လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအကျါလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီသးစၢ်ကရၢမၤ၀ဲခီကရဲး(၂)၀ီတ၀ီ၀ံၤ၀ဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်
လါမ့ၤ ၂၄ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတကီၢ်ခါထံရူးကီၢ်သဲး တၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးတအိၣ်အမဲာ်ညါလၢကစံးသကိးတၢ်ဂ့ၤဂ့ၤ၀ီ၀ီအဂီၢ်သးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအပူၤလၢၢ်ဒိၣ်ကညီသးစၢ်ကရၢမၤ၀ဲခီးကရဲးတၢ်ဃုထၢ(၂)၀ီတ၀ီ၀ံၤ၀ဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဖဲလါမ့ၤ(၂၁)သီအနံၤအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီသးစၢ်ကရၢမၤ၀ဲခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်(၂)၀ီတ၀ီဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်လၢခါဆူမဲာ်ညါ(၃)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအဂီၢ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်၀ဲပၢဆှၢတၢ်ကမံးတံာ်ခိၣ်နၢ်(၇)ဂၤဒီးလၢကတီခိၣ်ရိၣ်မဲာ်တၢ်အဂီၢ်ပာ်လီၤပာ်၀ဲတၢ်မၤခါဆူညါသ့ၣ်တဖၣ် အကျါန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ် ပၢၢ်ဒီးကံၢ်စီႇ ကဟူးဂဲၤဒီသဒၢခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ႇ ကဃုန့ၢ်ကျဲလၢသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်ႇ ကကၢၤဃာ်မၤထီထီၣ်လံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤလုၢ်လၢ်ထူသနူဒီးကတြီဆၢကသံၣ်မူးဘှီးသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဃုာ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်မၤ၀ဲခီကရဲး(၂)၀ီတ၀ီအံၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးတကၤပၤဟူးဂဲၤဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤ၊အိၣ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤဒီးခးလီၤစိကျိဖးဒိၣ်ဆူဒူသ၀ီအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ခီကရဲးအံၤအပူၤန့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢတၢ်ကစံးကတိၤတၢ်လၢဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ်၀ီအပူၤဒီးသးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢစ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ၦၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်၀ါမုၢ်စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီသးစၢ်ကရၢမၤ၀ဲဒၣ်ခီကရဲး(၂)၀ီတ၀ီအံၤန့ၣ်ကတီၢ်ခဲအံၤထံရူးကီၢ်သဲးတၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးတအိၣ်ဘၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်ရိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်ကဲ၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲမီၤနီၤႉ တၢ်ကီတၢ်ခဲအဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လၢတၢ် အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်မၤခီကရဲးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒုၣ်ဒါအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤဆူဒူသ၀ီအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤဒီးခးစိ၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်တၢ်ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်မၤအသးဖဲတၢ်အိၣ်သကိးအနံၤဒီးသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကတဲသကိး၀ဲလၢအဂ့ၤအ၀ီန့ၣ်တအိၣ်ဒီးသးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဘၣ်ႉ တၢ်ဂ့ၢ်လၢတၢ်တဲသကိးအီၤနါက့န့ၣ်တၢ်ကတဲအီၤဘျဲးဘျဲးဘျီးဘျီးအဂီၢ်န့ၣ်ကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘၣ် ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဖးဒိၣ်တခါလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးပၢဆှၢတၢ်ကမံးတံာ်ခိၣ်နၢ်(၇)ဂၤလၢတၢ်ဃုထၢထီၣ်ကရၢခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ စီၤဘျဲၣ်စ့ႇ နဲၣ်ရွဲၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ နီၢ်သဲၣ်သဲၣ်အူႇ တၢ်လီၤကရၢကရိတၢ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ စီၤတၢ်အဲၣ်၀ါႇ တၢ်ဒီသဒၢခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ဒီး ၦၤတ၀ၢတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လဲၤထီၣ်မူဒါခိၣ် စီၤထွဲမူႇ ၦၤဂ့ၢ်၀ီမူဒါခိၣ် ဆၣ်စီၤမူႇ ၦၤသမံသမိးစ့ မၣ်၀ါ၀ါထွ့ႇ တၢ်ဖီၣ်စရီမူဒါခိၣ် နီၢ်ဒါဂ့ၤစ့ သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိလၢထံရူးကီၢ်သဲးတၢ်ဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါတအိၣ်ဘၣ်အမဲာ်ညါသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဃုဖံးဃုမၤလဲၤဆူထံချၢကီၢ်ချၢဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဖီခိၣ်လၢတၢ်ကတီခိၣ်ရိၣ်မဲဟူးဂဲၤတၢ်လၢသးစၢ်သနၢၣ်တကပၤအဂီၢ်အဂံၢ်စှၤလီၤကွံာ်၀ဲဒီးဒ်န့ၣ်အသိးသးစၢ်လၢထံချၢကီၢ်ချၢသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးမ့ၢ်အိၣ်လၢလီၢ်ယံၤဘၣ်ဆၣ်ကဆဲးကျိးဆဲးကျၢရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲက့ၤသးဒီးထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသူၣ်ထီၣ်သကိးသစၢ်ဂ့ၢ်၀ီအဂ့ၢ်ပဒိၣ်၀ါမုၢ်ဆီၣ်တခူစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီသးစၢ်ကရၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်ခီကရဲးတၢ်ဃုထၢ(၂)၀ီတ၀ီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ခိၣ်နၢ်ဃုာ်ဒီးသးစၢ်ခၢၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးၦၤဟဲထီၣ်ဒိကနၣ်တၢ်ခဲလၢာ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ဟဲထီၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်(၁၀၀)ဂၤဘျဲၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးလါမ့ၤ(၂၃)သီလၢအလီၤဘၣ်၀ဲကညီသးစၢ်ကရၢအမုၢ်နံၤဆၢက့ၤၦဲၤထီၣ်(၃၅)၀ီတ၀ီအံၤန့ၣ်မၤလၤမၤကပီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
Justice For Myanmar ဃ့ထီၣ်၀ဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤလၢႇကဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်(BGF)ခိၣ်နၢ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ
လါမ့ၤ ၂၃သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ၦၤလၢအလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်မၤကမၣ်ကွီၣ်မ့ၣ်သဲစးဒီးႇထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်အရ့တုၤလီၤတီၤလီၤတအိၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်အကျါႇကညီကလုၣ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤလၢအမ့ၢ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တဖုအံၤပၣ်ဃုာ်၀ဲအဃိႇလၢတၢ်ကဘှါရှဲ၀ဲကီၢ်ပယီၤအတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအဂီၢ်ႇ(Justice For Myanmar(JFM)ဃ့ထီၣ်၀ဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤလၢႇကဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်၀ဲ(BGF)ခိၣ်နၢ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအကျိၤအကျဲအဂ့ၢ်ႇ(JFM)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံၣ်ယၢၣ်အပူၤဖဲမဟါလါမ့ၤ(၂၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢလံာ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲလၢ“သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)လၢအပူၤကွံာ်ဆီတလဲစ့ၢ်ကီး၀ဲအသးတစိၢ်တလီၢ်ဆူကညီဒီကလုာ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNA)အံၤမ့ၢ်၀ဲၦၤလၢအဟူးဂဲၤလၢသုးကီၣ်ကးအဂီၢ်ႇလၢဒုးယၤဂ့ၢ်၀ီတကပၤအိၣ်ဒီးႇမ့ၢ်ၦၤတဖုလၢအမၤဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်၀ဲသုးကီၣ်ကးအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်ခီတဲာ်ထံကီၢ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတကပၤ”န့ၣ်လီၤႉ ဒီးဒ်(Justice For Myanmar(JFM)ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်“(BGF)သုးခိၣ်ဒိၣ်စိခၠံၣ်သူၣ်အံၤႇသူ၀ဲအမံၤလၢ(စၤမၠ့ၣ်)အိၣ်၀ဲဒီးႇအနီၢ်ကစၢ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်ႇနီၤဖးလိာ်သးပၢ၀ဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢတဖိးသဲစး(၆)ခါအိၣ်၀ဲဒီးအတၢ်ဘၣ်ထွဲအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒီး(Cybercrime)(စဲဘၢၣ်)တၢ်မၤတၢ်လံၣ်အီၣ်လီအိၣ်ကျိၣ်စ့လၢအမ့ၢ်(Apollo Park ဒီး Yulong Bay Park)ခံခါအံၤစ့ၢ်ကီးအဃိႇမ်ထံဂုၢ်ကီၢ်ဂၤကဒီၣ်တဲၣ်ကွံာ်၀ဲၦၤလၢအရ့ဒိၣ်လၢတၢ်မၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်လၢတဖိးသဲစးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်”(Justice For Myanmar )ဃ့ထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢအလံာ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇ(Cybercrime)စဲဘၢၣ်တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်တၢ်မၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲကွာ်လၢတဖိးသဲစးကရၢၢ်ခံခါလၢာ်အံၤအပူၤန့ၣ်(စၤမၠ့ၣ်လၢအမ့ၢ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)စီၤခၠံၣ်သူၣ်)အဖိခွါသုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိစီၤထူအဲၣ်မူအံၤႇမ့ၢ်၀ဲၦၤနဲၣ်တၢ်လၢရှဲၣ်ယၢၣ်အကျါတဂၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ဒ်(JFM)အတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါတ့ၢ်အိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်ႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အခိၣ်အံၤႇမၤ၀ဲမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်အၢသီလၢအတဖိးသဲးစးလၢအဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးလိာ်၀ဲအသးဒီးမလ့ရှါႇကၠီၣ်တဲၣ်ႇစ့ကဖိႇခၣ်ဘီဒံယါႇတရူးဃုာ်ဒီးဟီၣ်ကီၣ်ထံကီၢ်ခီပနံၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အံၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်ႇပာ်ဖျါ၀ဲလၢလံာ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)လၢအမၤ၀ဲမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်အၢသီဒ်အမ့ၢ်စဲဘၢၣ်ကွီၣ်မ့ၣ်(Cybercrime)တၢ်မၤလီၢ်ကရၢၢ်ဖးလဲၢ်ႇကၣ်စံၣ်နိၣ်တၢ်လိၣ်ကွဲလၢတဖိးသဲစးႇဒီးတၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်စ့လၢအိၤလဲပူၤလၢအတဖိးသဲစးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ႇခီဖျိထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်တုၤလီၤတီၤလီၤတအိၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်အဃိႇအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ဆဲးမၤဒံး၀ဲအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်ႇပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အတၢ်မၤလၢတဖိးသဲစးအံၤႇအတၢ်ဘၣ်ထွဲဒီးထံကီၢ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိႇ(JFM)ဃ့ထီၣ်၀ဲလီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢမလ့ရှါႇကၠီၣ်တဲၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ကကွၢ်ထံကသမံသမိး၀ဲႇအထံဖိကီၢ်ဖိဒီးၦၤလၢအိၣ်ဆိးဖဲအထံကီၢ်ပူၤတဖၣ်လၢတၢ်ခီတဲာ်ကီၢ်ပယီၤထံဆၢကီၢ်ဆၢလၢႇတဖိးသဲးစးမၤကမၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်ဒီးတၢ်မၤကမၣ်ၦၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်တကပၤအသိးႇကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်တဖၣ်ကဘၣ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲအသိၣ်မှံၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ၦၤမၤသကိးတၢ်ဖိလၢအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ႇပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးမလ့ရှါထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်ႇဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ကဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢအခီပနံၣ်ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ကမၤဟးဂီၤကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်ႇလိၣ်ဘၣ်၀ဲလၢကမၤတၢ်ဆီတလဲလၢတၢ်ကဃဲၣ်လီၤဘှါလီၤစၢၤကီၢ်ပယီၤအတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢလံာ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ
သုတပညိၣ်ခးကမျၢၢ်တဂ့ၤဒီးကဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢတၢ်ကစီၣ်ဒီးၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်မၤစၢၤနုာ်လီၤအဂ့ၢ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိ (၁၉၄)ဃ့ထီၣ်၀ဲလၢ(AA)အအိၣ်
လါမ့ၤ ၂၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တၢ်ဒုးပျီအပူၤသုတပာ်တၢ်ခးပနီၣ်ရၢၣ်ခၢၣ်ကလုာ်ႇ ရိၣ်ဟ့ၤကၠါကလုာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါကရူၢ်ကရၢလၢအိၣ်ဆိး ရၢၣ်ခၢၣ်ကီၢ်စဲၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်တဂ့ၤဒီးဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢ(Media)တၢ်ကစီၣ်ႇ ၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်စီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်ကရၢကရိ သ့ၣ်တဖၣ်ကနုာ်လီၤဘၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ဒီးၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ကရၢကရိ(၁၉၄)ဖုဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဆူရၢၣ်ခၢၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(AA)အအိၣ်ဖဲတနံၤန့ၣ်လီၤႉ ရၢၣ်ခၢၣ်ကီၢ်စဲၣ်ႇ ဘူသံတီၤ၀့ၢ်အပူၤခီဖျိလၢ(AA)တၢ်ခီၣ်ထံးၦၤသုးဖိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်မၤအဃိၦၤရိၣ်ဟ့ၤကၠါဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤ ဘၣ်တၢ်မၤသံႇ ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤဒီးဘၣ်တၢ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံာ်၀ဲအဟံၣ်အဃီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိး(AA) တကပၤကဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢတၢ်ဃိထံၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်ကရူၢ်ကသမံသမိးဟံန့ၢ်တၢ်အရ့ႇ တၢ်ဒုးပျီပူၤသုတပာ်ပနီၣ်ၦၤ ရိၣ်ဟ့ၤကၠါဒီးကလုာ်အဒူၣ်အထၢသ့ၣ်တဖၣ်တဂ့ၤဒီးမ့မ့ၢ်တခီကပျဲထံချၢကီၢ်ချၢတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲဒီး(Media)တၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကနုာ်လီၤအဂ့ၢ်ကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်သုးကီၣ်ကးအံၤဆီၣ်သနံးထၢဆူၣ်န့ၢ်၀ဲရိၣ်ဟ့ၤကၠါကလုာ်ဒူၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ကဲသုးအံၤဒီးသူကမျၢၢ်ဒ်တၢ်ဒီသဒၢစုက၀ဲၤတခါအသိးဖီၣ်၀ဲရိၣ်ဟ့ၤကၠါၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိဒီးဆီၣ်သနံးမၢန့ၢ်ဆူၣ်ထီဒါက့ၤ၀ဲရၢၣ်ခၢၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(AA)အမဲာ်ညါဘၣ်ၦၤရိၣ်ဟ့ၤကၠါဖိလၢတၢ်ဖီၣ်အီၤ(၁၀၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်တၢ်မၤသံကွံာ်အီၤအဂ့ၢ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးကီၣ်ကးအံၤပညိၣ်၀ဲဒၣ်ဒ်သိးကဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်လၢ(AA)ဒီးရိၣ်ဟ့ၤကၠါကလုာ်ခံကလုာ်အံၤအဘၢၣ်စၢၤအသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤရိၣ်ဟ့ၤကၠါဖီၣ်စုက၀ဲၤလၢအအိၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤဒ်အမ့ၢ် ARSA, ARA ဒီး RSO သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့ၢ်ခၢၣ်စးန့ၢ်တၢ်လၢရိၣ်ဟ့ၤကၠါဒီတကလုာ်ဘၣ်အဂ့ၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးသ့ၣ်ညါနၢ် ပၢၢ်၀ဲအဂ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးသုးကီၣ်ကးဒုးထီၣ်၀ဲကလုာ်ဂ့ၢ်၀ီတၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤပျံၤ၀ဲဒီးမ့ၢ်တၢ်မၤတခါလၢအကမၣ်အဂ့ၢ်ကညီပိာ်မုာ်ကရၢအၦၤနဲၣ်တၢ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်ကညီဖိစံး၀ဲလၢ “သုးကီၣ်ကးအံၤထၢန့ၢ်ဆူၣ်၀ဲၦၤရိၣ်ဟ့ၤကၠါလၢက ကဲသုးဒီးသူက့ၤ၀ဲလၢကက့ၤခး၀ဲဒၣ်ရၢၣ်ခၢၣ်မီၤနီၤႉ ဒီးကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်လၢရိၣ်ဟ့ၤကၠါဒီးရၢၣ်ခၢၣ်အ ဘၢၣ်စၢၤမီၤႉ ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ကလုာ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤဒိၣ်န့ၢ်ဒံးလၢတလိၣ်လၢ ပယီၤသုးန့ၣ်ကဘၣ်ဟဲခးနၤႇ မၤလီၤၦီၢ်နၤဘၣ်မီၤနီၤႉ နကစၢ်ကဒဲကဒဲအ၀ဲသ့ၣ်သူအီၣ်နၤသ့လီၤႉ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ န့ၣ်ပထံၣ်လၢအတဘၣ်ဘၣ်ႉ ပထီဒါ၀ဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးဒီးရိၣ်ဟ့ၤကၠါကလုာ်အသုတဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲာ်ဘၣ်၀ဲတၢ်မၤသံမၤလီၤတူာ်ကွံာ်ကလုာ်စၢၤသွဲၣ်အံၤဘၣ်ဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢႇ ၦၤတ၀ၢတၢ်ကရၢကရိဒီးၦၤနီၢ်တဂၤစုာ်စုာ်မူဒါအိၣ်လၢကအိၣ်ဆၢထၢၣ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်လၢၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ် အဖီခိၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ(AA)စ့ၢ်ကီးကဒီသဒၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိႇ ကလူၤပိာ်မၤထွဲဘၣ်၀ဲထံဂုၤ ကီၢ်ဂၤၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်ဘျၢသဲးစးဒီးတၢ်တဘၣ်ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဘၣ်အသိးတၢ်တဘၣ်မၢန့ၢ်ဆူၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိသုးလီၢ်သုးကျဲဘၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါရိၣ်ဟ့ၤကၠါခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး(AA)ခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးထံၣ်လိာ်သးမၤ၀ဲတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးလၢအဆိအချ့အဂ့ၢ်န့ၣ်ကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်ဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲအသိးဒ်သိးကလုာ်ဒူၣ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်အါကလုာ်ကအိၣ်ဆိးတပူၤဃီလၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ႇ ကဖီၣ်လိာ်သးစုဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤဒီးရၢၣ်ခၢၣ်ကီၢ်စဲၣ်ရၢၣ်ခၢၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်က ထူၣ်ဖျဲးထီၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤအဖီလာ်အဂီၢ်ကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဆီၣ်ထွဲၤမၤစၢၤ၀ဲအဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကရူၢ်ကရၢ လၢပာ်ဖှိၣ်သကိးတၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်(၁၉၄)ဖုအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤၦၤတ၀ၢတၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်အမဲာ်ညါ ကလုာ်ဒူၣ်ၦၤတ၀ၢတၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ် Kachin Association Norway, Chin Community in Norway ဒီးကညီပိာ် မုၣ်ကရၢ(KWO)သ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒီးဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်တ့ၣ်သးစၢ်ကီၣ်ကး(DYC)ႇ Justice For Myanmar ဒီး Burmese Women’s Union...
သုးကီၣ်ကးဟ့ၣ်လီၤ(ရၢရှါ)(ရေနက်)ကဘီသန့ၤအံၤန့ၣ်တိာ်ပာ်လၢကမၤန့ၢ်၀ဲတၢ်မၤနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်
လါမ့ၤ ၂၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သုးကီၣ်ကးဖီလာ်တၢ်ရၤလီၤတၢ်ကစီၣ်(Media)တခါလၢအမ့ၢ်(People Media)အံၤပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢသုးကီၣ်ကး ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲ(ရၢရှါ)(ရေနက်)ကဘီသန့တၢ်ပျဲလၢလၢၦဲၤၦဲၤလၢကမၤတၢ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကစီၣ်အံၤဟးထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံစှၤသီအတီၢ်ပူၤကတီၢ်သုးကီၣ်ကးဒီးရၢရှါအမီၢ်သီအတၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တခါလၢတၢ်ကဘၣ်ကွၢ်ဟုကွၢ်ဆူၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်ကီၢ်ပယီၤတၢ်ဘျၢလီၤကျိၣ်စ့ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢဂ့ၢ်၀ီ ကိတိာ်လၢအမ့ၢ်(ဒီကထၢၣ်ကၤစီၣ်)အံၤဘၣ်ဃးဒီးလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်၀ဲကဘီသန့ဂ့ၢ်၀ီႇ တၢ် သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဟီၣ်က၀ီၤ(စိၤ)လီၤဆီႇ တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်တၢ်ဖီၣ်ရ့ၣ်နီၣ်စဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်ႇ တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်၆၆၀မံးကၣ်၀ူတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ကိၢ်သဟီၣ်လီဂံၢ်ဘါစဲးဖီၣ်ကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်ဒီး၃၃၀မံးကၣ်၀ူၣ်တၢ်ဟ့ၣ်နူကျံယါလီဂံၢ်စဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လဲၤဘၣ်တ့ၢ်၀ဲဒၣ်ဆူရှၢရှါကီၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲ(ဒီကထၢၣ်ကၤစီၣ်)လဲၤ၀ဲဆူရၢရှါထံကီၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံဘၣ်ဃးဒီးဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)ကဘီသန့တၢ်တိာ်ကျဲအံၤတၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်၀ဲလၢသုးကီၣ်ကးအံၤဟ့ၣ်လီၤ၀ဲရၢရှါတၢ်ပျဲလၢလၢၦဲၤၦဲၤလၢကမၤတၢ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)ကဘီသန့အံၤအိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢဒ၀ဲၢ်၀့ၢ်မုၢ်နုာ်ကလံၤစိးတကပၤလၢအစီစုၤယံာ်၀ဲဒီးဒ၀ဲၢ်၀့ၢ်(၁၇)မံးလာ်အသိးမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်က့ၤလၢထံတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတၢ်အိၣ်သးခီန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၢ်ပယီၤကလံၤထံးတၢ်လီၢ်အကတၢၢ်ႇ ဒ၀ဲၢ်၀့ၢ်ကလံၤစိးဒီးအိၣ်ဘူးလိာ်အသးဒီး(ကပလံ)ပီၣ်လဲၣ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပီၣ်လဲၣ်ကျီၤတကပၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီး(ရေနက်)တၢ်တိာ်ကျဲၤတၢ်မၤအံၤန့ၣ်တၢ်စးထီၣ်ပာ်ဖှိၣ်မၤ၀ဲဒီးကၠီၣ်တဲၣ်လၢ(၂၀၀၈)(အူသါစွ့ၤ)ပဒိၣ်အစိၤခါလံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲ(အူသ့စ့ၣ်)ပဒိၣ်အစိၤ(၂၀၁၃)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်တၢ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲတၢ်တိာ်ကျဲၤ၀ဲအံၤ၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲ(၂၀၁၅)နံၣ်ကဒီးန့ၣ်လၢတၢ်ကက့ၤစးထီၣ်အီၤအဂီၢ်ကီၢ်ပယီၤႇ ကီၢ်ယပၣ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်သၢဘ့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဂုာ် ကျဲးစၢၤဟူးဂဲၤဒံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်သနါက့လၢတၢ်ဂ့ၢ်အကလုာ်ကလုာ်အဖီခိၣ်ဘၣ်ဃးဒီး(ရေနက်)တၢ်တိာ်ကျဲၤ၀ဲအံၤန့ၣ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်ဒီးဘၣ်ဃးဒီးတကီၢ်ခါဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)ကဘီသန့တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်ဟးထီၣ်လၢသုးကီၣ်ကးဟ့ၣ်လီၤ၀ဲ(ရၢရှါ)တၢ်ပျဲလၢလၢၦဲၤၦဲၤလၢကမၤတၢ်အဂီၢ်အံၤအဖီခိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်ပဒိၣ် ဖျိးစိ၀့စံး၀ဲလၢ “ဖဲအိၣ်တဘျီန့ၣ်ပယီၤသုးဒီးရၢရှါသုးအ၀ဲသ့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဂဲၤလိာ်သကိးတၢ်မီၤနီၤႉ တၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံကမ့ၢ်တၢ်၀ဲအံၤဧါန့ၣ် တဲတဘၣ်ဘၣ်ႉ အဃိသးန့ၣ်ပယီၤသုးနါက့ဃုအတံၤသကိးလၢမၤစၢၤအီၤကန့ၢ်ကသ့အဖီခိၣ်ဒီးဟူး ဂဲၤ၀ဲလီၤမီၤႉ ဘၣ် ထွဲဒီး(ရေနက်)ကဘီသန့တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤတၢ်အိၣ်သးခီန့ၣ်ပတဆိကမိၣ်လၢ အဂ့ၤဘၣ်မီၤနီၤႉ တၢ် အံၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢဒုၣ်ဒါဟူးဂဲၤဒ်လဲၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်တြီဆၢဒီဆၢအီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်ဆိ ကမိၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ် မ့ၢ်မၤ၀ဲန့ၣ်တမ့ၢ်လၢကဟဲသံကွၢ်ၦၤဘၣ်ႇကမၤဒၣ်၀ဲဒ်အတၢ်ဘၣ်သးလီၤဒီးတမ့ၢ်လၢအကွၢ်က မျၢၢ်အမဲာ်ဘၣ်ႉ အဃိ သးဒီးတၢ်တခါအံၤပတဲဒုကဆိတစဲးမီၤနီၤအခီပညီန့ၣ်ပကခီဆၢတြီဆၢအီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်တမံၤတမၠိဂ့ၤပဘၣ်ခံကွၢ်စီာ်ကွၢ်တၢ်အိၣ်သးလၢအပၢၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲပူၤကွံာ်လါမးရှးထီၣ်အသီသီအခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးသုးကီၣ်ကးအံၤဂုာ်ကျဲၤစၢၤမၤလီၤစၢ်ကွံာ်၀ဲအတၢ်ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢတရူးအံၤအဖီခိၣ်ဒီးလၢကမၤလဲၤထီၣ်၀ဲဒုးယၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤႇ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဂံၢ်သဟီၣ် တၢ်တိာ်ကျဲၤအဂီၢ်သုးကီၣ်ကးအံၤကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤမၤလဲၤထီၣ်၀ဲတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးဒီးရၢရှါအဂ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတရူၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃးဒီးဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)ကဘီသန့တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤအပူၤန့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲဒၣ်လၢရၢရှါကဟဲနုာ်လီၤပာ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်အပူၤပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ်ၦၤတရူးဖိမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ကစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘျၢလီၤပာ်၀ဲတၢ်မၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲ(NLD)ပဒိၣ်ဟံမူဟံဒါအဆၢကတီၢ်အခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီအပူၤန့ၣ်ၦၤတရူးဖိမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ကစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကူၣ်တရံးလံၣ်အီၣ်တ့ၢ်ဒံးတၢ်န့ၣ်လီၤႉ သုးကီၣ်ကးအံၤထီဒါက့ၤ၀ဲအသိၣ်မှံၤတရူးအံၤလၢရ့လိာ်မုာ်လိာ်အသးထီၣ်ဘးလၢအနံၣ်ယံာ်အလါထၢအံၤဒီးသုးကီၣ်ကးအံၤဟ့ၣ်လီၤ၀ဲဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)ကဘီသန့ဆူရၢရှါအအိၣ်အံၤန့ၣ်ကမ့ၢ်၀ဲသုးကီၣ်ကးဒီးရှၢရါအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဟ့ၣ်ဒိးဟ့ၣ်ကၣ်လိာ်သးအိၣ်၀ဲသ့အဂ့ၢ်တၢ်ပဲာ်ထံနီၤဖးအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)တၢ်တိာ်ကျဲၤအလီၢ်ခံန့ၣ်သုးခိၣ်နၢ်အစိၤတဖၣ်အစိၤမံမီၢ်တ့ၢ်ဃာ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဃးနူကျံယါတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ကဆဲးမၤဖျါထီၣ်အမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်ဧါန့ၣ်တၢ်ဘၣ်အိၣ်ခိးကွၢ်၀ဲဒံးန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးသုးကီၣ်ကးဟ့ၣ်လီၤကွံာ်၀ဲဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)တၢ်တိာ်ကျဲၤဆူရၢရှါအအိၣ်တၢ်ပျဲလၢလၢၦဲၤၦဲၤအံၤအဖီခိၣ်ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤထီဒါတၢ်ကမံးတံာ်ၦၤကတိၤတၢ်ပၢတဂၤလၢအမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒ၀ဲၢ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤဒီးတၢ်ဒီသဒၢခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ “ယဆိၣ်ကမိၣ်န့ၣ်မီၤနီၤ မ့ၢ်ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤ၀ဲတုၤလီၤတီလီၤတန့ၢ်ဘၣ်မီၤနီၤႉ ဘၣ်မနုၤအ ဃိလဲၣ်န့ၣ်(ရေနက်)ကဘီသန့တၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢအဟီၣ်က၀ီၤအပူၤမီၤနီၤႉ အဃိန့ၣ်လၢ ပ၀ဲဒၣ်တကပၤနါက့တၢ်ဘျၢလီၤ၀ဲတၢ်မၤတခါအံၤန့ၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကကဲဘျုးအိၣ်ဧါႇ တအိၣ်ဧါ န့ၣ်ယထံၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကဲဘျုးအဂီၢ်လီၤႉ ဒ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤတၢ်ထံၣ်ဒီးၦၤထီဒါတၢ်က မံးတံာ်တဂၤတၢ်ထံၣ်အသိးန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤ၀ဲဒၣ်အခွဲးတအိၣ်ဘၣ်ႇ အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ၦၤဟံန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ သုးကီၣ်ကးဒီးၦၤသူၣ်တၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးတဖုမီၤနီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်တမ့ၢ်ပဒိၣ်လၢအဖိးသဲးစးဘၣ်ဒီးလၢတၢ်အိၣ်သးအံၤ အဖီခိၣ်န့ၣ်ဒ်တၢ်ဘျၢသဲးစးအိၣ်အသိးန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲအခွဲးတအိၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)ကဘီသန့တၢ်တိၤကျဲၤလၢရၢရှါဟံမူဟံဒါန့ၢ်၀ဲဒၣ်အံၤန့ၣ်တနံၤန့ၣ်တၢ်ကထုးထီၣ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်ရ့ၣ်နီၣ်သိအဒၢ (၁)တကလီၢ်အမဲာ်ညါကကဲထီၣ်၀ဲကဘီသန့ၤတခါလၢကတီဆှၢ၀ဲတၢ်အတယၢၢ်အဃၢအကကွဲၢ်(၁၀)တၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ၀ဲၢ်(ရေနက်)တၢ်တိာ်ကျဲၤတခါအံၤမ့ၢ်လိၣ်ထီၣ်ဖးထီၣ်၀ဲန့ၣ်ကမ့ၢ်၀ဲကဘီသန့တခါလၢအကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်လၢအ့ရှၢၣ်မုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးတကပၤအသိးတၢ်တဘၣ်လိၣ်ခီဂာ်၀ဲဒၣ်(မၣ်လါကၣ်)ပီၣ်လဲၣ်ထံကျိၤလၢၤဘၣ်ဒီးကမ့ၢ်၀ဲကဘီသန့တခါလၢကဒုးဘျးစဲန့ၢ်၀ဲ(အ့ၤဒံၣ်ယၣ်)ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ၦၢ်ႇ မုၢ်ထီၣ်တၢ်ခၢၣ်သးလီၢ်က၀ီၤႇ ယူရၤပၤဒီးအၤဖရံကၣ်ထံကီၢ်သ့ၣ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတနံၣ်တနံၣ်တၢ်ကပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤထီၣ်ဘးလၢ(မဲၣ်ထြ့ၣ်-၁၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ပယီၤဒီးရၢရှါအတၢ်မၤသကိးတၢ်အံၤန့ၣ်ကကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးဘၣ်ဖှိၣ်လၢကီၢ်အ့ၤဒံၣ်ယၣ်အဂီၢ်လၢတၢ်ဘၣ်ခိးဒိကနၣ်၀ဲ(ဘ့ကလါဒ့ၣ်ရှ်)ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်အဂ့ၢ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀့ၢ်တကူၣ်-မီၣ်လမၠဲၣ်ကျဲ (မစောင်း)တိၤ ကမျၢၢ်သံ ၁ ဂၤ, ဘၣ်ဒိ ၃ ဂၤ
လါမ့ၤ ၂၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ ၂၃ သီ ဂီၤခီ ၂း၄၀ အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲ(မစောင်း)တိၤအံၤဒီး ဖဲန့ၣ်ၦၤကမျၢၢ်လၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလၢတိၤဖီခိၣ်အံၤ သံ၀ဲဒၣ်(၁)ဂၤ ဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်(၃)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲတဂီၤညါအံၤဂီၤဂီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် (မစောင်း)တိၤလၢအိၣ် ၀့ၢ်တကူၣ်-မီၣ်လမၠဲၣ်ကျဲမုၢ်အံၤ တၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲအဃိ တိၤအံၤလီၤၦီၢ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီတဘိဒီးတကးဒံးဘၣ်ခီဖျိသိလ့ၣ်ယီၢ်(ဆဲးကဲး)လီၤတဲာ်၀ဲဒၣ်လၢတိၤဖီခိၣ် ၃ ခိၣ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဟဲကဲထီၣ်အသးဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤကမျၢၢ်လၢအသံတဂၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲအပိာ်ခွါဒီးလၢအဘၣ်ဒိ(၃)န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ပိာ်ခွါ(၂)ဂၤဒီးပိာ်မုၣ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်(မစောင်း)တိၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢဖဲလဲၣ်တဒူၣ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲဒၣ်လဲၣ်န့ၣ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဃုသ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်အီၤအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢ(မစောင်း)တိၤအံၤအိၣ်ဘူး၀ဲဒၣ်ဒီးတီၤကလ့သ၀ီဒီးဒ်န့ၣ်အသိးအိၣ်တဘူးတယံၤလိာ်သးဒီးတပျဲကျိတိၤ လၢတၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးတ့ၢ်အီၤဖဲတလါအံၤ လါမ့ၤ ၁၁ သီအခါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(၂၀၂၄-၂၅)တၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ်ဒီၣ်ဖးခိၣ်တၢ်လီၢ်အပူၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်၀ဲလၢကဘၣ်အိးထီၣ်ကၠိလၢတၢ်ဘၣ်ယိာ်ဘၣ်ဘှီအပူၤအဂ့ၢ်
လါမ့ၤ ၂၂သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံတၢ်ဒုးတၢ်ယၤတၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်လိာ်သးအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ႇတီအူကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤဒီးႇဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤပယီၤပဒိၣ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၅)နံၣ်တၢ်မၤလိအပူၤရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲလၢကက့ၤအိးထီၣ်၀ဲကၠိလၢတၢ်ဘၣ်ယိာ်ဘၣ်ဘှီပူၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဂံၢ်ခိီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလာ်တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤကွံာ်ခိ၀ံၣ်တၢ်ဆါဒီးတၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိကမီၤကတီၢ်တၢ်ဘၣ်ကးတံာ်ကွံာ်ဃာ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ဒ်သုးကီၣ်ကးအတၢ်နဲၣ်လီၤအသိးန့ၣ်တနံၣ်အံၤတၢ်ကဘၣ်က့ၤအိးထီၣ်ကဒါက့ၤဒ်သိးအပူၤကွံာ်မဟိတနံၣ်လီၤအဂ့ၢ်ၦၤလၢအဘၣ်ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤတပတုာ်၀ဲဒံးဘၣ်ဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်ဘၣ်ယိာ်အိၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ်ကတီၢ်တၢ်ဘၣ်ထီၣ်၀ဲကၠိဒီးတၢ်အိးထီၣ်၀ဲတၢ်ဆဲးလီၤကၠိဖိအမံၤလံအဂ့ၢ်ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်(ပိာ်မုၣ်)တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အပူၤကွံာ်မဟိတနံၣ်တၢ်အိးထီၣ်ကၠိစ့ၢ်လီၤပဖုးဘၣ်ပသးတစဲးဖိႇအါတက့ၢ်လၢဖိလံၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်အဃိက့ၤအိးထီၣ်၀ဲကၠိလီၤႉအပူၤကွံာ်တနွံန့ၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢတၢ်တူၢ်လိာ်ကၠိဖိအမံၤလံ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကၠိခိၣ်ဒီးကၠိသရၣ်၊သရၣ်မုၣ်တဖၣ်အံၤခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးနဲၣ်လီၤ၀ဲလၢတၢ်ကဘၣ်အိးထီၣ်ကၠိအဃိဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲတၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤကၠိအံၤလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤအဂ့ၢ်ၦၤလၢအဘူးဒီးကူၣ်သ့ကရူၢ်ကရၢလ့ၣ်သိၤလီၢ်က၀ီၤဖိပိာ်ခွါတဂၤစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ႇအပူၤကွံာ်(၂၀၂၃-၂၄)နံၣ်တၢ်မၤလိအပူၤကၠိက့ၤအိးထီၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိကၠိဖိလဲၤအးကၠိစှၤ၀ဲဒီးကၠိဖိအနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်စှၤ၀ဲဒိၣ်မးအဃိႇတၢ်ဘၣ်ပာ်ဖှိၣ်သိၣ်လိတ့ၢ်၀ဲလၢဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်တီၤထီကၠိပူၤကဲထီၣ်တ့ၢ်၀ဲအသးအသိးဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲတၢ်တူၢ်လိာ်ကၠိဖိဆဲးလီၤမံၤအံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတ့ၢ်၀ဲလၢဘျၢထံခရံာ်ဖိတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တဆီလီၤအဂ့ၢ်ဒီၣ်ဖးခိၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်လါယူၤအပူၤသုးကီၣ်ကးတဲပျံၤ၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်မ့တက့ၤအိးထီၣ်ကၠိဘၣ်န့ၣ်ကထုးထီၣ်၀ဲတၢ်တဘၣ်ဟးထီၣ်လၢမုၢ်နၤခီဒ်သိး(မၤရှၢၣ်လီ)သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲ၀ံၤအလီၢ်ခံဖီၣ်စုက၀ဲၤတကရူၢ်လဲၤခး၀ဲဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကူၣ်သ့၀ဲၤဒၢးကဲထီၣ်တ့ၢ်၀ဲအသးအမဲာ်ညါတၢ်ဒွဲၣ်အူူအီၣ်ကွံာ်ကဲထီၣ်တ့ၢ်၀ဲအသးအဃိတၢ်ဘၣ်ကးတံာ်ကွံာ်၀ဲတၢ်မၤလိကၠိအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိး(ခ့ၣ်အဲးယူၣ်)ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၂)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤတလါအံၤအပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဒီးသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲတပယူာ်ဃီအဃိသုကီၣ်ကးတကပၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ဘၣ်၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အဃိလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုကွံာ်၀ဲအသးဒီးဟံၣ်တဖၣ်ဟးဂုၤဟးဂီၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖိခၠံၣ်မုၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)ဃုာ်ဒီးအၦၤအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်ပာ်လီၤစုက၀ဲၤ
လါမ့ၤ ၂၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ႇဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဘူးထီၣ်လၢအနံၣ်(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤအသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)ဃုာ်ဒီးအၦၤအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်ပာ်လီၤကွံာ်၀ဲစုက၀ဲၤအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မဟါလါမ့ၤအသီ(၂၀)ဂီၤခီအနံၤဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤၦၤလၢပာ်လီၤစုက၀ဲၤအဂၤ(၄၀)ကျါႇပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ခမရ-၅၆၁)အသုးရ့ၣ်ခိၣ်ခံ(၂)ယၤအီၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါမံၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖိခၠံၣ်မုၢ်တၢ်အိၣ်သးဒုပယီၤသုးတဖၣ်န့ၣ်စံၢ်ထီၣ်ကွံာ်၀ဲလၢအသုးကလၢၤပူၤစးထီၣ်လၢ(၁၈)သီမုၢ်နၤခီလံဒီးတချူးဟးထီၣ်လၢအသုးကလၢၤဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်မၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲ(၁၂၀)တခိၣ်(၈၁)တခိၣ်န့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်ဖဲ(၁၉)သီဂီၤခီန့ၣ်ႇတနီၤပာ်လီၤက့ၤ၀ဲစုက၀ဲၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒီးပယီၤသုးတဖၣ်အံၤပာ်လီၤ၀ဲစုက၀ဲၤခဲလၢာ်(၄၁)ဂၤဖဲအကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ခလရ-၆၆၁)အသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)ယၤအီၤန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်က၀ီၤတံၢ်မၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤအတၢ်အီၣ်တၢ်အီအကျိၤဒီးသူဒိခးလီၤ၀ဲတၢ်ယံာ်လံလၢတလါဘျဲၣ်လံအဃိႇပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသၣ်၀ံၤလီၤဒိႇသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဒီးဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးကလၢၤအပူၤဒီးတနီၤပာ်လီၤကွံာ်၀ဲစုက၀ဲၤအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤႇလၢအဂၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးကလၢၤအပူၤခဲလၢာ်လံဘျီ၀ဲအံၤဒုမ့ၢ်၀ဲတၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တခီက၀ီၤတံၢ်မၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်အီၣ်အကျိၤန့ၣ်ႇအိၣ်လၢတလါဘျဲၣ်လံႇအဃိန့ၣ်ႇအ၀ဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲအိၣ်၀ဲတကဲလၢၤဘၣ်ဒီးတနီၤဆိက့သံႇလီၤဒိသံႇဒီးအပူၤကွံာ်နါက့ၦၤလဲၤခးလီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးဒြိကိးနံၤဒဲးအဃိန့ၣ်ႇအသုးကလၢၤအပူၤၦၤအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်ႇဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသံကွံာ်၀ဲအိၣ်လၢအဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်ႇဒီးတနီၤဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲလၢသုးကလၢၤအချၢအဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်ႇပာ်လီၤက့ၤစုက၀ဲၤအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ႇဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးလၢအဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးကလၢၤအချၢအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဃု၀ဲဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတထံၣ်၀ဲနီတဂၤဒံးဘၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၉)အနံၤခးသံကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအထံၣ်၀ဲလၢကျဲဖဲကွံချၢၣ်သ၀ီအဆၢခိၣ်(လၢၢ်ချီၣ်သ၀ီ)ကျဲအပူၤအဃိိႇတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤအပူၤဒူဖိသ၀ီဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်ႇအ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇပယီၤသုးလၢအဟးထီၣ်ကွံာ်အဂၤ(၃၀)အံၤန့ၣ်ႇတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤနုာ်၀ဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်အပူၤအိၣ်၀ဲစှၤဂၤလံဘၣ်ဆၣ်ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်မၤလီၤတံၢ်တန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ႇဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်ၦၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤႇမ့ၢ်၀ဲဒုးယၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(စကခ-၁၃)အစုတီၤဖီလာ်ခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၅၈)(ခမရ-၅၆၁)ဃုာ်ဒီးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခလရ-၉၉၃)သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဆိး၀ဲဒီးမ့ၢ်၀ဲသုးကလၢၤလၢတၢ်ဘျးစဲအိၣ်ဒီးအမျီၤသုးကလၢၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အသိးႇသုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဆီလီၤ၀ဲအသးစးထီၣ်လၢ(၁၉၉၇)လံအဂ့ၢ်ႇသုးက့(၆)ဒုာ်ယၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇတကီၢ်ခါအံၤစးထီၣ်လၢပၢချၢဖိခၠံၣ်မုၢ်ကၠဲးဒိတုၤလီၤလၢနိၣ်တကီကျဲဒီတဘိန့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်လံ၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ်အီၣ်အီအိၣ်ဆိးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲ
လါမ့ၤ ၂၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ တပျဲကျိတိၤတၢ်ဂ့ၢ်ပိာ်ထွဲအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢ အဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီႇအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၁ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲတပျဲကျိတိၤအံၤဒီး ဖဲန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူဒူသ၀ီပူၤကိးမုၢ်ဒဲးအဃိ စွ့ၣ်ယီၣ်ပၠးကရူၢ်ကမျၢၢ်အဂၤ(၄၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ် တဖၣ်အံၤလဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢပှၤဒူပှၤသ၀ီ,ကစၢၢ်ကလိကျါတကးဒံးဘၣ်ခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲအီၣ်အီအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ် ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ၦၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်ခဲအံၤန့ၣ်အီၣ်ဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်တရံးလီၤႉလၢအဂၤဒုတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတအိၣ်နီမံၤဒံးဘၣ်ႉအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ကီတၢ်ခဲဒီးကသံၣ်ကသီလၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ အဂီၢ်ႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲဒၣ်ထီဘိလီၤႉတနီၤခီန့ၣ်ဟးဃ့ၢ်အိၣ်ကဒု၀ဲဒၣ်လၢၦၤဒူၦၤသ၀ီႇၦၤဟံၣ်ၦၤ ဃီအဃိကီခဲဘၣ်အီၤစ့ၢ်ႉတနီၤခီဒုဟးအိၣ်ကဒုလၢသီခါဖၠၣ်ႇတနီၤခီဒုစံၣ်အိၣ်လၢမံၤခိၣ်ၦၢ်ကျါႇထံနာ်ထံခံအိၣ်ႉ ခဲအံၤမူခိၣ်စူၤပၠးဘျီကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤတပယူာ်ဃီအဃိ ဒူသ၀ီကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီတဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ် စီၤအ့နဲၤ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲတိၤလီၤၦီၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံၦၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဟဲက့ၤအိၣ်တအိၣ်နီတဂၤဒံးဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ် ခဲအံၤန့ၣ်ပယီၤသုး(၃၁၄),(ခမရ-၉)ဒီး(ခလရ-၈)သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကိးမုၢ်နံၤကိးမုၢ်ဆါအဃိ ဟဲက့ၤအိၣ်၀ဲ တဘူၣ်နီဂၤဒံးဘၣ်ႉခဲအံၤသုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဖဲတီၤယၤကရူၢ်ႇစွ့ၣ်ယီၣ်ပၠးကရူၢ်ႇ၀ံရီကရူၢ်ႇတကးဒံးဘၣ်န့ၣ်ခးစိ၀ဲဒၣ်ဆူတရဲၢ်ခံကရူၢ်ႇတမီၤဒီးႇနီၣ်ကတိးကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤႉခးစိကျိဖးဒိၣ်အဃိဒူဖိသ၀ီဖိတဖၣ် ဘၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီထီဘိလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်အဂၤလွံၢ်ကထိဘျဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲလါအီၣ်ဃၢၤသ၀ီႇပါအီၣ်ကိႇဒီယွၣ်ႇ စးရီသ၀ီႇကလီာ်ဃၢၤႇမယါကိသ၀ီဒီးမံၣ်ကၠီအဲၣ်သ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး သ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟံၣ်ခိၣ်ပာ်ဖှိၣ်အိၣ်၀ဲ (၇၈၇)ဖျၢၣ်ႇၦၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၄၆၄၀)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲလါမ့ၤ ၁၈ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုး(ခမရ-၉)ခးလီၤကျိဖးဒိၣ် ၅ ဖျၢၣ် လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ နိၣ်ဖးထီသ၀ီဃၢၤ(၃)ဖျၢၣ်ႇသိအ့ၤစူၣ်သ၀ီပူၤ(၂)ဖျၢၣ်အဃိ ကျိဖးဒိၣ်အက့အခီဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲၦၤကမျၢၢ်(၃)ဂၤ ဖဲန့ၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်ဖိသၣ်ဆံး(၄)နံၣ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ ၀ဲဖဲမဟါလါမ့ၤ...
ဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးလၢအစံၣ်ဖျိးထီၣ်တဖၣ်ႇမၤသံ၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိ(၄)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်မုၣ်မိၢ်ဒၢ(၅)လါတဂၤ
လါမ့ၤ ၂၀သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးကလၢၤအပူၤႇပယီၤသုးလၢအစံၣ်ဖျိးထီၣ်ကွံာ်တဖၣ်မၤသံ၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိ(၄)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးပိာ်မုၣ်မိၢ်ဒၢလၢအဟုးအသးအိၣ်(၅)လါတဂၤအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မဟါလါမ့ၤ(၁၉)သီအနံၤန့ၣ်ႇပယီၤသုးလၢအစံၣ်ဖျိးထီၣ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ခးသံ၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢထံၣ်၀ဲလၢကျဲ(၃)အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲပိာ်မုၣ်မိၢ်ဒၢ(၅)လါတဂၤဒီးတီၢ်သံကွံာ်၀ဲသးစၢ်လၢအအိၣ်လၢဒဲတဂၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးန့ၣ်စးထီၣ်စံၢ်ဖျိးလၢအသုးကလၢၤအပူၤလၢမုၢ်ဃုနံၤမုၢ်နၤခီဖးဖီမုၢ်အဆၢကတီၢ်လီၤႉဒီးဖဲမဟါမုၢ်ခီၣ်ထံးနံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကလဲၤထီၣ်၀ဲဆူပၢချၢတကပၤဒီးဖဲအလဲၤလၢကျဲႇထံၣ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိသ၀ီဖိ(၃)ဂၤဒီးခးသံကွံာ်၀ဲမီၤႉခးသံ၀ဲပိာ်မုၣ်(၁)ဂၤႇပိာ်ခွါ(၂)ဂၤႇပိာ်ခွါလၢအသးနံၣ်အိၣ်(၅၀)ဘျဲၣ်တဂၤန့ၣ်ခီန့ၣ်အမံၤလၢမီၤကူအ၀ဲန့ၣ်ဘၣ်ဖဲအ၀ဲကလဲၤလၢအဒဲလၢကတီၤ(ဂၢၤ)ထီၣ်က့ၤအကျီးအဆၢကတီၢ်ႇမ့မ့ၢ်လၢပိာ်ခွါလၢအ၀ဲတဂၤခီန့ၣ်မ့ၢ်ၦၤမၤအီၣ်ရီဘၢၣ်ကျီးဖိလၢအိၣ်လၢဖၣ်အၣ်တကပၤမီၤအ၀ဲဟဲအိၣ်ဖဲလီၢ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်န့ၢ်ထဲ(၃)နံၣ်ဒံးလီၤႉဒီးပိာ်မုၣ်မိၢ်ဒၢတဂၤန့ၣ်ခီန့ၣ်ဘၣ်ဖဲအ၀ဲကလဲၤပၠးဟၢဖၢလၢပၢချၢတၢ်ဆါဟံၣ်အဆၢကတီၢ်လီၤႉလီၢ်ခံကတၢၢ်လၢသးစၢ်ဖိသးနံၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်တဂၤတခီန့ၣ်ပယီၤသုးလဲၤထံၣ်အီၤလၢအအိၣ်ဖဲအဒဲအဆၢကတီၢ်ဒီးတီၢ်သံကွံာ်၀ဲ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇခီဖျိမဟါသုးကီၣ်ကးခးသံကမျၢၢ်ကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲအဃိႇကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအိၣ်ဘူးဒီးဖိခၠံၣ်မုၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲတၢ်ဒီးဘၣ်အိၣ်၀ဲလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအပူၤအသိးႇလၢကအိၣ်ကတီၤသးလၢကဘီယူၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂီၢ်ႇတနီၤဟးထီၣ်အိၣ်ကဒုဆိ၀ဲအသးဒ်ဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအတၢ်နဲၣ်လီၤအသိးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ႇသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်မၤသံမၤ၀ီပိာ်မုၣ်ပိာ်မိၢ်ဒၢဒီးကမျၢၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတဖၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မၤကမၣ်၀ဲ (International humanitarian Law) ဃုာ်ဒီးတၢ်မၤကမၣ်ကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢခွဲးယာ်သဘျ့ (Right to live) အဂ့ၢ်ႇ (KHRG) ၦၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ၦၤကတိၤတၢ်ပၢသရၣ်စီၤနၤဒၣ်ဆူစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤတဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတၢ်မၤဘၣ်ဒိၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်ဖးဒိၣ်တခါညါလီၤႉဒီးသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤအံၤမ့ၢ်တၢ်ကဲ၀ဲဒၣ်တၢ်မၤကမၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်တခါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉသုးဖီၣ်စုက၀ဲၤတဖုန့ၣ်အမူဒါအိၣ်လၢကဘၣ်ဟးဆှဲးတၢ်မၤဘၣ်ဒိမၤသံမၤ၀ီကမျၢၢ်ႇဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်မၤသံမၤ၀ဲဆှူၣ်မဲာ်ကဲာ်မဲာ်အဃိန့ၣ်တၢ်တထံၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မၤကမၣ်(International humanitarian Law)မီနီၤႉဒီးခံထံၣ်တထံၣ်န့ၣ်မၤဘၣ်ဒိ၀ဲသ၀ီဖိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ (Right to live) အခွဲးအယာ်လီၤႉဒီးတၢ်၀ဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတၢ်အၢအၢသီသီတခါလၢပယီၤသုးမၤ၀ဲအဂ့ၢ်”စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်စံးတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဖိခၠံၣ်မုၢ်သုးကလၢၤတဖၣ်အံၤအသုးဂံၢ်ဘါအိၣ်၀ဲလၢအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၇)သီအနံၤအပူၤႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်လဲၤထီၣ်ခးအ၀ဲသ့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံအ၀ဲသ့ၣ်စံၣ်ဖျိးႇဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲဆူအသုးကလၢၤအပူၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇဖိခၠံၣ်မုၢ်ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ႇတိာ်လီၤအသးလၢကစံၣ်ထီၣ်ဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢတကပၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ခိးကးတံာ်အကျဲအဃိစံၣ်ထီၣ်၀ဲဆူကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်ဒီးတချူးအ၀ဲသ့ၣ်စံၣ်ဖျိးဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲလၢအသုးကလၢၤဒံးဘၣ်အဆၢကတီၢ်ႇမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲအကျိဖးဒိၣ်ႇစုက၀ဲၤတၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်၀ံၤစံၣ်ဖျိးဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇဖိခၠံၣ်မုၢ်သုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤႇစံၣ်ဖျိးထီၣ်၀ဲအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးကအိၣ်၀ဲအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးတနီၤပာ်လီၤကွံာ်စုက၀ဲၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒူပျ၁်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဃိာ်ပူၤၦၤဃိာ်ဖိဃ့ၢ်ထီၣ်(၆)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးၦၤဃိာ်ဖိလၢအဘၣ်လီၤဃိာ်တစိၤသး(၂)ဂၤ
လါမ့ၤ(၂၀)သီ ၂၀၂၄နံၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၆)ႇကီၢ်ရ့ၣ်ဃိာ်အပူၤႇအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၇)သီအနံၤအတီၢ်ပူၤၦၤဃိာ်ဖိစံၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအသး(၆)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးၦၤဃိာ်ဖိလၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်တစိၤသး(၂)ဂၤအဂ့ၢ်ႇကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤဃိာ်ဖိလၢအစံၣ်ပူၤဖျဲးထီၣ်အသး(၆)ဂၤအံၤႇတၢ်က့ၤဖီၣ်ချူးန့ၢ်က့ၤအီၤ(၃)ဂၤဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢၦၤလၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်အနံၣ်ယံာ်ကတၢၢ်(၃)ဂၤတခီတၢ်တဖီၣ်ချူးန့ၢ်က့ၤ၀ဲဒံးဘၣ်ဒီးႇထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်ႇဒူပျၢ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်(ပဒိၣ်စီၤလ့စတၢၣ်)စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဖီၣ်ချူးက့ၤ၀ဲ(၃)ဂၤန့ၣ်ႇတၢ်ချူးအီၤဖဲ(အ့ၤ၀ါ)ထံလီၤဆှူကျဲနုာ်လီၤန့ၣ်လီၤႉၦၤဆှၢဃီၤတၢ်ကစီၣ်လၢကျဲတီၤလၢတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤတဖၣ်န့ၣ်ခဲလၢာ်လီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဒိးထီၣ်သိလ့ၣ်လဲၤထီၣ်ဆူဃိၣ်သၢဖျၢၣ်တကပၤအဆၢကတီၢ်ႇတၢ်ဆှၢဃီၤတၢ်ကစီၣ်ဃုာ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီှၣ်ခဲလၢာ်တဘျီၦၤခိးကိးပတုာ်ကးတံာ်အ၀ဲသ့ၣ်အကျဲ၀ံၤတၢ်ဖီၣ်ချူးအ၀ဲသ့ၣ်လီၤႉၦၤဃိာ်ဖိလၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်အနံၣ်ယံာ်အလါအါတဖၣ်ဒုတမ့ၢ်ကဒိးထီၣ်သိလ့ၣ်ဒီးလဲၤဆူဃိၣ်သၢဖျၢၣ်တကပၤဘၣ်ႇမ့မ့ၢ်တခီကဃုထၢ၀ဲကျဲလၢလာ်တဘိလီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤဃိာ်ဖိလၢအစံၣ်ပူၤဖျဲးအသးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤႇအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁၇)သီမုၢ်နၤခီ(၁၂)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်အ၀ဲသ့ၣ်မၤဟးဂီၤ၀ဲဃိာ်တၢ်ဒူၣ်ႇထးဘိတဖၣ်ဒီးစံၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအသးလၢကလဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်ဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတကပၤအဂ့ၢ်ႇဒူပျၢ်ယာ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇၦၤဃိာ်ဖိလၢတၢ်က့ၤဖီၣ်တချူး၀ဲဒံးဘၣ်(၃)ဂၤအံၤန့ၣ်၀ဲမ့ၢ်၀ဲ(၁)၀ီၢ်ရီကီၢ်ဆၣ်ႇလိၣ်ရှါသ၀ီဖိ(ကိၤလၣ်ထိ)လၢအဘၣ်လီၤဃိာ်တစိၤသးလၢသးနံၣ်အိၣ်၀ဲ(၅၃)နံၣ်တဂၤဒီးႇ(၂)ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ႇဖါဘိၣ်သ၀ီဖိႇစီၤသါအ့သးနံၣ်(၃၇)နံၣ်လၢအဘၣ်လီၤဃိာ်တစိၤသးႇဃုာ်ဒီးဃိၣ်သၢဖျၢၣ်၀့ၢ်ႇၦၤက၀ီၤဒ့(၂)ဖိႇအူစါမီၤလၢအသးနံၣ်အိၣ်၀ဲ(၅၆)နံၣ်လၢအလီၤဘၣ်ဃိာ်အနံၣ်(၁၀)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒီးၦၤဃိာ်ဖိလၢတၢ်ဖီၣ်တချူးဒံးဘၣ်(၃)ဂၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤလၢအဖီၣ်ဆူၣ်တ့ၢ်၀ဲဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဖိတဖၣ်ဒီးမၤသံတ့ၢ်၀ဲတၢ်တဖၣ်ဒီးလၢတၢ်ကမၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်ဘၣ်လီၤ၀ဲဃိာ်လၢအနံၣ်အါတဖၣ်အဃိဒ်သိးတၢ်ကက့ၤဖီၣ်က့ၤအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ကန့ၢ်အဂီၢ်တၢ်ထုးထီၣ်လံာ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲလံအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ ဒ်န့ၣ်အသိးႇအပူၤကွံာ်မဟိတနံၣ်အတီၢ်ပူၤကီၢ်ရ့ၣ်ဃိာ်အပူၤၦၤလၢအလီၤဘၣ်၀ဲဃိာ်ဒီးလီၤဘၣ်တၢ်ကမၣ်လၢဘၣ်မၤ၀ဲတၢ်မၤလၢအနးတနီၤန့ၣ်ဖဲအလဲၤမၤတၢ်မၤလၢတၢ်ချၢအဆၢကတီၢ်စံၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်၀ဲအသးလၢဃိာ်ပူၤကဲထီၣ်တ့ၢ်၀ဲအသးဒီးၦၤလၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးတ့ၢ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်အကျါပူၤဖျဲးကွံာ်၀ဲအိၣ်၀ဲအသိးတၢ်က့ၤဖီၣ်ချူးက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ