ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ် တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်တပတုၥ်ဘၣ်အဂ့ၢ် လံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဟးထီၣ်တဘ့ၣ်
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဘၣ်ဃးဒီးအပူၤကွံၥ်တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်လၢ လါအီးကထိဘၢၣ်အလၢၥ်န့ၣ် ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ် ကပတုၥ်သးတၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်အမ့ၢ်အတီဘၣ်အဂ့ၢ် (Taixin Group) ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်(Taixin Group) အလံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်ၥ် ၂၀၂၄နံၣ် လါအီးကထိဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်လၢ ယၣ်ထဲၣ်(Online)တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤကပတုၥ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်အမ့ၢ်အတီဘၣ်အဂ့ၢ်,တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်ဒ်န့ၣ်အဃိပှၤမၤတၢ်ဖိပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်,သးတအိၣ်မၤတၢ်မၤဒီးအဲၣ်ဒိးဟးထီၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်ဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်ခီပနံၣ်အဂ့ၢ်,ခီပနံၣ်သ့ၣ်ခိၣ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ယၣ်ထဲၣ်သ့ၣ်ခိၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်အဆၢလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတအိၣ်လၢတၢ်ကပတုၥ်ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ်(Online) တၢ်ဖံးတၢ်မၤဘၣ်အဃိ ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကမၤတၢ်လၢတၢ်သူၣ်တုၤလီၤသးတုၤလီၤအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ်ပူၤ(Oneline)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ဒီး ခၣ်စံၣ်နိၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်တပတုၥ်အီၤဘၣ်အဂ့ၢ် (BGF)သုးဟီၣ်ကဝီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)အဒုးယၤခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤတ့ၤဝ့ စံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“လၢအပူၤကွံၥ်တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်တဘျီလၢယၣ်ထဲၣ်ပူၤန့ၣ် ပှၤဆါအီၣ်ပှၤကညီ,ပှၤမၤဒၢၣ်လိၥ်သး,ပှၤဆါအီၣ်ပှၤပိၥ်မုၣ်အိၣ်ထီၣ်ဒ်န့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီထီၣ်တဘျီ,အဃိန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်မၤရှဲမၤပျီကွံၥ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီးတဒိးမၤဝဲလၢၤဘၣ်.နီဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲသ့ၣ်ခိၣ်လၢအမၤဒၢၣ်မၤလိၥ်,ဆါအီၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်တဘျီ.ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မၤဒၢၣ်မၤလိၥ်တၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ပှၤလၢအဝဲသ့ၣ်ထံကီၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.တၢ်တဘျီန့ၣ်ယဆှၢက့ၤကဒါဆူထံဝၢ်(သူမွဲကျိဝၢ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်)(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.နပတုၥ်တၢ်မၤအံၤဘျီနမ့ၤသပၢၤသ့ၣ်ဖးဝဲန့ၣ်.ပအီၣ်ဘၣ်မ့ၤလၢတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤအဃိန့ၣ်ဘၣ်မၤဒ်လီၣ်. ဘၣ်ဆၣ်သနၥ်က့ဆဲးမၤန့ၣ်ဆဲးမၤခီ.သနၥ်က့မၤလၢဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါ.မ့မ့ၢ်ခၣ်စံၣ်နိၣ်ဒီးခၣ်စံၣ်နိၣ်, မ့မ့ၢ်အီၣ်လဲဒီးအီၣ်လဲ,မ့မ့ၢ်လၢတၢ်လံၣ်တၢ်လီ,တၢ်မၤဒၢၣ်မၤလိၥ် လိၥ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တမၤဝဲဘၣ်.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကညီကီၢ်စဲၣ်, စွ့ၣ်ကိၣ်ကိၣ်ဝ့ၢ်သီပူၤ ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ်အံၤ ခီဖျိလၢ ထံဂုၥ်ကီၢ်ဂၤတၢ်ဆီၣ်သနံးဒီးကီၢ်ပယီၤအတၢ်ဃ့ထီၣ်အဖီခိၣ် အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ကတြူၥ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒီးကသုးကွံၥ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိအလီၢ်ကျဲဖဲ လါဆဲးပထ့ဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤဒီးပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအဟးထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဘၣ်ဟဲဟ့ၣ်လီၤအမံၤစရီဒီးစ့ယိၤတဂၤ(၄၀၀၀၀ ဘး)ဃၣ်ဃၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် စွ့ၣ်ကိကိၣ်ယၣ်ထဲၣ်ဝဲၤဒၢးထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲဖဲလါအီကူးအတီၢ်ပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. BGF သုးဖိလၢအကဲထီၣ် မလ့ရှါထံဖိကီၢ်ဖိတီခိရိၣ်မဲ ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ်ဒီး အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဒ့လၢအမ့ၢ် စွ့ၣ်ကိၣ်ကိၣ်ဝ့ၢ်သီတၢ်တိၤကျဲၤအံၤ ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်လၢတၢ်မၤကမၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်တကးဘၣ်အမဲၥ်ညါ အတၢ်ဘျးစဲဒီးခီပနံၣ်လၢအအိၣ်ဆီလီၤသးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲပူၤတနီၤဒီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအမၤမုၢ်ကျိၤဝဲကွၥ်တနီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်JFM (Justice for Myanmar)အတၢ်ပၥ်ဖျါအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ယၣ်ထဲၣ်တၢ်မၤကရူၢ်ဒီး BGF ပၥ်ဖှိၣ် အထံဂုၤကီၢ်ဂၤ ကီၢ်ပယီၤယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ်လံၣ်မံၣ်တဲၣ်ဝဲအံၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်ဝဲခီပနံၣ်လံၥ်အုၣ်သးဖဲ ၂၀၁၇ လါဖ့ၣ်ဘြူၣ်အါရံၤ၁၄သီအခါဒီး...
တၢ်အိးထီၣ်အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်တသ့ခီဖျိသုးကီၣ်ကးကသူဝဲလၢဒုးယၤအဂီၢ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျူးအဂီၢ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံးဝဲ
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၈သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤရၤမတံ,ကီးတရံးအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်လၢတၢ်ကးတံၥ်ဃၥ်ဝဲယံၥ်ထီၣ်လၢ(၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤ,တၢ်အိးထီၣ်ဝဲတသ့ဒံးဘၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးတကပၤကသူဝဲလၢဒုးယၤအဂီၢ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျူးအဂီၢ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အံၤအဂီၢ်,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ်မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်တဲသကိးဘၣ်ဆၣ်,ကျဲအံၤအပူၤသုးကီၣ်ကးကရူၢ်မ့အိၣ်ဒံးဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်,ကသူဝဲဒၣ်ထဲလၢဒုးယၤဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျူးအဂီၢ်လီၤအဃိ,တၢ်ဘၣ်ယိၥ်အိၣ်ဝဲလၢကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဖီခိၣ်အိးထီၣ်ဝဲတသ့ဘၣ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢအနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်,ပဒိၣ်စီၤတၢ်ဒိၣ်မူစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်အံၤပမ့တဲန့ၣ်,ပယီၤသုးကရူၢ်ဝဲအံၤမ့အိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်လီၤန့ၣ်ကျဲအံၤအဝဲသ့ၣ်ကသူဝဲထဲအနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်ဒီးအတၢ်ဘၣ်ဘျူးအဂီၢ်တကပၤလိၤလိၤလီၤ.အဝဲသ့ၣ်ကဆှၢထီၣ်ဝဲအဂံၢ်အဘါ,တၢ်ပီးတၢ်လီ,ဒီးကဆိးကါဝဲကျဲအံၤထဲအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်လီၤ,တမ့ၢ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ကသူဘၣ်ဝဲကျဲအံၤဘၣ်အဃိန့ၣ်,တၢ်ခးလိၥ်သးမ့အိၣ်ထီၣ်န့ၣ်,တၢ်ဘၣ်ယိၥ်ဘၣ်ဘှီအိၣ်ဝဲလၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အဂီၢ်အဃိန့ၣ်,ပဝဲသနၥ်က့ခဲအံၤပခိးကးတြီတံၥ်ဃၥ်အဝဲသ့ၣ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဃးအ့ရှၢၣ်ကျဲဒီတဘိန့ၣ်,ပထိၣ်ဒွးဝးအီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သ့ဝဲအကပၤကပၤအဖီခိၣ်န့ၣ်,ပအဲၣ်ဒိးတဲလၢကျဲအံၤခဲအံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်လဲၤတသ့က့ၤတသ့ဘၣ်အပတီၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်အံၤတၢ်အၢၣ်လီၤအိၣ်ဝဲလၢကျဲဒီတဘိအပူၤ,ဖီၣ်စုကဝဲၤသုးတဘၣ်အိၣ်နီတဖုဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ကဲထီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးအံၤဘိးကဒါက့ၤဝဲအတၢ်အၢၣ်လီၤအဃိ,ပယီၤသုးကရူၢ်အံၤမ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်ကျဲအံၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အိၣ်တသ့ဘၣ်ဒီးပမုၢ်လၢ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်လၢသုးကီၣ်ကးအအအိၣ်တသ့ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်,ပဒိၣ်စီၤတၢ်ဒိၣ်မူအဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်အံၤ,သုးကီၣ်ကးဟံန့ၢ်ဆူၣ်ကွံၥ်ဝဲထံကီၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံ,(၂၀၂၁)နံၣ်လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်အပူၤ,တၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်ဝဲလၢလ့က့ၣ်ကိၥ်အဆၢကတီၢ်,သုးကီၣ်ကးအံၤသူဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲအံၤလၢသုးဂ့ၢ်ဝီတကပၤအါထီၣ်ဝဲဒီးဒွဲအူအီၣ်,ခိးခးဝဲကမျၢၢ်သိလ့ၣ်လၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်လါအီကူးအပူၤတၢ်ကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲကျဲအံၤန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ခီဖျိတၢ်ကးတံၥ်ဃၥ်ဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲအံၤယံၥ်အဖီခိၣ်,ဒ်သိးတၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲအဂီၢ်,ဖဲအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၄)သီအနံၤအပူၤကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢဒ်အမ့ၢ်,ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA),သုးက့(၆),သုးက့(၇)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ,ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျူးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA),ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ,(PC)ဃုၥ်ဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်တဲသကိးအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ဒ်သိးကအိးထီၣ်က့ၤကျဲအဂီၢ်ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၉)သီအနံၤအခါစ့ၢ်ကီး,ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤအမီၣ်သီ(H.E.Mr.MongkolVisitstump)ဒီးသုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ကိၥ်တိၤဝဲၤကျိၤခိၣ်(အူစီမၠ့ၣ်အူ)ကတိၤသကိးဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သုးကီၣ်ကးအတၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လီၤ. ရၤမတံ,ကီးတရံးအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အံၤတကီၢ်ခါခဲအံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်,(KNLA)ဒီးသိၣ်မှံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ဖီၣ်ဂၢၤဃၥ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,တၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်ဝဲလၢကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢအကျါတနီၤ,အဲၣ်ဒိးဝဲလၢတၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲကျဲအံၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးတကပၤစ့ၢ်ကီးဂုၢ်ကျဲးစၢးဝဲလၢကနုၥ်လီၤဆီလီၤအသးလၢရၤမတံဝ့ၢ်ပူၤဒီးဖီၣ်ဂၢၤက့ၤဝဲကီၢ်ဆၢမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်အကျိၤအကျဲဘၣ်ဆၣ်,ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ကးတံၥ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,ခံခီခံကပၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအိၣ်ဝဲဒၣ်အဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤကီၢ်စဲၣ်မုၢ်နံၤဘူၣ်တနံၣ်အံၤတလီၤဘီလီၤမုၢ်ဒ်သိးအပူၤကွံၥ်လၢညါ
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကဟဲကညီကီၢ်စဲၣ်မုၢ်နံၤဘူၣ်လၢအလီၤဘၣ်၀ဲ(၆၉)၀ီတ၀ီအံၤန့ၣ် စးထီၣ်ဖဲလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၅ သီအနံၤ တၢ်စးထီၣ်မၤ၀ဲ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤဘူၣ်တဒိၣ်(တလီၤဘီလီၤမုၢ်)ဒ်သိးအပူၤကွံၥ်လၢညါဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤ တဖၣ် စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤကီၢ်စဲၣ်မုၢ်နံၤဘူၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒီတကတီၢ် စးထီၣ်လၢတၢ်စးထီၣ်ဆီလီၤဘူၣ်တုၤလၢမဟါလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၇ သီအနံၤန့ၣ် ပှၤလဲၤလၢဘူၣ်တအိၣ်အါအါဘၣ်အိၣ်စှၤကိၥ်ဖိလီၤဒီး မ့မ့ၢ်တခီပှၤလၢအလဲၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဒၣ်သုးကီၣ်ကးစုတီၤဖီလၥ် ၀ဲၤကျိၤဘၣ်ထွဲ ပှၤမၤတၢ်ဖိဒီး ပှၤကၠိဖိ,ပှၤမၤတၢ်ဖိဒီးပှၤလၢအတူၢ်လိၥ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါသုးကီၣ်ကးတဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံး ပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“ပှၤလဲၤလၢဘူၣ်တဘူၣ်ဘၣ်,ပှၤအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်နါက့အါမးလီၤ.နလဲၤဘၣ်မ့သ့ၣ် ပယီၤသုးမ့အိၣ်ခိးဘၣ်ဖုးတၢ်လၢကျဲမ့သမံသမိးတၢ်န့ၣ်ပှၤကိၢ်သးလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကဃ့အီၣ်နၤစ့ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ.ဒ်နသ့ၣ်ညါအသိးလီၤခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်,တၢ်ဒုးကဲထီၣ်မီၤနီၤ.ပှၤလဲၤလၢဘူၣ်ပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်သုးကီၣ်ကးကရူၢ်,(BGF)ကရူၢ်,ပှၤမၤတၢ်ဖိလီၤ.ကျးဆါတၢ်ဒီးတၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်(ပြခန်း )တဖၣ်န့ၣ်တအိၣ်အါအါဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတနံၣ်အံၤလၢတၢ်ကမၤကညီကီၢ်စဲၣ်မုၢ်နံၤဘူၣ်အံၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီး သုးကီၣ်ကးအံၤဟးထၢ၀ဲဒၣ်စ့လၢက၀ီၤဒ့, သ၀ီတဖၣ်အပူၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးတနံၣ်အံၤပှၤနုၥ်လီၤတပြၢ၀ဲဒိတၢ်ဂဲၤကလံၣ်ကအိၣ်၀ဲ(၂၀)ဒူၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒူယီၢ်ဟီၣ်က၀ီၤ ဒိကရူၢ်ဖိအပှၤလီၢ်လံၤတဂၤစံး၀ဲလၢ “လၢပှၤက၀ၢ်ပြၢချံအဂီၢ်န့ၣ်သုးကီၣ်ကးထၢ၀ဲဒၣ်သ၀ီ, က၀ီၤဒ့တဘ့ၣ်န့ၣ်(၃)ကလီၢ်,မ့၀ံၤဒိတၢ်ဂဲၤကလံၣ်ကအိၣ်ထီၣ်တဒူၣ်န့ၣ်သ၀ီတဖျၢၣ်န့ၣ်ထၢ၀ဲဒၣ်အကလီၢ်(၄၀)ညါ.အဃိအိၣ်ဒၣ် သ၀ီဖိဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤကစၢ်လၢအိၣ်က၀ီၤဒ့ပူၤတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးထၢနုၥ်လီၤဖှိၣ်သကိး၀ဲဒ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီး သုးကီၣ်ကး,(BGF)တဖၣ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးထၢနုၥ်လီၤ၀ဲလီၤ.မ့မ့ၢ်ပှၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤဒီးက၀ီၤဒ့ပူၤတဖၣ်န့ၣ် အါလၢတထၢနုၥ်၀ဲဘၣ်လီၤ. ပှၤလဲၤဟးလၢဘူၣ်ပူၤတဘူၣ်ဘၣ်.ပှၤလဲၤအိၣ်ဒၣ်လၢပှၤပြၢတၢ်ဖိတဖၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံ(၃)နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ တဘျီလၢ်လၢ်တၢ်မ့မၤ၀ဲကညီလုၢ်လၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤဒီး မုၢ်နံၤဒိၣ်မုၢ်နံၤထီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘူၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘူၣ်တဒိၣ်(တလီၤဘီလီၤမုၢ်)ဒ်အပူၤကွံၥ်အသိးလၢၤဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီအိၣ်ဒၣ် သုးကီၣ်ကးစုတီၤဖီလၥ်၀ဲၤကျိၤဘၣ်ထွဲပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤဒၣ်အ၀ဲသ့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်အိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲမဟါလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၇ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပှၤလၢအလဲၤထီၣ်၀ဲကီၢ်စဲၣ်မုၢ်နံၤပှဲၤထီၣ်(၆၉)၀ီတ၀ီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ သုးကီၣ်ကးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ, မါည့မီၣ်, ကီၢ်စဲၣ်ကီၣ်ကး ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ စီၤမၠ့ၣ်အူ ဒီး သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အခိၣ်...
(ထံဖိစီသဝီ)လီၢ်အိၣ်ကဒုဖိသၣ်ပိၥ်ခွါ(၂)နံၣ်လၢလီၤမၢ်တဂၤအံၤတုၤလၢခဲအံၤတၢ်တက့ၤထံၣ်ဒံးဝဲဘၣ်
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၇သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(နဘူ)တန့ခၠါကီၢ်ဆၣ်ထံဖိစီသဝီအပူၤ,ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိသၣ်ပိၥ်ခွါသးနံၣ်(၂)နံၣ်လၢအလီၢ်မၢ်ဝဲတဂၤအံၤ,တုၤလၢခဲအံၤတၢ်တထံၣ်က့ၤဝဲဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်ပိၥ်ခွါ(၂)နံၣ်လၢအလီၤမၢ်တဂၤအံၤအမံၤမ့ၢ်ဝဲ(စွဲထဲၣ်)ဒီးအဝဲအိၣ်ဆိးဝဲဟံၣ်ဘူးဝဲဒၣ်ကျဲမုၢ်ကပၤအဃိ,မဟါလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၆)သီ,မုၢ်ထူၣ်(၁၁)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်လီၤမၢ်ဝဲသတူၢ်ကလၥ်အဖီခိၣ်,ထံဖိစီသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ဖိသၣ်န့ၣ်န့ၢ်ထဲ(၂)နံၣ်ဒံးလီၤဟးခီၣ်တသ့ဒံးဘၣ်,အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဆိးဟံၣ်ဝဲဖဲသဝီပူၤန့ၣ်ဘူးဒီးကျဲမုၢ်ကပၤမီၤ.ဒီးကျဲမုၢ်တခီန့ၣ်သိလ့ၣ်,ဆဲးကဲးလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလၢရၤမတံ,ဖၣ်အၣ်ဒီးတၢ်လီၢ်အဂၤဟးထီၣ်ဟးလီၤကိးနံၤဒဲးလီၤ.ဖိသၣ်န့ၣ်ညီနုၢ်အိၣ်လိၥ်ကွဲဝဲဖဲဟံၣ်မဲၥ်ညါန့ၣ်ထီဘိလီၤ.ဖဲမဟါ(၁၁)ရံၣ်န့ၣ်အိၣ်လိၥ်ကွဲဝဲဒီးအဖံဝံၤ,အဖံက့ၤလၢဟံၣ်လီၢ်ခံတစိၢ်တလီၢ်အဆၢကတီၢ်ဒီးဟဲက့ၤထီၣ်လၢဟံၣ်မဲၥ်ညါတဘျီ,တၢ်တထံၣ်အီၤလၢၤဘၣ်.လီၢ်မၢ်ကွံၥ်ဝဲသတူၥ်ကလၥ်အဃိန့ၣ်,ပှၤအါဂၤဆိကမိၣ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးလၢပှၤဟးထီၣ်ဟးလီၤပှၤဒိးဆဲးကဲး,မ့တမ့ၢ်သိလ့ၣ်,ကါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်က့ၤကိးကွံၥ်ဝဲအီၤလီၤ”အဂ့ၢ်,စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဖိသၣ်ပိၥ်ခွါအံၤလီၤမၢ်ကွံၥ်ဝဲသတူၢ်ကလၥ်အဖီခိၣ်,အမိၢ်အပၢ်ဒီးဖံဖုတဖၣ်အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဒီးဒုးသ့ၣ်ညါဝဲသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးလူၤဃုက့ၤဝဲဒၣ်ဖိသၣ်အံၤအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်ပိၥ်ခွါ(စွဲထဲၣ်)အံၤ,ခီဖျိအမိၢ်အပၢ်လဲၤဃုဖံးဃုမၤတၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအဃိအဝဲအိၣ်ဆိးဝဲဒီးအဖံအဖုအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအပူၤကွံၥ်အိၣ်ဆိးဝဲဒီးအဖံအဖုလၢကီးတရံးဝ့ၢ်တကပၤဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်အဃိ,လဲၤဃီၤအိၣ်ကဒုဆိဝဲအသးလၢထံဖိစီသဝီဖဲဟံၣ်လၢဟံၣ်ကစၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖျၢၣ်အပူၤအဂ့ၢ်,ဒူသဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ထံဖိစီသဝီအံၤအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤ,သုးကီၣ်ကး(အီၣ်စ့ၣ်ယၣ်)အသုးကျိၤပယီၤသုး(၂)ဂၤမၤပျံၤမၤဖုးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲဖိသၣ်ပိၥ်မုၣ်(၁၂)နံၣ်တဂၤဖဲအလဲၤကွၢ်ကျီၢ်အခါကဲထီၣ်တ့ၢ်ဝဲအသးအမဲၥ်ညါ,(ယ့ၤခွဲတီၤ)မၠးပတဲၤကျဲအပူၤတၢ်တမျၥ်ဝဲလူၢ်ပျဲၢ်လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်လၢအဟဲက့ၤလၢကျဲတဂၤကဲထီၣ်တ့ၢ်ဒံးဝဲအသးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
KNU (သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ကဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးသုးတၢ်မၤလိဖိ(၈၀)ဂၤ
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လၢတၢ်ကဒုးလီၤပှီၢ်ကွံၥ်သုးမီၤစိရိၤ အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲမဟါအနံၤ လၢ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအံၤတဆီ တၢ်ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ကဒီး၀ဲ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးသုးတၢ်မၤလိဖိ(၈၀)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၆ သီအနံၤ လၢဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤ (KNLA)သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသုးခိၣ်သုးနၢ် တီခိၣ်ရိၣ်မဲ မၤ၀ဲ တၢ်ပျၢ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးသုးတၢ်မၤလိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါဒီး လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးသုးတၢ်မၤလိဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တၢ်မၤလိဖိ ဖျိထီၣ်ကဒီး၀ဲဒၣ်အဂၤ(၈၀) အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးသုးတၢ်သိၣ်အံၤအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးလၢကဒုးလီၤပှီၢ်ကွံၥ်ကလုၥ်ဒိၣ်စိသနူအံၤလီၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိး လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢထီဒါက့ၤသုးမီၤစိရိၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤန့ၣ် အလီၢ်အိၣ်လၢပကဘၣ်မၤအါထီၣ်ပဂံၢ်ပဘါဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ ၁ (KNLA)သုးခိၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပဟ့ၣ်တၢ်မၤလိပတၢ်ပညိၣ်ခိၣ်သ့ၣ်ခီန့ၣ်လၢပကဒုးလီၤပှီၢ်ကွံၥ်ပယီၤကလုၥ်ဒိၣ်စိအံၤလီၤ. ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ လိၣ်ဒၣ်လၢပဂံၢ်ပဘါ လီၤ.ပဂံၢ်ပဘါမ့တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပမၤတၢ်တသ့ဘၣ်.အဃိပကဘၣ်မၤအါထီၣ်ပဂံၢ်ပဘါ,ပဘၣ်မၤအါထီၣ်ပတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒ်သိး ပကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်လီၤအဃိပအိးထီၣ်တၢ်မၤလိ၀ဲအံၤ.ခါဆူညါစ့ၢ်ကီးပကအိးထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီ တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးပှၤသီဖိလၢအစံၣ်လီၤသုးတၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်နုၥ်လီၤမၤဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်က့ၤမူဒါလၢသုးက့,သုးရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤလၢအလီၢ်ဒၣ်၀ဲစုၥ်စုၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ပှၤလၢအစံၣ်လီၤသုးတၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်က့ၤဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်မူဒါလၢတၢ်မဲၥ်ညါတၢ်ဒုးပျီပူၤလီၤ.မ့မ့ၢ်လၢသုးမုၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်မၤ၀ဲလၢတၢ်လီၢ်ခံလၢအ၀ဲသ့ၣ်မၤသ့အသိးန့ၣ်.လၢအပိၥ်ခွါတဖၣ်န့ၣ်ပကဆှၢအီၤလၢတၢ်မဲၥ်ညါတဂၤလၢသုးရ့ၣ်လၢအလိၣ်တဖၣ်န့ၣ်မီၤနီၤ.ခဲအံၤပမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်န့ၣ်ပယီၤကဒဲကဒဲခးလိၥ်သးလံထီဒါလိၥ်သးလံ.ဖဲပသုးက့ပူၤအံၤ(PDF)စ့ၢ်ကီးပအိးထီၣ်န့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်မၤလိအိၣ်စ့ၢ်.ပအိးထီၣ်တၢ်မၤလိ၀ံၤန့ၣ်ပဆှၢထီၣ်အီၤလၢတၢ်မဲၥ်ညါလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဂံၢ်ခီၣ်ထံးသုးတၢ်မၤလိလၢတၢ်ဟ့ၣ်၀ဲဘျီအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)သုးရ့ၣ် ၂ တီခိၣ်ရိၣ်မဲဟ့ၣ်၀ဲဒီး တၢ်မၤလိအပူၤတၢ်မၤလိ၀ဲ ဘၣ်ဃးဒုးယၤဂ့ၢ်၀ီ,ဒုးယၤတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်,တၢ်ရ့လိၥ်သးဒီးခိၣ်နၢ်, ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဃုၥ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ထၢနုၥ်မၤလိန့ၢ်၀ဲဒီး တၢ်မၤလိဘျီ၀ဲအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်တံၥ်တၥ်၀ဲ (၃)လါဘျဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ...
ကီၢ်ပယီၤအပူၤ(မ့အီၣ်လဲၣ်)ဒီးအသုးကရူၢ်မ့တအိၣ်လၢၤဘၣ်မးတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံးဝဲ
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ပယီၤအပူၤပှၤလၢအမၤဟးဂီၤဝဲထံကီၢ်န့ၣ်,မ့ၢ်ဝဲသုးကီၣ်ကးကရူၢ်ကရၢအဃိ,သုးကီၣ်ကးအခိၣ်(မ့အီၣ်လဲၣ်)ဒီးအသုးကရူၢ်တဖုအံၤမ့တအိၣ်လၢၤဘၣ်သၢပျၢၤမး,တၢ်မုၣ်တၢ်ခုၣ်လၢကီၢ်ပယီၤထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ကသ့အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ် UN,ASEAN ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢ ကီၢ်ပယီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤကမၤဟးဂီၤက့ၤကီၢ်ပယီၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လၢဘၣ် ဘၣ်ဒီး ပှၤလၢမၤဟးဂီၤကီၢ်ပယီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် မ့အီၣ်လဲၣ်ဒီးအသုးကရူၢ်လီၤအဃိန့ၣ် မ့အီၣ်လဲၣ်ဒီးအသုးကရူၢ်မ့ၢ်တအိၣ်လၢၤသၢပျၢၤမးကီၢ်ပယီၤပူၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲကသ့အဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢအနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်,ပဒိၣ်စီၤတၢ်ဒိၣ်မူစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲ,မဟါလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၅)သီအနံၤ,ဖဲ(K2C)ဒီး(NUG) ပၥ်ဖှိၣ်သးမၤဝဲတၢ်ကတိၤရှဲလဲတၢ်ဒီးတၢ်ကစီၣ်သန့ဝံၤအလီၢ်ခံဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“(UN)),(ASEAN)ဃုၥ်ဒီးထံကီၢ်တနီၤလၢအနၢ်ပၢၢ်ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဂဲၤလိၥ်တနီၤန့ၣ်,ဆီၣ်ထွဲဝဲပှၤဖဲအကြၢးအဘၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်သနၥ်က့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢတတယၢၢ်ဃုလၢအလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒုပတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဒံးဘၣ်.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိန့ၣ်,အလီၢ်အိၣ်ဒီးအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢပကဘၣ်ကရၢကရိဒီးဒုးနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်(UN)(ASEAN)ဃုၥ်ဒီးထံကီၢ်လၢအဆီၣ်ထွဲပှၤလၢဖီၣ်လစံၣ်အဖီခိၣ်တဖၣ်လၢ,ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤအတၢ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ.ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤတမ့ၢ်တၢ်မၤဟးဂီၤထံကီၢ်ဘၣ်.ပှၤလၢမၤဟးဂီၤထံကီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်(မ့အီၣ်လဲၣ်)ဒီးအသုးကရူၢ်လီၤ.အဃိန့ၣ်(မ့အီၣ်လဲၣ်)ဒီးအသုးကရူၢ်တဖုအံၤမ့တအိၣ်လၢၤဘၣ်မး,တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်လၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ,ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ကဲထီၣ်သးကသ့ဝဲလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ပကဘၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်န့ထံဂုၥ်ကီၢ်ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢကဘၣ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးခီဖျိသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဂိၥ်စုဂိၥ်ခီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်လၢကဟဲစိၥ်န့ၢ်ကီၢ်ပယီၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အမ့ၢ်အတီဘၣ်အသိး ASEAN စ့ၢ်ကီးသုတဆီၣ်ထွဲ မ့အီၣ်လဲၣ်ဒီးအသုးကရူၢ်လၢၤတဂ့ၤန့ၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲသပှၢ်ကတၢၢ်အဂ့ၢ် ပဒိၣ်စီၤတၢ်ဒိၣ်မူတဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ကီၢ်ပယီၤအနံၣ်(၇၀)တီၢ်ပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲထဲကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီးအခဲအံၤပယီၤကလုၥ်ဒၣ်လဲၥ်နုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်လံအဃိတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤမ့ၢ်ဝဲကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢအဖီခိၣ် ပယီၤကလုၥ်ကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢလၢကတီၢ်တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်အဂ့ၢ် ပဒိၣ်စီၤတၢ်ဒိၣ်မူဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကဒုးလီၤပှီၢ်သုးမီၤစိရိၤသနူဒီး ကသူၣ်ထီၣ် ဖဲၣ်ဒၢၣ်ရၢၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်အဂီၢ်ကရူၢ်ကရၢလၢအနုၥ်လီၤပၢၢ်ဆၢတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်အပၥ်သးအလံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဖဲ၂၀၂၄နံၣ်လါယနူၤအါရံၤဝံၤအလီၢ်ခံ ဘၣ်ဃးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်မၤသကိးမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်ဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် (KNU) ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ, (KNPP) ကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီပၣ်တံၣ်, (CNF) ခၠ့ဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ် ဒီး (NUG) ဒီကလုၥ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲတၢ်ကတိၤရှဲလဲတၢ်ဒီး တၢ်ကစီၣ်သန့ဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ်(၅)အနံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်လါယနူၤအါရံၤ(K2C)ဒီး (NUG) ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတ့ၢ်အလံၥ်တၢ်သးအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ် အတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်ဆိအိၣ်ဝဲ(၆)ထံၣ်ဒီးအတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်အိၣ်ဝဲ(၉)ထံၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒုးက့ၤဆူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤခံသီတပယူၥ်ဃီလၢနိၣ်ခၠိနဲၣ်
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပၢ,ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲခံသီတပယူၥ်ဃီလၢနိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤဒီးခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဒီးမဟါလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၅)သီအနံၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤခးမၤဝဲတၢ်ခးလီၤတၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၄)သီအနံၤအပူၤ,သုးကီၣ်ကးနိၣ်ခၠိနဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ(စံနပ့ၤ)ဒီး(ကၠးပၣ်တီၤ)တၢ်လီၢ်(၃)တီၤအပူၤတၢ်ဒုးက့ၤဆူၣ်ထီၣ်ကဒါဝဲအမဲၥ်ညါ,သုးကီၣ်ကးတကပၤမၤဝဲကလံၤကျါတၢ်ခးလီၤတၢ်, အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်ဒုးက့ၤဆူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤစးထီၣ်လၢမဟါန့ၣ်လံ,ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်အမျီၤသုးကလၢၤတဖၣ်န့ၣ်,ခးစိလီၤတၢ်အဃိ,ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲၥ်လၢပအိၣ်လိးရှါသဝီမုၢ်နုၥ်ဒံး.လၢခိၣ်ဃၢၤဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤနါက့ၤလီၤတဲၥ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.မ့မ့ၢ်လၢ(စံနပ့ၤ)သဝီတကပၤန့ၣ်ဟဲခးလီၤဝဲတၢ်ဒီးကဘီယူၤ(ယဟၣ်ယ့ၤ)န့ၣ်လီၤ.အကလုၢ်သီၣ်ဒီတဂီၤလီၤ.တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒုပတသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်.ပသ့ၣ်ညါထဲတၢ်ခးလိၥ်သးတၢ်အိၣ်သးဒံးလီၤ.”အဂ့ၢ်,စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဒ်သိးကထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲနိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအဂီၢ်,ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤကဝီၤကးတံၥ်ဃးဝဲ(နိၣ်ခၠိနဲၣ်ပယီၤဒုးယၤ)သုးကလၢၤအံၤအဃိ,တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးအပူၤကွံၥ်ပယီၤသုးလၢအိၣ်(လိးရှါ)သုးကလၢၤတဖၣ်အံၤဂုၤက့ၤဝဲအလီၢ်ခံဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢအသုးကလၢၤအပူၤဝံၤက့ၤဆီလီၤက့ၤဝဲအသးလၢ(စံနပ့ၤ)သဝီခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအဖီခိၣ်,(KNLA)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တကပၤကးတံၥ်ထီၣ်ခးဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ,တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ဝဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,သုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤလၢအိၣ်စီၤစုၤယံၤဝဲဒီး(ကၠးပၣ်တီၤ)ယ့ဒဝဲၢ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်ထဲ(တတၢၣ်)တမံၤလၤ,လၢသုးကီၣ်ကးအ(စံၣ်ကူၤ)ပှၤဟဲထီၣ်မၤစၢၤတၢ်အဂၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်တၢ်လီၢ်အံၤ,တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤလဲၤကးတံၥ်ထီၣ်ခးဝဲအဖီခိၣ်,တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,သုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်ဝဲကလံၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးခးလီၤစၢၤဝဲတၢ်အမဲၥ်ညါ,အကဘီယူၤခးလီၤစၢၤစ့ၢ်ကီးတၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးခးလီၤစၢၤဝဲတၢ်ဒ်အံၤအဃိ,လိးရှါသဝီလၢသုးကီၣ်ကးတအိၣ်ဝဲလၢၤဘၣ်အလီၢ်အံၤ,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးဝဲတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးက့ၤဆီလီၤအိၣ်ဆိးက့ၤဝဲအသး(စံနပ့ၤ)သဝီအံၤစ့ၢ်ကီးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,အပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၄)သီအနံၤအပူၤနိၣ်တကီဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ကျဲထံဃ့သဝီခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကး(ဂျဲးဖဲးတၢၣ်)ကဘီယူၤခံဘ့ၣ်ခးလီၤဝဲတၢ်ဆူတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်တအိၣ်ဆိးဝဲလၢၤဘၣ်တၢ်လီၢ်တနီၤအပူၤအဃိ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်တနီၤဘၣ်ဟးဂီၤဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တလါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်(၁၉)ဘျီ, ပယီၤသုးသံဘၣ်ဒိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၄၇)ဂၤ
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၆ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လါအီးကထိဘၢၣ်တလါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲ(၁၉)ဘျီဒီး ပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲ(၄၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကၠဲးထိၣ်,ဘံလ့,သထူၣ်ဒီးဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ စးထီၣ်လါအီးကထိဘၢၣ် ၁ သီတုၤ ၃၁ သီ လၢတလါအတီၢ်ပူၤ န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ (၁၉)ဘျီဒီး ဒုၣ်ဒါတကပၤသံ(၂၆)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၂၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီအပူၤ ပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်(၄)ဘ့ၣ်အံၤအပူၤ ဟီၣ်က၀ီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်လဲၤခးစဲးပြဲး၀ဲဒုၣ်ဒါ(၅)ဘျီ, လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲဒီးဒြိ(၅)ဘျီ, ခိးထုးမ့ၣ်ပိၢ်(၆)ဘျီ,လဲၤကွံၥ်၀ဲဒီးစုကွံၥ်မ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဘျီ,လဲၤခး၀ဲဒီးစနဲးဖၢး(၁)ဘျီ ခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်(၁၉) ဘျီ အဃိ ဒုၣ်ဒါသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအမဲၥ်ညါသုးကီၣ်ကးအသိလ့ၣ်ဟးဂီၤ(၅)ခိၣ်,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတလါအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဂ့ၤတအိၣ်ဂ့ၤ ပယီၤသုးအံၤခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဒူသ၀ီ အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၁၃)ဘျီအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤ,ကမျၢၢ်သိလ့ၣ်ဟးဂီၤ(၂)ခိၣ်အမဲၥ်ညါ ကျီးပူၤတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိ သ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီပယီၤသုးကလၢၤလၢအခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူလီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ် (ခမရ-၂၀၇), ခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၈), (၃၁၀)အမျိၥ်သုး, ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၀၅), ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၉), အမျိၥ်သုး(၃၁၄)သုးရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်တလါအတီၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီး လီၤဆီဒၣ်တၢ် ကၠဲးထိၣ်,ဘံလ့ဒီး သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ် ကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်အံၤအပူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ခဲလၢၥ်(၂၀)ဘျီဒီး...
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ်ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်က့ၤကဒါဆူအဒူသ၀ီလံအဂ့ၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲ
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၅ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ အပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤ နုၥ်လီၤဒီးတၢ်ဒုးကဲအဖီခိၣ် ကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ်ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤက့ၤဆူအဒူသ၀ီအဟံၣ်အဃီလံအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီတုၤလၢတလါအံၤလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၃ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးကျိၤနုၥ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ၀ီၢ်ကျီၢ်, ဖွ့ဖူကၢ်,ဆီသုးခံကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ်အံၤအပူၤတကးဒံးဘၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤ(KNLA)သုးရ့ၣ် ၃ သုးပၥ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤ ကအိၣ်လၢကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃၣ်ဃၣ်အဃိ ကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ်ပူၤ သ၀ီ(၁၇)ဖျၢၣ် ကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲ ခဲလၢၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲမဟါလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၄ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤလၢအနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤတဖၣ်အံၤတၢ်ခိးခးအ၀ဲသ့ၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိ ဘၣ်ထံးအိၣ်အဖီခိၣ် အ၀ဲသ့ၣ်က့ၤလီၤကဒါဆူ(သ့ၤစယၣ်)တကပၤလံအဃိ ဒူသ၀ီကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ်အံၤကမျၢၢ်တဖၣ်က့ၤဆူ အဟံၣ်အဃီလံအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် နဲၣ်ရွဲၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပှၤကမျၢၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ခဲအံၤန့ၣ် မ့မ့ၢ်၀ီၢ်လၢကျီၢ်ကရူၢ်န့ၣ်သ၀ီ(၄)ဖျၢၣ်, ဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ်န့ၣ်သ၀ီ(၄)ဖျၢၣ်, မ့မ့ၢ်လၢဆီသုးခံကရူၢ်န့ၣ် သ၀ီ(၉) ဖျၢၣ်. မ့မ့ၢ်လၢဆီသုးခံကရူၢ်ခီန့ၣ်ပှၤစံၣ်အါတစဲး. ဖဲလါထီၣ်(၄)သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးန့ၣ်က့ၤလီၤတုၤလၢ(သ့ၣ်စယး)လံ. ပယီၤက့ၤလီၤလၢၤဘျီပှၤကမျၢၢ်က့ၤလၢအစံၣ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်က့ၤလီၤအိၣ်လၢအသ၀ီလၢၤလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ် ကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ်ပူၤ ဒူသ၀ီလၢအဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ဖွ့ဖူကၢ်,ပနွဲၢ်လူၢ်, ကဆီပူၤ, ကူၤကူ,ကၠီၣ်တါလ့,...
တၢ်ပျၢ်လီၤက့ၤဝဲကၠီၣ်တဲၣ်သ့ၣ်ပှၢ်အပူၤဖိဒံဖိသၣ်ဒီးပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤတနီၤလၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃုၥ်ဒီးဖုအ့သံး
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၄သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်,ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံၤသ့ၣ်ပှၢ်အပူၤဖိဒံဖိသၣ်ဒီးပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤကညီကလုၥ်ဒူၣ်တနီၤလၢတၢ်ဖီၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးဖုအ့သံးတဖၣ်အံၤတၢ်ပျၢ်လီၤက့ၤဝဲအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပှၤလၢအဟူးဂဲၤလၢပှၤကညီဖိဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢတၢ်ပျၢ်လီၤကွံၥ်ဝဲတဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဖိဒံဖိသၣ်ဒီးပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤလၢအတၢ်ကမၣ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်ဒီး,တၢ်ပျၢ်လီၤကွံၥ်ဝဲအနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးထဲလဲၣ်ဒီးဆှၢကွံၥ်ဝဲတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်,တၢ်တသ့ၣ်ညါဒံးဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဟူးဂဲၤလၢကညီကလုၥ်ဒူၣ်ဂ့ၢ်ဝီစီၤထံ၀ါစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“အခဲအံၤပှၤလၢတၢ်ကမၣ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်သမံသမိးဝဲဝံၤပျၢ်လီၤကွံၥ်ဝဲတနီၤလံ,အိၣ်တ့ၢ်ထဲပှၤလၢအတၢ်ကမၣ်အိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ပျၢ်ကွံၥ်အဝဲသ့ၣ်လၢပှဲၤသီအနံၤလဲၣ်,ပှဲၤဂၤလဲၣ်ဒုတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဒံးဘၣ်,ဖူအ့သံးဒီးအပျဲၢ်ခီၣ်ထံးအပှၤတဖၣ်ဒုအိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်လီၤတၢ်တပျၢ်လီၤဒံးဘၣ်.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးဖုအ့သံးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဒၣ်ပှၤမၤကမၣ်ဝဲဒၣ်သ့ၣ်ပှၢ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢဒီးအတၢ်ကမၣ်လၢအဂၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်အဃိ,တမ့ၢ်လၢတၢ်ကဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤန့ၣ်,ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံၤကီၢ်ရ့ၣ်(Srinakarin Dam National Park)သ့ၣ်ပှၢ်အပူၤ,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖီၣ်ဝဲကညီကလုၥ်ဒူၣ်ဖုအ့သံးဒီးအပျဲၢ်ပိၥ်ခွါ(၁၀)ဂၤ,ပိၥ်မုၣ်(၁၀)ဂၤ,ဖိသၣ်(၉)ဂၤဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိ(၁)ဂၤ,ခဲလၢၥ်(၃၁)ဂၤဒီးဆှၢဝဲဆူကၣ်ခၠါနၣ်ဘူရံၤတၢ်ဒုးဃၥ်အလီၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံလါအီးကထိဘၢၣ်(၂၁)သီအနံၤအပူၤဖီၣ်ချူးကဒီးဝဲဖုအ့သံးအပှၤ(၁)ဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.ဒီးဖုအ့သံးအပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်ချူးဝဲလၢအလီၢ်ခံကတၢၢ်တဂၤအံၤအဖိအမါတဖၣ်ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ချူးဝဲဖိဒီးအမါစးထီၣ်လၢလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အခါလံၤလံၤလံအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲအသိးန့ၣ်,ဖုအ့သံးဒီးအပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်ချူးဝဲတဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲပှၤလၢအမၤဟးဂီၤသ့ၣ်ပှၢ်,လူၤမၤသံဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ,ဖီၣ်စုကဝဲၤခိၣ်စူကနၣ်အ့ၣ်လၢတဖိးမံသဲစး,နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးလၢကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤလၢတဖိးမံသဲးစးဃုၥ်ဒီးတၢ်လူၤပိၥ်ထွဲဒိကနၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်သ့ၣ်ပှၢ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတအိၣ်ဝဲတဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး,ဖုအ့သ့းလၢတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်ဒီးတၢ်ဖီၣ်ချူးအီၤတဂၤအံၤမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢတၢ်စူၢ်တၢ်နၥ်အီၤအိၣ်အါဝဲဒီးပှၤလၢအနၥ်ဝဲအီၤတဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲကညီကလုၥ်ဒူၣ်လၢအမ့ၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်တနီၤအသိး,တနီၤတခီမ့ၢ်ဝဲကညီကလုၥ်ဒူၣ်လၢတမ့ၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.