(BGF)စံး၀ဲလၢတဘၣ်တူၢ်လိာ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ဒီး(CDM)သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)လၢအိၣ်ဆီလီၤဖဲကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်ဟးတဲဘၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်လၢ တဘၣ်တူၢ်လိာ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ဒီး(CDM)သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤ(BGF)လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်ဟးတဲဘၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်လၢခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်လၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်အံၤအဃိတၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ်လၢသ၀ီပူၤန့ၣ်သ၀ီကဟးဂီၤဒီးကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးကလီၤဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိတဘၣ်တူၢ်လိာ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲကြုၢ်တုအံၤ(BGF)ဟးတဲကမျၢၢ်လၢတဘၣ်တူၢ်လိာ်(PDF)ႇ(CDM)ႇ(ပကဖ)တဖၣ်လၢက၀ီၤဒ့ပူၤဘၣ်ႉ တဲ၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဃိန့ၣ်သ၀ီကဟးဂီၤႇက၀ီၤဒ့ကဟးဂီၤဒ်န့ၣ််မီၤနီၤႉတၢ်ကဲထီၣ်သးခဲအံၤန့ၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဃိဒူသ၀ီ၀့ၢ်ပူၤတမုာ်တခုၣ်ဘၣ်ႉ(BGF)ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်၀ဲတဲ၀ဲဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉတမ့ၢ်လၢအဒုးသ့ၣ်ညါလီၤ၀ဲလၢအဖိးသဲစးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကြုၢ်တု၀့ၢ် ကမျၢၢ်တဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတဲစ့ၢ်ကီး၀ဲလၢစးထီၣ်ဟါခီ ၈ နၣ်ရံၣ်န့ၣ်တဘၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢဘၣ်ႇ တဘၣ်တီၣ်ထီၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တၢ်အိၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်လၢ(social media)အပူၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢကီးတရံး နဘူႇထံဖိဆၣ်ႇနီၤတပွဲသ၀ီတကပၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ကညီတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကး(KNU/KNLA-PC)ကရူၢ်လၢအိၣ်ဆီလီၤသးထိၣ်ကီးကိလီၢ်က၀ီၤအံၤတဖၣ် ဆီလီၤတြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်တုၤလၢ ကီးတရံး(တတါအူ)က၀ီၤဒ့နုာ်လီၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်အခါ(၂၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လိၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတဲစ့ၢ်ကီး၀ဲလၢခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်တဖၣ်နုာ်လီၤဟးထီၣ်အိၣ်အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်သ့၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤဒီးမ့တအဲၣ်ဒိးလၢဒူသ၀ီကဟးဂီၤဘၣ်န့ၣ်ကဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီးတရံးလီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါန့ၣ်လၢထံဖိဆၣ်ႇမဲာ်ဖးလဲၢ်ႇနီၤကဲကျဲဖးဒ့န့ၣ်မ့ၢ်ကရူၢ်ဖဲလဲၣ်တဒူၣ်လဲၣ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်နုာ်လီၤခး(PC)စီၤ၀့ကၠီၤအဟံၣ်မီၤနီၤႉအဟံၣ်နါက့ၦၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ႉလၢသ၀ီပူၤန့ၣ်ၦၤတဲလၢ(PDF)အဃိဒ်န့ၣ်အိၣ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးတဲ၀ဲလၢတဘၣ်တူၢ်လိာ်(PDF)ဘၣ်ႉဘိၤကၠီၤသဲၣ်ဒီးသုးခိၣ်စုတိၤကရူၢ်မ့ဟဲန့ၣ်မၢဒုးသ့ၣ်ညါအ၀ဲသ့ၣ်ႉပယီၤသုးမ့ဟဲနုာ်လီၤန့ၣ်ဖီၣ်မၤဒၢၣ်တၢ်အဃိၦၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတဘၣ်လၢၤဘၣ်ႉၦၤလဲၤအိၣ်လၢသီခါဖၠၣ်ဖီလာ်န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤပယီၤသုးကျိၤ(၄)ကျိၤဃၣ်ဃၣ်နုာ်လီၤဟူးဂဲၤလၢကီးတရံးဟီၣ်က၀ီၤ တီၤကၠၤအ့ႇယွၤသ့ၣ်ႇယီၣ်ကိာ်ႇအ့ရှါကျဲႇအီၣ်ဘိၤတဲတၢ်လီၢ်တဖၣ်ဒီး ကီးတရံးႇကြုၢ်တုတုၤလၢ မၠၣ်၀တံၣ်ႇဖၣ်အၣ်၀့ၢ်န့ၣ် (BGF)ႇတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကး(PC)ႇ(DKBA)တဖၣ်ဟးဆှၣ်၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်လၢဘူးဒီးသုးမိၤစိရိၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်နုာ်လီၤခးကမးမိၢ်–၀ါဘိၤတီကျဲ(BGF)သုးကလၢၤႇ သုးခိးကီၢ်ဆၢသံ ၇ ဂၤ
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဒီးမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)အဘၢၣ်စၢၤ သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးကလၢၤလၢအိၣ်ကမးမိၢ်–၀ါဘိၤတီကျဲမုၢ်ခိၣ်အံၤန့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခး၀ဲသုးကလၢၤအံၤဒီးဖဲန့ၣ်(BGF)သံ၀ဲ ၇ ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် မ့ၣ်ထံၤလၤသ၀ီကပၤ သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးကလၢၤလၢ(၁၀၁၄)သုးရ့ၣ် သုးဒ့ခိၣ် ဘိၤတ့ၤ၀့အၦၤအိၣ်၀ဲအံၤ ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီအနံၤန့ၣ် KNLA(သုးက့ ၁)ဒီး(သုးက့ ၅)သုးပာ်ဖှိၣ် နုာ်လီၤခး၀ဲသုးကလၢၤအံၤအဃိ(BGF)တကပၤသံ၀ဲ ၇ ဂၤႇ ဘၣ်ဒိ ၄ ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤ(KNLA)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိ(BGF)သုးတဖၣ်ကိးအိၣ်၀ဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢသုးကလၢၤကရၢၢ်ပူၤအဃိဖဲတၢ်နုာ်လီၤခးသုးကလၢၤအခါန့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအဂၤတဖၣ်ခးလီၤစၢၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ(BGF)အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအိၣ်သုးကလၢၤကရၢၢ်ပူၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲတနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၁) KNLA သုးခိၣ်တဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ်အခါန့ၣ် သုးက့(၁)ထုးထီၣ်ဃာ်လံာ်လၢ(BGF)အဟံၣ်ဖိဃီဖိတဘၣ်အိၣ်လၢသုးကရၢၢ်ပူၤ ဘၣ်ႉမ့၀ံၤပဒိၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကဘၣ်ဟးထီၣ်ႉမ့၀ံၤပၢပြးပဒိၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိကဘၣ်ဟးထီၣ်မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်ကၠိသရၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတနီၤန့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤအိၣ်ႉလံာ်လၢပထုးထီၣ်ဃာ်အီၤန့ၣ်ပကထုးကွံာ်အီၤဒံးဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ပာ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢသုးကရၢၢ်ပူၤႉဖဲၦၤထီၣ်သုးကလၢၤအခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တကပၤက့ၤခးလီၤစၢၤကျိဖးဒိၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ၦၤဘၣ်ဒိအါမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲတၢ်နုာ်လီၤခး(BGF)သုးကလၢၤအံၤအခါန့ၣ်ပယီၤသုးဒီး(BGF)လၢအိၣ်ကမးမိၢ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိတၢ်နုာ်လီၤခးသုးကလၢၤ၀ံၤဟးထီၣ်ကဒါတဘျီဃီလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် KNLA(သုးက့ ၁)စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (BGF)သုးလၢအိၣ်သုးကလၢၤကရၢၢ်ပူၤအံၤတဖၣ်ဃ့အီၣ်ကျိၣ်ဃ့အီၣ်စ့လၢကမျၢၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်အအိၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ကိးပီၣ်တၣ်အခါၦၤမ့တလဲၤဘၣ်န့ၣ်ဃ့အီၣ်လီး၀ဲစ့အဃိဘၣ်နုာ်လီၤခး၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် KNLA(သုးက့ ၁)သုးခိၣ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “သ၀ီလၢအအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်ခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဃ့စ့ဘၣ်ႉလၢလ့က့ၣ်ဒီးယိၤကျါတကပၤခီန့ၣ်ဃ့၀ဲႉဖဲတၢ်ယီၤခါတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဖဲလ့က့ၣ်သုးကလၢၤအခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟးလူၤဖီၣ်ပီၣ်တၣ်ႉၦၤမ့တလဲၤဘၣ်န့ၣ်ဃ့၀ဲစ့ႉတဂၤန့ၣ်ဃ့၀ဲလၢအကလီၢ်(၁၀)‚(၂၀)ညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲတၢ်နုာ်လီၤခး(BGF)သုးကလၢၤအခါန့ၣ်ဘိၤတ့ၤ၀့အၦၤလၢအိၣ်ညီၤကိသ၀ီပူၤအံၤတနီၤန့ၣ် ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲ(KNLA)ၦၤသုးဖိတဂၤအမံၤၦၢ်အဟံၣ်တဖျၢၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ ပနွဲၢ်ကျါ(BGF)သုးကလၢၤစ့ၢ်ကီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိဘၣ်ဟးဂီၤကဒီးၦၤဟံၣ်တဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် KNLA(သုးက့ ၁) စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တြဲၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲညီၣ်ကိသ၀ီပူၤအံၤ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဖိသၣ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးလၢတၢ်ဖီခိၣ်တဖၣ်အံၤခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဆဲးကျိး(BGF)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဆဲးကျိးတန့ၢ်ဒံး၀ဲဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်မၤဘူၣ်မၤပွဲဟဲအါထီၣ်လၢဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤ
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤ စးထီၣ်လၢလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်န့ၣ် တၢ်မၤ၀ဲတၢ်အိးထီၣ်ကျဲအမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒီးတၢ်မၤဘူၣ်မၤပွဲဟဲအါထီၣ်ဒိၣ်န့ၢ်အပူၤကွံာ်လၢညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤသုးမီၤစိရိၤအကီၢ်စဲၣ်ကီၣ်ကးၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤစီၤမၠ့ၣ်အူဒီးကီၢ်စၢဖှိၣ်သွံၣ်ဃူဖိးႇတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ပၣ်တံၣ်ကရၢဖိဒီးသုးမီၤစိရိၤအ၀ဲၤကျိၤဘၣ်ထွဲၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်မၤ၀ဲဒၣ်တၢ်၀ၢ်တပြၢချံႇဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢႇတၢ်အိးထီၣ်ဖီကရၢၢ်အမူးႇတၢ်အိးထီၣ်ကျဲအမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်န့ၣ်ပာ်လီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲပၢၤကီၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်၀ၢ်တပြၢချံအမူးအံၤအ၀ဲသ့ၣ်စးထီၣ်မၤ၀ဲလၢမဟါတလါအခါလံႉအ၀ဲသ့ၣ်အိးထီၣ်ဖီကရၢၢ်မူးအခါနါက့ၦၤဟဲဒီဒူၣ်ညါႉဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢနါက့အိၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤႉဖဲတဂီၤညါအံၤလၢ(လှာက)ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်သီန့ၣ်အိးထီၣ်၀ဲဒၣ်ဖီကရၢၢ်အမူးမီၤနီၤႉဖဲတၢ်တနံၤန့ၣ်ယလဲၤလၢန့ၣ်တကပၤဒံးႉလၢယၣ်သဂီၤႇသၤနိကျဲတကပၤန့ၣ်ၦၤသိးထီၣ်သွံၣ်ဃူဖျိးဆ့က့ၤဒီးမၤ၀ဲတၢ်အိးထီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤႉပၢၤကီၢ်တဖၣ်အိးခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီးကးတံၢ်ဃာ်၀ဲကျဲခဲလၢာ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲမဟါန့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤလၢကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိကျိဖးဒိၣ်အဃိကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်အကတီၢ်အံၤမ့မ့ၢ်တခီဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤတၢ်မၤ၀ဲတၢ်အိးထီၣ်ကျဲအမူးႇတၢ်အိးထီၣ်ဖီကရၢၢ်အမူးဟဲအါထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်တၢ်ပဲာ်ထံနီၤဖးဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲအါမးန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီးစံး၀ဲ“လၢကလုာ်ဒူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဒီးၦၤဘၣ်စံၣ်မှံဟးဖျိးမီၤနီၤႉၦၤမၤမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ၀့ၢ်ပူၤဒ်အံၤယဆိကမိၣ်ဒုတဂ့ၤဘၣ်ႉခဲအံၤၦၤမ့မၤတၢ်အိးထီၣ်ဖီကရၢၢ်မူးလံန့ၣ်လၢာ်ဃုာ်ဒီးၦၤသးစၢ်တဖၣ်လဲၤ၀ဲဒီဒူၣ်ဒီထၢႉအ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲဒ်အံၤလီၤဂာ်ဒ်သိးဆီတလဲ၀ဲကမျၢၢ်အတၢ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်လီၤမီၤနီၤႉအမၤဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢနါက့မၤ၀ဲဒ်သိးသးစၢ်တဖၣ်သုတသးစၢၢ်စၢလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတကပၤတဂ့ၤအဂီၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးက၀ီၤဒ့သးၦၢ်လၢသုးမီၤစိရိၤတီၣ်ထီၣ်၀ဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဒ်သိးသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢအိၣ်က၀ီၤဒ့ပူၤတဖၣ်အံၤအတၢ်သးစၢၢ်စၢသုတအိၣ်လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတကပၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ဟးကရၢကရိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ပၠီၣ်တၢ်သူၣ်ဖှံသးညီဘူၣ်ပွဲဒီးဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ
တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ ခါလၢကဟဲ(၂၀၂၃)လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီအနံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ အသးနံၣ်လၢၤ၀ဲဒၣ်လံန့ၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်လၢကဟဲ(၂၀၂၃)လါအီကူးန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤထီၣ်အသးလၢကမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢန့ၣ်လီၤႉ လၢသုးမီၤစိရိၤကမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢဘျီ၀ဲအံၤအဖီခိၣ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တၢ်ပာ်သးအိၣ်၀ဲဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပဆဲးကျိးသံကွၢ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ၀ဲၤကျိၤခိၣ် ပဒိၣ်စီၤတီနံဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–နံၣ်လၢကဟဲ ၂၀၂၃ အံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤထီၣ်အသးလၢကမၤ၀ဲတၢ်ဃုထၢအဖီခိၣ် နတၢ်ပဲာ်ထံနီၤဖးအီၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–မ့ၢ်တၢ်တခါလၢအ၀ဲဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢခံကတၢၢ်တထံၣ်ဒ်သိးကဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ကဲ၀ဲ ဒ်သိးၦၤလၢအဖိးသဲစးတဖုန့ၣ်အ၀ဲန့ၣ်အတၢ်ဂဲၤလိာ်လၢခံတထံၣ်လီၤႉနါက့ဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဆၢကတီၢ်ကြၢး၀ဲဘၣ်၀ဲလၢမ့ၢ်ပကြၢးမၤတၢ်ဃုထၢအမူးဧါႇထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ညါတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်ဘံဘူဆးကျးႇတၢ်ဒုးတၢ်ယၤႇတၢ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးႇတၢ်မၤသံမၤ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အမဲာ်တကတၢၢ်နီတဘျီကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးႉၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးညါန့ၣ်လၢထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ညါန့ၣ်လၢအကကွဲၢ်ကကွဲၢ်လံႉဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မတၤမၤလဲၣ်ႉတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးမၤ၀ဲလီၤႉအ၀ဲလဲၤမၤ၀ဲလၢကျိဒီးသါကလဲၤမၤက့ၤ၀ဲလၢတၢ်ဃုထၢအမူးန့ၣ်ခီပညီတၢ်ဃုထၢအမူးလၢတၢ်ကဘၣ်မၤအီၤန့ၣ်ဒုတမ့ၢ်၀ဲတၢ်လၢအဘၣ်ကြၢးဒီးတမ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်မၤတခါလၢအဖိးမံလိာ်သးဒီးတၢ်အိၣ်သးလၢဆၢကတီၢ်အ၀ဲအံၤဘၣ်မီၤႉအဃိသးဒီးပမ့ဘၣ်ကွၢ်ဒုတၢ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အိၣ်ထဲလဲၣ်တၢ်သံကွၢ်အိၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဒု၀ဲဒုပထံၣ်ဒီးလီၤဂာ်ဒၣ်တၢ်တခါလၢတၢ်ယီၤဃ့ထီလၢမဲးမုၢ်ခိၣ်ဖီခိၣ်ထံတအိၣ်နိတအိၣ်တၢ်တစူၤနီတစဲးန့ၣ်ဒ်သိးဒၣ်အ၀ဲကလဲၤဖှံလီၤတၢ်ချံမဲထီၣ်တသ့ဘၣ်နီတဘျီန့ၣ်ပတဲလီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ပမ့က့ၤကွၢ်လၢအပူၤကွံာ်ၦၤမၤတၢ်ဃုထၢလၢ(Mix Control Area) အပူၤတဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်အကျဲအိၣ်ဒ်လဲၣ်ဒီးလၢသုးမီၤစိရိၤကမၤတၢ်ဃုထၢ၀ဲအံၤန့ၣ်သုတၢ်ဟ့ၣ်ကျဲအက့ၢ်အဂီၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ပမ့တဲလၢတၢ်ဃုထၢဘျီညါအံၤန့ၣ်အတိာ်ဃာ်၀ဲလၢ(၂၀၂၃)န့ၣ်လၢပခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တကပၤခီန့ၣ် ပ(ဖီလ်လစံၣ်)န့ၣ်အိၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢလ့ၤတက့ၤပတူူၢ်လိာ်တသ့ဘၣ်ႉပတဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပတူၢ်လိာ်တသ့နီတစဲးဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်တၢ်လၢပကြၢးမၤအကျိၤအကျဲပကြၢးမၤဒ်လဲၣ်ခီန့ၣ်ပတဲဖျါတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉအလီၢ်တအိၣ်လၢပတဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉတမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပတၢ်ဆီၣ်ထွဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်နါက့ဒီးလၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဃုထၢဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးအတၢ်ပာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတမၤတံာ်တာ်၀ဲဘၣ်မီၤနီၤႉတသ့ဖဲအသ့ဒီးနၢ်ပၢၢ်စၢၤ၀ဲဒ်န့ၣ်ဒီးပထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဟ့ၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဖးလီၤဆီဒၣ်တၢ်ဟီၣ်က၀ီၤလၢအစဲဘူးလိာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ပျဲအိၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးတမၤတံာ်တာ်နီတမံၤဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပမ့ကွၢ်ကဒါက့ၤန့ၣ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢပအိၣ်ဆိးအပူၤခီန့ၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီန့ၣ်လၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤအဒိးန့ၢ်တၢ်သဘျ့လၢကီၢ်အဲကလံးအအိၣ်တစုန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ထီၣ်လံႉလၢတချုးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်သဘျ့န့ၣ်အိၣ်ပာ်စၢၤလံႉပဂုာ်ကျဲးစၢးလီၤဆီဒၣ်တၢ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်သနါက့တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢပကဘှါဆှဲတန့ၢ်နီတဘျီဘၣ်မီၤနီၤႉလၢတၢ်ဂ့ၢ်အဃိသးအံၤပကထံၣ်ဘၣ်လၢပထံပကီၢ်အံၤတဆီဘၣ်တဆီဒီးကလုာ်ဒိၣ်စိသနူဒီးလၢခံဒီးဘၣ်ဃးသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်အံၤထီၣ်ပၢဆူၣ်တၢ်န့ၣ်ပကထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပထံကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ်တၢ်တဘှါဆှဲ၀ဲဒၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အဃိသးဒီးသုးလၢအဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တဘျီလၢ်လၢ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤလီၤႉမၤ၀ဲဒၣ်အံၤတမ့ၢ်တဘျီဘၣ်ခံဘျီသၢဘျီကဲထီၣ်လၢပထံပကီၢ်တၢ်အိၣ်သးခဲအံၤႉပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤဖဲ(၁၉၉၀)တၢ်ဃုထၢအမူး၀ဲန့ၣ်အ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲ(၁၉၈၈)တၢ်ဂ့ၢ်၀ဲန့ၣ်န့ၣ်လီၤႉဒီးထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ဘၣ်သးနါက့န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဒိသံမၤသံမၤ၀ီဆူၣ်ဆူၣ်ကဲာ်မဲာ်ဒီးလၢခံတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးပ၀ဲကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်ဆၢထၢၣ်၀ဲဒၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိအိၣ်တကပၤဒီးပဆီၣ်ထွဲပမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်ၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲစ့ၢ်ကီးပတူၢ်လိာ်အ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉအဃိသးဒီးပမ့ကွၢ်ပ၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်စးထီၣ်လၢ(၁၉၉၀)ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပထံၣ်သ့ၣ်ညါလၢမ့ၢ်ဒၣ်ဖဲတၢ်ဃံးတၢ်ကီဘၣ်အီၤအဆၢကတီၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ဃုကျဲဒ်သိးလၢတၢ်ဃံးတၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကစှၤလီၤက့ၤအဂီၢ်န့ၣ်မၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအမူးလီၤႉနါက့ဒီးဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ဃၣ်ကဒါက့ၤ၀ဲဒၣ်လၢကမၤကဒါတၢ်ဃုထၢကဟ့ၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဖးလီၤႉပခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်န့ၣ်ပတတဲအါတၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉဒ်အလဲၤ၀ဲသ့အသိးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မၤ၀ဲဒၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်ပတထီဒါ၀ဲဒၣ်ဘၣ်ႉဒီးမၤ၀ဲဒၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ််အ၀ဲဒၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်လၢပအုၣ်သးသ့န့ၣ်လီၤႉနါက့ဒီးမ့မ့ၢ်လၢဆၢကတီၢ်ခဲအံၤတထံၣ်ခီဒုအလီၤဆီလိာ်အသးဒီးမ့ၢ်၀ဲတၢ်တခါလၢသုးမီၤစိရိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဂုုာ်ကျဲးစၢး၀ဲဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤဆီလိာ်အသးဒီးပ၀ဲပတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအပူၤကွံာ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢခဲအံၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတဲဖျါသ့လီၤမီၤနီၤႉ သံကွၢ်–အပူၤကွံာ်တၢ်ဃုတဖၣ်န့ၣ် ကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်ပၢၢ်အပူၤအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အဃိလၢသုးမီၤစရိၤကမၤ၀ဲတၢ်ဃုထၢဘျီညါအံၤတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဂုာ်ဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ် ပကျဲးစၢး၀ဲဒၣ်ဒီးပပာ်ကတီၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပဂုာ်ကျဲးစၢးတသ့ဖဲအသ့ဒီးတဘျီဃီလၢတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးဒီးပကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ခီန့ၣ်တသ့ဖဲအသ့မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပၦၤကလုာ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပထိၣ်ဃူမၤသကိးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ပနၢ်ပၢၢ်ဒီးပတဲသကိးတၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ႉနါက့ဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလဲၤပူၤကွံာ်လံမီၤနီၤႉ(၂၀၂၁)သုးမီၤစိရိၤဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ပၢဆူၣ်ပၢဆိးတၢ်မၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤကွံာ်တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤသ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်ခဲစ့လံအဃိသးဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လၢအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ခီဒုပကထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်လၢအညီဘၣ်ႉဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့အိၣ်မူဆၢၣ်ထၢၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဆၢထၢၣ်၀ဲဒၣ်လၢသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အတၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဖီခိၣ်ဒီးတမ့ၢ်တၢ်လၢအညီဘၣ်နီၤႉပမ့ဘၣ်တဲရှဲရှဲန့ၣ်ခဲအံၤတၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးဒီးအ၀ဲဒၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တအိၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်ပတဲသ့တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်ပတဲသ့ႉတၢ်အိၣ်သးဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်မူ၀ဲန့ၣ်ပသ့ၣ်ညါလီၤမီၤနီၤႉ သံကွၢ်–ၦၤအါဒံအါဂၤပဲာ်ထံနီၤဖး၀ဲပယီၤသုးကီၣ်ကးကမၤ၀ဲတၢ်ဃုထၢ၀ဲအံၤ ဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ် လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤလၢအကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲအခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉ အဃိန့ၣ်မၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအံၤ တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢအဂီၢ်အိၣ်ဧါႉ စံးဆၢ–တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်၀ဲပထံၣ်လၢကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်တသ့ဘၣ်ကဲထီၣ်မ့တသ့န့ၣ် ကကဲဘျုးကဲဖှိၣ်လၢ မနုၤအဂီၢ်လဲၣ်ႉဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်နါက့သ့ၣ်ညါ၀ဲလီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့တၢ်လၢအခၢၣ်စး၀ဲထံဖိကီၢ်ဖိအတၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးနီတစဲးဘၣ်နီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါမၤသံမၤ၀ီထံဖိကီၢ်ဖိန့ၣ်တၢ်ဃုထၢအစၢမ့ကဲထီၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မတၤမးသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤတသ့ဘၣ်ႉနါက့ဒီးပ၀ဲဒၣ်ပတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဆှဲလီၤမီၤနီၤႉဒ်သိးအတချုးကဲထီၣ်ခီဒုပကဂုာ်ကျဲးစၢးဒီးပကမၤတၢ်လၢပမၤသ့သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ခီဒုတမ့ၢ်တၢ်လၢပကမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤသးသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ႉအမဲာ်ညါန့ၣ်ပဟ့ၣ်ပလီၢ်ထီဘိလီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့မၤ၀ဲဒၣ်ဒီးကကဲထီၣ်တၢ်လၢအဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒီးကကဲထီၣ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ဆှုၣ်မဲာ်ကဲာ်မဲာ်သ့ၣ်တဖၣ်အါမးလၢထံပူၤကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်ပဒုးသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉပနာ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖၣ်အံၤတမ့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်ဆှဲဆှဲဖိလီၤမီၤႉအဃိသးန့ၣ်ပထံၣ်လၢကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢအဂီၢ်တသ့နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်ပတဲသ့လီၤမီၤႉ သံကွၢ်–ပယီၤသုးကမၤတၢ်ဃုထၢအံၤအဖီခိၣ် မ့မ့ၢ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တခီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢယပာ်ဖျါထီၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်အသိးလီၤႉ၀ဲပ(ဖီလ်လစံၣ်)ကျဲသနူလၢဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကမၤတၢ်ဃုထၢလၢ(၂၀၂၃)တခါန့ၣ်ပတူၢ်လိာ်တသ့ဘၣ်ႉပတူၢ်လိာ်တသ့၀ဲနီတစဲးဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပတၢ်ပာ်ဖျါတ့ၢ်လံဒီးပထုးထီၣ်ရၤလီၤဒုးသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉနါက့ဒီး သူ၀ဲတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးသနူ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတဆီၣ်ထွဲဘၣ်ႉနါက့ဒီးထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤတၢ်မၤသးသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်မၤနီၢ်ကီၢ်သးလၢထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတအိၣ်ထဲ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တဖုဘၣ်ႉကရၢကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးဒီးမုၢ်မဆါတနံၤညါအံၤၦၤလၢအထီဒါ၀ဲသုးမီၤစိရိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်တၢ်လီၢ်သကုၤဆးဒးလီၤမီၤႉၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်၀ဲဒီးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်မၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢကသူ၀ဲကမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ႉပလဲၤတြီတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉအ၀ဲကမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ကဃုကျဲဒ်သိးလၢတၢ်ဃုထၢတခါအံၤအသုတကဲထီၣ်တဂ့ၤခီန့ၣ်ပတဲသ့ဒၣ်ထဲလၢမ့မၤ၀ဲဒုတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကကဲထီၣ်၀ဲလၢတၢ်သွံၣ်ယွၤလီၤ၀ဲဒၣ်သ့ဒီးကဲထီၣ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတဲသ့ထဲန့ၣ်လီၤႉကရူၢ်ကရၢလၢအထီဒါ၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤသုတကဲထီၣ်တဂ့ၤန့ၣ်ကမၤ၀ဲဒၣ်လၢကျဲအဘိဘိန့ၣ်ပ၀ဲပလဲၤထီဒါတသ့ဘၣ်ႉပတဲတသ့ဘၣ်မီၤႉအ၀ဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ထံၣ််ပတၢ်တဲဖျါဒီးပတၢ်ပာ်လီၤကျဲသနူလၢပမ့ၢ်၀ဲဒၣ်တခါလၢမ့မၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢပတဲသ့ထဲန့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉမ့ပ၀ဲပကျဲသနူခီန့ၣ်ဆှဲဆှဲဖိလီၤပတတူၢ်လိာ်ဘၣ်တပဆီၣ်ထွဲဘၣ်ႉနါက့ဒီးတၢ်မၤသံမၤ၀ီဒီးတၢ်မၤဆူၣ်မၤကိၤဒ်အံၤတဖၣ်န့ၣ်ပတဆီၣ်ထွဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉနါက့မ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢၦၤလၢကမၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ပလဲၤတြီအ၀ဲသ့ၣ်တသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ပတၢ်ထံၣ်လီၤႉ သံကွၢ်–ပယီၤသုးမီၤစိရိၤကမၤတၢ်ဃုထၢဘျီအံၤအဖီခိၣ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်ဃုထၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်လံႉတၢ်ဃုထၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢ(၁၉၉၀)န့ၣ်ဖဲဘၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ကူၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကမၤ၀ဲဒၣ်ဒ်သိးလၢကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အသးကဃၣ်က့ၤသးဆူအ၀ဲသ့ၣ်အအိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကူၣ််တရံးအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်လီၤဆီဒၣ်တၢ်သူ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအကျဲခီန့ၣ်တမ့ၢ်တဘျီဘၣ်ႉတဘျီဘၣ်တဘျီတဘျီဘၣ်တဘျီမၤ၀ဲဒၣ်ႉနါက့ဒီးတုၤမ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ထံၣ်၀ဲဒၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်နၢၤအကျဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဆၢဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်အတတူၢ်လိာ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲလီၤႉအဃိသးဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပထံၣ်ဘၣ်တ့ၢ်လံအဖီခိၣ်ဒီးတဘျီညါအံၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖျါဆှဲဆှဲ၀ဲဒၣ်လၢတမ့ၢ်အခၢၣ်စး၀ဲဒၣ််ထံဖိကီၢ်ဖိအတၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးဘၣ်ႉဒီးတမံၤလၢကမၤ၀ဲဒၣ်လၢအကစၢ်တၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဒ်သိးလၢအစိကမီၤသုတလီၤမၢ်ကွံာ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉအဃိသးဒီးအလီၢ်အိၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ကဘၣ်ထီဒါ၀ဲဒၣ််တၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤန့ၣ်၀ဲပအဲၣ်ဒိးတဲဒ်န့ၣ်လီၤႉတလိၣ်လၢပလဲၤမၤဃုာ််နီတမံၤလၢၤဘၣ်ႉပမ့လဲၤမၤဃုာ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢပကတဲလၢပယီၤကျိာ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢ အဆ့ၣ်ပ့ၤ ယ့ၤလီ(အဆိပ်ပင်ရေလာင်း)လီၤႉအဃိသးန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်လၢနလဲၤမၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်က့ၤၦၤအၢၦၤသီတဖုလၢကမၤသံမၤ၀ီတၢ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒးအလီၢ်လီၤႉသုမ့လဲၤဟ့ၣ်အီၤတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါလၢအ၀ဲကဲထီၣ်ပဒိၣ်တဖုန့ၣ်ကမၤသံမၤ၀ီတၢ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒံးအလီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တခါလီၤႉအဃိသးဒီးထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးထံၣ်တၢ်အ၀ဲအံၤဆှဲဆှဲထီဒါအီၤဒူဒူလၢအသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်လၢတၢ်လီၢ်ကိးကပၤဒဲးအပူၤလၢတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤနီၤႉ
လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကၠဲးဒိ၀့ၢ်ကပိၤကပၤၦၤနီၣ်ဂံၢ်တ၀၁်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဟးစံၣ်ပလဲာ်သး
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၁ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤ ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤအဃိ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤဒီးဒူသ၀ီလၢအိၣ်၀့ၢ်အကပိၤကပၤ ၦၤနီၣ်ဂံၢ်တ၀ာ်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဟးဃ့ၢ်ပလဲာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၈ သီ မုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်-KNLA (သုးရ့ၣ် ၁၈)သုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခးကၠဲးဒိပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံ ဘၣ်ယိၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤ ကဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဟးစံၣ်ပလဲာ်ဆိပာ်သးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠဲးဒိလီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤအံၤနမ့ဟးထီၣ်လၢဟံၣ်ချၢန့ၣ်တၢ်ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်လၢာ်လံႉအါဒၣ်တက့ၢ်ၦၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉပ၀ဲဒၣ်နါက့ပဟဲစံၣ်ပလဲာ်ဆိပာ်သးလၢယိၤကီၢ်ကီၢ်ဆၢအံၤမီၤနီၤႉၦၤထီၣ်မၤန့ၢ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အဃိပဘၣ်ပျံၤတခါလၢကဘီယူၤကဟဲခးလီၤတၢ်မီၤနီၤႉအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ၦၤခူၣ်ဃာ်တၢ်ပူၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကၠဲးဒိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဟးစံၣ်ပလဲာ်ဆိပာ်သးတဖၣ်တနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢမီၣ်လမၠဲၣ်ႇမူၣ်ဒိၤဒီးဖၣ်အၣ်၀့ၢ်အိၣ်၀ဲအသိးၦၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢထံဆၢကီၢ်ဆၢတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကၠဲးဒိ၀့ၢ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါသ၀ီလၢ၀့ၢ်အခိၣ်အဃၢၤလၢအမ့ၢ်မံၣ်တၤႇမံၣ်နါအၣ်ႇကမါချၢၣ်ႇကၠီၣ်ထၣ်ႇဖိခၠံၣ်မုၢ်ႇကွံချၢၣ်ဒီးကွံၤလိၤတဲၤသ၀ီအဖျၢၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒီး တနီၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကီခဲအဃိဆဲးအိၣ်၀ဲလၢသ၀ီပူၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်လၢအကယၤညါဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်ႇဖိဒံဖိသၣ်ဒီးၦၤမိၢ်ဒၢတဖၣ်အါကတၢၢ်လီၤဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢကီၢ်ဆၢဘီနူၤထၣ်ႇမဲၢ်လယီခံႇပၢချၢတၢ်လီၢ်ဒီးအသမူသကိးအဘူးအတံၢ်ဟံၣ်တစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပၢချၢသ၀ီဖိလၢအိၣ်ယိၤကီၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲ“ဖဲမဟါန့ၣ်ၦၤဟဲအိၣ်လၢသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤဒီဒူၣ်ညါႉအိၣ်တစိၢ်ဖိဘျီဒု ကၠီၣ်တဲၣ်သုးဟဲဒီးက့ၤဆှၢကဒါအ၀ဲသ့ၣ်လၢပၢချၢသ၀ီသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤလၢကီၢ်ပယီၤတကပၤမီၤနီၤႉဘၣ်ဆၣ်လဲၤမၤစၢၤ၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတနီၤဒုအိၣ်ႉကဘၣ်မ့ၢ်ယိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတၢ်ဖီခိၣ်တနဲၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်ဒံးဘၣ်အဃိတဒုးအိၣ်၀ဲဘၣ်ဒ်န့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ် ၃၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤကၠဲးဒိပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်လူၢ်အံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤအိၣ်ဒံးအဃိ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိလၢတဟးစံၣ်ပလဲာ်သးအိၣ်ဒံးလၢသ၀ီပူၤတဖၣ်အံၤဘၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်အိၣ်မူ
တၢ်အိၣ်မူ ၁.ပတၢ်အိၣ်မူလၢဟီၣ်ခိၣ် အိၣ်ၦဲၤဝဲဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ် ဖိသၣ်ဒီးသးၦၢ်ခဲလၢ၁် တၢ်သံတၢ်ၦၢ်အိၣ်ခဲလၢ၁် ၂.တၢ်သံတအိၣ်ဒီးအထူၣ် တၢ်မူတအိၣ်ဒီးအထူၣ် သးၦၢ်ထီၣ်နံၣ်လါအါထီၣ် အိၣ်မူယံ၁်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဖှီၣ် ၃.ပတအိၣ်မူဘၣ်လီၤစိၤ တမ့ၢ်ဒ်မုၢ်ဧိၤလါဧိၤ မုၢ်နံၤမ့ၢ်တုၤပဘၣ်သံ တၢ်သွၣ်ခိၣ်ဖှူဝါသးလံ ၄.မုၢ်နံၤမုၢ်သီမ့ၢ်တုၤဃီၤ ဟံၣ်ဖိဃီဖိဘၣ်ကိၢ်ဂီၤ နၣ်ရံၣ်နံၤသီတုၤတၢ်သံ ဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢၦဲၤမဲ၁်ထံ ၅.ဖဲပအိၣ်မူဒံးအခါ ၦၤတထံၣ်ၦၤလၢဂ့ၤဝါ ဖဲတၢ်သံဝံၤစှၤကိ၁်သီ ၦၤအါဂၤဟဲအိၣ်ဆိးသီ ၆.နမ့မ့ၢ်ၦၤတူၢ်ကီၤဒိၣ် ၦၤအါဂၤလဲၤရိအိၣ်ဖှိၣ် နမ့မ့ၢ်ၦၤဖှီၣ်ယ၁်ဖိ ၦၤကွၢ်လၢယံၤဒီးအိၣ်ဃိ ၇.ဖဲပအိၣ်မူဆၢကတီၢ် တၢ်ကွၢ်တလီၤအိၣ်နီၢ်ကီၢ် ...
သးဟီသၣ်ဒီးပနီကျဲသၣ်အၦ့ၤလီၤအဃိနိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်ပူၤၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲ
လါအီးကထိဘၢၣ် ၃၁ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ တနံၣ်အံၤခီဖျိသးဟီသၣ်ႇပနီကျဲသၣ်အၦ့ၤလီၤအဃိ ၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်ပနီကျဲဖိတဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တနံၣ်အံၤတၢ်ကိၢ်ခါသးဟီသၣ်ဒီးပနီကျဲသၣ်ဟးထီၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်ပနီကျဲသၣ်တဖျၢၣ်အၦ့ၤအိၣ်(၅)ကၠးႇသးဟီသၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်(၃၀)ကၠးခိၣ်ဃၢၤလီၤဒီးခီဖျိဘၣ်ဟ့ၣ်စ့ၢ်ကီးဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤတၢ်အဘူးအလဲဒီးၦၤမၤတၢ်ဖိအဘူးအလဲဒံးအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်ပနီကျဲဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ယသူၣ်လီၤဃာ်ပနီကျဲဒီးသးဟီထူၣ်ကအိၣ်အခိၣ်(၅၀၀)ဘျဲၣ်ညါႉတနံၣ်အံၤအသၣ်ဟးထီၣ်အါမးမီၤနီၤႉအၦ့ၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိတဘၣ်ဂီၢ်ဘၣ်ႉဒီးစ့အလုၢ်အၦ့ၤခဲအံၤန့ၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်မ့န့ၢ်(၁၀၀)ကၠးဘျဲၣ်မးကဘၣ်ဂီၢ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအဂီၢ်မီၤနီၤႉခဲအံၤအၦ့ၤအိၣ်ထဲ(၃၀)ႇ(၅၀)ကၠးလီၤဒီးဘၣ်က့ၤဟ့ၣ်ကဒါဆှၢတၢ်လဲႇၦၤမၤတၢ်ဖိအဘူးအလဲန့ၣ်လၢာ်လံႉၦၤတနီၤန့ၣ်တဒဲး၀ဲလၢၤဘၣ်ဒီးပာ်က့ၤဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ် မံၣ်ကၠီအၤသ၀ီဖိ စီၤန့ၢ်စ့ လၢအသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်အံၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်နံၣ်တၢ်ကိၢ်ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ပနီကျဲသၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၁၂၀)ကၠးႇဒီးမ့မ့ၢ်သးဟီသၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်တုၤလၢ(၂၀၀)ကၠးညါဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးဒီးဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်အိၣ်သးအဃိၦၤခိးၦ့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဟဲၦ့ၤပနီကျဲသၣ်လၢသ၀ီပူၤလီၤစှၤ၀ဲဒီးအၦ့ၤဘၣ်လီၤ၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤခိးၦ့ၤပနီၣ်ကျဲသၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ သးဟီသၣ်ဒီးပနီကျဲသၣ်လၢအဟးထီၣ်လၢနိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤတဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်န့ဆၢၣ်အသၣ်စဲၤနီၢ်လီၤအသိးအဘ့ၣ်စ့ၢ်ကီးကိၤဒီးတၢ်ပာ်အီၤန့ၢ်ယံၤအဃိၦၤသူ၀ဲအါဒီးမီၣ်လမၠဲၣ်ႇ၀့ၢ်တကူၣ်တၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤလီၢ်ဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤၦ့ၤ၀ဲကိးနံၣ်ဒဲးလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ၦၤခိးၦ့ၤပနီကျဲသၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉသးဟီသၣ်ႇပနီကျဲသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်က့ၤထုးထီၣ်တ့က့ၤအီၤလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်ႇတၢ်ထံတၢ်နိဒီးတၢ်သူစ့ၢ်ကီးအီၤလၢတၢ်တ့ကသံၣ်ကသီတဖၣ်အကျါအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူ KNU(သုးက့ ၆)အအိၣ် ၅ ဂၤ
လါအီးကထိဘၢၣ် ၃၁ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူ(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အအိၣ် ၅ ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၃ သီ ဒီး ၂၉ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၃၅၈)အၦၤ ၃ ဂၤႇ ခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ–၂၈၄)အၦၤ ၁ ဂၤဒီး(ခမရ–၄၃၂)အၦၤတဂၤ ခဲလၢာ်(၅)ဂၤ ဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ KNLA (သုးက့ ၆)ပယိၤဂီၤသုးကျိၤ ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ စီၤခၠ့ၣ်မကိၤ စံး၀ဲ“ၦၤလၢအနုာ်လီၤမၤ(CDM)ခဲအံၤ တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်အီၤဖဲတကုၢ်ခံတၢ်ဒုးန့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉကျိဒုတပၣ်ဘၣ်ႉဒီးသုးရ့ၣ်လၢအဂၤတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်(၅)ဂၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲအပူၤကွံာ် လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၉ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီးကထိဘၢၣ် ၁၆ သီအနံၤန့ၣ် လၢနိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ် တကုၢ်ခံသ၀ီကပၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုး(ခမရ–၃၅၈)သုးရ့ၣ်ဒီး(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိ ပယီၤသုးသံ(၆)ဂၤဒီးတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်သမူ၀ဲ(၁၆)ဂၤအသိးစံၣ်ဖျိးထီၣ်ကွံာ်၀ဲ(၂၃)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ( KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးလၢအစံၣ်ဖျဲးထီၣ်တဖၣ်အကျါတနီၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢကဒိးဖီၣ်အသးဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်ဆဲးကျိးတဂ့ၤဘၣ်အဃိဘၣ်ဂုၤကဒါအလီၢ်ခံလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (ခမရ–၃၅၈)သုးဖိတဂၤလၢအဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ် မၤသကိးတၢ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အံၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ပစံၣ်ဖျိးထီၣ်အခီၣ်ထံးတဘျီန့ၣ်ၦၤက့ၤဖီၣ်ချုးက့ၤၦၤႉၦၤတီၢ်မၤဒၢၣ်ၦၤဖးနးညါႉပကပာ်လီၤစုက၀ဲၤဒိးဖီၣ်သးလၢတကုၢ်ခံတၢ်ဒုးန့ၣ်လံမီၤနီၤဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်အဃိပပျံၤတၢ်စံၣ်ဒီးပတဟးထီၣ်ဘၣ်ဘၣ်ႉခဲအံၤတဘျီန့ၣ်ဘၣ်လၢယအိၣ်ခိးတၢ်အခါဒီးယကိးယသကိးဒီးပစံၣ်ဖျိးထီၣ်လီၤမီၤနီၤႉပဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ပသးဒီး(KNLA)အဃိပသးခုဒိၣ်မးႉပကထီဒါပၢၢ်ဆၢသကိးသုးမီၤစိရိၤအံၤဃူဃူဖိးဖိး”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံစးထီၣ်(၂၀၂၁)နံၣ်လါအီးကထိဘၢၣ်န့ၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤပယီၤသုးဒီးပၢၤကီၢ်တဖၣ်နုာ်လီၤမၤ(CDM)ဟဲက့ၤပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီး(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အိၣ်လၢအကယၤဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
KNLA သုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခးကၠဲးဒိပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ႇပယီၤသုးတကပၤသံ(၂)ဂၤဒီးတၢ်မၤန့ၢ်ကျိချံၦာ်သၣ်တဖၣ်
လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၉ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ် ၂၈ သီ မုၢ်နၤခီ ၉ နၣ်ရံၣ်တခီဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်-KNLA(သုးရ့ၣ် ၁၈) သုးဒ့(၁) သုးဒ့(၄)ဒီးတီၢ်နီၢ်သုးကျိၤသုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခး၀ဲကၠဲးဒိပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်နုာ်လီၤခးပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ဘျီ၀ဲအံၤတံာ်တာ်၀ဲတခီနၣ်ရံၣ်ဒီးပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၂)ဂၤႇမၤန့ၢ်၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်ထုး(၄)ဖျၢၣ်ႇမ့ၣ်ပိၢ်ပျံၤ(၂)ခူၣ်ႇစုကွံာ်မ့ၣ်ပိၢ်(၂၃)ဖျၢၣ်ႇ7.62 အချံ(၂၅၄၀)ဖျၢၣ်ႇ(၆၀ မမ)မ့ၣ်ပိၢ်(၂၃)ဖျၢၣ်ႇG3(၆)ခိၣ်ႇG3 အဒၢ (၁၁)ခါႇG4(၁)ခိၣ်ႇအူၤစံၤကျိ(၂)ခိၣ်ႇခၠီၣ်လိပၠူ(၄)ခိၣ်ႇခီၣ်မဲဒိၣ်ကျိဖးဒိၣ်ပျီ(၄)ခိၣ်ႇစဲးကတိၤတၢ်(၁)ဖျၢၣ်ႇRPG ဘျါအ့ၣ်(၂)ခါအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံခီဖျိကၠဲးဒိပယီၤသုးတဖၣ်ခးလီၤတပျုုာ်တပျီာ်ကျိဖးဒိၣ်ဆူကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤအဃိ ဘၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ၀ဲကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤအဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံး၀့ၢ်ကလံၤစိး(ကၠဲးဒိ)၀့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်ဟူးဂဲၤ၀ဲအသိး ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ဟူးဂဲၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၆ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်-KNLA(သုးရ့ၣ် ၁၇)ဒီး(သုးရ့ၣ် ၁၈)သုးပာ်ဖှိၣ် ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၅၆၁)ကွံလၢၢ်တီသုးကလၢၤဒီးတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်သမူ၀ဲပယီၤသုး(၁၇)ဂၤႇ မၤန့ၢ်၀ဲကျိအခိၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ
မ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢကမးမိၢ်သ၀ီ၀ံၤအလီၢ်ခံ(BGF)ဖီၣ်က့ၤကိးကမျၢၢ် ၈ ဂၤ
လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၉ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကမးမိၢ်သ၀ီအပူၤန့ၣ် ဖဲအပူၤကွံာ််လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၆ သီ မုၢ်ထူၣ် ၁၂ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ် မ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်တဖျၢၣ်လၢဃိၣ်ခွံဖျၢၣ်(ဖယါကိစူၤ)ကျဲ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် ၈ ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢကမးမိၢ်သ၀ီဃိၣ်ခွံဖျၢၣ်(ဖယါကိစူၤ)ကျဲန့ၣ်တၢ်ထံၣ်န့ၢ်၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်(၃)ဖျၢၣ်လၢတၢ်တ့န့ၢ်၀ဲလၢစုအံၤအကျါပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲတဖျၢၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံဘၣ်ဃးမ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(BGF)ဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိ(၈)ဂၤဒီးကတီၢ်ခဲအံၤဆဲးကျိးအ၀ဲသ့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “မ့ၢ်ၦၤဟဲဒိးလီၤမ့ၣ်ပိၢ်အံၤဆံးယံၤလဲၣ်ဒုတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉဒိးလီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ်(၃)ဖျၢၣ်ႉဖဲမဟါန့ၣ်ဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲၦၤနီၢ်ဒိၣ်ဒီးၦၤသးစၢ်(၈)ဂၤႉက့ၤကိး၀ဲဖဲလဲၣ်ခီန့ၣ်တသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉကဘၣ်မ့ၢ်က့ၤကိး၀ဲဒၣ်လၢအသုးရ့ၣ်လီၤႉအဟံၣ်ဖိဃီဖိနါက့ဆဲးကျိးအ၀ဲသ့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ် ၂၈ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးမ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အဖီခိၣ်အံၤကတီၢ်ခဲအံၤသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါလၢ ကမးမိၢ်သ၀ီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃး(BGF)ဖီၣ်က့ၤကိးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် ၈ ဂၤတၢ်အိၣ်သးအံၤ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဆဲးကျိး(BGF)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဆဲးကျိးတန့ၢ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤဟူးဂဲၤအါထီၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(မုၢ်တြီၢ်)ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤအဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးထီၣ်(KNLA)အၦၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအသိးပယီၤသုးဒီး(BGF)အံၤလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်မၤကမၣ်၀ဲၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဖီခိၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ