လါမ့ၤအတီၢ်ပူၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်ဘၣ်သံခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၅)ဂၤဘၣ်ဒိ(၁၃)ဂၤ
လါမ့ၤ ၁၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကီၢ်ရ့ၣ်နွံဘ့ၣ်လၢၤအပူၤမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်ကဒါက့ၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-လီၢ်ခၢၣ်သး တၢ်ပၥ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်ပူၤအသိးစးထီၣ်လၢလါမ့ၤ(၁)သီဒီးတုၤလီၤလၢ(၁၉)သီအနံၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးကလံၤကျါတၢ်ဒုးဒီးတၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သံခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၅)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၁၃)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးသူကလံၤကျါတၢ်ဒုးလၢအမ့ၢ်ကဘီယူၤ,ဒြိ ဒီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်သံဘၣ်ပှၢ် ဒီးဘၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်သံဝဲခဲလၢၥ်(၅)ဂၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲ(၁၃)ဂၤ အကျါပၣ်ဃုၥ်ဖိသၣ်(၁၈)နံၣ်ဆူအဖီလၥ်(၄)ဂၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်ပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ထွဲဒီးသုးကီၣ်ကးဟူးဂဲၤကလံၤကျါတၢ်ဒုးကဘီယူမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒြိမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်က့ၤဝဲတလါအံၤလါမ့ၤအတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်ဟဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်လၢဒူသဝီအပူၤဒီးဘၣ်ဟးအိၣ်ကဒုက့ၤအသးလၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဂၤဟဲအိၣ်အါထီၣ်ကဒီးဝဲအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကညီတၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ပှၥ်ဘျးစဲ(KPSN)အတၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးန့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအိၣ်ဝဲ(141,385)ဂၤ, တီအူကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ် (158,169)ဂၤ, ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(472,201)ဂၤ, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(134,702)ဂၤ, မုၢ်ြတီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(70,919)ဂၤ, ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ် န့ၣ်(141,385)ဂၤ ဒီးဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲ(27,977)ဂၤ ခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲ(1,171,387)ဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါစးထီၣ်လါမ့ၤ(၁)သီဒီးတုၤလီၤလၢလါမ့ၤ(၁၉)သီအတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်ကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲဟံၣ်ဃီဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲ(၃၃)ဖျၢၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဆါဟံၣ်(၁)ဖျၢၣ်,သီခါဖၠၣ်(၂)ဖျၢၣ်ဒီးတၢ်မၤလိကၠိ(၁)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးတၢ်ပၥ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤသ့ၣ်တဖၣ်တကီၢ်ခါအခဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်,တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအဂီၢ်ခီဖျိဆၢကတီၢ်အခဲအံၤန့ၣ်တၢ်စူၤခါကတီၢ်ဘူးထီၣ်ဝဲလံအဃိန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလၢပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တ တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်တဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
KNU ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဒီးသုးဂ့ၢ်၀ီပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်ဖိလၢအမ့ၢ် သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤထူထူလ့ စူးကွံၥ်သး
လါမ့ၤ ၁၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဒီးသုးဂ့ၢ်၀ီပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်ဖိတဂၤလၢအမ့ၢ် သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤထူထူလ့အံၤ ဖဲမဟါဟါခီ ၁၀း၀၀ ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် စူၥ်ကွံၥ်သးလၢခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤထူထူလ့ လၢအသးနံၣ်အိၣ်၀ဲ(၇၈)နံၣ်အံၤ ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၇ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၀း၂၀ မံးနံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ် စူးကွံၥ် အသးလၢပှံၥ်ဖးဒိၣ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါလၢ(မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်)အကစၢ်ဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤဘူးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်စံး၀ဲအသိး န့ၣ်လီၤ. သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤထူထူလ့ အံၤစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၀၀) KNU ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အခါန့ၣ် အ၀ဲစးထီၣ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်၀ဲမူဒါဒ် နဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ် သဃဲၤ-၁, (၂၀၀၄)လါနိၣ်၀့ဘၢၣ်အခါန့ၣ် တၢ်က့ၤဃုထၢထီၣ်ကဒီးအီၤလၢ နဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်သဃဲၤ-၁ အံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်၀ံၤဖဲ (၂၀၁၂) ၁၄ ၀ီတ၀ီ ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤ သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိ စီၤမူၤထူစ့ဖိကဲထီၣ်ကရၢခိၣ်အခါ တၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤဒ် ပှၤဟ့ၣ် ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဒီးသုးဂ့ၢ်၀ီတဂၤအသိး န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးသုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤထူထူလ့အံၤလၢပၢပြးတၢ်ဖံးတၢ်မၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,လၢသုးဂ့ၢ်၀ီတကပၤမ့ၢ်ဂ့ၤတဆီဘၣ်တဆီအ၀ဲဟံတ့ၢ်ဃၥ်၀ဲမူဒါလီၢ်လၤဖးထီၣ်တဂၤဒီးဟံစုနဲၣ်ကျဲ၀ဲသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ်တုၤလၢအသးသမူလီၤမၢ်ကွံၥ်တစုအဃိ မ့ၢ်တၢ်လီၤဟိဖးဒိၣ်တခါလၢတၢ်ကရၢကရိအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO) သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤဆှံလ့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ် လီၤ . “သုးခိၣ်ဒိၣ်စိထူထူလ့ဒုမ့ၢ်ပှၤအရ့ဒိၣ်ဖးဒိၣ်တဂၤလီၤ.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်အ၀ဲမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖးယံၤလံ.မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအဟံထီၣ်မူဒါဖးဒိၣ်တဆီ၀ံၤတဆီလၢသုးဂ့ၢ်၀ီ၀ံၤမၤက့ၤပၢြပးတုၤလၢအကဲထီၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်သဃဲၤ.တၢ်ဃုထၢတဘျီဘၣ်တဘျီ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်က့ၤအီၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်တဂၤ.ဒီးဟံစုနဲၣ်ကျဲ၀ဲပှၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ်တုၤလၢအပၥ်တ့ၢ်ပှၤတစုလီၤ.အဃိလၢအတၢ်လီၤမၢ်ဘျီ၀ဲအံၤမ့ၢ်တၢ်လီၤဟိလီၤဖျဲၣ်ဖးဒိၣ်တခါလၢပတၢ်ကရၢကရိပူၤအဂီၢ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤထူထူလ့...
မကွံၢ်လူၢ်သုးကလၢၤတၢ်ဒုးအပူၤကမျၢၢ်လၢဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါက့ၤဆှၢ၀ဲခဲလၢၥ်လံ
လါမ့ၤ ၁၇ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် မကွံၢ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇) တၢ်ကြဲၢ် ကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ တချုးသုးကလၢၤလီၤတၢ်လဲၤထီၣ်ခး၀ဲအဃိကမျၢၢ်လၢဃ့ၢ်ထီၣ်ဆူထံ၀ၢ်ခီ မဲၢ်လးယိၤသ၀ီပူၤအံၤတဖၣ် ဖဲတနံၤအံၤ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဆှၢက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲခဲလၢၥ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မကွံၢ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢတၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲဖဲမဟါအံၤ ခီဖျိတၢ်မၤဆှဲလဲ၀ဲ၀ံၤလံအဃိ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်သုးကလၢၤ၀ဲန့ၣ်အခိၣ်အဃၢၤ (၅၁၀)ဂၤလၢအဃ့ၢ်ထီၣ်ဆူသူမှဲကျိ၀ၢ်ခီ ကၠီၣ်တဲၣ် မဲၢ်လးသ၀ီပူၤတဖၣ် ဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ ၁၇ သီ ဂီၤခီ ၉း၀၀ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါက့ၤဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်ကိးဂၤဒဲးလၢထံကျိကၢၢ်နံၤလၢကက့ၤဆူအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါ အပူၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါမ့ၤ ၇ သီအခါန့ၣ် လၢမဲၢ်လးသူမှဲကျိ၀ၢ်ခီ ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(PC)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တၢ်စးထီၣ် ထီၣ်၀ဲလ့ပနၢ်ဒ့ၣ်(ကိး)တခိးဘံၣ်ကွံအံၤဒီး ဖဲလါထီၣ် ၉ သီအနံၤ တၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲ၀ံၤ ဖဲလါမ့ၤ ၁၄ န့ၣ်တၢ်စးထီၣ်ဆဲးထီၣ်၀ဲ မကွံၢ်လူၢ် သုးကလၢၤအံၤဒီးဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၆ သီ ဂီၤခီ ၅း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ထီၣ်န့ၢ်ဆှဲလဲ၀ဲခဲလၢၥ်လံန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိပယီၤသုးကလၢၤခံဖျၢၣ်လၢၥ်တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲလံအဖီခိၣ် ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲက့ၤ အိၣ်ဆိးလၢအဒူသ၀ီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့၀ဲဂ့ၤဂ့ၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအိၣ်ဖဲန့ၣ် တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်...
ပယီၤသုးဂုၥ်ကျဲးစၢးဟဲထီၣ်လၢကတၢတံၥ်သုးကလၢၤဘၣ်ဆၣ်ဟဲထီၣ်တဖျိတၢ်ဒုးကဲထိၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲး
လါမ့ၤ ၁၇ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးအံၤလၢကမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်လၢကတၢၢ်တံၥ်သုးကလၢၤအံၤ အဂီၢ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးဟဲထီၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲတဖျိဘၣ်အဖီခိၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၣ်ဒိၣ်(KNLA) ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကတၢတံၥ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်က၀ီၤခး၀ဲစးထီၣ်ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်အခါအံၤဒ်သိးသုးကလၢၤအံၤသုတလီၤတဂ့ၤဒီးလၢကဆှၢအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါအဂီၢ်လၢကမၤမိၢ်၀့ၢ်အံၤတဆီပယီၤသုးနီၣ်ဂံၢ်အဂၤ(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးဟဲထီၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတၢ်ခိးခးအ၀ဲသ့ၣ်လၢတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအဃိဟဲထီၣ်၀ဲတန့ၢ်တုၤလၢခဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံး၀ဲလၢ“လၢကတၢၢ်တံၥ်တကပၤန့ၣ်ပယီၤသုး ဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်ကအိၣ်လၢအဂၤ(၂၀၀)ခိၣ်ဃၢၤညါ.ဘၣ်ဆၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲတဖျိဒံးဘၣ်.အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးန့ၣ်ပတဲသ့လီၤ.မ့၀ံၤပယီၤသုးကလၢၤဖိလၢအိၣ်ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ဒုးယၤသုးကလၢၤဖးဒိၣ်အဆၢလၥ်အံၤတဖၣ်နါက့ပျၢ်ထီၣ်ဒြိဟးတ့ၢ်လီၤ၀ဲတၢ်လၢဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်အပူၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါလၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကလံၤစိး လၢၢ်မုၢ်ပျီဒီးကၠီၤမုၢ်ပျီဟီၣ်က၀ီၤတကပၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးပယီၤသုးအံၤ လၢကဟဲမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဟဲထီၣ်တန့ၢ်ဘၣ်အသိး ဘၣ်ဆှၢထီၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကျိချံပှၥ်သၣ်တဖၣ် လၢကဘီယူၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “လၢလၢၢ်မုၢ်ပျီ,ကၠီၤမုၢ်ပျီတကပၤန့ၣ်နါက့ခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးဆှၢတၢ်အီၣ်အိၣ်စ့ၢ်နါက့တဖျိဘၣ်.အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဆှၢထီၣ်တၢ်အီၣ်လၢကဘီယူၤလီၤ.မ့၀ံၤအသုးနါက့အဲၣ်ဒိးဟဲထီၣ်အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်စဲးပြဲးကိးမုၢ်နံၤဒဲးန့ၣ်ပတဲသ့လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးလၢအိၣ်ကတၢတံၥ်သုးကလၢၤအံၤတဖၣ်အပူၤကွံၥ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲလၢအကစၢ်သုးကလၢၤဒီးဖဲလါယနူၤအါရံၤအခါ ခီဖျိ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ် လဲၤက၀ီၤခး၀ဲအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်လၢသုးကလၢၤပူၤ၀ံၤက့ၤအိၣ်ဆီလီၤက့ၤသးလၢသုးခိး ကီၢ်ဆၢ(BGF) ၁၀၁၃ သုးရ့ၣ်တၢ်လီၢ်ဒီး ခီၣ်ဒုးအသးဖဲန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးအခါဖဲတချုးသုးကလၢၤ၀ဲန့ၣ်လီၤဒံးဘၣ်အခါန့ၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤလဲၤခးလီၤ တၢ်အဃိ စးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၄)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်အခါန့ၣ် ဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဘူးဖဲသုးလၢၤအခိၣ်အဃၢၤအံၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်လဲၤ ဃ့ၢ်ထီၣ်လဲၤ စံၣ်အိၣ် ကဒုသးလၢ(သုးက့ ၁) ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတုၤလၢခဲအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၢ်၀ဲလၢ(၆)လါဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တုၤလၢခဲအံၤဟီၣ်က၀ီၤ၀ဲန့ၣ်အပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဂ့ၤတအိၣ်ဂ့ၤ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤလဲၤ တ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်ဒံး၀ဲဒီး ဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢစ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ်တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤကမျၢၢ်(၂၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲ
လါမ့ၤ ၁၆ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ် တလီၢ်လီၢ်အဃိ ၀ီၢ်က့ကရူၢ်ပူၤကမျၢၢ်အဂၤ(၂၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၁၆ သီ တနံၤ အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်)လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် ၀ီၢ်က့ကရူၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ပယီၤသုးအံၤခးလီၤ၀ဲ ကျိဖးဒိၣ်တကးဒံးဘၣ်ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်တပယူၥ်အဃိ သ၀ီလၢအမ့ၢ်၀ီၢ်က့,ဘီကထၣ်,ထံပူၤပျီ,ကလီမၠီၤ, ရှါဆူၣ် ဒီးအညၤဆူၣ်သ၀ီ ဟံၣ်ခိၣ်(၆၅၄)ဖျၢၣ်, ပိၥ်မုၣ်(၁၄၃၈)ဂၤ,ပိၥ်ခွါ(၁၂၈၃)ဂၤ ပှၤနီၣ်ဂံၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်(၂၇၂၁)ဂၤ ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ် ၀ဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ,တၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒီး ကသံၣ်ကသီတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤ ပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်လၢအိၣ်ဘူး၀ဲဒီးချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)ဆီးထံးကီၢ်ဆၣ်အံၤ တချုးတၢ်လဲၤထီၣ်ခးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၉၈) ဒံးဘၣ်ဒီး တၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ံၤပၢၢ်တုၤလၢပယီၤသုးက့ၤထီၣ်ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်တစုန့ၣ် ယီၤသုးကလၢၤအိၣ်ကီၢ်ဆၣ်၀ဲန့ၣ်ပူၤတဖၣ် ခးလီၤကျိဖးဒိၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢ ခရၢၢ်ကရူၢ်ဒီး၀ီၢ်က့ကရူၢ်ဒူသ၀ီပူၤအိၣ်တလီၢ်လီၢ်အဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ်ပျံၤတၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ် ၀ဲဒ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲလါမ့ၤ ၁၄ သီ ဂီၤခီ ၈း၂၀ မံးနံးအဆၢကတီၢ်တုၤလၢမုၢ်ထူၣ် ၁၁း၃၅ မံးနံးအဆၢကတီၢ်တစုန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ် ပယီၤသုး(၃၁၀)အမျိၥ်သုးကလၢၤခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်(၇)ဖျၢၣ်အသိး စ့ၤသ၀ီ(ဆင်ရွာ)ပယီၤသုးလၢအိၣ်(သုးက့ ၃) ဆီထံးကီၢ်ဆၣ် အပူၤအံၤတဖၣ်ခးလီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲ(၁၂၂ မမ)ကျိဖးဒိၣ် ၄ ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်...
တၢ်ထီၣ်န့ၢ်ကဒီးမကွံၢ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤ ကျိချံပှၥ်သၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးသံ(၂)ဂၤ,အဂၤတဖၣ်ဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ခဲလၢၥ်
လါမ့ၤ ၁၆ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် မကွံၢ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်လးသူမှဲကျိ၀ၢ်ခီ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ် စၢဖှိၣ်ကရၢ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇) တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ ဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီဂီၤဂီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲလံ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ ၁၆ သီ ဂီၤခီ ၅း၀၀ ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် ထီၣ်န့ၢ်ကဒီးမကွံၢ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤဒီး တၢ်ထီၣ်သုးကလၢၤဘျီ၀ဲအံၤတၢ်မၤန့ၢ်၀ဲကျိချံပှၥ်သၣ်အမဲၥ်ညါ ပယီၤသုးသံ(၂)ဂၤဒီး လၢအအိၣ်တ့ၢ်အဂၤတဖၣ်ဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်ကွံၥ်၀ဲခဲလၢၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(KNLA)သုးခိၣ်လၢပၣ်ဃုၥ်တၢ်ထီၣ်သုးကလၢၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“န့ၢ်ကဒီးပယီၤသုးကလၢၤတဖျၢၣ် လံ.ကဘၣ်ဖဲတဂီၤအံၤ ၅ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်ပမၤန့ၢ်ခဲလၢၥ်လီၤ.ကျိချံပှၥ်သၣ်ဒုပမၤန့ၢ်ဖးအါညါ.(၈၁ မမ)အသၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, အမိၢ်ပှၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပမၤန့ၢ်ခဲလၢၥ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢကျိဖိဒုအကစၢ်စံၣ်၀ံ၀ဲခဲလၢၥ်လီၤအဃိပတန့ၢ်နီမံၤဘၣ်.အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်သံ(၂)ဂၤ. အဘၣ်ဒိ(၁)ဂၤ, ပဖီၣ်တချုးနီတဂၤဘၣ်,ပှၤဘၣ်ဒိတဂၤအံၤဒီးအဂၤတဖၣ်န့ၣ်စံၣ်ထီၣ်ခဲလၢၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတဂီၤအံၤ န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်သုးကလၢၤအံၤတၢ်စးထီၣ်လဲၤခးအီၤဖဲလါမ့ၤ ၁၄ သီ ဟါခီအဆၢကတီၢ်ဒီး ဘၣ်ဆၣ်တချုးတၢ်လဲၤထီၣ်ခးသုးကလၢၤ အံၤ ဘၣ်အခါပှၤဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢကပၥ်လီၤစုက၀ဲၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံး၀ဲအါထီၣ်၀ဲ န့ၣ်လီၤ. “ပစးထီၣ်ခးသုးကလၢၤတဖျၢၣ်အံၤစးထီၣ်လၢမဟါ,လၢအတဟါကဘၣ်ဖဲဟါခီ ၆ နၣ်ရံၣ်, ၇ နၣ်ရံၣ်ဖဲန့ၣ်လီၤ.ပခးအီၤ တၢ်ဆၢကတီၢ်တံၥ်တၥ်တသီလီၤ.ဖဲန့ၣ်သုးကလၢၤအံၤအခိၣ်န့ၣ်ကိးယၤဖိ,ယသံကွၢ်အီၤတၢ်လိၣ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ,အက့ၤတဲယၤတအိၣ်ဘၣ်အဲၣ်ဒိးတဲသကိးတၢ်.ယတဲအီၤနကပၥ်လီၤစုက၀ဲၤမ့တမ့ၢ်နကယူၥ်ထီၣ်နီၣ်တယၢ်၀ါဧါမ့တမ့ၢ်နကခီၣ်ဒုးယၤဧါ.တဲယၤလၢ သါကတဲသကိးဒီးပှၤလၢသါစုတီၤဖီလၥ်သုးဖိတဖၣ်၀ံၤမးသါကက့ၤစံးဆၢယၤ.တစံးဆၢယၤဒံးဘၣ်မုၢ်နၤခီဃ့ၢ်ထီၣ်ခဲလၢၥ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. မ့ကွံၢ်လူၢ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢတၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲခဲအံၤန့ၣ်လၢသုးကလၢၤအပူၤတၢ်တယးကွၢ်၀ဲအသုးဂံၢ်ဘါကအိၣ်အဂၤ(၅၀)ခိၣ်ဃၢၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးသုးကလၢၤ၀ဲအံၤအိၣ်ဘူး၀ဲဒီးလ့ပနၢ်ဒ့ၣ်(ကိး)တခိးဘံၣ်ကွံသုးကလၢၤလၢတၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီလါမ့ၤ ၉ သီ အခါ...
ကၠီၣ်တဲၣ်သုး ဆှၢက့ၤထံခံပယီၤသုးလၢအဃ့ၢ်ဖျိးခဲလၢၥ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်ဆူ ရနီ ကီၢ်ဆၢ
လါမ့ၤ ၁၆သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤကီၢ်ဆၢ ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်, ထံမိၢ်ပှၢ်ဟီၣ်ကဝီၤ ထံခံပယီၤသုးကလၢၤလၢ အပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ(၉)သီအနံၤ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့(၄)တီခိၣ်ရိၣ်မဲသုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်န့ၣ် သုးကလၢၤအပူၤ ပယီၤသုးလၢအဃ့ၢ်ဖျိးဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အဂၤ(၆၀)ဃၣ်ဃၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်သုးဆှၢကဒါက့ၤဝဲသ့ၣ်ဆူ ရနီ ကီၢ်ဆၢဒီး ပၥ်ဖှိၣ်ခံဘျီလၢၥ် ကၠီၣ်တဲၣ်သုးဆှၢက့ၤထံခံပယီၤသုးခဲလၢအိၣ်ဝဲဒၣ်(၁၁၇)ဂၤအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ သုးက့(၄)အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ထံခံပယီၤသုးကလၢၤအပူၤ ပယီၤသုးရ့ၣ်(၃)ရ့ၣ်လၢအဃ့ၢ်ဖျိးဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ(၂၄)သီအနံၤန့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်သုးဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်ဆူ ရနီ-ကီၣ်သီ ကီၢ်ဆၢတကပၤအဂ့ၢ် သုးက့(၄)အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ထံခံပယီၤသုးလၢအဃ့ၢ်ဖျိးခံဒူၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်(၁၁၇)ဂၤန့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်သုးဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်ဆူ ကီၣ်သီ- ရနီ ကီၢ်ဆၢတကပၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်ဖဲ လါမ့ၤ(၁၄)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.လၢပှၤတချုးထီၣ်ဒုးအဝဲသ့ၣ်အခါပှၤလၢဃ့ၢ်စိတဒူၣ်ဒီးပှၤထီၣ်ဒုးအဝဲသ့ၣ်အဆၢကတီၢ်ပှၤလၢဃ့ၢ်တဒူမ့ၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်ပယီၤသုးအိၣ်ဝဲ(၁၁၇)ဂၤန့ၣ်လီၤ.”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ကီၢ်ဆၢ ထံခံပယီၤသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုး သုးရ့ၣ်(၃)ရ့ၣ်လၢအဃ့ၢ်ဖျိးဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤဒီးဘၣ်တၢ်က့ၤဆၢအဝဲသ့ၣ်ဆူ ကီၣ်သီ-ရနီကီၢ်ဆၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပယီၤသုးအခီၣ်သုးရ့ၣ်ဒ်အမ့ၢ် ခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၅),(ခလရ-၂၇၃)ဒီး(ခလရ-၂၆၇)သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိး လၢပှၤဃ့ၢ်ဖျိးအကျါန့ၣ် ပၣ်ဃုၥ်ဝဲ(ခလရ-၂၅)သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိတဂၤဒီး(ခလရ-၂၇၃)သုးရ့ၣ်ခိၣ်တဂၤအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ထံခံပယီၤသုး(ခလရ-၂၅)ဒီးအပှၤ(၆၀)ဘျဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လၢတချုးတၢ်ထီၣ်ဒုးသုးကလၢၤ ဖဲလါမ့ၤ ၁ တနွံအခါန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်စးထီၣ်ဃ့ၢ်နုၥ်ဝဲဒၣ်ဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤဝံၤဖဲလါမ့ၤ(၇)သီအနံၤန့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်သုးဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်ဆူ ကီၣ်သီ-ရနီကီၢ်ဆၢဝံၤလံဒီး မ့ၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ဒီးအခဲအံၤတဘျီန့ၣ်ပယီၤသုးခဲလၢၥ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်သုးက့ၤဆှၢဝဲဆူရနီကီၢ်ဆၢန့ၣ် (၁၁၇)ဂၤအဂ့ၢ် သုးက့(၄)အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. KNLA သုးက့(၄) ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ် ကီၢ်ဆၢထံခံပယီၤသုးကလၢၤဝံၤအလီၢ်ခံ တကီၢ်ခါခဲအံၤ အဝဲသ့ၣ်ဆီလီၤပၥ်လီၤက့ၤဝဲ ကီၢ်ဆၢ KNLAတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤလံအသိး တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဆၢကတီၢ် ထံခံသဝီဖိလၢ ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်သးဖဲ...
တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဖီခိၣ် ဃီဖိပျဲၢ်ကၠိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါ၀ဲ
လါမ့ၤ ၁၆ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် ဃီဖိပျဲၢ်သ၀ီဃုၥ်ဒီးဒူသ၀ီကၠိလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ် တဖၣ် တကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်သးတဂ့ၤဒံးဘၣ်အဖီခိၣ် တနံၣ်အံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါ ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဃီဖိပျဲၢ်သ၀ီအပူၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၉ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်တအိၣ်ပယီၤသုးကဘီယူၤပညိၣ်လဲၤတ့ၢ် လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢသီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ကရၢၢ်ပူၤအဃိ ကမျၢၢ်သံ(၃)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်၀ဲတပွဲဖိတပါဒီးသ၀ီဖိ,သီခါဘၣ်ဒိတစှၤန့ၢ်အဂၤ (၁၀)ကဲထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. အဃိစးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ဃီဖိပျဲၢ်သ၀ီဃုၥ်ဒီးဒူသ၀ီကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးအိၣ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤဟီၣ်က၀ီၤပူၤဖဲန့ၣ်ခီဖျိကဘီယူၤဟးဆှၣ်တၢ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤအိၣ်ဒံးအဃိ လီၤဆီဒၣ်တၢ်ထံဆံၣ်ဘီဒီးဃီဖိပျဲၢ်သ၀ီ (၂)ဖျၢၣ်အံၤကမျၢၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်က့ၤဟံၣ်တဘူၣ်ဟးပလဲၥ်ဒံးအသးလၢတၢ်ချၢအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီးတုၤဃီၤကဒီး၀ဲလၢတၢ်ကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါကၠိလံဘၣ်ဆၣ် တုၤလၢခဲအံၤခီဖျိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ တအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိ လၢကအိးထီၣ်ကဒါကၠိအဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဃီဖိပျဲၢ်ကၠိခိၣ် သရၣ်စီၤဒူဒူၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ဃီဖိပျဲၢ်ဒီးထံဆံၣ်ဘီသ၀ီန့ၣ်ပှၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤကအိၣ်၀ဲသၢပူၣ်တပူၣ် လီၤ.ပှၤအိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤဟဲမၢ်မၢ်ဘျီပှၤပျံၤတီၢ်တၢ်.ပှၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတဘူၣ်ဘၣ်အဃိနကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါကၠိဒုတၢ်တၤတၢ်အိၣ်၀ဲဒီဒူၣ်န့ၣ်.တၢ်တၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပှၤကၠိဖိထီၣ်ကၠိတဘူၣ်,သရၣ်/မုၣ်သိၣ်လိတၢ်တဘူၣ်ဘၣ်မ့ၢ်စ့ၢ်.ပထံၣ်ဘၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်ကဘီယူၤလဲၤခးတၢ်ပှၤကၠိဖိ,သရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်သံလၢအဆံ.နကွၢ်တၢ်တခါအံၤ၀ဲဒၣ်နါက့ပပှဲၤဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလီၤ.အဃိနကအိးထိၣ်ကၠိဒုတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဃီဖျိပျဲၢ်ကၠိအမဲၥ်ညါကၠိလၢအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး လၢကအိးထီၣ်ကဒါကၠိမၤလိတၢ်လၢ ကၠိပူၤ လိၤလိၤအဂီၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်လၢကသ့ဒံး၀ဲဘၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်တခီတၢ်ကဘၣ်ဆဲးမၤလိဒံးတၢ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်လၢအလီၢ်တခါခါဒ်အပူၤကွံၥ် အသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကူၣ်သ့ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဃီဖိပျဲၢ်သ၀ီလၢကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီးမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၉ အံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်နံၣ်(၂၀၂၄)လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၄ သီအခါ စ့ၢ်ကီး အဆိကတၢၢ်တဘျီကဘီယူၤ လဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ဃီဖိပျဲၢ်ကၠိလီၤပှီၢ်ဟးဂီၤလီၤကရဲ(၃)ဖျၢၣ်လၢၥ်တုၤလၢခဲအံၤတစု တၢ်က့ၤဘှီထီၣ်၀ဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်ဒီး ပှၤကၠိဖိစ့ၢ်ကီးဘၣ်သုးလီၢ် မၤလိက့ၤတၢ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ်တုၤခဲအံၤတစုန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဃီဖိပျဲၢ်ကၠိလီၤပှီၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤတလါဃီဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၈ သီအနံၤတဘျီ,...
ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ကမၤလီၤတံၢ်က့ၤဝဲခီကီၢ်ကၠိတဖၣ်အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွး
လါမ့ၤ ၁၆သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤခီကီၢ်ကၠိလၢတၢ်အိးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ပယီၤဖိဒံဖိသၣ်အဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကစးထီၣ်သမံသမိးမၤလီၤတံၢ်က့ၤဝဲအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကသမံသမိးမၤလီၤတံၢ်က့ၤဝဲခီကီၢ်တၢ်မၤလိကၠိတဖၣ်အနီၣ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအံၤ,အပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ်(၂၅)သီအနံၤတၢ်မၤဝဲပဒိၣ်ဝဲၤကျိၤတၢ်ကရၢကရိအဖု(၁၀)ဘျဲၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ရိဖှိၣ်အပူၤတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါတ့ၢ်ဝဲခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,(Burmese Migrant Worker’s Education Committee BMWEC)ပှၤနဲၣ်တၢ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်ဆၣ်အဲၣ်စ့ဖိစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပအိၣ်ဖှိၣ်အခါဒုတဲပှၤလၢပှၤကသမံသမိးကမၤလီၤတံၢ်က့ၤကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤခီကီၢ်တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ပဝဲလၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢကီၢ်ဆၣ်(၅)ဘ့ၣ်အပူၤခီန့ၣ်,ပကၠိလၢအနုၥ်လီၤလၢစရီပူၤအိၣ်(၆၃)ဖျၢၣ်အဃိန့ၣ်,တဲဝဲကဘၣ်အိၣ်ဒၣ်(၆၃)ဖျၢၣ်ဒ်လီၢ်လီၢ်လီၤ.မၤအါထီၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်,ကသမံသမိးလီၤတံၢ်က့ၤဝဲလီၤ.ခဲအံၤမ့မ့ၢ်လၢစမိၤစခီတကပၤခီန့ၣ်ခဲအံၤစးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲလံ,ဒ်သိးအပူၤကွံၥ်စမိၤစခီဝံၤဟဲလၢပအိၣ်အသိးန့ၣ်,ယဆိမိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကဟဲဝဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,စမိၤစခီကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်တၢ်မၤလိကၠိအိၣ်ဝဲ(၅)ဖျၢၣ်ဒီးကၠိတဖျၢၣ်စုၥ်စုၥ်အပူၤကၠိဖိအိၣ်ဝဲအဂၤ(၈၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်(Migrant-Times)ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကစီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစးထီၣ်ဖဲလါမ့ၤ(၁၇)သီအနံၤအပူၤတၢ်ကစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲလံၥ်ဖဲမဟါလါမ့ၤ(၁၄)သီအနံၤလၢစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,တၢ်သမံသမိးအတီၢ်ပူၤမ့ထံၣ်ဝဲလၢကၠိတဖၣ်အံၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢတဖိးသဲးစးန့ၣ်ကကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအသိး,မ့ထံၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢကူၣ်သ့ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်မၤကမၣ်ဝဲကၠီၣ်တဲၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်သဲစးန့ၣ်ကဟံးဝဲအရ့အမဲၥ်ညါ,ကပံးကွံၥ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်(Visa)ဒီးကထၢနုၥ်ဝဲဆူ(BlackList)အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပၣ်ဖျါဃုၥ်ဝဲဒၣ်လၢလံၥ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,တးကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်(၅)ဘ့ၣ်အပူၤခီကီၢ်တၢ်မၤလိကၠိလၢဖိးမံသဲးစးနုၥ်လီၤဝဲလၢ(Migrant Educational CoordinationCenterMECC)အစုတီၤဖီလၥ်အပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲ(၆၃)ဖျၢၣ်ဒီး,ကၠိလၢတနုၥ်လီၤဘၣ်ဒံးဝဲလၢဖိးမံသဲးစးတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤအဂ့ၢ်,ခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ဒ်သိးကပူၤဖျဲးဒီးကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သမံသမိးတၢ်ပၥ်ပနီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်,ဒီးကအိၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢသဲးစးအပူၤအဂီၢ်,ကၠိလၢတဖိးမံသဲးစးဒီးတ(Register)ဘၣ်အသးဒံးဘၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးသဝီခိၣ်နၢ်လၢအိၣ်ဆိးဝဲဟီၣ်ကဝီၤအသိး,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကဟးဆှဲးတၢ်လၢအတဖိးမံသဲးစးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီးမ့ၣ်ပိၢ်လၢ(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ
လါမ့ၤ ၁၄ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁) ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤ ကဒီး မ့ၣ်ပိၢ်တပယူၥ်ဃီလၢလီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ ၁၄ သီ မုၢ်ထူၣ် ၁၂း၀၀ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီးမ့ၣ်ပိၢ် (၂)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ပူၤတဖျၢၣ်ဒီး လၢ(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဟီၣ်က၀ီၤ(သုးက့ ၁)သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံး၀ဲလၢ“ကွံၥ်လီၤ၀ဲဖဲမုကၢးန့ၣ်လီၤ.လီၤတဲၥ် ဘၣ်လၢ(သုးက့ ၁)ပူၤ တဖျၢၣ်ဒီး လၢ(သုးက့ ၁)ပဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖျၢၣ်.အလီၤတဲၥ်ခဲအံၤတဘျီအံၤလီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ ကစၢၢ်ကျါကစၢၢ်ကပၤလီၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၃ သီ ဟါခီ ၃း၄၀ မံးနံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ပယီၤသုး(Jet fighter) ကဘီယူၤ လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲ မ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲ ကၠီၣ်ဖၠၤကရူၢ် ခမီၣ်ခွ့ၤသ၀ီဒီး နၣ်စ့ၤသ၀ီကပၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤတကတီၢ်ဃီဖဲဟါခီ ၄း၀၀ ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီးမ့ၣ်ပိၢ်(၁) ဖျၢၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖး ထီၣ်၀ဲလၢနၣ်စ့ၤသ၀ီဃၢၤကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်...