ကကဘၣ်မၤအီၤအဃိသတးဒီးကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်အလါအံၤပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်လိာ်ပသးဒီးပၦၤပတ၀ၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်ဒီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအပတီၢ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်၀ံၤပဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဆူပၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပကကတီၤထီၣ်က့ၤတၢ်မဲတၢ်မါပတၢ်အိၣ်ယၢၤလၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ႇဒ်သိးကကဲထီၣ်တၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်ႇလၢပၦၤကလုာ်ဒီတလုာ်ဂီၢ်ဒီးၦၤလၢပခိၣ်ပဃၢၤၦၤတ၀ၢအဂီၢ်အဂ့ၢ်”စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇဖဲကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်အလါအပူၤအံၤဃ့ကညး၀ဲၦၤကိးဂၤဒဲးလၢဒ်တၢ်သ့ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အိၣ်ဒီးၦၤအသိးန့ၣ်ပကပာ်ဖှိၣ်ပသးမၤဖျိမၤဖျါထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်လၢပဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးပၢၤဃာ်ကၢၤဃာ်က့ၤပခိၣ်ဃၢၤတၢ်အိၣ်ယၢၤတၢ်မဲတၢ်မါအကလုာ်ကလုာ်လၢအမ့ၢ်ပၦၤတ၀ၢတၢ်ဃံတၢ်လၤဒီးတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်အဂ့ၢ်ႇစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ႇမုၢ်မဆါတနံၤအံၤခီဖျိခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်သးတဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ်၀ီဘၣ်အဃိတၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲန့ဆၢၣ်အတၢ်မၤဟးဂုၤဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်လီၢ်ကိးပူၤအဃိမ်ပကအဲၣ်ခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂ့ၢ်ႇဆီၣ်တခူစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်အလါအံၤႇအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးကီၢ်သူလ့ၤအပူၤသ့ၣ်ထူၣ်၀ၣ်ဘိတဖၣ်ကအါထီၣ်ဂီၢ်ထီၣ်ဒီးဒ်သိးသ့ၣ်ထူၣ်၀ၣ်ဘိကအါထီၣ်အဂီၢ်ႇကမျၢၢ်ၦၤတ၀ၢဒီးသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးကဆူၣ်ထီၣ်အဂီၢ်အမဲာ်ညါၦၤအါဂၤကသ့ၣ်ညါအဲၣ်သ့ၣ်ၦၢ်ဒီးကတဲာ်ကတီၤသ့ၣ်ၦၢ်အါထီၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤခိၣ်(ပဒိၣ်စီၤမါဘၣ်ထိ)စံး၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇဖဲ(၂၀၁၃)နံၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်မၤ၀ဲခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-လီၢ်ခၢၣ်သးသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ကပာ်ပနီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်အမုၢ်နံၤအိၣ်၀ဲအဖီခိၣ်အဃိဖဲ(၂၀၁၇)နံၣ်လါယူၤ(၁)သီအနံၤအပူၤန့ၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်က့ၤ၀ဲကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်မုၢ်နံၤဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်၀ီၤတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတၢ်တသ့၀ဲဘၣ်အဃိဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤန့ၣ်တၢ်ဆီတလဲပာ်ပနီၣ်က့ၤ၀ဲလၢလါယူၤလံဒီတလါအံၤမ့ၢ်၀ဲကီၢ်သူလ့ၤတၢ်သူၣ်သ့ၣ်အလါလီၤအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်ပူၤ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်တုၤလၢ(၃)ကကွဲၢ်ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် UNOCHA ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ
လါယူၤလံ ၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဒီးဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘံၣ်အကလုာ်ကလုာ်အဃိ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံ ဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်တုၤ၀ဲဒၣ်လၢ(၃)ကကွဲၢ်ဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ဟ့ၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤ ၀ဲၤဒၢး(UNOCHA)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါယူၤလံ ၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်(UNOCHA)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် ကီၢ်ပယီၤအပူၤတၢ်သဘံၣ်တၢ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်သးဟဲအါထီၣ်ဒီး ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်တကးဒံးဘၣ်ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႇကျိဖိလၢတၢ်လီၢ်အါတီၤပူၤအဃိထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲဒၣ်အသိးတကီၢ်ခါတၢ်စူၤခါအကတီၢ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်အိၣ်ဘၣ်အီ၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကီကီခဲခဲပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ပယီၤပူၤ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကလုာ်ဒူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ ခူပူၤ၀့ၢ်ပူၤ တၢ်လီၢ်အါတီၤအပူၤတုၤလၢခဲအံၤတစုဒီးဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိစ့ၢ်ကီးတနံၤဘၣ်တနံၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံ ဟးဖျိးဟဲအါထီၣ် ၀ဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိလၢဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဃိ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ စးထီၣ်သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတုၤလၢ(၂၀၂၄)လါမ့ၤန့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်တုၤ၀ဲဒၣ်လၢ အကလီၢ်(၁၀)ဘျဲၣ်ညါဒီးလၢၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်ဒံး၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤ ၂၀ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဖီခိၣ် လၢကူၣ်သ့ႇဆူၣ်ချ့ႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိး တကပၤတၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဒ်လဲၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတဖၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ် န့ၣ် ကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ်(KHRG)ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ နီၢ်ဖီလါ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “လၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးဒုထံဖိကီၢ်ဖိလၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဒီဒူၣ်လီၤႉလီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲတၢ်စူၤခါအံၤဘၣ်ဟးဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုႇတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကအိၣ်ကဒု၀ဲမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်န့ၣ် တအိၣ်စ့ၢ်ဘၣ်ႉ မ့၀ံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးအဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအဂီၢ်န့ၣ်တဖံးအီၣ် မၤအီၣ်ဘၣ်တၢ်မူၤမူၤ နီၢ်နီၢ်ဘၣ်ႉအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်ကီတၢ်ခဲႇအီၣ်တကူတလၢႉမ့၀ံၤတၢ်စူၤခါအံၤဖိဒံဖိသၣ်ဃုာ်ဒီးၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဟးဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဒ်အံၤအဃိ အ၀ဲသ့ၣ်တထီၣ်ဘၣ်ကၠိမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လၢတၢ်ၦဲၤတအိၣ်၀ဲဒံးဘၣ် အသိးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤစ့ၢ်ကီးလဲၤတတုၤလၢတၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးဘၣ်အဃိကမျၢၢ်ကဒဲကဒဲဒၣ်၀ဲဘၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်လိာ်သးဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလိာ်သးဒ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် (KHRG)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးသုးမီၤစိရိၤအံၤလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်မၤကမၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်လၢကျဲအကလုာ်ကလုာ်တုၤလၢခဲအံၤတစုအဃိ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်ဘၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါသုးမီၤစိရိၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်အံၤတၢ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် ဂ့ၢ်၀ီတအိၣ်နီမံၤဘၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဆဲးမၤကမၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ဒူဒူတုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် (KHRG) နီၢ်ဖီလါ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးလီၤကီၢ်ပယီၤပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်သးတပယူာ်ဃီႇတၢ်မၤကမၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိခွဲးယာ်ဟဲကဲထီၣ်သးလၢကျဲအဘိဘိလၢအမ့ၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႇခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤႇဖီၣ်ပီၣ်တၣ်ႇဟံဆူၣ်သ၀ီဖိတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ႇ မၤသံကမျၢၢ် ထံဖိကီၢ်ဖိလၢတဘၣ်လိာ်သးဒီးသဲစးန့ၣ်ဆဲးကဲထီၣ်အသးအါန့ၢ်အလီၢ်လီၤႉအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဟဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်လီၤႉအဂၤတခါန့ၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤမၤကမၣ်၀ဲတဖၣ်အံၤခီဖျိတၢ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်၀ီတအိၣ်ဘၣ်အဃိဆဲးမၤကမၣ်၀ဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒူဒူဘူၣ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဒ်သိးတၢ်မၤဒိၣ်ၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်လၢအကဲထီၣ်သးလၢကီၢ်ပယီၤပူၤအံၤကပတုာ်ကွံာ်အဂီၢ်န့ၣ် ထံဂုၤကီၢ်ဂၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအမၤတၢ်ဆၢတဲာ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်အလီၢ်အိၣ်လၢကဘၣ်ဟံမူဒါဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်၀ီတုၤ လီၤတီၤလီၤတကးဒံးဘၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤပဒိၣ်ဃုာ်ဒီးၦၤလၢအဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ်တကြၢးမၤသကိးတၢ်ဒီး သုးမီၤစိရိၤဘၣ်မ့မ့ၢ်တခီကမၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်ဆၢတၢ်ကရၢကရိႇကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ကရူၢ်ကရၢလၢအမၤတၢ်လၢၦၤ ဃ့ၢ်မှံ ဟးဖျိးအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KHRG)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇ(၆)လါတၢ်ဒုးအပူၤပယီၤသုး(၂၇၀)ဂၤဘျဲၣ်သံကွံာ်၀ဲဒီးဘၣ်ဒိ(၁၅၀)ဂၤ
လါယူၤလံ ၁သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤႇတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢသုးကီၣ်ကးဒီးကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNDO)သုးရ့ၣ်(၃)အဘၢၣ်စၢၤဖဲ(၆)လါအတီၢ်ပူၤႇပယီၤသုးသံ၀ဲအဂၤ(၂၇၀)ဘျဲၣ်ဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁၅၀)ဂၤအဂ့ၢ်ႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤလါယူၤလံ(၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲလၢႇ(၂၀၂၄)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါယူၤလၢ(၆)လါအတီၢ်ပူၤ(KNDO)သုးရ့ၣ်(၃)နၣ်သၣ်ကွ့ႇလၢၢ်ဒိၣ်ႇ(မုၢ်သဲး)တုၤလၢသုးက့(၅)ကီၢ်ဆၢဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၉၆)ဘျီဒီးသုးကီၣ်ကးတကပၤသံကွံာ်၀ဲ(၂၇၃)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁၅၁)အဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အတီၢ်ပူၤသုးကီၣ်ကးအကသ့ၣ်လၢစိာ်ဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ(၆၂)ဒုသံကွံာ်၀ဲဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲအဒု(၄၀)အသိးသုးသိလ့ၣ်(၃)ခိၣ်ဒီးသိလ့ၣ်ယီၢ်(ဆဲးကဲၤ)(၇)ခိၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ႇကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသုးမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ်မၤန့ၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲ(MA-1) (၁)ခိၣ်(MA)ကျိချံ(၁၂၀၀)ဖျၢၣ်(M-၁၄)(၅)ဖျၢၣ်(၆၀ MM)(၆)ဖျၢၣ်ဃုာ်ဒီးကသ့ၣ်(၃)ဒုအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇဖဲတၢ်ဒုးကဲထီၣ်(၆)လါအတီၢ်ပူၤသိၣ်ဒူစိ(၁၇)ဂၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲအသိးဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်၀ဲအသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီးၦၤကလုာ်အဂီၢ်(၄)ဂၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇသုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်အပူၤအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အတီၢ်ပူၤႇခီဖျိသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၣ်အဃိစးထီၣ်လၢလါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါမ့ၤဖဲ(၅)လါအတီၢ်ပူၤႇကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲအဂၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးဘၣ်သံ၀ဲ(၅၃)ဂၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်ပူၤ ကမျၢၢ်(၄၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢဃ့ၢ်တၢ်ဒုးန့ၢ်တနံၣ်ဘျဲၣ်တဖၣ်တုၤခဲအံၤတက့ၤဘၣ်ဒံးလၢဟံၣ်
လါယူၤလံ ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်အပူၤ ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤႇ ကျိဖးဒိၣ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်အဂၤ(၄၀၀၀)ဘျဲၣ် လၢအဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးန့ၢ်(၁)နံၣ်ဘျဲၣ်လံဘၣ်ဆၣ် တုၤလၢခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီတဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဘံလ့ႇဖၣ်အၣ်ႇသထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်အံၤအပူၤ ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ် အဃိ စးထီၣ်(၂၀၂၃)တုၤ(၂၀၂၄)လါမ့ၤန့ၣ် ဒူသ၀ီလၢအမ့ၢ်ချၢၣ်ဃဲၤႇလ့က့ၣ်ႇကျူမဲသ၀ီ ကမျၢၢ်(၄၂၂၃)ဂၤ ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးစံၣ် အိၣ်လၢၦၤဒူၦၤသ၀ီႇလ့ပူၤကစၢၢ်ခိၣ်ကလိကျါန့ၢ်တနံၣ်ဘျဲၣ်လံဘၣ်ဆၣ် တုၤလၢခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ် က့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ် အဃီ အဒူသ၀ီတဘူၣ်ဒံးဘၣ်ဘၣ်ဟးအိၣ်ကဒုသးအဖၢမုၢ်တုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ် သ၀ီ(၃)ဖျၢၣ်အပူၤ တုၤလၢခဲအံၤခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ် အဃိ ဒူသ၀ီၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးစံၣ်အိၣ်တုၤလၢခဲအံၤတစုဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဘၣ်ဃးလၢၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးထီဘိတဖၣ်ဒ်သိးဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် လ့ၣ်က့ၣ်သ၀ီဒီးချၢၣ်ဃဲၤသ၀ီန့ၣ်အိၣ်ဒီးသုးကလၢၤႉ သုးကလၢၤတဖၣ်အံၤၦၤမ့လဲၤခးစဲးပြဲးအီၤန့ၣ်က့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်လၢဒူသ၀ီပူၤႉအဃိဒူသ၀ီဖိတဖၣ်အိၣ်လၢသ၀ီပူၤတဘူၣ််ဘၣ်ဟးစံၣ်ပလဲာ်သးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤလီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးသထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်(ကျူမဲသ၀ီ)နါက့ဒ်န့ၣ်လီၤဘၣ်ဆၣ်သုးကလၢၤတအိၣ်ဘၣ်ႉတၢ်မၢၤၦၤမ့လဲၤခးစဲးပြဲးအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်သုးကီၣ်ကးအမျိာ်သုး(၄၀၂)မ့ၢ်ဂ့ၤႇ(ခလရ-၂၄)မ့ၢ်ဂ့ၤႇ (၂၀၇)မ့ၢ်ဂ့ၤႇ (ခမရ-၁)မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်က့ၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤန့ၣ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအိၣ်အသိးန့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်သၢဘ့ၣ်ပူၤ ဒူသ၀ီၦၤနီၣ်ဂံၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် လ့က့ၣ်သ၀ီ ဟံၣ်ဒူၣ်(၄၆၁) ဖျၢၣ် ၦၤနီၣ်ဂံၢ်(၂၅၅၁)ဂၤႇ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် ချၢၣ်ဃဲၤသ၀ီ ဟံၣ်ဒူၣ်(၇၆)ဖျၢၣ် ၦၤနီၣ်ဂံၢ် (၄၅၆)ဂၤ ဒီးမ့မ့ၢ်လၢသထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်...
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ႇဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲမၤ၀ဲတၢ်ကူစါယါဘျါကလီကမျၢၢ်(၃၀၀)ဘျဲၣ်အမဲာ်ချံ
လါယူၤလံ ၁သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇတၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤႇဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲမၤ၀ဲတၢ်ကူစါယါဘျါကလီ၀ဲကမျၢၢ်မဲာ်ချံၦၤဆါကစၢ်အဂၤ(၃၆၄)ဂၤအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါကသံၣ်သရၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤႇတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်မၤ၀ဲအဆိကတၢၢ်တၢ်ကူစါယါဘှါကလီ၀ဲကမျၢၢ်အမဲာ်သၣ်ချံဒီးစးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤ(၂၄)သီတုၤလၢ(၂၆)သီအပူၤကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအိၣ်လီၢ်ယံၤလီၢ်ဘူးတဖၣ်လဲၤမၤဒိးပၠးမၤကွၢ်၀ဲအမဲာ်သၣ်ချံအိၣ်၀ဲ(၃၆၄)ဂၤအဂ့ၢ်ႇကညီတၢ်ထူးဖျဲၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)လီၢ်ခၢၣ်သးကသံၣ်၀ဲၤကျိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါကသံၣ်သရၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲကက့ၤကွၢ်က့ၤၦၤဆါစရီအဆၢကတီၢ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၃၆၃)ဂၤညါႉၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါန့ၣ်(၁၉၆)ဂၤဘၣ်ကွဲးကါ၀ဲအမဲာ်ချံမ့မ့ၢ်လၢၦၤဆါအဂၤန့ၣ်ပဟ့ၣ်အီၤမဲာ်ဒီးကွၢ်လံာ်လဲၢ်၊ကွၢ်တၢ်လၢအယံၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉ၂၀၂၄နံၣ်အပူၤမ့ၢ်တၢ်အဆိကတၢၢ်လၢပမၤအီၤလီၤႉပကူစါယါဘျါကွဲးကါ၀ဲၦၤဆါတဖၣ်အံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်က့ၤထံၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤတၢ်လံႉအ၀ဲသ့ၣ်သးခု၀ဲဒိၣ်မးလီၤႉကဲဘျူးလၢၦၤအါဂၤအဂီၢ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကျိိၣ်စ့တၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်အိၣ်သးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အကလုာ်ကလုာ်အဖီခိၣ်မဲာ်ချံတၢ်ဆါကစၢ်သူၣ်ခ့သးၦၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကလဲၤစူစါယါဘျါ၀ဲအသးလၢကီၢ်ပူၤဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲအဃိဂုၢ်ကျဲးစၢးဃုကျဲလၢကကူစါယါဘှါကလီ၀ဲၦၤဆါတဖၣ်အံၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ကသံၣ်သရၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆဲစံးအါထီၣ်၀ဲအတၢ်ပညိၣ်တၢ်တိာ်ပာ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကူစါယါဘျါကလီ၀ဲၦၤဆါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်(KNU)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤတၢ်မၤ၀ဲတၢ်ကူစါယါဘျါကလီမဲာ်သးချံတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤအံၤဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇလူၢ်ပျဲၢ်ဒီးတၢ်တြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ကမျၢၢ်မဲာ်ချံတၢ်ဆါကစၢ်တဖၣ်ဟဲဒိးမၤကွၢ်၀ဲအသးတကးဘၣ်ကမျၢၢ်လၢသုးက့(၁)ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တဖၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢကညီလီၢ်အိၣ်ကမှံတၢ်လီၢ်အပူၤကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤဒိးမၤကွၢ်အသးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီတၢ်လဲၤကူစါမဲာ်ချံဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်သုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်တြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပံၢ်တခးသ၀ီကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ယဟဲဖဲအံၤယဟဲပၠးယမံၤၦၢ်လီၤႉအခဲအံၤအမဲာ်ချံက့ၤထံၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ဂ့ၤဂ့ၤလံအဃိအ၀ဲထံၣ်က့ၤတၢ်အဃိန့ၣ်သးခု၀ဲဒိၣ်မးလီၤႉပဟဲဖဲအံၤန့ၣ်တၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢၤစ့ၤကိညၢ်ဖးဒိၣ်ညါႉပတဘၣ်ၦ့ၤအီၣ်မ့ၤဘၣ်အဃိတၢ်ဘျူးဒိၣ်မးလီၤႉပသ့ၣ်ညါလၢပဟဲဖဲအံၤတၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးအိၣ်အဃိပမ့က့ၤန့ၣ်ပကဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤကဒီးၦၤလၢအဲၣ်ဒိးဟဲသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉဆူမဲာ်ညါၦၤလၢအဲၣ်ဒိးဟဲမ့အိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲမ့တဘၣ်ပကဟဲစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်မီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကွဲးကါ၀ဲမဲာ်ချံ၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲတၢ်ဘၣ်အိၣ်ခိးကွၢ်၀ဲမဲာ်ချံတၢ်အိၣ်သးအဆၢကတီၢ်ႇတၢ်ကတဲၤကတီၤန့ၣ်၀ဲၦၤဆါဒီးၦၤဟဲအိၣ်ခိးၦၤဆါဖိတဖၣ်တစိၢ်တလီၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်ဖဲတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်၀ဲဒီးတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်၀ဲဃုာ်ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်အိၣ်၀ဲအဃိကျိၣ်စ့တၢ်လၢၤဘူၣ်လၢၤစ့ၤတအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်ၦၤလဲၤကူစါယါဘျါမဲာ်ချံတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇအပူၤကွံာ်(၂၀၂၃)နံၣ်လါယူၤဒီးလါအီးကထိဘၢၣ်အပူၤႇကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤဃူဖိးကမံတံာ်(UCKAG)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲရဲၣ်ကျဲၤမၤ၀ဲတၢ်ကူစါယါဘျါကမျၢၢ်မဲၢ်ချံလၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒူယီၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒီးႇဖဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဘျီ၀ဲန့ၣ်အပူၤန့ၣ်ဒီးကထၢၣ်စီၤန့ၢ်ဆၢဒီးကသံၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကူစါယါဘျါတ့ၢ်၀ဲကမျၢၢ်အဂၤ(၁၅၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
နိၣ်တကီဟီၣ်က၀ီၤပယီၤကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်အသုးကလၢၤအဃိပၣ်ဃုာ်ၦၤသ၀ီဖိဟီၣ်ခိၣ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ ဟီၣ်ခိၣ်ခဲလၢာ်(၁၂)အ့ကၢၣ်
လါယူၤ ၂၈သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇ နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်ႇ နိၣ်တကီ(ကၠးအ့)သ၀ီဟီၣ်က၀ီၤ ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(၃၂)သုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဒီး အဒုးယၤသုးကလၢၤကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်အသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးကမျၢၢ်အဟီၣ်ခိၣ်ႇတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါဟီၣ်ခိၣ်ခဲလၢာ်(၁၂)အ့ကၢၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကၠးအ့သ၀ီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်တိၤကျဲၤလၢကဘၣ်ကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်၀ဲအသုးကလၢၤတဖျၢၣ်န့ၣ်(၃)တၢၣ်၀း၀းအဃိန့ၣ်ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်တိၤကျဲၤအိၣ်အသိးစးထီၣ်မၤ၀ဲလံအဂ့ၢ်ဒီးလၢကကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်အသုးကလၢၤအဂီၢ်ကျီပျီ၀ဲကရၢၢ်အကျိၤ၀ံၤမၣ်ထံၣ်လိာ်သးဒီးသ၀ီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးတဲပၠး၀ဲတၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကမၤ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပၣ်ဃုာ်၀ဲကမျၢၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ႇတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါဟီၣ်ခိၣ်ခဲလၢာ်(၁၂)အ့ကၢၣ်အဂ့ၢ် ကၠးအ့သ၀ီလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“(ခလရ-၃၂)အသုးရ့ၣ် မၣ်လိာ်၀ဲသ၀ီသးၦၢ်ဒီးတဲ၀ဲလၢအသုးရ့ၣ်ပူၤတၢ်ကလုၢ်လီၤလၢကဘၣ်ကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်အသုးကလၢၤန့ၣ်လီၤႉမၣ်လိာ်၀ဲသ၀ီသးၦၢ်အခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကျီပျီဃာ် ကရၢၢ်အကျိၤ၀ံၤလံႉဒ်အ၀ဲသ့ၣ်ကျီပျီဃာ်ကရၢၢ်အကျိၤအိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ် ခီၣ်သုးရ့ၣ်(၃၂)အသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ကမျၢၢ်ဟံၣ်(၃)ဖျၢၣ်ဒီးကမျၢၢ်(၁)ဂၤအဟီၣ်ခိၣ်(၂)အ့ကၢၣ်ႉမ့မ့ၢ်လၢ အဒုးယၤသုးကလၢၤန့ၣ်အတီၤတၢ်န့ၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲသ၀ီဖိဒီပုၢ်၀ဲ(၃)ဂၤအဟီၣ်ခိၣ်ခဲလၢာ်(၇)အ့ကၢၣ်ဒီးကၠးအ့တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပိာ်မုၣ်ကရၢအဟီၣ်ခိၣ်လၢအမ့ၢ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါဟီၣ်ခိၣ်(၃)အ့ကၢၣ်ခဲလၢာ်(၁၂)အ့ကၢၣ်န့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ ပယီၤသုးကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်အသုးကလၢၤအဃိသ၀ီဖိအဟီၣ်ခိၣ်လၢဘၣ်ဃၣ်ကွံာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်မၤနီၣ်အဟီၣ်ခိၣ်ဂီၤဒီးအလဲၢ်အထီ၀ံၤတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဆူ ခ့ၣ်အ့ၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်၀ံၤလံအဂ့ၢ်အ၀ဲတဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီ ပယီၤသုးအံၤလၢကကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်အသုးကလၢၤအဂီၢ်လိၢ်(ငါ)န့ၢ်၀ဲဒၣ် ဆ့ၣ်ကၠံလီၢ်က၀ီၤဖိဒီးလၢတၢ်ကတြီဆၢ၀ဲပယီၤသုးတၢ်မၤလဲၢ်ထီၣ်သုးကလၢၤအဂီၢ်လီၢ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် ဖီၣ်ဒီးဟ့ၣ်ပလီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇတၢ်ဟံးတ့ၢ်ဃာ်၀ဲဒၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အသိလ့ၣ်လၢတစိၢ်တလီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤအိၣ်၀ဲအဃိဆ့ၣ်ကၠံလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်တလဲၤတ့န့ၢ်၀ဲပယီၤသုးကလၢၤကရၢၢ်လၢၤဘၣ်ဒီးခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်လိၢ်(ငါ)န့ၢ်၀ဲမျၢၢ်လၢဟဲလၢတၢ်လီၢ်ယံၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဟ့ၣ်၀ဲတနံၤအတီၢ်ပူၤတဂၤန့ၣ် စ့ပယီၤ(၁၃၀၀၀)ကၠးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးတဖၣ်အံၤန့ၣ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်မ့ၢ်လဲၤမၤတံာ်တာ်အ၀ဲသ့ၣ်တဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခးတပျုၤပျီၤလီၤက့ၤကျိဖးဒိၣ်ဆူဒူသ၀ီကမျၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်လၢအဘူးဖဲန့ၣ်အိၣ်၀ဲဖီခိၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်လၢကမျၢၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အဂီၢ်ဘၣ်အဃိဒ်ဒူသ၀ီသးၦၢ်အတၢ်ဃ့ထီၣ်အိၣ်၀ဲအသိးတၢ်လဲၤမၤတံာ်တာ်အ၀ဲသ့ၣ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢဆ့ၣ်ကၠံ၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤ ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(၂၈၄)အသုးကလၢၤလၢအအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲဆ့ၣ်ကၠံဒီးဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ကျဲမုၢ်ကပၤစ့ၢ်ကီးမၤလဲၢ်ထီၣ်အသုးလၢၤအဃိပၣ်ဃုာ်၀ဲ၀ၣ်ကျုၢ်လူၢ်သ၀ီၦၤလီၢ်အက၀ီၤဖိအဂီၢ်ခိၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတခီကညီကွဲၤလ့လိၤဃုမၤလီၤတံၢ်အီၤအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်ၦၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးကလၢၤလၢအအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲနိၣ်တကီ(ကၠးအ့)ဒီးဆ့ၣ်ကၠံဟီၣ်က၀ီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဖဲအပူၤကွံာ်၂၀၂၃နံၣ်လါဒံၣ်စဲဘၢၢ်ဘူးကလၢၤဒီး၂၀၂၄နံၣ် ထီၣ်သီအဆၢကတီၢ် လီၢ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲသုးပာ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤခးအ၀ဲသ့ၣ်အဃိစးထီၣ်ဖဲန့ၣ်လံၤအ၀ဲသ့ၣ်စးထီၣ်ကရၢၢ်လဲၢ်ထီၣ်ႇမၤဂ့ၤထီၣ်အကရၢၢ်လၢဘံလၣ်မၠ့ၣ်ဒီးပျံၤထးဆှူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ တၢ်စူၤခါကျဲဟးဂီၤအဃိလၢတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ၀ံစိာ်တီဆှၢအဂီၢ်ကမျၢၢ်ဘၣ်လဲၤက့ၤလၢခီၣ်
လါယူၤ ၂၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ စးထီၣ်ဖဲတၢ်စူၤခါအကတီၢ်အံၤ ခီဖျိကျဲတဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအဃိလၢတၢ်၀ံစိာ်တီဆှၢဒီးတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်လ့ၢ်ထီၣ် လ့ၢ်လိၤက့ၤ၀ဲလၢခီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ (သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤခီဖျိကျဲသ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂီၤအဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ်လၢကလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤ ၀ံစိာ်တီဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂီၢ်ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲဒီးတကးဒံးဘၣ်သိလ့ၣ်ႇဆဲးကၢးစ့ၢ်ကီးဟးထီၣ် က့ၤလီၤ တညီဘၣ်အဃိလၢကစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤက့ၤတၢ်အဂီၢ်ဒူဖိသ၀ီဖိတဖၣ်ဘၣ်လဲၤက့ၤလၢခီၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅) ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“သုးက့(၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဖဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်ဃးလၢကျဲတကပၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ယီၤခါအဂီၢ်လီၤႉ အဃိန့ၣ် တၢ်စူၤလီၤဘျီကျဲတဖၣ်န့ၣ်ဟးဂီၤတနီၤႇကၢၢ်လာ်ဘၢအီၤတနီၤႇထံကွးအီၤအိၣ်မီၤနီၤႉအဃိနက၀ံစိာ်တီဆှၢ တၢ်လၢ သိလ့ၣ်ႇဆဲးကၢးခီန့ၣ်နလဲၤဘၣ်ကီကီခဲခဲလီၤႉတၢ်လီၢ်တတီၤတီၤန့ၣ်မးသိလ့ၣ်လဲၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉအဃိဒူဖိသ၀ီဖိိ တဖၣ်ဘၣ်၀ံအီၣ်စိာ်အီၣ်တၢ်လၢခီၣ်လဲၤလၢကစၢ်လီၤႉ မ့မ့ၢ်တၢ်ယီၤခါန့ၣ်ၦၤခၠၢၣ်သၢအီၣ်လၢသိလ့ၣ်ႇဆဲးကၢးဒ်န့ၣ် သ့မီၤနီၤႉဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤခါအကတီၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်၀ံစိာ်တီဆှၢန့ၣ်ၦၤလဲၤ၀ံအီၣ်က့ၤလၢၦၤကစၢ်န့ၣ်လၢ တၢ်လီၢ်အါတီၤအပူၤလီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအံၤ လၢခိကျဲတကပၤတၢ်ကလဲၤထီၣ်ဆူခူပူၤ၀့ၢ်ပူၤႇကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်အဂီၢ် အိၣ်ဒၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကျဲလၢတၢ်မၤဃာ်၀ဲလၢတယီၤဂီၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤဒီးဘၣ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်တနီၤန့ၣ်ၦၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလၢထံ ကျဲအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်စူၤခါအကတီၢ်ခီဖျိကျဲတဖၣ်ဟးဂီၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤႇတၢ်၀ံစိာ်ထီဆှၢတၢ်တကပၤအဃိ လၢဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤတၢ်လုၢ်တၢ်ၦ့ၤတၢ်ဘူးတၢ်လဲစ့ၢ်ကီးအၦၤ့ထီၣ်၀ဲဒီးဒ်န့ၣ်အသိး မ့မ့ၢ်ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ် တၢ်ဒုးတဖၣ်အဂီၢ်လၢအီၣ်အီတကပၤန့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်စိပာ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢတၢ်ယီၤခါအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅) ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “မ့မ့ၢ်လၢဆဲးကၢးန့ၣ်နလဲၤန့ၢ်ဒိၣ်ဆံးဒံးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢသိလ့ၣ်ဒုနးဒိၣ်တစဲးႉခီဖျိ၀ံစိာ်တီဆှၢကျဲကီခဲထီၣ်အဖီခိၣ် န့ၣ်တၢ်ဘူးတၢ်လဲစ့ၢ်ကီးအၦၤ့ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်လီၤႉမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤခီန့ၣ်ပသ့ၣ်ညါလၢၦၤဟ့ၣ်စိပာ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢတၢ်ကိၢ်ခါမီၤနီၤႉမ့နီၤလီၤဘၣ်ဖုး၀ဲလၢတၢ်စူၤခါဒုၦၤဘၣ်လဲၤ၀ံအီၣ်၀ဲဒၣ်လၢအကစၢ်လီၤႉၦၤကလဲၤဆှၢတုၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်န့ၣ်တညီဘၣ်အဃိၦၤကလဲၤဆှၢလၢတၢ်လီၢ်တတီၤတီၤ၀ံၤမးအ၀ဲသ့ၣ်ကဘၣ်လဲၤ၀ံအီၣ်က့ၤ၀ဲဒ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉအဃိခဲအံၤလၢကတီဆှၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂီၢ်ဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဖးဒိၣ်ဒံး”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်စူၤခါအတကတီၢ်အံၤၦၤကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်မၤအီၣ်မုၢ်မၤအီၣ်၀ဲၤ ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်တချုးဘၣ်အဃိဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအါန့ၢ်ဒံးၦၤအဂၤဒီးလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢၦၤသ့ၣ် တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇကသံၣ်ကသီႇတၢ်ခိၣ်ဒုးတကးဒံးဘၣ်လၢကၠိတၢ်မၤလိမၤဒိး အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(သုးက့...