သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်ခးလီၤတၢ်လၢသ့ၣ်ဘီဘိသဝီကရူၢ်ပူၤအဃိ,တးအုးထၣ်ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤ
လါမ့ၤ ၂၅သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၂၅)သီဂီၤခီအနံၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်ခးလီၤဝဲလၢသ့ၣ်ဘီဘိသဝီကရူၢ်ပူၤအဃိ,ဘၣ်ဒိဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိ(၂)ဂၤအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤအပူၤတဖၣ်အံၤခးလီၤဝဲတၢ်ဆူသ့ၣ်ဘၣ်ဘိသဝီကရူၢ်ပူၤအဃိလီၤတဲၥ်ဘၣ်ဝဲတးအုးထၣ်သဝီကမျၢၢ်(၂)ဂၤဒီး,ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ဘီဘိသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တဂီၤညါအံၤန့ၣ်လၢဂီၤလ့ၤသုးကလၢၤန့ၣ်ခးထီၣ်ဝဲဟီၣ်ဝံၤဇၣ်အဃိလဲၤလီၤတဲၥ်ဝဲလၢတးအုးထၣ်သဝီပူၤဒီးဘၣ်ဒိဝဲကမျၢၢ်(၂)ဂၤန့ၣ်လီၤ.တးအုးထၣ်သဝီမ့ၢ်ဒၣ်သ့ၣ်ဘီဘိကရူၢ်ဟီၣ်ကဝီၤလီၤ.အိၣ်စီၤစုၤဒီးသ့ၣ်ဘီဘိသဝီဖးယံၥ်ဖိညါ.ကဘီယူၤနါက့တဂီၤအံၤဟဲကွံၥ်ဝဲတၢ်လၢသဝီကရူၢ်အပူၤ(၃)ဖျၢၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်တဘၣ်လၢသဝီပူၤဘၣ်,ဘၣ်လၢသဝီချၢလီၤ.ဒီးမ့မ့ၢ်သ့ၣ်ဘီဘိသုးကလၢၤတခီကွံၥ်ထီၣ်ဝဲ(၄)ဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တးအုးထၣ်သဝီဖိလၢဘၣ်ဒိခံဂၤအံၤတၢ်ဆှၢဝဲဆူသ့ၣ်ဘီဘိကသံၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အစုပူၤဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးဝဲအဃိဂ့ၢ်ဝီၢ်အူတၢ်ဘၣ်ဆှၢဝဲဆူဖိးဖရၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတးအုးထၣ်ကမျၢၢ်(၂)ဂၤအတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဖီခိၣ်,ပှၤကွၢ်ထွဲသ့ၣ်ဘီဘိလီၢ်အိၣ်ကဒုဆူၣ်ချ့မူဒါခိၣ်သရၣ်စီၤလၣ်ဝါစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “အဝဲသ့ၣ်ဟဲန့ၣ်,ဂ့ၢ်ဝီၢ်အူတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိတနုၥ်လီၤဘၣ်လၢတၢ်ဆါဟံၣ်ဖဲအံၤအပူၤဘၣ်.တၢ်ဘၣ်ဆဲးဆှၢဝဲတဘျီဃီဆူဖိးဖရးတၢ်ဆါဟံၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤလီၤ.အဃိန့ၣ်အဘၣ်ဒိဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲတထံၣ်ဘၣ်ဒံးဘၣ်.တုၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်လၢန့ၣ်ဘျီမးပှၤဃ့ပှၤ(လံၥ်အုၣ်ကီၤသး)တဖၣ်အဃိန့ၣ်ယကမၤန့ၢ်က့ၤအီၤခဲအံၤလီၤ.ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ခဲမဟါမးပကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်အိၣ်သးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဂီၤလ့ၤပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤသုးကီၣ်ကးသုးဂံၢ်ဘါကအိၣ်ဝဲ(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးမ့ၢ်ဝဲခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်ခလရ(၅၈၅),(၅၅၉)ဒီး(၅၅၅)တဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးအိၣ်ဆိးဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးသုးကလၢၤအံၤအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၄)နံၣ်အပူၤခးလီၤဝဲ(၁၂၀)မမကျိဖးဒိၣ်တဖၣ်ဆူကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး,(၂၀၂၅)နံၣ်နုၥ်လီၤအပူၤခးလီၤတၢ်တအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်,လါမ့ၤ(၂၃)သီအပူၤတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဘျၢၣ်ဒိၣ်သုးကလၢၤအလီၢ်ခံတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၂၅)သီအနံၤအပူၤစးထီၣ်ခးလီၤဝဲတၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,သ့ၣ်ဘီဘိသဝီကရူၢ်အံၤကမျၢၢ်ဒူသဝီခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲ(၆)ဖျၢၣ်ဒီးသဝီကရူၢ်အပူၤဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲကၠီးခဲး,ဘျၢၣ်ဒိၣ်,လ့ဂီၤ,လူၤခိၣ်ထၣ်,ကွံလၢၢ်ဆှူၣ်,တးအုးထၣ်သဝီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,စးထီၣ်လၢတၢ်ထီၣ်ဝဲဘျၢၢ်ဒိၣ်သုးကလၢၤကတီၢ်ပူၤ,ဘျၢၣ်ဒိၣ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ဒီးသ့ၣ်ဘီဘိကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုတ့ၢ်လံဝဲအသးဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဘျၢၢ်ဒိၣ်သုးကလၢၤအလီၢ်ခံခီဖျိကဘီယူၤဟးတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်တကးဘၣ်,ဂီၤလ့ၤသုးကလၢၤစ့ၢ်ကီးခးစိလီၤဝဲတၢ်ဒ်အံၤအိၣ်ဝဲအဃိကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤလၢအိၣ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတဖၣ်တဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒံးဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်,ဘၣ်အိၣ်ဝဲလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအပူၤလီၤအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
သ့ၣ်ဘီဘိလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဒီတသဝီခီဖျိဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ဒုးကဆူၣ်ထီၣ်
လါမ့ၤ(၂၄)သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢတီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်(ဆိၤစံမၠဲၣ်)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲလၢတၢ်ဒုးကဆူၣ်ထီၣ်ဝဲလၢသုးကီၣ်ကးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဘၢၣ်စၢၤအဃိ,သ့ၣ်ဘီဘိကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဒီတသဝီဃၣ်ဃၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုကွံၥ်ဝဲအသးလၢသူမွဲကျိကၢၢ်နံၤအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်ဘီဘိသဝီကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသုးကွံၥ်ဝဲအသးဆူသူမွဲကျိကၢၢ်နံၤစးထီၣ်လၢတၢ်ထီၣ်ဒုး(ဘျၢၣ်ဒိၣ်)ပယီၤသုးကလၢၤအခါလံၤလံၤဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤအိၣ်ဝဲဖဲထံကျိနံၤသ့ဒံးဝဲဘၣ်ဆၣ်,တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဘျၢၣ်ဒိၣ်သုးကလၢၤအလီၢ်ခံတၢ်ဒုးမ့ဆူၣ်ထီၣ်ကဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲဆူကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ဘီဘိသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “အခဲအံၤခီဒုပှၤသဝီဖိတဖၣ်ကနၣ်တၢ်အိၣ်သးဒၢးအိၣ်ဆိပဲထံကျိနံၤလီၤ.ဟံၣ်ခိၣ်န့ၣ်မ့မ့ၢ်ထဲသ့ၣ်ဘီဘိသဝီဖိန့ၣ်အိၣ်လၢ(၂၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.ပကွၢ်က့ၤဖဲမဟါခီတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢဘျၢၣ်ဒိၣ်တကပၤဝံၤလံအဃိန့ၣ်,ယဆိမိၣ်တယံၥ်ဘၣ်ဒုကတုၤဃီၤလၢပအိၣ်လီၤ.ဒ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအိၣ်အသိးပှၤကမၤအဃိ,မ့မ့ၢ်ပဝဲတခီပကဘၣ်ပလဲၥ်ပသးလီၤ.ခဲအံၤဒုအိၣ်သ့ဒံးနါက့,မ့ဆူၣ်ထီၣ်ပမ့ဘၣ်စံၢ်ခီလၢယိၤကီၢ်တပၤဒီးပကစံၣ်ဝဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်ဘီဘိကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးအသီဖဲသူမွဲကျိနံၤတဖၣ်အံၤတနီၤစိၥ်ဃုၥ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတစံးတက့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်,တနီၤတၢ်တပၣ်ဃုၥ်ဝဲနီတမံၤဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တနီၤခီဖျိဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲသတူၢ်ကလၥ်အဃိလိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ခိၣ်ဒုး(တၤလးပၣ်)လၢကတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်တၢ်အိၣ်ကဒုးသးအလီၢ်လၢကဒီသဒၢမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်စူၤတၢ်ကိၢ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်အဝဲစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သူမွဲထံကျိကၢၢ်နံၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအံၤ,စးထီၣ်လၢအပူၤကွံၥ်တၢ်စးထီၣ်ဒုးဝဲ(ဘျၢၣ်ဒိၣ်)ပယီၤသုးကလၢၤအဆၢကတီၢ်(ဘျၢၣ်ဒိၣ်)သဝီလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ဟံၣ်ခိၣ်အဖျၢၣ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုအသးအိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတကတီၢ်ခါခဲတၢ်ထီၣ်ဒုးမၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲ(ဘျၢၣ်ဒိၣ်)သုးကလၢၤလံဘၣ်ဆၣ်,ခီဖျိကဘီယူၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒံးဝဲအဃိ,(ဘျၢၣ်ဒိၣ်)ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အံၤတက့ၤဘၣ်ဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒံးဘၣ်ဒီးကဘၣ်ဆဲးအိၣ်ကဒုဝဲအသးဒံးအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ထံကျိကၢၢ်နံၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိကိးဒူၣ်ဒဲးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးအဆၢကတီၢ်ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်ဟဲနုၥ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်အဆၢကတီၢ်,ကတီၢ်ယံၥ်အဂီၢ်ကလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်မိၢ်ပှၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၣ်ကၠီၣ်တဲပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤလၢ ကဟ့ၣ်ပိၥ်မုၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အိၣ်ဘှံးဒီးဟ့ၣ်အဘူးအလဲဖဲလုၢ်လၢ်ဟဲဆၢကတီၢ်
လါမ့ၤ ၂၃သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတလါတဘျီသွံၣ်ထံလုၢ်ဟဲဆၢကတီၢ်တၢ်ကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ဘှံး(ခွဲး)ဒီးကဘၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤအဘူးအလဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲတလါအံၤလါမ့ၤသၢနွံတနွံအပူၤန့ၣ်လီၤ. လံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲလၢပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤသ့ၣ်တဖၣ်သွံၣ်ထံလုၢ်လၢဟဲမုၢ်နံၤတဖၣ်အပူၤကဘၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်သါ(ခွဲး)ဒီးတၢ်မၤဘူးလဲအမဲၥ်ညါ,တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဒ်အမ့ၢ်(တၢ်ကဆှဲကဆှီPadsဘိၣ်)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်မၤကစၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကလီဝဲအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်အတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲသဲစးလၢပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ်,(KWO)ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢခိၣ်နီၢ်ကညီဖီစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ပၥ်လီၤအကျိၤအကျဲလၢပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒ်အံၤဒုမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤလီၤ.ကြၢးကဲထီၣ်ဝဲအသးလၢတၢ်လီၢ်ကိးတီၤလီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပကဲပိၥ်မုၣ်န့ၣ်ဖဲပလုၢ်လၢ်ဟဲဒ်အံၤအဆၢကတီၢ်တဂၤဒီးတဂၤတဒ်သိးလိၥ်အသးဘၣ်.ပှၤတနီၤနီၤတူၢ်ဘၣ်ဝဲနးမးလီၤ.ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်ဒၣ်န့ဆၢၣ်လီၤ.ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ကလီဝဲပိၥ်မုၣ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဖဲမုၢ်နံၤအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ကဲဘျူးလၢပိၥ်မုၣ်တၢ်လၢၥ်ဘူၣ်လၢၥ်စ့ၤအဂီၢ်လီၤ.တၢ်ပၥ်လီၤအိၣ်လံဘၣ်ဆၣ်ပကဘၣ်ကွၢ်ကဒါက့ၤလၢတၢ်မၤကစၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ကမၤဝဲလီၤ.ယဆိမိၣ်ဒုကကဲထီၣ်တၢ်တၤတၢ်လၢတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲသဲးစးတၢ်ဘျၢလၢပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အံၤမ့ၢ်ဒ်သိးတၢ်ကမၤဂုၢ်ထီၣ်ပသီထီၣ်က့ၤဝဲပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အကံၢ်အစီအဂီၢ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ခွဲးဟ့ၣ်ယၥ်ဝဲပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤတဖၣ်အသိး,မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ဘှါရှဲက့ၤ(ကလံၤစိးပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်ကရၢ)တဖၣ်အတၢ်ဃ့ထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၄)နံၣ်လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်(၂၈)သီအနံၤတၢ်မၤဝဲ(ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိမုၢ်နံၤ)တၢ်ပၥ်ဖျါ(၉)ထံၣ်အကျါလၢအမ့ၢ်ဝဲနီၢ်ဂံၢ်(၈)ထံၣ်တထံၣ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲလၢလံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်တဖၣ်အပူၤတၢ်ကဘၣ်မၤလီၤစှၤဝဲတၢ်လၢအတထဲသိးတတုၤသိးလၢပိၥ်မုၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ဒီး,တၢ်ကဘၣ်စိၥ်ကဖီထီၣ်ဝဲပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မုၣ်တဖၣ်စၢၤသွဲၣ်(မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေး)တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤသဲးစးလၢပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤပှၤမၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်အံၤတၢ်ကတိၤဆှၢနုၥ်ဝဲအီၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ(၇)သီအပူၤဝံၤအလီၢ်ခံစှၤနွံအတီၢ်ပူၤတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,(YCO)ပှၤဟူးဂဲၤလၢပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤအိၣ်ထီၣ်အလီၢ်ခံလၢတၢ်ကလူၤပိၥ်ထွဲမၤထွဲအီၤအဂီၢ်ကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,(YCO)ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီကရၢ,တၢ်ဘျၢသဲစးဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ(ဒီၣ်သူဇၣ်ကၠဲၤ)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ထုးထီၣ်ဝဲသဲစးလံၥ်လဲၢ်ဒုလၢပှၤမၤတၢ်ဖိပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤတဖၣ်အဖီခိၣ်အဂီၢ်ဒုအိၣ်လံ,နါက့လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အပူၤတၢ်လူၤပိၥ်မၤထွဲအီၤအိၣ်တအိၣ်တခီန့ၣ်,ကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်မီၤ.မ့ၢ်တၢ်မၤထွဲအီၤအိၣ်ဧါတအိၣ်ဧါ.အဒိတၢ်မၤထွဲအီၤမ့တအိၣ်တၢ်မ့ဆဲးလဲၤခီပတၥ်ဒံးဝဲပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်ခီန့ၣ်,တၢ်ဟံးထီၣ်အရ့ကအိၣ်ဝဲဒ်လဲၣ်တၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်ကရူၢ်ကရၢတခီမ့ၢ်ကအိၣ်ဧါတၢ်ပိၥ်ထွဲထီၣ်ခံတဖၣ်ကအိၣ်ဝဲဒ်လဲၣ်ခီလဲၣ်န့ၣ်,ပကဘၣ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘျၢသဲးစးလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤအဂီၢ်အံၤတၢ်မၤကစၢ်ခိၣ်နၢ်ဒီးပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ခံခီခံကပၤဘၢၣ်စၢၤကဘၣ်သ့ၣ်ညါထွဲဝဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်(ဒီၣ်သူၣ်စၣ်ကၠဲၤ)စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ပိၥ်မုၥ်ပိၥ်မၢၤပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖဲတူၢ်ဘၣ်ဝဲတလါတဘျီသွံၣ်ထံလုၢ်လၢဟဲအဆၢကတီၢ်တဘၣ်မဲၥ်ဆှးလၢကဘၣ်ဃ့ခွဲးပၥ်ဖျါထီၣ်အသးဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဒူသးဒူလၢတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခွဲးယၥ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်အဝဲဆီၣ်တခူစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(၁၂)ဝီတဝီ(BMA)မၤတၢ်ဃုထၢခိၣ်နၢ်သီဝံၤအလီၢ်ခံပၥ်လီၤဝဲခါဆူညါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအခိၣ်သ့ၣ်(၆)ထံၣ်
လါမ့ၤ ၂၃သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢမဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်တၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤ,လါမ့ၤ(၂၁)သီဒီး(၂၂)သီအနံၤကီၢ်ပယီၤကသံၣ်ပှၤကူၣ်သ့ကူၣ်ဘၣ်ကရၢ(BuramMedicalAssociation)(BMA)မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်ဒီး(၁၂)ဝီတဝီတၢ်ဃုထၢခိၣ်နၢ်သီတဖၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံပၥ်လီၤဝဲခါဆူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအခိၣ်သ့ၣ်(၆)ထံၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါခိၣ်နၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတၢ်ထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်ဒီးတၢ်ဃုထၢဝံၤအလီၢ်ခံတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲခါဆူညါတၢ်မၤအခိၣ်သ့ၣ်,သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်,(BMA)ပှၤနဲၣ်တၢ်သရၣ်စီၤန့ၢ်ထူစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ခါဆူညါတၢ်ဖံးတၢ်မၤခီန့ၣ်ဒ်ပတၢ်ဃုထၢတဘျီအံၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤတၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤဝဲအခိၣ်သ့ၣ်(၆)ထံၣ်အသိးန့ၣ်ကအိၣ်ဝဲဒ်သိးတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၢ်လၢတၢ်ကရၢကရိပူၤ,တၢ်ဆဲးမၤတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကသံၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိ,တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ကစီၣ်တၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,မၤဂ့ၤထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ပူၤတၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်,တကးဒံးဘၣ်ပတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ(ထံ)တၢ်ကဆှဲကဆှီလၢကမျၢၢ်ကျါအသိးန့ၣ်ဒ်ညီနုၢ်ပမၤအသိးပကဆဲးမၤဝဲတၢ်ကူစါယါဘျါလၢတၢ်ဆါဟံၣ်လၢပဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤလီၤ”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. (၂)သီအတီၢ်ပူၤတၢ်မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်ဒီး(၁၂)ဝီတဝီတၢ်ဃုထၢခိၣ်နၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤဒီးထံဆၢကီၢ်ဆၢကသံၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးခဲလၢၥ်ဟဲထီၣ်ဝဲအဂၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤတၢ်ဃုထၢထီၣ်ဝဲခိၣ်နၢ်အသီ(၁၁)ဂၤလၢဆူမဲၥ်ညါ(၂)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအဖီခိၣ်,သုးက့(၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ကၠီၣ်ထၣ်ဟီၣ်ကဝီၤဆူၣ်ချ့ဝဲၤလီၢ်မူဒါခိၣ်သရၣ်မုၣ်နီနီၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဃုထၢတဘျီအံၤပသူၣ်မုၥ်သးမုၥ်လီၤဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်(BMA)ဟ့ၣ်ပှၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢကဃုထၢလၢတၢ်သဘျ့လီၤ.ပှၤလၢတၢ်ဃုထၢထီၣ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ပှၤလၢကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီးပှၤလၢဟ့ၣ်လီၤသးလီၤ.ခါဆူမဲၥ်ညါ(၂)နံၣ်န့ၣ်ပနၥ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကမၤတၢ်လၢပဟီၣ်ကဝီၤ,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဂ့ၤန့ၢ်ဒံးနံၣ်လၢအပူၤကွံၥ်န့ၣ်ပနၥ်လီၤ”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ပယီၤကသံၣ်ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရၢ(BuramMedicalAssociation)(BMA)အံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဖဲ(၁၉၉၁)နံၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢလီၢ်ခၢၣ်သးဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဖဲတၢ်မၤဝဲ(ဒီကလုၥ်ဆူၣ်ချ့တၢ်ထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်)အဆိကတၢၢ်တဘျီအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးသုးပဒိၣ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်ကစိကမီၤတုၤအတီၢ်ပူၤဒ်ကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်အပူၤထံရုၢ်ကီၢ်သဲး,မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်,တၢ်ရ့လိၥ်မၤသကိးဒီး,တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဂ့ၢ်ဝီအကပၤကပၤလီၤထုးကွံၥ်ဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်,ဆူၣ်ချ့သနၢၣ်တၢ်အိၣ်သးကပၤကပၤဘၣ်သဂၢၢ်ဝဲဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအါမံၤအဖီခိၣ်,(BMA)ကီၢ်ပယီၤကသံၣ်ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရၢအံၤဃ့ထီၣ်ဝဲဒၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤပဒိၣ်ဒီးကရူၢ်ကရၢဘၣ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢ (၁)ကဃုကျဲအဘိဘိလၢထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်ဟ့ၣ်ခီတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကန့ၢ်လၢအဆိအချ့အဂီၢ်, (၂)တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးဆူပှၤလိၣ်ဘၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်တဖၣ်အအိၣ်အဂီၢ်ကဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤတၢ်ကရၢကရိ (၃)ကမၤစၢၤဆီၣ်ထွဲဝဲကမျၢၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်လိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ (၄)ကဃုကျဲလၢတၢ်မၤထူၣ်ဖျဲးထီၣ်က့ၤကသံၣ်ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢသုးကီၣ်ကးဖီၣ်အီၤတဖၣ် (၅)တၢ်တဘၣ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲသုးကီၣ်ကးလၢအမ့ၢ်အဖိးသဲးစးပဒိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်, ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်လံၥ်ဖဲတၢ်မၤတၢ်ဃုထၢဒီးတၢ်ထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံအိၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကျိဖးဒိၣ်အဃိကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်သံ(၁)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၂)အကျါပၣ်ဃုၥ်ဖိသၣ်မုၣ်ဂၤ
လါမ့ၤ ၂၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ် ကဒံၣ်ပူၤကရူၢ်အပူၤ ဖဲမဟါဟါခီအဆၢကတီၢ် ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ဘၣ်သံ၀ဲကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်၀ဲဖိသၣ်မုၣ်လၢအသးနံၣ်တပှဲၤဒံးဘၣ် တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၂၁ သီ ဟါခီ ၈း၂၀ မံးနံးဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးခးလီၤ၀ဲ(၁၂၀ မမ)ကျိဖးဒိၣ် (၂)ဖျၢၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ် ၀ဲလၢ ကဒံၣ်ပူၤကရူၢ် ပၤတံၣ်ကိသ၀ီပူၤအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲမၣ်အ့နဲၤ(၄၈)နံၣ်ဒီး ဘၣ်ဒိ၀ဲဒီၤမံၣ်နူၣ်(၄၈)နံၣ်, ဖိသၣ်မုၣ်မၣ်ခ့ၤပၣ်ပၣ်လ့ (၁၁)နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ် ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ခဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ခးစိထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢဘံလ့တကပၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိး တၢ်လီၢ်လၢပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ် အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးရ့ၣ် ၃ ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒူသ၀ီအပူၤ စးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကဲထီၣ်၀ဲ တပယူၥ်ဃီဒီး ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကျိၤနုၥ်လီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်တ့ၢ်၀ဲ ဒူသ၀ီကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီ အါအါဂီၢ်ဂီၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်တလါအံၤလါမ့ၤ ၃ သီအခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်လဲၤမၤဟးဂီၤ၀့ၢ်တကူၣ်-မီၣ်လမၠဲၣ်ကျဲ မိကီတိၤ ဒီးအခါဖဲန့ၣ် ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အမဲၥ်ညါကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်ကဲထီၣ်ဒံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်စးထီၣ်ခးဆိၣ်စံမၠဲၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤပယီၤသုးကလၢၤ ဘျၢၣ်ဒိၣ်ဒီးသ့ၣ်ဘီဘိကမျၢၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်
လါမ့ၤ ၂၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ် ဆိၣ်စံမၠဲၣ် ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ဖဲမဟါအနံၤ န့ၣ် ခီဖျိတၢ်စးထီၣ်လဲၤခး၀ဲပယီၤသုးကလၢၤတဖၣ်အဃိ ဘျၢၣ်ဒိၣ်ဒီးသ့ၣ်ဘီဘိကမျၢၢ် သ့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၂၁ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကလၢၤလၢအမ့ၢ် ဘျၢၣ်ဒိၣ်ဒီးသ့ၣ်ဘီဘိဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤ ကညီဒီကလုၥ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်စးထီၣ်လဲၤခး၀ဲစိ၀ဲဒီးဒြိ,ကျိဖးဒိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲမဟါမုၢ်ထူၣ်ထီၣ်န့ၣ်ပှၤလဲၤခးစိပယီၤသုးကလၢၤဒီးဒြိ.မဟါန့ၣ်အခးစိ၀ဲလၢဘျၢၣ်ဒိၣ်သုးကလၢၤ.မ့မ့ၢ်လၢသ့ၣ်ဘီဘိခီန့ၣ်အိၣ်ဒီးဒုးယၤပယီၤသုးကလၢၤအဃိခးစိလိၥ်သးယၢ်ခီယၢ်ခီလၢကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်.လၢဘျၢၣ်ဒိၣ်ဒုပှၤခးဒီးဒြိလီၤ.ယဆိမိၣ်ခဲဂီၤခဲတဂီၤဒုပှၤကစးထီၣ်ခးလီၤဧါသၢၣ်ယဆိမိၣ်န့ၣ်.တၢ်ခဲအံၤပှၤစးထီၣ်လံမီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဂီၤအံၤ န့ၣ်လီၤ. အဃိလၢတၢ်စးထီၣ်လဲၤခး၀ဲပယီၤသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဖီခိၣ် ဒူသ၀ီလၢအမ့ၢ် ဘျၢၣ်ဒိၣ်ဒီးသ့ၣ်ဘီဘိ ကမျၢၢ်တဖၣ် အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲလၢထံကျိ၀ၢ်ယိၤကီၢ်တကပၤအိၣ်၀ဲအသိးတနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်စိ၀ဲဖဲသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤကီၢ် ပယီၤတကပၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိကမျၢၢ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲလၢထံကျိ၀ၢ်တကပၤန့ၣ်.ဘျၢၣ်ဒိၣ်ဒီးသ့ၣ်ဘီဘိသ၀ီဒုအါဒၣ်တက့ၢ်အဃ့ၢ်ထီၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လ့ဂီၤသ၀ီခီဒုကမျၢၢ်တစံၣ်ထီၣ်ခဲလၢၥ်ဘၣ်အိၣ်ဒံးတနီၤဒံး.ပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်အံၤလဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢထံကျိ၀ၢ်တနီၤ,လၢထံကျိနံၤ ကီၢ်ပယီၤတကပၤအိၣ်တနီၤ.မ့ၢ်မ့ၢ်ပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်ဒီးပှၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပှၤဆှၢထီၣ်ဃၥ်လၢထံကျိ၀ၢ်မီၤနီၤ.ပှၤပိၥ်ခွါလၢအစုဖျဲၣ်ခီၣ်ဖျဲၣ်ညါဒုကအိၣ်စိဃၥ်၀ဲဖဲထံကျိနံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ ၂၂ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ဘီဘိပယီၤသုးကလၢၤအံၤခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်(၂)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်၀ဲလၢ ဘျၢၣ်ဒိၣ်သ၀ီတကပၤဘၣ်ဆၣ်တပိၢ်ဖးထီၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ကသံၣ်ကသီအဂီၢ်ကညီဆူၣ်ချ့မၤစၢၤတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် အံးထွဲကွၢ်ထွဲ၀ဲအိၣ်ဒီးလၢအိၣ်ဆိးအီၣ်တၢ်အီတကပၤတၢ်ကီတၢ်ခဲမ့တအိၣ်ဒံးဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်မ့ယံၤလၢအနွံန့ၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်စးထီၣ်ခး၀ဲပယီၤသုးကလၢၤအဃိ ဒ်သိးကမျၢၢ်တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသုတအိၣ်ထီၣ် တဂ့ၤအဂီၢ် ဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤဖဲမဟါအနံၤန့ၣ်တၢ်ကးတံၢ်ဃၥ်၀ဲတၢ်ဟးထီၣ် က့ၤလီၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘျၢၣ်ဒိၣ်ဒီးသ့ၣ်ဘီဘိပယီၤသုးကလၢၤအံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၂)ဒီး(၂၀၂၄)အခါန့ၣ်...
KNLAဒီးKNDO လၢထီၣ်န့ၢ်ပယီၤသုးကလၢၤ(၈)ဖျၢၣ်လၢ(၃)လါတီၢ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤအီၤ
လါမ့ၤ ၂၂သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပၢသုးရ့ၣ်(၂၂)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤမဟါလါမ့ၤ(၂၁)သီဂီၤခီအဆၢကတီၢ်,တၢ်မၤလၤကပီၤက့ၤဝဲ(KNLA)ဒီး(KNDO)သိၣ်ဒူလၢထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲပယီၤသုးကလၢၤ(၈)ဖျၢၣ်လၢ(၃)လါအတီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤလၤကပီၤအံၤခီဖျိလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤအဃိတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒီးသုးမုၢ်ဒိၣ်လၢတၢ်မၤလၤကပီၤဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ(KNLA)သုးရ့ၣ်(၂၂)သုးရ့ၣ်(၁၀၁)ဒီး(KNDO)သုးရ့ၣ်(၅)သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,(KNLA)သုးရ့ၣ်(၂၂)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တၢ်မၤလၤကပီၤသုးမုၢ်သံၣ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ခီဖျိလၢတၢ်ဖံးပတၢ်မၤအဖီခိၣ်ပတၢ်မၤဝံၤဒီးပမၤနၢၤတၢ်လံအဃိန့ၣ်လီၤ.ဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်အိၣ်ဘၣ်က့ၤဝဲလၢအထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသဘျ့ထီၣ်ဒ်သိးလၢညါအဖီခိၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤအိၣ်ဝဲလၢကမၤလၤကပီၤသိၣ်ဒူတဖၣ်အဃိတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲန့ၣ်လီၤ.ပၣ်ဝဲသုးရ့ၣ်(၃)ရ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်မၤလၤကပီၤအပူၤ(KWO)အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကနၢၤလံၥ်ဒၢဆူသုးမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်မၤလၤကပီၤအံၤပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤဝံၤဝဲလံပတတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤအိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်အါမးဒီးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ကအိၣ်ဘၣ်သဘျ့အဂီၢ်,ကဘၣ်ဆဲးမၤဒံးဝဲတၢ်ခါဆူညါအိၣ်ဒံးဝဲအဖီခိၣ်ဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲသုးမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ်လၢထီဘိကဘၣ်အိၣ်ကတီၤပၥ်သးတပယူၥ်ဃီဒ်ခိၣ်နၢ်တၢ်နဲၣ်လီၤအသိးအဂ့ၢ်,အဝဲစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးကလၢၤ(ဂ)ဖျၢၣ်လၢတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲလၢ(၃)လါအတီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲချၢၣ်ဒ့, ပူလူတူ, တညၣ်ကၠိ(တၤလဲၤ), မကွံၢ်လူၢ်, လ့ဂီၤ, လ့ပနၢ်ဒ့ၣ်(တခီးဘံၣ်ခွံ), မီဖါသူ,ဒီး မီဖိက့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကလၢၤလၢတၢ်ထီၣ်ဒုးမၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲသုးကလၢၤလၢတဂုၤလီၤခံအိၣ်ဆီလီၤသးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်,ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤ,ဒီးမ့ၢ်သုးကလၢၤလၢအရ့ဒိၣ်ဝဲသုးကီၣ်ကးသုးဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠိအါထီၣ်အဃိ ကီၢ်ပူၤ,ကီၢ်ချၢ,ကီၢ်ဆၢသးစၢ်တဖၣ်ကဟဲက့ၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဂ့ၢ် KECD တီအူကီၢ်ရ့ၣ် ဆီၣ်တခူ
လါမ့ၤ ၂၀သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သုးကီၣ်ကး ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံၥ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံ ခ့ၣ်အဲယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တီအူကီၢ်ရ့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤပူၤ တၢ်မၤလိကၠိအါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဖီခိၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ကၠိသရၣ်,သရၣ်မုၣ်အသိး လိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲကၠိသရၣ်,သရၣ်အကံၢ်အစီလၢပတီၢ်ထီထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ ကွဲမုၥ်ဝဲဒၣ် ကီၣ်ပူၤ, ကီၢ်ချၢ,ကီၢ်ဆၢ သးစၢ်လၢမၤလိတၢ်ပတီၢ်ထီသ့ၣ်တဖၣ် ကဟဲက့ၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဂ့ၢ် KECD တီအူကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တီအူကီၢ်ရ့ၣ်, ကီၢ်ဆၣ်(၂)ဘ့ၣ်အပူၤ ကၠိအိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၂၀၀)ဘျဲၣ်အဖီခိၣ်လိၣ်ဝဲဒၣ်ကၠိသရၣ်,သရၣ်မုၣ်ဂံၢ်ဘါအသိးတၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ထဲလဲၣ်ဘၣ်ဆၣ် ကမျၢၢ်,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်,ပှၤတဝၢဒီးကၠိကမံးတံၥ်သ့ၣ်တဖၣ်ကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒံးတၢ်အဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်- တီအူကီၣ်ရ့ၣ် ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤခိၣ် ပဒိၣ်စီၤဟဲစိ စံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ပကၠိပကီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အါထီၣ်.ပပှၤမၤတၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးစှၤန့ၣ်လီၤ.ပပှၤမၤတၢ်ဖိအကံၢ်အစီလၢပကဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်န့ၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.ပသးအိၣ်ကွဲမုၥ်ဝဲဒၣ်ပှၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢအိၣ်ကီၢ်ပူၤ,ကီၢ်ဆၢ,ကီၢ်ချၢသ့ၣ်တဖၣ်ကဟဲက့ၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤန့ၣ်လီၤ.ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်မၤလိဘၣ်တၢ်ပတီၢ်ထီန့ၣ်အိၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢကဟဲက့ၤမၤစၢၤတၢ်လၢပကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.အဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ကမျၢၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်,ကၠိကမံးတံၥ်,ပှၤတဝၢဒီးကၠိသရၣ်,သရၣ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်ကီတၢ်ခဲမ့ၢ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤသနၥ်က့ ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤန့ၣ် မ့ၢ်ပတၢ်ဆၢမုၢ်လၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တခါလၢပသးလီအီၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ တီအူကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ ဒ်တၢ်မၤလိကၠိအါထီၣ်ဝဲအသိး ကၠိဖိလၢတမ့ၢ်ကညီကလုၥ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဟဲထီၣ်ကၠိအိၣ်ဝဲဒၣ်အဖီခိၣ် ကၠိတနီၤအကျါန့ၣ်တၢ်တၤတၢ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလၢကသူဝဲကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤ လံၥ်ညိၣ်သိၣ်ဒိၣ်ခဲလၢၥ်အဂ့ၢ် ပဒိၣ်စီၤဟဲစိ တဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ ကီၢ်ဆၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်(၂)ဘ့ၣ်,ကဝီၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်(၁၈)ဘ့ၣ်ဒီး ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကဝီၤအိၣ်ဝဲ(၅),ဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤကဝီၤအိၣ်ဝဲ(၁၈)ဘ့ၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိး ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တၢ်မၤလိကၠိအိၣ်တဲ(၅၈)ဖျၢၣ်,ဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တၢ်မၤလိကၠိအိၣ်ဝဲဒၣ်(၁၅၆)ဖျၢၣ်,ခဲလၢၥ်ကၠိ(၂၁၄)ဖျၢၣ်ဒီး၂၀၂၄-၂၀၂၅ တၢ်သိၣ်လိနံၣ်အပူၤပှၤကၠိဖိအိၣ်ဝဲ(၁၄၈၄၈)ဂၤအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ တီအူကီၢ်ရ့ၣ် ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ ကၠိအါထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ် တၢ်လိၣ်ဘၣ်လၢ ကၠိတၢ်ပီးတၢ်လီဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တကပၤအိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် ကီၣ်ရ့ၣ်ကူၣ်သ့အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
KNLA,KNDO ထီၣ်မၤန့ၢ် မီဖိက့ၣ် ပယီၤသုးကလၢၤ
လါမ့ၤ ၂၀သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,သုးက့(၇),တၢ်ြကဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ မီဖိက့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအအိၣ်သူလီၤသးဖဲ ကီၢ်သူလ့ၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ အံၤဖဲမဟါ လါမ့ၤ(၁၉)သီမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA) ဒီး ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ (KNDO)သုးက့(၇)သ့ၣ်တဖၣ်ထီၣ်ဒုးဝဲဒၣ်ဒီး တုၤလၢမုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ လီၢ်ကဝီၤ KNLAအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မီဖိက့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤဝဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၄) အိၣ်ဆီလီၤအသးဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၁၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်ဒီးဖဲတၢ်ထီၣ်ဒုးအီၤအဆၢကတီၢ်ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ဖျိးကွံၥ်ဝဲဒၣ်လၢသုးကလၢၤအပူၤဒီးမ့ၢ်အလဲၤဃ့ၢ်ဖဲလဲၣ်န့ၣ်တၢ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်အီၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ဒီးဖဲတဂီၤန့ၣ်တၢ်ထီၣ်ရှဲလဲကွံၥ်ဝဲဒၣ်သုးကလၢၤအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ် လီၢ်ကဝီၤKNLA အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ မီဖိက့ၣ်တၢ်ဒုးအဃိ ကမျၢၢ်(၂၀၀)ဘျဲၣ်လၢဘၣ်လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးလၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အခဲအံၤခီဖျိတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်မီဖိက့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလံအဃိ တနံၤဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်သုးကပျဲက့ၤကဒါအဝဲသ့ၣ်အဂ့ၢ် လီၢ်ကဝီၤKNLAအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီတဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. မီဖိက့ၣ်သုးကလၢၤဝဲအံၤန့ၣ်လၢအပူၤကွံၥ်(၁၉၈၉)အဆၢကတီၢ်မ့ၢ်သုးကလၢၤတဖျၢၣ်လၢဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အီၤအါဒီးပယီၤသုးထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဒီးအိၣ်ဆီလီၤသးယံၤ (၃၆)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ ဖဲ၂၀၂၅နံၣ် လါမ့ၤ ၁၉သီ အနံၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤအီၤလၢ KNLA ဒီး KNDO သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်သူလ့ၤ သုးက့(၇)ဟီၣ်ကဝီၤဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤ လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တလါအတီၢ်ပူၤ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် သုးက့(၇)ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ် မီဖါသူ,တၢ်လဲၤ,တခီးဘံၣ်ကွံ,ပူလူတူၢ်,ချၢၣ်ဒ့,မကွံၢ်လူၢ်,လ့ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤပယီၤကျိၤနုၥ်လီၤ(၄)ဘိ ကရူၢ်(၅)ဘ့ၣ်ပူၤကမျၢၢ် ၁၇၀၀၀ ဘျဲၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်
လါမ့ၤ ၁၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤနုၥ်လီၤ(၄)ဘိအဃိ ဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ဒုးကကဲထီၣ်အဖီခိၣ် ဒူသ၀ီကရူၢ်(၅)ဘ့ၣ်ပူၤကမျၢၢ်(၁၇၀၀၀)ဘျဲၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ ၁၄ သီအနံၤန့ၣ် သုးကျိၤ(၄)ဘိလၢအမ့ၢ် ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၁၀၁)သုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်စုတီၤဖီလၥ် သုးကျိၤ(၂)ဘိ သုးဂံၢ်ဘါ(၂၀၀)ဘျဲၣ် ဒီး ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၄)သုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် စုတီၤဖီလၥ်(ခမရ-၂၀၇)တီခိၣ်ရိၣ်မဲ သုးကျိၤ(၂)ဘိ သုးဂံၢ်ဘါ (၁၅၀)ဘျဲၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အဂၤ(၄၀၀)ဃၣ်ဃၣ် နုၥ်လီၤဟူးဂဲၤ၀ဲလၢ ၀ီၢ်က့ကရူၢ်,ခရၢၢ်ကရူၢ်,ဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ်ဒီးပလိၥ်ခံကရူၢ် ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်ပူၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိကရူၢ်(၄)အံၤအပူၤဒူသ၀ီဃုၥ်ဒီးကၠီၣ်ဖၠၤ(ဆီသုးခံ)ကရူၢ်ပူၤဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ် ပျံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ် န့ၣ်ပယီၤသုးကခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤကဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ ကရူၢ်(၅)ဘ့ၣ်အံၤသ၀ီပၥ်ဖှိၣ်(၃၆)ဖျၢၣ်, ဟံၣ်ခိၣ်(၃၃၁၁)ဖျၢၣ်, ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၇၆၀၂)ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲခဲလၢၥ်ကဲထီၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးပယီၤသုးကျိၤဟဲနုၥ်လီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ် (သုးက့ ၁)သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံး၀ဲလၢ “တၢ်ကစီၣ် ဟဲထီၣ်ခဲအံၤလီၤ.ဖဲ(ဒမၣ်ဒူၤတၣ်)သီခါဖၠၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးအိၣ်အဂၤ(၂၀၀)ညါ.ခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်နီၤဖးလီၤအသးခံဒူၣ်ဟးထီၣ်ဘျီနုၥ်လီၤဟးဂဲၤ၀ဲဖဲဒူသ၀ီ တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်လီၤ.လၢအအိၣ်တ့ၢ်တဖၣ်န့ၣ်ခူၣ်လီၤဃၥ်တၢ်ပူၤဖဲန့ၣ်.ဒုၣ်ဒါဟဲထီၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်နၢ်ဟူ ၀ဲလၢပှၤကလဲၤနုၥ်လီၤ၀့ၢ်ပူၤ.ခံထံၣ်တထံၣ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးဟဲထီၣ်မၤဆှဲပတၢ်လီၢ်တဖၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်က စီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးစးထီၣ်ဖဲပယီၤသုးနုၥ်လီၤ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ်တၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ် အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢ(သ့ၤစယၣ်)အိၣ်၀ဲအသိး တနီၤန့ၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ် လဲၤအိၣ်၀ဲလၢပှၢ်ပူၤကစၢၢ်ကလိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၇၆၀၀)ဘျဲၣ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူ တၢ်အီၣ်တၢ်အီ,အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢအဆိအချ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ...