သ့ၣ်ဘီဘိသုးကလၢၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ်ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်, ကျိချံက့အဃိယိၤကီၢ်ပူၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိတဂၤ
လါယူၤ ၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သ့ၣ်ဘီဘိပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ ဒ်သိးသုးကလၢၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ် ဖဲတနံၤအံၤမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဘျီ လၢသ၀ီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ ၃ သီဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် လဲၤခး၀ဲသ့ၣ်ဘီဘိ ပယီၤသုးကလၢၤ၀ံၤ ဖဲ ၁၂း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးကလၢၤပယီၤသုးအံၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဒီးကျိဖိအချံ လီၤတဲၥ် ၀ဲလၢထံ၀ၢ်ခီ ယိၤကီၢ်မီၤလံၤခၠါသ၀ီပူၤတကပၤအဃိ ကျိအက့အခီဘၣ်၀ဲကမျၢၢ်ပိၥ်ခွါတဂၤအခီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ယိၤကီၢ် တကပၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ကျိအက့ဖျိးဘၣ်ပှၤမီၤလံၤခၠါကမျၢၢ်တဂၤ.အပိၥ်ခွါ,ဘၣ်၀ဲဒၣ်အခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်.တၢ်ဆါဟံၢ်ဟဲအိၣ်စိၢ်ပှၤလဲၤဆှၢလၢတၢ်ဆါဟံၣ်လံ.အဘၣ်တဒိၣ်ဘၣ်.ပှၤလဲၤထီၣ်သုးကလၢၤန့ၣ်န့ၢ်သးလၢအံၤတက့အဃိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်အခိၣ်လိၤလၢယိၤကီၢ်တကပၤအံၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိဖဲတနံၤအံၤ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ် တဘျီ ဒီး ၂း၃၀ ဘျဲၣ် တဘျီ ပယီၤသုးကဘီယူၤ လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်ဆူတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အလီၢ်သ့ၣ်ဘီဘိသ၀ီ သုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤသ၀ီသးပှၢ် စီၤလါဒိၣ် စံး၀ဲလၢ“ကဘီယူၤဟဲကွံၥ်လီၤတၢ်ခံ၀ီ,ခဲအံၤကဘီယူၤ(Y-12)ဟဲကွံၥ်လီၤတၢ်ဒီးလံ. ကဘီယူၤဆှၣ်တရံးလဲးလိးလီၤနနၢ်ဟူဧါ.အဟဲခးလီၤတၢ်ဒီး(Jet Fighter)ခံဘျီ,ခဲအံၤ(Y-12)စ့ၢ်ကီးခံဘျီလံ. အလီၤတဲၥ်လၢ သုးကလၢၤအကပိၤကပၤလီၤ.ခဲအံၤပှၤထီၣ်ပယီၤသုးကလၢၤဘူးကန့ၢ်လံ,အိၣ်တ့ၢ်တကုၥ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအံၤန့ၣ်လီၤ. တချုး(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်ခး၀ဲသ့ၣ်ဘီဘိသုးကလၢၤအံၤဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်တၢ်လဲၤထီၣ်ခးစိ၀ဲဘျၢၣ်ဒိၣ်သုးကလၢၤ၀ံၤ လါမ့ၤ ၂၃ သီအနံၤ တၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲသုးကလၢၤအံၤဒီး မၤကဒီးဖဲလါမ့ၤ ၂၈ သီ ဟါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ထီၣ်န့ၢ်ကဒီး၀ဲကနဲလ့ပယီၤသုး...
လၢပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤအံၤတဆီပယီၤသုးဆဲးလဲၤထီၣ်ဆူလ့က့ၣ်,တးပီသုးကလၢၤ လဲၤလၢကျဲအခါဖီၣ်မၤသံကမျၢၢ်တဂၤ
လါယူၤ ၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤအံၤ လၢကမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ် ဘါအဂီၢ် ဖဲလါမ့ၤ ၂၈ သီအနံၤန့ၣ်ပယီၤသုးကျိၤနီၣ်ဂံၢ်အဂၤ(၁၅၀)ဃၣ်ဃၣ်ဟဲထီၣ်တုၤ၀ဲလၢပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤ၀ံၤ ခဲအံၤဆဲးလဲၤ ထီၣ် ၀ဲဆူလၢလ့က့ၣ်ဒီးတးပီးသုးကလၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤပယီၤသုးတဖၣ်ဟဲထီၣ်တတုၤဒံးလၢလ့က့ၣ်ဒီးတးပီသုးကလၢၤဒံးဘၣ်အသိး အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်ဘျီ၀ဲအံၤ တဟဲထီၣ်လိၤလိၤလၢကါကျဲဘၣ်မ့မ့ၢ်တခီဟဲထီၣ်၀ဲလၢကစၢၢ်ကျဲတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးတဖၣ်အံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲလၢကျဲတုၤဖဲတမီးဒီးကရူၢ်ပူၤအခါန့ၣ် ဖီၣ်မၤသံ၀ဲကမျၢၢ်လၢအလဲၤဃုအီၣ် ကုၤတလးအီဒံၣ်လၢပှၢ်ပူၤတဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့(၁) သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးန့ၣ်ဟဲထီၣ်လၢတးပီသုးကလၢၤတတုၤဒံးဘၣ်.အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်ကျဲလၢပနွဲၢ်ကျါထီၣ်လၢကစၢၢ်ကျါလီၤက့ၤလၢတမီးဒီးသ၀ီ.မ့၀ံၤဖီၣ်မၤသံပှၤသ၀ီဖိတဂၤဘၣ်လၢအလဲၤဃုအီၣ်ကုၤတလးအီဒံၣ်.မၤသံ၀ဲလၢတမီးဒီးဒီးနီၣ်ကတိးကျိဘၢၣ်စၢၤ န့ၣ်.ပှၤလဲၤထံၣ်လဲၤဟံက့ၤအစိၣ်ဖဲမဟါတဟါအနံၤလီၤ.ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤတဟဲထီၣ်လိၤလိၤလၢကါကျဲဘၣ်.ဟဲထီၣ်၀ဲလၢကစၢၢ်ကျဲတၢ်လီၢ်လၢပှၤတဆိမိၣ်ဘၣ်န့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤဒ်သိးဟဲထီၣ်ဆူလ့က့ၣ်,တးပီသုးကလၢၤသုတန့ၢ်တဂ့ၤအဂီၢ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)အပှၤအိၣ်ခိး၀ဲလၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤအဃိ မ့ဆဲးဟဲထီၣ်န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်သ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ခိၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတချုးပယီၤသုးတဖၣ်အံၤဟဲထီၣ်တုၤလၢပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤဒံးဘၣ်ဟဲထီၣ်လၢကျဲအခါ ဖဲလါမ့ၤ ၂၅ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အပှၤတဘျီဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လ့က့ၣ်ဒီးတးပီပယီၤသုးကလၢၤလၢသုးဂံၢ်ဘါကအိၣ်၀ဲ(၈၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤ စးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ် တၢ်ဆီတလဲ အ၀ဲသ့ၣ်တအိၣ်နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒီးခီဖျိတၢ်လဲၤခးစဲးပြဲး၀ဲဒီးဒြိတလီၢ်လီၢ်အဃိ ပယီၤသုးတဖၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢတဘူၣ် လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးအံၤကမၤတပျုၤတပျီၤတၢ်အါထီၣ်သ့ဝဲအဃိကၠိဘၣ်မူဘၣ်ဒါကအိၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ကၠိအဂ့ၢ်(KECD)ဟ့ၣ်ပလီၢ်
လါယူၤ ၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤလၢကီၢ်ရ့ၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်က့ၤဝဲဒုးတၢ်ယၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအသဟီၣ်ဟဲဆူၣ်ထီၣ်ဝဲဒီးတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်ဟဲအါထီၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါအပှၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်အါအဃိသုးကီၣ်ကးအံၤကမၤတပျုၤတပျီၤတၢ်အါထီၣ်သ့ဝဲအဂ့ၢ်(KECD)စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤအဖီခိၣ်(၂၀၂၅-၂၀၂၆)တၢ်မၤလိနံၣ်အတီၢ်ပူၤကၠိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်ကၠိအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်က အိၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ကၠိ, ကမၤသကိးတၢ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤဘံၣ်ဘၢကရူၢ်အဂ့ၢ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူဟ့ၣ်ပ လီၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ပယီၤသုးဘၣ်ပျၢ်စုပျၢ်ခီၣ်အသုးကလၢၤတဖၣ်အါထီၣ်ဒီးအပှၤသံဘၣ်ဒိအါဝဲအဃိကဟဲက့ၤမၤကၣ်က့ၤတၢ်ဒီးကမၤတပျုၤတပျီၤတၢ်အါထီၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. အဃိကၠိအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲတဖၣ်ကမၤသကိးတၢ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤတၢ်ပၢတၢ်ပြးဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢက ရူၢ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်. ကၠိအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖး,တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တၢ်ဒီးသုတပၥ်လၢတၢ်ဖှံဖှံညီညီတဂ့ၤ. ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ဖိလံၤအတၢ်ပူၤဖျဲးဒီးသးသမူတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢန့ၣ်အိၣ်လၢကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအစုပူၤစ့ၢ်ကီးလီၤ. အဃိန့ၣ်ကပၥ်ကဲ ဝဲဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဒီးတၢ်ဒုးပလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်,ကလူၤပိၥ်မၤထွဲဝဲအဂ့ၤကတၢၢ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဟီၣ်ကဝီၤလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အလီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတအိၣ်အလီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤဟဲမၤဝဲ တၢ်တတၢၤတနါသ့ဝဲထီဘိအဃိတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၅-၂၀၂၆)တၢ်မၤလိနံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်,တၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤကအိၣ်အါ န့ၢ်ဒံးဝဲနံၣ်လၢအပူၤကွံၥ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ(၂၉)သီအနံၤဟါခီအဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ် ဖဲဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်-ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်, တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်, သ့ၣ်ဘီဘိကရူၢ်, ဖဲ(ကွံလၢၢ်ဆှုၣ်)သဝီအပူၤခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ(ကွံလၢၢ်ဆှုၣ်ကၠိဖိ)ဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး ကီးတရံး-တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်, ရၤမတံကလံၤထံး, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ပူၤမ့ၢ်လၢဒုးယၤဆူၣ်ဝဲ အဃိကမျၢၢ်ဒီးကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သံဘၣ်ဒိဝဲဒီးတနံၣ်အံၤကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အိးထီၣ်က့ၤအဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဝဲလံအဃိလၢဖိဒံဖိ သၣ်ဒီးကၠိသရၣ်/သရၣ်မုၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်ကီၢ်ဆၣ်ကရူၢ်ခိၣ်နၢ်,ဒူသဝီခိနၢ်ဘၣ်ထွဲတဖၣ်ကတၢၣ်ပီၣ်သုးကျဲၤန့ၢ်ဝဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်အဂ့ၢ်(KECD)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်လၢအပူၤကွံၥ်န့ၣ်သုးကီၣ်ကးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒီးဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအဃိတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်,တၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤဒီးတၢ်တၤတၢ်ကအိၣ်အါဝဲဘၣ်ဆၣ်ဒ်သိးကၠိအိးထီၣ်ကန့ၢ်အဂီၢ်ဒီးကလဲၤတရံးအသးအဂီၢ်ကီၢ်သူလ့ၤကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤအိၣ်ဒီးတၢ်မၤသကိးတၢ်,တၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢလၢအဂ့ၤကတၢၢ်အဂ့ၢ်(KECD)အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိတနံၣ်အံၤန့ၣ်သူမွဲကျိကၢၢ်နံၤဒီတကျိၤပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤအသးသ့ၣ်တဖၣ်ကညီဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအမဲညါခံခီခံကပၤဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအသးဟီၣ်ဆူၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဖီခိၣ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တနီၤတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤတၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်တလဲၤသရံးဘၣ်သးဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ် ဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လီၢ်ကဝီၤကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ် အသိးန့ၣ်လီၤ.
(KNU)ကကွဲးဝံၤမၤချ့ထီၣ်မုၣ်ခွါတၢ်ထဲသိးတုၤသိးဖီလစံၣ်အဂီၢ်ကဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်(KWO)စံးဝဲ
လါယူၤ ၂သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤတဖၣ်အတၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ကအိၣ်ဝဲအဂီၢ်မုၣ်ခွါတၢ်ထဲသိးတုၤသိးအဖီလစံၣ်ဒီးတၢ်မၤတကွီၣ်တဖၣ်အံၤ,(KNU)ကကွဲးဝံၤမၤချ့ထီၣ်ဝဲအဂီၢ်ကဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(KWO)ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢစံးကတိၤပၥ်ဖျါဝဲလၢကီၢ်သူလ့ၤပိၥ်မုၣ်တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်လံၥ်ပၥ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်သူလ့ၤပိၥ်မုၣ်တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤတၢ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်ဝဲခါဆူညါတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အကျါ,ဘၣ်ဃးဒီးမုၣ်ခွါတၢ်ထဲသိးတုၤသိးဖီၣ်လစံၣ်အံၤ(KNU)ကကွဲးဝံၤမၤချ့ထီၣ်ဝဲအဂီၢ်တၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ဝဲဒီးကဘၣ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါဝဲအသိး,အရ့ဒိၣ်ဝဲလၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်အပူၤပိၥ်မုၣ်အတၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ကအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(KWO)(ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢခိၣ်)နီၢ်ကညီဖီစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ဒ်ပတၢ်ပညိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်လီၤဆီအပူၤတၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်အကျါပိၥ်မုၣ်တဖၣ်ကဘၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်,တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်အပူၤအစှၤကတၢၢ်(၃၀)မျးကယၤပိၥ်မုၣ်တဖၣ်အတၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ကအိၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်,ပကဘၣ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါဒီးပကဘၣ်ဃ့ထီၣ်ဝဲ(KNU)လၢကမၤလီၤတံၢ်ဝဲခၢၣ်စးလၢဆှၢထီၣ်ဝဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ဂဲၤလိၥ်အပူၤပိၥ်မုၣ်တဖၣ်အတၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်လၢကပဘၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲလီၤ.ဘၣ်မနုၤဃိလဲၣ်န့ၣ်ပမ့ကွၢ်က့ၤလၢ(တအီ)ပိၥ်မုၣ်တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်ပဒိၣ်အပူၤန့ၣ်,ပိၥ်မုၣ်န့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်အါန့ၢ်ဒံး(၅၀)မျးကယၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ပမၤလိန့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လၢအအိၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ပိၥ်မုၣ်ခၢၣ်စးတၢ်ပၣ်ဃုၥ်မၤသကိးတၢ်(၃၀)မျးကယၤအံၤကဘၣ်အိၣ်ဝဲလၢဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့တဖၣ်အပူၤ,ကီၢ်ရ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ,သုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးပှၤတဝၢကရူၢ်ကရၢတဖၣ်အပူၤဖဲတၢ်ကမၤဝဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ခီကရဲး(၁၈)ဘျီတဘျီအပူၤအခါအဂ့ၢ်,ကတိၤပၥ်ဖျါဝဲလၢလံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်သူလ့ၤပိၥ်မုၣ်တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်မူးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤတၢ်မၤဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ(၂၇)သီတုၤ(၂၉)အနံၤဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤတၢ်ကတိၤတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲတကီၢ်ခါခဲအံၤထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သး,ကညီပိၥ်မုၣ်တဖၣ်တၢ်ပၣ်ဃုၥ်မၤသကိးလၢထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,တၢ်ကမၤလီၢ်ကွံၥ်တၢ်မၤလံၣ်မၤလီတၢ်လၢကလံၤကျါ,တၢ်ကတီၤန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤ,ပိၥ်မုၣ်ခွဲးယၥ်လၢကမၤမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်လၢကီၢ်သူလ့ၤဃုၥ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢခိၣ်နၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးကဒုးထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤမၤအါထီၣ်ပိၥ်မုၣ်အတၢ်ပၣ်ဃုၥ်မၤသကိးတၢ်လၢတၢ်ပၢတၢ်ပြးဒီးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဖီၣ်လစံၣ်တဖၣ်အပူၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်,လံၥ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤမ့ၢ်ခီၣ်ခါအဆိကတၢၢ်တခါလၢအထုးဖှိၣ်ဝဲပိၥ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိလၢအလီၤဆီလိၥ်အသးတဖၣ်ဒ်သိးကအိၣ်ကတဲၥ်ကတီၤအသးလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးလၢအိၣ်ဒီးနီၢ်ကစၢ်တၢ်ပၢလီၤသးအဂီၢ်ဒီး,တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤပိၥ်မုၣ်ခိၣ်နၢ်ခၢၣ်စး,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပူၤကညီဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်,ပှၤသ့ပှၤဘၣ်တဖၣ်ဃုၥ်ဒီးတမှံၤပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်ဘၣ်ဃးကီၢ်ပယီၤဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးခဲလၢၥ်(၁၄၀)ဂၤပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လၢကမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါအဂီၢ်ပယီၤသုးဟဲထီၣ်တုၤလၢပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤ
လါမ့ၤ ၃၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လ့က့ၣ်ဒီးတးပီးပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ လၢကမၤအါထီၣ် သုးဂံၢ်ဘါအဂီၢ် တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးဟဲထီၣ်တုၤ၀ဲလၢသထူၣ်ကီၢ်ဆၣ် ပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤလံ အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ခိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးအံၤလၢကဟဲထီၣ်မၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါဆူလ့က့ၣ်ဒီးတးပီသုးကလၢၤအံၤအဂီၢ် ဖဲအပူၤကွံၥ်နွံအခါပယီၤသုးနီၣ်ဂံၢ် (၂၀၀)ဘျဲၣ်ဟဲထီၣ်တုၤ၀ဲလၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဘူးဒးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA) သုးခိၣ်ဘိၤဘံၣ်အဟီၣ်က၀ီၤ ကၠီတလူၢ်သ၀ီပူၤ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲထီၣ်တုၤ၀ဲလၢပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤလံ အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့ၢ်လီၤဖဲ ၂၈ သီတနံၤန့ၣ် ခဲအံၤပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်တုၤလီၤလၢပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤလၢၤလံ လၢကဟဲထီၣ်ဆီတလဲအပှၤဖဲလ့က့ၣ်ဒီးတးပီသုးကလၢၤန့ၣ်.အခဲအံၤမူခိၣ်စူၤအ၀ဲသ့ၣ်တဟးထီၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးပနွဲၢ်ကျါသုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်ပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ်တုၤခဲအံၤတဖၣ် သုးဂံၢ်ဘါကအိၣ်၀ဲ(၁၂၀)ခိၣ်ဃၢၤဒီး လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးဟဲထီၣ်၀ံၤသုးလီၢ်လံၤလၢအိၣ်ဃၥ်သုးကလၢၤအံၤအပူၤတဖၣ် က့ၤလီၤဆူလၥ်ခီတကပၤကအိၣ်လၢအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ်တုၤသ့ၣ်တဖၣ်ခဲအံၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတအိၣ်၀ဲနီမံၤဒံးဘၣ်အသိး ကဆဲးလဲၤထီၣ်ဆူလ့က့ၣ်,တးပီ သုးကလၢၤဒံးဧါဒုတသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိပယီၤသုးဟဲထီၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ဒုး ကကဲထီၣ်ကဒါလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ် လ့က့ၣ်ဒီးတးပီပယီၤသုးကလၢၤလၢအအိၣ်ဘူးလိၥ်သးခံဖျၢၣ်အံၤ ဆီတလဲအပှၤ တအိၣ်နီတဘျီဒံးဘၣ်အသိး သုးကလၢၤခံဖျၢၣ်အံၤအပူၤသုးဂံၢ်ဘါပၥ်ဖှိၣ်ကအိၣ်၀ဲ(၈၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ခိၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးမဲးပြ့ခံသုးကလၢၤလၢအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီအနံၤလၢဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA) သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲအံၤ သုးမီၤစိရိၤအံၤလၢကဟဲက့ၤဆ့ၣ်နီၤကဒါ၀ဲအဂီၢ်ဖဲအပူၤကွံၥ်ခံနွံဃၣ်ဃၣ်အခါန့ၣ် ပယီၤသုးဂံၢ်ဘါ(၄၀၀) ဃၣ်ဃၣ်မၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါလၢဘံလ့ဒီးနးကၠံတကပၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
သ့ၣ်ဘီဘိကရူၢ်ပူၤ ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ကွံလၢၢ်ဆှုၣ်သ၀ီ ကၠိဖိဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤ
လါမ့ၤ ၃၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၂၉ သီ ဟါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ် သ့ၣ်ဘီဘိကရူၢ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ကွံလၢၢ်ဆှုၣ်သ၀ီပူၤ ကၠိဖိဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ကွံလၢၢ်ဆှုၣ်သ၀ီအပူၤ ဖဲမဟါကဘၣ်ဖဲဟါခီ ၆း၃၀ ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤ တ့ၢ်လီၤ ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤ(၁)ဖျၢၣ်ဒီး ကၠိကရၢၢ်ပူၤ ဟံၣ်ဒွဲကပၤ(၁)ဖျၢၣ်အဃိ ပှၤကၠိပိၥ်ခွါ(၄)ဂၤ ဘၣ်ဒိဘၣ် ထံးအကျါတဂၤန့ၣ်ဘၣ်ဒိနးတစဲးအဃိတၢ်ဆှၢထီၣ်၀ဲဆူယိၤကီၢ်တၢ်ဆါဟံၣ်တကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလီၢ်က၀ီၤဆူၣ်ချ့မူဒါခိၣ် စီၤလါ၀ါ စံး၀ဲလၢ“အလီၤတဲၥ်န့ၣ်ဘၣ်ဖဲကၠိဘီဒၢၣ်ကပၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤကၠိဖိဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအံၤ မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပိၥ်ခွါဖိလဲလဲလီၤ.ပှၤလွံၢ်အံၤအကျါဘၣ်ဒိနးနးကျံၤကျံၤန့ၣ်အိၣ်ထဲတဂၤလီၤ.မ့မ့ၢ်အ၀ဲသၢဂၤခီန့ၣ်ဘၣ်ဒိတနးထဲန့ၣ်လီၤ.လၢအဘၣ်ဒိနးတဂၤန့ၣ်ကျိဖးဒိၣ်အက့ဘၣ်ဖျိးဘၣ်အခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်,အကံၣ်ဒုၣ်ဖျိမီၤနီၤ.ဘၣ်ကိၢ်ကိၢ်လၢၤလၢၤအသွံၣ်ထီၣ်အါအဃိပှၤဆှၢထီၣ်အီၤဆူယိၤကီၢ်(ဖိးဖြး)တၢ်ဆါဟံၣ်.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွံလၢၢ်ဆှုၣ်သ၀ီပူၤကၠိလၢကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ကဲထီၣ်ခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ (KECD) စုတီၤဖီလၥ်ကၠိတဖျၢၣ်အသိး ဒီး ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤတၢ်ဘျီ၀ဲအံၤတမ့ၢ်လၢကၠိထီၣ်အဆၢကတီၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဃိ သ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပျံၤ တၢ်ဖုးဒီးတနီၤန့ၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးအိၣ်၀ဲလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအလီၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ အအိၣ် န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီ ၂း၀၀ နံၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢသ့ၣ်ဘီဘိသ၀ီအပူၤ ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီးမ့ၣ်ပိၢ် (၁)ဖျၢၣ်ကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ ၂၅ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး တၤအုးထၣ်သ၀ီလၢအိၣ်ဘူး၀ဲဒီးကွံလၢၢ်ဆှုၣ်သ၀ီအံၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ် လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤအမဲၥ်ညါဟံၣ်ဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤကဲထီၣ်ဒံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤသ့ၣ်ဘီဘိဟီၣ်က၀ီၤဃုၥ်ဒီးပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢသ့ၣ်တဖၣ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်...
တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ ပယီၤသုးကလၢၤထုးလီၤကွံၥ်သး(၂)ဖျၢၣ်
လါမ့ၤ ၃၀သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၆),ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်, ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ ပယီၤသုးကလၢၤထုးလီၤကွံၥ်သးခံဖျၢၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ KNLA အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးကလၢၤခံဖျၢၣ်လၢထုးလီၤသးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ထိကၠိပယီၤသုးကလၢၤဒီးမီခံပယီၤသုးကလၢၤအဂ့ၢ် KNLAသုးရ့ၣ်(၂၀၁)အပှၤဘၣ်မူစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိကၠိပယီၤသုးကလၢၤအံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ် လါမ့ၤ ၂၈သီ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢတီခိၣ်ရိၣ်မဲသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲ ကနဲလ့သုးကလၢၤဝံၤအလီၢ်ခံတနၤဃီဝဲန့ၣ် န့ၣ်ပယီၤသုးလၢအအိၣ်ဖဲထိကၠိသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်နုၥ်လီၤဝဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအသိးဖဲတဂီၤအံၤနၣ်ရံၣ် ၁၀ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် မီခံပယီၤသုးစ့ၢ်ကီးထုးလီၤကွံၥ်သးဒီးမ့ၢ်လဲၤတုၤဖဲလဲၣ်န့ၣ်တၢ်တသ့ၣ်ညါအီၤဒ်ဘၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ KNLA သုးရ့ၣ်(၂၀၁) အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီး မီခံသုးကလၢၤဒီးထိကၠိသုးကလၢၤပယီၤသုးထုးလီၤကွံၥ်သးအဖီခိၣ်န့ၣ် KNLAသုးရ့ၣ်(၂၀၁) အသုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤဘုဖီစံးဝဲဒၣ်လၢ“ကနဲလ့သုးကလၢၤအံၤ မ့ၢ်သုးကလၢၤတဖျၢၣ်လၢအရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်လၢ ထိကၠိသုးကလၢၤဒီးမီခံသုးကလၢၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၥ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်(၁၂၀)အိၣ်ခံခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကနဲလ့သုးကလၢၤလီၤလံဘျီန့ၣ် ထိကၠိသုးကလၢၤပှၤခးစၢၤအဝဲသ့ၣ်ကျိဖးဒိၣ်တအိၣ်ဘၣ်အသိးမီခံစ့ၢ်ကီးပှၤခးန့ၢ်အီၤကျိဖးဒိၣ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်.ခံခါတခါန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကတူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢအလီၢ်ခံန့ၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိလီၤသတြူၤကွံၥ်ဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ထိကၠိပယီၤသုးကလၢၤန့ၣ် ပယီၤသုး ခီၣ်သုးကရ့ၣ် (ခလရ-၃၂)ဒီး ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၅၅)အိၣ်ဆီလီၤသးပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၂၇)ဂၤဃ့ၢ်ဖျိးဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်စုကဝဲၤ,မီခံသုးကလၢၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပယီၤသုး ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၅၅)ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီး မ့ၢ်အလဲၤဃ့ၢ်ဖဲလဲၣ်န့ၣ် တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါအီၤအဖၢမ့ၢ်အဂ့ၢ် KNLAသုးရ့ၣ်(၂၀၁)အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလီၤ တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤကီၢ်ဆၢ သ့ၣ်ဘီဘိပယီၤသုးကလၢၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒီး လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဒ်န့ၣ်အဖီခိၣ်သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဃိ ဘျၢၣ်ဒိၣ်,သ့ၣ်ဘီဘိ,ဝၣ်မံၤထၣ်,လ့ဂီၤ,စိၤစံမၠဲၣ်ခဲလၢၥ်သဝီတစှၤန့ၣ်(၅)ဖျၢၣ်လီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်သးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ယပၣ်ဒီးခိရံယါထံကီၢ်ကကိးကဒီးမဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢကသုးလီၢ်သုကျဲဆူအထံအကီၢ်
လါမ့ၤ ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤ ယပၣ်ထံကီၢ်ဒီးခိရံယါထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အံၤ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢ ကကိးကဒီး၀ဲဒဲက၀ီၤပူၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်လၢကသုးလီၢ်သုးကျဲဆူအထံအကီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲက၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲပူၤကွံၥ်တနွံဃၣ်ဃၣ်အခါ ယပၣ်ထံကီၢ်,ခိရံယါထံကီၢ်ဒီး(UNHCR)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဟဲလီၤအိၣ်ဖှိၣ်အခါတဲလီၤ၀ဲလၢ ကကိး၀ဲ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဒီး အတၢ်ကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဘျီ၀ဲအံၤတကိး၀ဲပှၤနီၣ်ဂံၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဘၣ်,ကကိးဒၣ်ထဲတဆံးတက့ၢ်လီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤပှဲၤစ့ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီ တၢ်ကစီၣ် ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်တခါခဲအံၤဟဲကဲထီၣ်သးသတူၢ်ကလၥ်လၢယပၣ်,ခိရံယါထံကီၢ်ဒီး(UNHCR)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဟဲဟးဘျီတဲလိၤ၀ဲဒ်န့ၣ်လီၤ.ကအိးထီၣ်လၢဒဲက၀ီၤကိးဘ့ၣ်ဒဲးဒုပတနၢ်ဟူတၢ်နီတမံၤဘၣ်.ဒ်သိးပသ့ၣ်ညါန့ၣ်အအဲၣ်ဒိးကိး၀ဲပှၤစှၤ ကိၥ်ဒူၣ်ဖိလီၤ. တဲ၀ဲဒ်န့ၣ်ဘျီပှၤတီၣ်ထီၣ်၀ဲဒီဒူၣ်န့ၣ်.မ့ၢ်ကကိး၀ဲဆံးအါလဲၣ်ဒုပတဲတဘၣ်ဒံးဘၣ်.ပအဲၣ်ဒိးတဲကမျၢၢ်လၢပှၤဟဲကိးတၢ်ခဲအံၤတဟဲလၢပအိၣ်လိၤလိၤဘၣ်.မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်တခါအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲလၢအနီၢ်ကစၢ်တဲ၀ဲလံအဃိတီၣ်ထီၣ်သကိးမ့ၢ်န့ၢ်လဲၤဘၣ်ဒီးလဲၤ,မ့တလဲၤဘၣ်တဖၣ်ခီဒုနၢ်ပၢၢ်လိၥ်သးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အတၢ်ဟဲကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဘျီ၀ဲအံၤတမ့ၢ်လၢအဘၣ်ဃးဘၣ်ထွဲလိၥ်သးဒီးကီၢ်အမဲရံကၤအတၢ် နဲၣ်လီၤ ဘၣ်ဒီးလၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အံၤတမ့ၢ်လၢထံကီၢ်ဒိၣ်ထီဘၣ်အဃိ တၢ်ကိးတၢ်ဘျီ၀ဲအံၤဒဲက၀ီၤလၢအဂၤတပၣ် ဃုၥ်၀ဲဘၣ်, တၢ်ကိး၀ဲဒၣ်ထဲမဲၢ်လးဒဲက၀ီၤတဘ့ၣ်ဧိၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပှဲၤစ့ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်တၢ်ကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤစ့ၢ်ကီးကဘၣ်မ့ၢ်ပှၤလီၢ်လံၤလၢအအိၣ်ဒီး(UNHCR)အတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အလံၥ်အလဲၢ်လီၤအသိးကဘၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအတီၣ်ထီၣ်တ့ၢ်ဃၥ်ကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်လၢအနံၣ်တဖၣ်အနံၣ်လီၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ကိးဘျီ၀ဲအံၤမ့ကိး၀ဲပှၤနီၣ်ဂံၢ်စှၤကိၥ်ဖိဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်တၢ်သးခုလၢကမျၢၢ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤ နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤဆါဒ့ စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒုကန့ၢ်တနွံဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဒံးလီၤ.ယသံကွၢ်လၢ(MOI)န့ၣ်ကဟံ၀ဲပှၤလီၢ်လံၤလၢတီၣ်ထီၣ်တ့ၢ်ဃၥ်အမံၤလၢအပူၤကွံၥ်,ပှၤလၢအမံၤလီၤတဲၥ်အတၢ်အိၣ်တ့ၢ်,အတၢ်ဘုးတးဃၥ်သးသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ.တမ့ၢ်လၢပှၤသီအဂီၢ်ဘၣ်.အ၀ဲသ့ၣ်ကိး၀ဲပှၤတဆံးတက့ၢ်လီၤပှၤကမျၢၢ်နၢ်ဟူဘျီပှၤဟဲတီၣ်ထီၣ်ဒီဒူၣ်.အိၣ်ဒံးလၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဃုထၢဒံးမီၤနီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ပသးခုဒိၣ်မးလၢအဟဲက့ၤကိးကဒါပှၤကညီစရီဒ်အံၤ.အမ့ကိးပှၤနီၢ်ဂံၢ်တဆံးတက့ၢ်ဘၣ်ဆၣ်ပသးခုလၢပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်န့ၢ်ဘၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လီၤ.အ၀ဲသ့ၣ်မ့လဲၤဘၣ်ဒုပသးခုလီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်ပအိၣ်ဖဲအံၤဖးယံၤလံကျဲတအိးထီၣ်သးနီတဘိဘၣ်အဃိမ့ၢ်တၢ်သးခုလၢပဂီၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ် လီၤ. ယပၣ်ဒီးခိရံယါထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်လၢအဟဲကိးမဲၢ်လးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိခဲအံၤန့ၣ် လၢအပူၤကွံၥ်တ့ၢ်ဖဲ(၂၀၀၆)အခါအဆိကတၢၢ်တဘျီ ဟဲကိးတ့ၢ်ဃၥ်၀ဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအိၣ်လံ၀ဲတဘျီဘၣ်ဆၣ် အခါဖဲန့ၣ်ပှၤဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်လဲၤသုးလီၢ်လဲၤအိၣ်ဆိး၀ဲလၢ ထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အံၤအပူၤအိၣ်၀ဲစှၤလီၤဒီးအါဒၣ်တက့ၢ်ပှၤလဲၤ၀ဲဆူကီၢ်အမဲရကၤဒီးအီးစထြ့လယါထံကီၢ်လၢအဂၤတဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤဃုၥ်ဒီးဒဲက၀ီၤလၢအဂၤကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤ ကီၢ်အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်ဆီတလဲသး၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲအပူၤကွံၥ်တနံၣ်အံၤလါယနူၤအါရံၤ ၂၀ သီ အနံၤန့ၣ် THE WHITE HOUSE ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢကပတုၥ်စိဃၥ်၀ဲတၢ်ကိး ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတစိၢ်တလီၢ်၀ံၤလီၢ်ခံယပၣ်ဒီးခိရံယါထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အံၤအတၢ်ကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဟဲက့ၤအိၣ်ဖျါထီၣ်ကဒါ၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲ ဆိၣ်စံမၠဲၣ် (DKBA)ဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်,ဘၣ်သံပှၤပိၥ်မုၣ်(၁)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိဖိသၣ်(၁)ဂၤ
လါမ့ၤ ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲရၤမတံဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤ,ဆိၣ်စံမၠဲၣ်သဝီ,ဖဲဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တၢ်လီၢ်အပူၤန့ၣ်ဖဲမဟါလါမ့ၤ(၂၈)သီအနံၤမ့ၢ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိဘၣ်သံဝဲပှၤပိၥ်မုၣ်(၁)ဂၤ,ဒီးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲဖိသၣ်ဖိ(၁)ဂၤအဂ့ၢ်ဒူသဝီအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤလၢတၢ်ကဟဲထီၣ်တိစၢၤမၤစၢၤဝဲအပှၤ(သ့ၣ်ဘီဘိ)သုးကလၢၤအဂီၢ်ဖဲလါမ့ၤ(၂၈)သီအနံၤန့ၣ်ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်ခီဃီဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤဒီးဖဲအဝဲသ့ၣ်ဟဲတုၤဃီဝဲဖဲဆိၣ်စံမၠဲၣ်(DKBA)ဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်သုးတၢ်ဒုးနဲၣ်ပျီပူၤအဆၢကတီၢ်ဘၣ်တၢ်ခိးခးဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်ခိးခးဝဲပယီၤသုးကျိလၢကဟဲထီၣ်တိစၢၤမၤစၢၤ(သ့ၣ်ဘီဘိ)သုးကလၢၤအံၤဒ်အဖီခိၣ်သုးကီၣ်ကးအံၤဖဲ(၂၈)သီမုၢ်ထူၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လၢကလံၤကျါကဘီယူၤတဆီဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲ(ဆိၣ်စံမၠဲၣ်)သဝီပူၤအဃိပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်သံကွံၥ်ဝဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ဒူသဝီအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒ်အံၤလီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ "ဖဲမဟါန့ၣ်တၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဒီးသုးကီၣ်ကးဖဲသုးတၢ်ဒုၣ်နဲၣ်ပျီပူၤအဃိပှၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲလီၤ. လၢသ ဝီအပူၤမုၢ်ဂါလၢအိၣ်တ့ၢ်ဃုၥ်ဒီးအဝၤဘၣ်ကလံၤတဂၤန့ၣ်ကဘီယူၤမ့ၣ်ပိၢ်အက့ဖျိးဘၣ်ဝဲအကိၥ်ဘိအဃိဘၣ်သံကွံၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢဖိသၣ်တဂၤန့ၣ်အစုဘၣ်ဒိဝဲလီၤ. အခဲအံၤပှၤတဟဲက့ၤလၢသဝီပူၤဒံးဘၣ်အဃိပှၤကမၤစၢၤဝဲတအိၣ် ဒံးဘၣ်" အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကဟဲထီၣ်မၤစၢၤဝဲ(သ့ၣ်ဘီဘိ)ပယီၤသုးကလၢၤအံၤအဂီၢ်ပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်အပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၇၂)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခီဖျိလၢဘၣ်တၢ်ခိးခးဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်ဝဲအဃိပယီၤသုးအပှၤ(၂၂)ဂၤအကျါဃုၥ်ဒီးအသုးရ့ၣ်ခိၣ်ခံသ့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ဝဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤဒီးကတီၢ်အံၤကၠီၣ်တဲၣ်သုးတကပၤဖီၣ်ဃၥ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သိၣ်မှံသုးကရူၢ်ဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်ဝဲ(၁၅)ဂၤဒီးပယီၤသုးလၢအိၣ်တ့ၢ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်သံကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်သိၣ်မှံတၢ်ပၢၢ်ဆၢအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
(သုးက့-၄)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢတၢ်ကပၢၢ်ဆၢထီဒါသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်(KNDO)မၤဝဲသုးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သိၣ်လိ(၁)တဝီဝံၤဝဲ
လါမ့ၤ ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၄),လၢၢ်မုၢ်လါကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢတၢ်ကပၢၢ်ဆၢထီဒါသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်ကညီဒီကလုၥ် ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)သုးရ့ၣ်-၇ မၤဝဲတၢ်ပျၢ်သုးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သိၣ်လိ(၁)တဝီဝံၤဝဲဖဲလါမ့ၤ(၂၅)သီအနံၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဘျံးဒဝဲၢ် ကီၢ်ရ့ၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၂၉)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတကီၢ်ခါတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဆၢကတီၢ်အံၤအပူၤလၢတၢ်ကဒိၣ်စိန့ၢ်ဝဲဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢခါဆူမဲၥ်ညါတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံး တၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢတၢ်ကပၢၢ်ဆၢထီၣ်ဒါဝဲသုးမီၤစိရိအဂီၢ်သးစၢ်သနၢၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအဃိဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်သိၣ်လိအံၤလီၤအဂ့ၢ် KNDO သုးရ့ၣ်-၇, အသုးဒ့-၅ အသုးဒ့ခိၣ်(ဘးဟူၣ်)စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ် လီၤ. "တကီၢ်ခါတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဆၢကတီၢ်လၢတၢ်ကထီၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်အဂီၢ်ပလိၣ်ဘၣ်သုးမုၢ်သံၣ်ဘိဂံၢ်ဘါလီၤ. သုးမုၢ်သံၣ်ဘိ နီၣ်ဂံၢ်မ့ၢ်အိၣ်မးပမၤတၢ်ထီၣ်ဒိၣ်စိဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်ကန့ၢ်ဝဲလီၤ. ခါဆူညါပကဘၣ်မၤဝဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအိၣ်ဒံးအါမးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢထီဒါသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်ကတီၢ်အံၤတၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအပူၤန့ၣ်သးစၢ်သနၢၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလီၤ. အဃိမ့ၢ်တၢ်လၢပဘၣ်မၤအီၤန့ၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)သုးရ့ၣ်(၇)မၤဝဲသုးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သိၣ်လိ(၁)တဝီဘျီဝဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲသုးရ့ၣ်(၇)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးတၢ်သိၣ်လိတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၥ်ဝဲခံလါအတီၢ်ပူၤဒီးပှၤထီၣ်တၢ်သိၣ်လိဖိဖျိထီၣ်ဝဲခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၁၇၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်သုးဒ့ခိၣ်(ဘးဟူၣ်)စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပျၢ်သုးတၢ်သိၣ်လိတဘျီအံၤအပူၤကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ-KNDO, သုးရ့ၣ်-၇ အသုးရ့ၣ်ခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကၠီၣ်ထိ ဃုၥ်ဒီး သုးရ့ၣ်ခိၣ်ခံ, သုးဒ့ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဒီးသုးခိၣ်သုးနၢ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဘျံးဒဝဲၢ် ကီၢ်ရ့ၣ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်နံၣ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီ,(၂၀၂၄)နံၣ်အတီၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၄)မၤတ့ၢ်ဒံးဝဲတၢ်ပျၢ်ဝဲ(၆) လါအတီၢ်ပူၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးသုးကသံၣ်တၢ်မၤလိဒီးသုးတၢ်ဆဲးကျိၤဆဲးကျၢတၢ်မၤလိန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤလိတဘျီအံၤအပူၤစ့ၢ်ကီးဂံၢ်ခီၣ် ထံးသုးကသံၣ်တၢ်သိၣ်လိဖိ(၆၅)ဂၤဒီးသုးတၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢတၢ်သိၣ်လိဖိ(၁၄)ဂၤ သ့ၣ်တဖၣ်ဖျိထီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်-ကညီသးစၢ်ကရၢပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.