လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကအိးထီၣ်ဝဲတၢ်မၤ(CI)လံၥ်အုၣ်သးတၢ်လီၢ်ခံတီၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအဂီၢ်
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၅သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ဒ်သိးခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဖိးမံသဲးစးလံၥ်အုၣ်ကီၤသးလၢကအိၣ်ဆိးဖံးမၤအီၣ်အီလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအဂီၢ်,တလါအံၤလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကအိးထီၣ်ဝဲတၢ်မၤ(CI)(Certificate_of_Identity)လံၥ်အုၣ်သးအလီၢ်ခံတီၤအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကအိးထီၣ်ဝဲ(CI)တၢ်မၤလံၥ်အုၣ်ကီၤသးတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိကိၥ်တိၥ်ဝဲၤကျိၤခိၣ်စံးလီၤပၥ်ဖျါဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၁၂)သီအနံၤ,လၢတၢ်မၤဝဲခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်ခံတီၤလၢတၢ်ကအိးထီၣ်ဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်အခၢၣ်သး(စမိၤစခီ)ဒီး(စမိၤပရၣ်ကၣ်)တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဒီးတၢ်ကအိးထီၣ်ဝဲတၢ်မၤ(CI)လံၥ်အုၣ်သးအဘျီဝဲအံၤန့ၣ်,ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢ,ကဘၣ်မၤအါထီၣ်ဝဲအလံၥ်အုၣ်ကီၤသး,(အသးနံၣ်)တဖၣ်အဂီၢ်ဃုၥ်ဒီး,ပှၤလၢအပတံထီၣ်ပၥ်ဝဲလံၥ်အုၣ်ကီၤသးတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိကမံးတံၥ်(JACBA)ပှၤနဲၣ်တၢ်အူမိကၠိစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤတၢ်မၤန့ၢ်တ့ၢ်(CI)အလီၢ်န့ၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၈)တီၤန့ၣ်လီၤ.လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကလံၤစိးန့ၣ်အိၣ်ဝဲဖဲ(ကံၢ်မဲ),အခၢၣ်အသးခီန့ၣ်စမိၤစခီ(မဟါခၠဲ),(စမိၤပရၣ်ကၣ်)(ပထိထါနံ)မ့မ့ၢ်လၢကလံၤထံးတကပၤခီန့ၣ်(ရနီ)(စူးရၣ်ထါနံ)ဒီး(စိၤကျါ)န့ၣ်လီၤ.ခဲအံၤကအိးထီၣ်ဝဲတၢ်မၤလံၥ်အုၣ်သးအတၢ်လီၢ်ခံတီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဖဲ(စမိၤစခီ)ဒီး(စမိၤပရၣ်ကၣ်)န့ၣ်လီၤ,သနါက့န့ၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤအဆိကတၢၢ်ကအိးထီၣ်ဆိဝဲလၢ(စမိၤစခီ)န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တခီတဲဝဲလၢကအိးထီၣ်ဝဲလံဘၣ်ဆၣ်န့ၣ်,မ့ၢ်ကအိးထီၣ်ဝဲမုၢ်နံၤမုၢ်သီလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီး,အခါဖဲလဲၣ်ခီန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ဒံးဘၣ်.ကအိးထီၣ်ဝဲအဘျီအံၤန့ၣ်,လၢပှၤပတံထီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒီးပှၤလၢကမၤအါထီၣ်အလံၥ်လဲၢ်သးနံၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲခဲလၢၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ကအိးထီၣ်ဝဲတၢ်မၤ(CI)လံၥ်အုၣ်ကီၤသးအလီၢ်ဖဲ(စမိၤစခီ)အံၤန့ၣ်,ကအိးထီၣ်ဝဲတုၤလၢလါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤအသိး,အိးထီၣ်ဝဲဖဲ(စမိၤစခီ)အပူၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဒ်အမ့ၢ်,ကီၢ်ပယီၤ,ကၣ်ဘီဒံယါ,လါအိၣ်,ဘံၣ်ယၣ်နၣ်ထံကီၢ်ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအလံၥ်လဲၢ်သးနံၣ်လၢၥ်ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ်(၃၁)တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်မၤအါထီၣ်ဘၣ်အလံၥ်အလဲၢ်သးနံၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်, Director of Thai Labor Department (Somchai Morakotsriwan) စံးတ့ၢ်ဝဲလၢတၢ်မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤအဂ့ၢ်(MigrantTimes)တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၂၄)သီအနံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကမၤဝဲ(CI)လံၥ်အုၣ်သးအံၤန့ၣ်,တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးဝဲလၢတၢ်မၤဝံၤမၤတဲၥ်ဆိဝဲန့ၢ်အဖီခိၣ်,တၢ်မၤကစၢ်အခိၣ်(အလုပ်ရှင်)တဖၣ်တီၣ်ထီၣ်ပၥ်ဝဲလံၥ်ဆူ(Prime Minister of Thailand/Ministry of Interior Ministry of Labor/ဒီး Labor Commission)တဖၣ်အအိၣ်လၢကမၤဝံၤမၤတဲၥ်ဝဲဖဲ(၂၀၂၅)နံၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၃)သီအနံၤအပူၤ, အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(MigrantTimes)ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်လံၥ်အုၣ်ကီၤသးဒ်အမ့ၢ်(CI)(Pinkcard)ဒီး(workpermit)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်လၢကအိၣ်ဆိး,ဖံးမၤအီၣ်အီဝဲအဂီၢ်ဒီး,ခီဖျိလံၥ်အုၣ်ကီၤသးဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိ,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအိၣ်ဖဲကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤတဖၣ်ကိးနံၤဒဲး,ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်လိၥ်ဘၢလိၥ်ကွီၢ်ဝဲအီၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပၢၤကီၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အိၣ်ဝဲထီဘိတပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,တကီၢ်ခါခဲအံၤကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်အပူၤကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အံၤခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၇)ကကွဲၢ်ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်ပဲၥ်ဖးနီၤဖးပၥ်ဖျါဝဲဒီး,ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအပတံထီၣ်ဝဲ(CI)လံၥ်အုၣ်ကီၤသးတဖၣ်အံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်(၅)ကလီၢ်ဂၤဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီကမံၥ်တံၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအူမိကၠိစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဖံးမၤအီၣ်အီဝဲတဖၣ်အံၤကိးလါဒဲးဘၣ်သံဝဲအစှၤကတၢၢ်အဂၤ(၂၀)ခီဖျိ,မၤသံလီၤက့ၤအနီၢ်ကစၢ်သး,ကဒဲကဒဲမၤသံမၤဝီလိၥ်သး,ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသံလၢတၢ်မၤပူၤ,ဘၣ်သံခီဖျိသိလ့ၣ်ဘျၢၣ်ဃုၥ်ဒီးသံဝဲလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကလုၥ်ကလုၥ်လၢအဂၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤဘၣ်တၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၃၆)ဘျီ,ပယီၤသုးအပှၤသံ(၂၉)ဂၤ
လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၅ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၁)သီတုၤ(၃၁)သီ,လါအီးကထိဘၢၣ်ဒီလါ အတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲလၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၁၃၆)ဘျီ,ပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤအပှၤသံ(၂၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၄)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢလါအီးကထိဘၢၣ်ဒီလါအတီၢ်ပူၤခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲ(၁၃၆)ဘျီဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပယီၤသုးသံ(၂၉)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်သုးရ့ၣ်ခိၣ်တဂၤ,သုးရ့ၣ်ခိၣ်ခံတဂၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲအဂၤ(၃၀)အကျါပၣ်ဃုၥ်သုးဒ့ခိၣ်တဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ် ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအိၣ်(၁၉)ဖျၢၣ်ဒီးသိလ့ၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲတခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ထီၣ်ဒုးမၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲပယီၤသုးကီၣ်ကးသုးကလၢၤတဖျၢၣ်လၢအအိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲသုးက့(၅)ဟီၣ်ကဝီၤဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်ဝဲ(ခီပူး)သုးကလၢၤအံၤဃုၥ်ဒီးပယီၤသုးတၢ်စုကဝဲၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤတလါအတီၢ်ပူၤသူဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤ,ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဖးဒိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်(၃၆၉)ဖျၢၣ်,ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်(၄၄)ဖျၢၣ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲပူၤအဃိဘၣ်သံကမျၢၢ်(၃)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိဝဲ(၅)ဂၤအသိးဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲဒ်အမ့ၢ်စံၥ်လီၢ်ခုးလီၢ်,ကျီးလီၢ်ဒီးတၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒ်အမ့ၢ်ကမျၢၢ်ဟံၣ်(၉)ဖျၢၣ်,တၢ်ဘါယွၤကၠိဘျီၣ်ဒိၣ်(၁)ဖျၢၣ်,ကၠိတၢ်အီၣ်မ့ၤလီၢ်(၁)ဖျၢၣ်,တီၤဘျီၣ်ကၠိ(၁)ဖျၢၣ်,တီၤကၠိ(၁)ဖျၢၣ်,ဟံၣ်ဒွဲၣ်(၁)ဖျၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်မုၢ်တြီၢ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁)သီတုၤအသီ(၃၀)လၢတလါအတီၢ်ပူၤ န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲလၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၁၄၄)ဘျီ,ပယီၤသုးသံ(၇၄)ဂၤ,ဒီးဘၣ်ဒိ(၄၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်မုၢ်တြီၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဃၥ်ဝဲဖဲလါအီးကထိဘၢၣ်(၃)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ခီပူးပယီၤသုးလၢဃ့ၢ်ဖျိးတဖၣ်ကျဲးစၢးလၢကက့ၤပၥ်ဖှိၣ်သးဒီးဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၄ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တီခိၣ်ရိၣ်မဲ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ် ခီပူးပယီၤသုးကလၢၤဝံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးလၢအဃ့ၢ်ဖျိးတဖၣ်လၢကက့ၤပၥ်ဖှိၣ်သးဒီး ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအဂီၢ် ဂုၥ်ကျဲးစၢးဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးကီၣ်ကးအပှၤလၢတူၢ်တၢ်ဒုးတန့ၢ်ဒီးဃ့ၢ်ဖျိးကွံၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢကက့ၤပၥ်ဖှိၣ်သးဒီးဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤ ကရ့ၣ်နံၣ်ကိ(ကိး)ဝ့ၤနိၤသုးကလၢၤအဂီၢ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးဝဲအဖၢမုၢ်ဒီး ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအသးတအိၣ်လၢကဟ့ၣ်လီၤသးဒီးယူၥ်ထီၣ်နီၣ်တယၢ်ဝါဘၣ်အဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢသုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးဘၣ်ဝဲဒၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ဒုၣ်ဒါအသုးလၢအအိၣ်ဖဲ ခီပူးသုးကလၢၤ လၢတၢ်လဲၤထီၣ်ဒုးအီၤ,တူၢ်ဝဲတန့ၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဂုၥ်ကျဲးစၢးက့ၤလူၤထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤလၢအအိၣ်ဖဲ ကရ့ၣ်နံၣ်ကိ ပကိးလၢ ဝ့ၤနိၤန့ၣ်လီၤ. လၢကက့ၤပၥ်ဖှိၣ်သးအဂီၢ်ကျဲးစၢးဝဲသပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. သနၥ်က့ သုးလၢအံၤတပၤ ဆီလီၤသးတဲၥ်အဃိန့ၣ် လူၤထီၣ်တဲတန့ၢ်ဘၣ်. လၢအဝဲသ့ၣ်ကဟ့ၣ်လီၤသး ယူၥ်ထီၣ်နီၣ်တယၢ်ဝါအဂီၢ်န့ၣ် လ့ၤတက့ၤအသးတအိၣ်နီတဆဲးဘၣ်.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကျဲးစၢးလၢကက့ၤပၥ်ဖှိၣ်သးဒီး ဒုးယၤသုးကလၢၤအဂီၢ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ် ဖဲလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၃)သီအနံၤ တဘျီ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒီး ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်အဃိ ပယီၤသုးသံ(၁၆)ဂၤ,အကျါပၣ်ဃုၥ်သုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)တဂၤဒီး ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်(၁၇)ဂၤအကျါၢပၣ်ဃုၥ်သုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)တဂၤအဂ့ၢ်သုးဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. သုးကီၣ်ကးအပှၤလၢဘၣ်တၢ်ဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်အီၤ(၁၇)ဂၤအကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဒီး ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကျံၥ်ကျံၥ်အဃိဘၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါအဝဲသ့ၣ်အဂ့ၢ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်တဲအါထီၣ်ဝဲဒ်အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“လၢပှၤဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်အကျါန့ၣ် ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကျံၥ်ကျံၥ်န့ၣ်အိၣ်တနီၤအဃိ, ကူဆါယါဘျါ,ဒုးအီၣ်ဒုးအီဒီးတူၢ်လိၥ်က့ၤဝဲန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ် တူၢ်လိၥ်က့ၤဝဲ,ဒုးအီၣ်ဒုးအီဒီးကဟုကယၤက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီပူးပယီၤသုးလၢကက့ၤပၥ်ဖှိၣ်သးဒီး ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤတဖၣ်အံၤတၢ်တယးကွၢ်အနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၅၀)ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်ဒီးလၢအလီၤပြံလီၤပြါန့ၣ်အိၣ်ဒံးအဃိတၢ်လူၤမၤရှဲဝဲဟီၣ်ကဝီၤအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးခီပူးပယီၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တီခိၣ်ရိၣ်မဲသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၂၉)သီအနံၤဒီး ပယီၤသုးသံအဂၤ(၁၀)ဘျဲၣ်အကျါပၣ်ဃုၥ် သုးရ့ၣ်ခိၣ်တဂၤဒီးသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)တဂၤအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီပူးသုးကလၢၤဒီး ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤဒီး ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဝဲလၢဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်မုၢ်နုၥ် စီၤစုၥ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ် (၄)တၢၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ...
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ တၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်လၢ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤ ဒုၣ်ဒါသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးကျိၤလၢအနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤ တဖၣ်အံၤဒီးဟီၣ်က၀ီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်၀ဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်ဒီး ဒုၣ်ဒါတကပၤတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ် ဖွ့ဖူကၢ်သ၀ီအပူၤ ဖဲတနံၤအံၤလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၃ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကဒီး၀ဲလၢ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးရ့ၣ် ၃ သုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးတဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒုနနၥ်အဘျီမးတဘၣ်လၢၤဘၣ်.တနံၤအံၤဖဲမုကၢၤနါက့တိနိၣ်လိၥ်လၢသ၀ီပူၤခးလိၥ်သးတဘျီကဒီးလံ. ကဲထီၣ်ဖဲဖွ့ဖူကၢ်သ၀ီပူၤလီၤ.တၢ်ဒုး.ကဲထီၣ်န့ၣ်ဖဲမုကၢၤမုၢ်ထူၣ် ၁၁း၅၉ န့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤလီၤကဒါဆူလၥ်ခီ တကပၤမီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လဲၤထီၣ်တုၤလၢ(နးစ့ၣ်)၀ံၤ ဟဲက့ၤလီၤကဒါ,ဖဲအဟဲက့ၤလၢကျဲအခါ ပှၤလူၤတရီးခးအခိၣ်.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲမဟါလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၂ သီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီး လၢပနွဲၢ်လူၢ်သ၀ီဃၢၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲ ၂ ဘျီ ဒံး အသိး ပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ကအါဘၣ်ဆၣ်တဲလီၤတံၢ်တဘၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤ တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ဖဲမဟါလၢပနွဲၢ်လူၢ်သ၀ီဃၢၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်(၂)ဘျီညါ.အကဲထီၣ်န့ၣ်ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁း၁၅ တဘျီဒီး လၢ ၂း၄၅ တဘျီ. တၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်တၢတဘျီန့ၣ်ကတံၥ်တၥ်လၢအမံးနံး ၂၀ .လၢခံတဘျီခီန့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ကတံၥ်တၥ်လၢတခီနၣ်ရံၣ် ညါမီၤနီၤ.ယဆိမိၣ်ပယီၤတကပၤဒုသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဖးအါညါ,ဘၣ်ဆၣ်လီၤတံၢ်ဒုတသ့ၣ်ညါခဲလၢၥ်ဘၣ်.တၢ်မၢၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်...
ခီပူးသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးန့ၢ်(၃၀)ဘျဲၣ်လၢ KNLA ထီၣ်န့ၢ်၀ဲအံၤ တၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်ကျိချံပှၥ်သၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅) ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီပူးပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသး န့ၢ်(၃၀)ဘျဲၣ်အံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်၀ဲဒီး တၢ်ဒုးဘျီ၀ဲအံၤအပူၤတၢ်မၤန့ၢ်၀ဲကျိချံပှၥ်သၣ် အါအါ ဂီၢ်ဂီၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ခီပူးပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲဘုသိၣ်ကီၣ်ဆၣ်ပူၤအံၤ ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီအနံၤန့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်၀ဲဒီး ဖဲန့ၣ်တၢ်မၤန့ၢ်ကျိဖးဒိၣ်,ကျိဖိ,ကျိချံပှၥ်သၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အမဲၥ်ညါဒုၣ်ဒါ တကပၤစ့ၢ်ကီးသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး အိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် ခီပူးတၢ်ဒုးအပူၤကျိချံပှၥ်သၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်မၤန့ၢ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ (၆၀ မမ) ၁၁ ခိၣ်, (၆၀ မမ)အချံ ၁၃ ဖျၢၣ်, RPG7 (၃)ခိၣ်, RPG7အချံ(၅)ဖျၢၣ်, (၈၁ မမ) ၁ ခိၣ်, K3 (၉)ခိၣ်, ချံးမ့ၣ်ပိၢ်(၁)ဘ့ၣ်, တိၤပံၤတိၤ(၁၉)ဘိၣ်, ၁၆ မ့ၣ်ပိၢ်(၁၆)ဖျၢၣ်, ၁၄ မ့ၣ်ပိၢ်(၁၀)ဖျၢၣ်, ၁၄ တဲးဘိ(၉)ဖျၢၣ်, စဲးကတိၤတၢ်(၂)ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဒုးဘျီ၀ဲအံၤအပူၤ ပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဒၣ်အါမးဒီး...
ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိဘၣ်သံသ၀ီဖိတဂၤဒီးကမျၢၢ်(၃၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပလဲၥ်သး
လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၁ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤနါစိၤကျိဖးဒိၣ် လၢဒူသ၀ီပူၤအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲကမျၢၢ်တဂၤဒီး လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်(၃၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပလဲၥ်သးလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၁ သီအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီ ဟါခီ ၅ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၂၃၁)သုးရ့ၣ်စုတီၤဖီလၥ် အမျိၥ်သုးကလၢၤခးလီၤတပျုၥ်တပျီၥ်၀ဲ(ဟီၤ၀့ၤစၤ) Howitzer ကျိဖးဒိၣ် ၂၄ ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢ ယ့ၤပူၤကၠံသ၀ီ, ကီၢ်၀ါလဲ,နီၤတမၤ ဒီး၀့ပၠၣ်သ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအချၢအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲယ့ၤပူၤကၠံသ၀ီဖိ မါကၠီၤစွၤအူ(၄၇)နံၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤစံး၀ဲန့ၣ် လီၤ. ဒ်လံၥ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါပူၤပၥ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်ဒီး ဘၣ်ဆၣ်သုးကီၣ်ကး အမျိၥ်သုးကလၢၤအံၤညီနုၢ်န့ၣ်ခးလီၤနါစိၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်ကအိၣ်လၢကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၈ သီ ဒီး ၂၉ သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး သုးကီၣ်ကးအမျိၥ်သုးကလၢၤတဒူၣ်ဃီ၀ဲအံၤ ခးလီၤ၀ဲ(ဟီၤ၀့ၤစၤ)ကျိဖးဒိၣ်တဖၣ်ဆူယ့ၤပူၤကၠံကရူၢ် ယ့ၤပူၤကၠံသ၀ီပူၤအဃိ ဘၣ်ဟးဂီၤ၀ဲသ၀ီဖိအဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်,ဘုဖီဃုၥ်ဒီး တၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိတဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအသိးဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိစ့ၢ်ကီးသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီသုးကီၣ်ကးအမျိၥ်သုးကလၢၤအံၤခီဖျိခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်တလီၢ်လီၢ်ဆူဒူသ၀ီပူၤအဃိ တကီၢ်ခါခဲအံၤ ယ့ၤပူၤကၠံသ၀ီဖိ ကမျၢၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်(၃၇၄၀)ဂၤ ဘၣ်ဟးဃ့ၢ်ပလဲၥ်သးလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဒီး တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ အပူၤ ပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ...
ကညီပှၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဖိသၢဂၤလၢအဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲန့ဆၢၣ်ပီၣ်လဲၣ်ထံဖီလၥ်တၢ်ဃံတၢ်လၤအလီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်လီၤ.
ကညီပှၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဖိသၢဂၤလၢအဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲန့ဆၢၣ်ပီၣ်လဲၣ်ထံဖီလၥ်တၢ်ဃံတၢ်လၤအလီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်လီၤ. လါအီးကထိဘၢၣ် ၃၁ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် "လၢ(အၣ်ဒမၣ်)ကီးအပူၤအံၤပမၤဝဲတၢ်ယူၤထံအံၤ,ဟးဃုသ့ၣ်ညါတၢ်လီၢ်သီအါကတၢၢ်လီၤ. တၢ်လီၢ်အမံၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်လၢပမံၤ, ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပယုၢ်န့ၢ်လၢပမံၤအိၣ်လီၤလၢ(World Class Dive Sites)အပူၤန့ၣ်မီၤနီၤ. ပသးဒုပှၢ်လံမီၤနီၤပမၤတၢ်အိၣ် လၢအနံၣ်(၂၀)ဆူအဖီခိၣ်လီၤ. အဃိန့ၣ်ထံကျါဒုယဆိကမိၣ်,ယယူၤထံအနံၣ်ယံၤထဲအံၤန့ၣ်မုၥ်ဘၣ်ယၤဒံးအဖၢမုၢ်လီၤ. တၢ်တကၢၣ်ဘၣ်ယၤဒံးဘၣ်" အဝဲအံၤမ့ၢ်ဝဲ(Dickson)ဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ(၂)ဂၤအဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ်ပှၤယူၤထံတၢ်သိၣ်လိသရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢမၤဝဲတၢ်ယူၤထံအံၤထီၣ်ဘးလၢအနံၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤလံန့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲန့ဆၢၣ်ပီၣ်လဲၣ်ထံဖီလၥ်တၢ်ဃံတၢ် လၤအလီၢ်လၢအဘၣ်တၢ် ယုၢ်ဃုၥ်န့ၣ်ဝဲတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအမံၤလၢအဝဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအမံၤန့ၣ်လီၤ. ကီးတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်(အၣ်ဒမၣ်)ကီးအပူၤအံၤကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဆိးလုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢပီၣ်လဲၣ်ပူၤဒီးခိခိၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. (အၣ်ဒမၣ်)ကီးအံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကီၢ်အ့ဒယၣ်တၢ်ပၢအဖီလၥ်ဒီးကညီဖိလၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်ဖဲ(အၣ် ဒမၣ်)ကီးအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်နံၣ်လၢကဟဲ(၂၀၂၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဆိးပှဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢအနံၣ်(၁၀၀)လံန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ(၁၉၂၅)နံၣ်,လါအ့ဖြ့ၣ်(၂၅)သီအနံၤန့ၣ်ကညီဖိပှၤအဆိကတၢၢ်(၁၂)ဒူၣ်လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤဘၣ်တၢ်ဟဲကိးအီၤလၢပှၤအဲကလံးဖိတဆီဆူ(အၣ်ဒမၣ်)ကီးအပူၤဒ်သိးကဖံးကမၤတၢ်ကျီသ့ၣ်ကျီဝၣ်ဒီးမၤတၢ်လၢပှၢ်ယိၥ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိကညီဖိ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်ဖဲကီးအံၤအပူၤတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤဒီးပီၣ်လဲၣ်ပီၣ်တြီၤအံၤမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိၣ်သးသမူတခါ တကးဒံးဘၣ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်န့ၢ်သါတခါန့ၣ်လီၤ. (Dickson Poayesay, Jackson Poayesay, Johnny Poayesay)အံၤမ့ၢ်ဝဲပှၤသၢစိၤတစိၤလၢဟဲအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးဒိၣ် ထီၣ်ဘၣ်ဝဲဖဲ(အၣ်ဒမၣ်)ကီးအပူၤလၢပီၣ်လဲၣ်ခိၣ်ဃၢၤအိၣ်ဝးတရံးအီၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၁၃)ဂၤကျါပှၤလၢအ ယူၤထံမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲအဝဲသ့ၣ်(၃)ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်(Dickson)တဲပၠးဝဲဘၣ်ဃးအဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိၥ်ဖိဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ပှၤကိးယၤလၢ(Dickson Poayesay). ပမိၢ်ယပၢ်ယုၥ်န့ၢ်ယမံၤလၢဟံၣ်န့ၣ်ပှၤကိးယၤလၢ(စီၤသိမါ)မီၤနီၤ. ယဒီပုၢ်ဝဲၢ်န့ၣ်အိၣ် (၁၃)ဂၤ, ပှၤလၢအယူၤထံန့ၣ်အိၣ်ဝဲ(၃)ဂၤလီၤ. ပအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဖဲ(အၣ်ဒမၣ်)ကီးအံၤလီၤ. ပမ့ၢ်ဝဲပှၤသၢစိၤတစိၤမီၤနီၤ. ယမိၢ်ယ ပၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဖဲကီးခိၣ်အံၤလီၤ. ဒီးယဖံဖုန့ၣ်ဟဲလီၤဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ပယီၤဖဲ(၁၉၂၅)နံၣ်မီၤနီၤ.နံၣ်လၢကဟဲန့ၣ်ကပှဲၤထီၣ် ဝဲအနံၣ်(၁၀၀)လီၤ." အဂ့ၢ်(Dickson)စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဝဲသ့ၣ်အနီၢ်ဆံးခါလံၤလံၤတၢ်ယူၤထံပီၢ်ထံအံၤန့ၣ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်မၤအသးလၢထံဖီလၥ်တခီတသ့ၣ်ညါဝဲဘၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဒီးဖဲ(၁၉၉၅)နံၣ်အခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ခီဖျိလၢပှၤယူရပၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲနုၥ်လီၤဒုးသ့ၣ်ညါဝဲတၢ်ယူၤထံ(scuba diving)တဆီအဝဲသ့ၣ်စးထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ယူၤထံအံၤအဂ့ၢ်(Dickson)စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. "ဘၣ်ဃးဒီးပှၤယူၤထံလၢ(Cylinder)ဒီး(Oxygen)အံၤစးထီၣ်အသးတယံၤဒံးဘၣ်ဖဲ(၁၉၉၅)နံၣ်ဆူအဖီခိၣ်ဒီးတုၤအခဲအံၤလီၤ. လၢအခီၣ်ထံးန့ၣ်ပှၤယူရပၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲဝဲဒီးထံၣ်ဝဲလၢ(အၣ်ဒမၣ်)ကီးအံၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်အိၣ်အါဝဲလၢယူၤထံအဂီၢ်မီၤ. အဃိ န့ၣ်ပဝဲလၢပနီၢ်ဆံးခါန့ၣ်ပယူၤထံ,ပပီၢ်ထံလၢထံကျိပူၤ,ပီၣ်လဲၣ်ပူၤန့ၣ်တကီခဲဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်လၢထံကျါန့ၣ်တၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဒ် လဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်. အဃိအဝဲသ့ၣ်ဟဲဒုးသ့ၣ်ညါဝဲဒီးပစးထီၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်တဆီဒီးအဝဲသ့ၣ်သိၣ်လိပှၤလီၤ. ယၤဒီးယဒ့ဖိစ့ၢ်ကီးပဟဲထီၣ်ဘၣ်ဝဲ (Instructor)တၢ်သိၣ်လိလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်န့ၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်(Dickson)စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. (Scuba Diving)တၢ်ယူၤထံအံၤမ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်လဲၤဟးကွၢ်ကီထံဖီလၥ်န့ဆၢၣ်တၢ်ဃံတၢ်လၤအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်လဲၤဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်သးသမူအိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢထံအဖီလၥ်အကတီၢ်န့ၣ်တၢ်ခဲလၢၥ်ပကသါအီၤသ့ဝဲဒၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်လၢအမၤဟးဂီၤ,မၤဘၣ်ဒိထံဖီလၥ်န့ဆၢၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်(Dickson)တဲပၠးဝဲဒၣ်ဘၣ်ဃးအတၢ်မၤတၢ်ယူၤထံအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးအဝဲသ့ၣ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်သၢဂၤအံၤဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်ပီၣ်လဲၣ်ထံဖီလၥ်တၢ်လီၢ်သီလၢအဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤအါလၢအမ့ၢ်(Dickson's Pinnacle,...
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်တဖၣ်ဒွဲၣ်အူကွံၥ်၀ီၢ်ကျီၢ်ကရူၢ် KNU တၢ်သမံသမိးတြဲၤ,တၢ်ဒုးကဲထီၣ်
လါအီးကထိဘၢၣ် ၃၁ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ၀ီၢ်ကျီၢ်ကရူၢ်အပူၤ ဖဲမဟါအနံၤ ပယီၤသုး လၢအဟဲနုၥ်လီၤဆူလၢၢ်ပူၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်အံၤ ဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်၀ဲ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ကရူၢ်တၢ်သမံသမိးတြဲၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီး တၢ်ဒုးစ့ၢ်ကီး ကဲထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီ ဂီၤခီ ၉ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂)ဒီး(ခလရ-၉၆) သုးပၥ်ဖှိၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဟဲထီၣ်ဒီးနုၥ်လီၤ၀ဲလၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးရ့ၣ် ၃ တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ၀ီၢ်ကျီၢ်ကရူၢ် လၢၢ်ပူၣ်သ၀ီပူၤ၀ံၤ မၤဟးဂီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်၀ဲကရူၢ်ဂၢၤသးတၢ်သမံသမိးတြဲၤတကးဒံးဘၣ် တၢ်ဒုးစ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်၀ဲလၢခံခီခံကပၤ အဘၢၣ်စၢၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် နဲၣ်ရွဲၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲလၢ“ပှၤဟ့ၣ်ထီၣ်ပှၤတၢ်ကစီၣ်လၢ ဖဲမဟါန့ၣ် ပယီၤသုး(ခလရ-၂)ဒီး (ခလရ-၉၆)ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး၀ံၤဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲမဲယိလ့သ၀ီ,မဲယိကၠံသ၀ီဘျီ တိ၀ဲဒၣ်ဒူသ၀ီ တၢ်သမံသမိးတြဲၤ၀ံၤအမၤဟးဂီၤဒွဲၣ်အူကွံၥ်၀ဲခဲလၢၥ်.ပယီၤသုးဂံၢ်ဘါန့ၣ်တၢ်တယးကွၢ်၀ဲကအိၣ်လၢ(၂၀၀)ခိၣ်ဃၢၤညါ.မဟါန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢလၢၢ်ပူၣ်သ၀ီန့ၣ်တၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်.ခဲအံၤပယီၤသုးန့ၣ်အိၣ်ဒံးဖဲန့ၣ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိပယီၤသုးကျိၤဟဲထီၣ်ဒီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်တဖၣ် စ့ၢ်ကီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အိၣ်အဃိ လၢၢ်ပူၣ်သ၀ီဖိခဲလၢၥ်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဟးပလဲးသးလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးတၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲန့ၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “မဟါန့ၣ်သ၀ီကရူၢ်ဂၢၤသးခးအီၤဖဲလၢၢ်ပူၣ်သ၀ီတဘျီ.တၢ်ဒုးကဲထီၣ်န့ၣ်ဘူးဘူးဖိလီၤအဃိပယီၤသုးတကပၤအသံဘၣ်ဒိထံးအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်.ပှၤသ၀ီဖိဒုစံၣ်လၢၥ်လံတဂၤမးတအိၣ်လၢၤဘၣ်သ၀ီပူၤန့ၣ်.အိၣ်၀ဲဘူၣ်လၢၤ၀ဲလဲၣ်ပယီၤသုးခးနၢၤလီၤကျိဖးဒိၣ်နဲဒၣ်ခီနကျိဖးဒိၣ်မးတအိၣ်န့ၣ်.ခး၀ဲကျိဖးဒိၣ်ခံထံၣ်ညါ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတနံၤအံၤ န့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်က၀ီၤသုးဂ့ၢ်၀ီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဖဲ၀ီၢ်ကျီၢ်ကရူၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကလဲၤထီၣ်လၢ ထးခီတကပၤအဂီၢ်လဲၤထီၣ်၀ဲဒီးသိလ့ၣ်တဘူၣ်ဘၣ်ခီဖျိတၢ်ခိးခးအ၀ဲသ့ၣ်လၢကျဲပူၤအဃိ...
ယူရပၤကီၣ်ကး (EU) ဖီၣ်ဃံး ဝဲ(BGF)အခိၣ်(၃)ဂၤဒီးခီပနံၣ်တဖျၢၣ်
လါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF) အခိၣ်(၃)ဂၤလၢအပၣ်ဃုၥ်လၢ အီၣ်လဲ(Online) တၢ်ကူၣ်တရံးလံၣ်အီၣ်ကျိၣ်စ့ဒီး ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဖၢနုၥ်ဝဲဒၣ်လၢအတၢ်ဖီၣ်ဃံးစရီပူၤအဂ့ၢ် ယူရပၤကီၣ်ကး(EU) (European Council)ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် (၂၉)သီအနံၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. (BGF) အခိၣ်(၃)ဂၤလၢ ယူရပၤကီၣ်ကး (EU)ဖီၣ်ဃံးဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNA)အခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်,(KNA) အနဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤ(၂) ဘိၤမီၣ်သိၤ,ဒီး သုးခိၣ်တ့ၤဝ့သ့ၣ်တဖၣ်ဃုၥ်ဒီးခီပနံၣ်လၢသုးခိၣ်ခၠံၣ်သူၣ်ပၢ ခၠံၣ်လ့မၠဲၣ် ခီပနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ယူရပၤကီၣ်ကးစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. (BGF) ခိၣ်နၢ်လၢ ယူရပၤကီၣ်ကးဖီၣ်ဃံးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် မၤဝဲ(Oneline) ပူၤတၢ်ကူၣ်တရံးလံၣ်အီၣ်ကျိၣ်စ့ ဖဲကညီကီၢ်စဲၣ်, ကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ ရၤမတံဝ့ၢ်ကပိၥ်ကပၤတၢ်လီၢ်ဒ်အမ့ၢ် စွ့ၣ်ကိၣ်ကိၤ, KK Park သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအိၣ်ဃုၥ်ဒီး တၢ်မူၤတၢ်ဘှီး,တၢ်မၤကၤပှၤကညီ, တၢ်မၤထီဒါပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ဒ်အမ့ၢ် တၢ်မၢဆူၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဒီးတၢ်မၤဆါမၤပယွဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးမ့မ့ၢ် ခၠံၣ်လ့မၠဲၣ်ခီပနံၣ်ခီန့ၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပယီၤသုးဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်အဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီး ယူရပၤကီၣ်ကးအတၢ်ဖီၣ်ဃံးတၢ်ဝဲအံၤန့ၣ် ဖၢနုၥ်လၢခိၣ်နူၥ်ပူၤတဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ် (BGF)သုးဟီၣ်ကဝီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)အဒုးယၤခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤတ့ၤဝ့စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤနဖၢနုၥ်လၢခိၣ်နူၥ်ပူၤတဘၣ် ဘၣ်. အိၣ်ဒၣ်မၤဟးကညီတၢ်ကရၢကရိလီၤ.ထံဒိၣ်ကီၢ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် (Online) အိၣ်ဒီဒူၣ်ဒီဂီၢ်နမၤ မးတလၢၤဘၣ်.အဟံးပှၤအရ့ကသ့ဧါ.ပအိၣ်လၢပကစၢ်ကီၢ်, တမ့ၢ်ပလဲၤမၤလၢအကီၢ်ပူၤဘၣ်.မ့ဘၣ်ဃးလၢတၢ် ဆါအီၣ်ပှၤကညီန့ၣ် ပမ့ၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်ပလူၤဖီၣ်အီၤထီဘိလီၤ.ပမ့ၢ်တသ့ၣ်ညါထွဲဘၣ်ခီန့ၣ်မၤတဘၣ် ဘၣ်.ပှၤလၢဆါတၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤလၢပှ့ၤတၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤပဖီၣ်ခဲလၢၥ်ဒီးပဟံးန့ၢ်အရ့တုၤလီၤတီၤလီၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃံးအီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်ပ့းဃၥ်အဝဲသ့ၣ်လၢကနုၥ်လီၤဝဲဒၣ်ဆူ ထံကီၢ်လၢအကဲ ယူရပၤကရူၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ကီၢ်ပယီၤပူၤ ယူရပၤကီၣ်ကး(EU) ဖီၣ်ဃံးဝဲ ပှၤနီၢ်တဂၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲ (၁၀၆)ဒီး...
(သယဲၣ်ခၠီ)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကျိၤဟဲထီၣ်ဒီးနုၥ်လီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီ
လါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်,(သယဲၣ်ခၠီ)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်နုၥ်လီၤမၤဟးဂီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်ဝဲဒူသဝီပူၤ ပှၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဒီးကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သယဲၣ်ခၠီကီၣ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ,စးထီၣ်ဖဲပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၂၈)သီအနံၤဂီၤခီ(၄)နၣ်ရံၣ်ခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ပယီၤသုးပှၤနီၣ်ဂံၢ်အဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲနုၥ်လီၤဝဲဆူ(အိၣ်တူၤ)သဝီအပူၤဒီးဒွဲၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်ပှၤဒူသဝီဖိအဟံၣ်အဃီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်(သယဲၣ်ခၠီ)ကီၢ်ဆၣ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ "အခဲအံၤန့ၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်ဝဲပှၤဟံၣ်ပှၤဃီအဖၢမုၢ်ဒံးလီၤ. ဒီးနုၥ်လီၤခွံခွးတၢ်လၢဟံၣ်ပူၤန့ၣ်အိၣ်မီၤနီၤ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်လၢသီခါ ဖၠၣ်န့ၣ်နုၥ်လီၤဃုခွံခွးတ့ၢ်ဒံးဝဲလီၤ. ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိစ့ၢ်ကီးတၢ်ဖီၣ်ဃၥ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်နၣ်ဟူဘၣ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ် ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်အသုးကျိၤဟဲထီၣ်ဒီးတကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါခးလီၤနါစိၤဝဲကျိဖးဒိၣ်တပယူၥ်ဃီအဃိဒူသဝီလၢအမ့ၢ်(အိၣ်တူၤ)သဝီအပူၤအံၤသဝီဒီတဖျၢၣ်လၢၤပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢတၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢပယီၤသုးကျိၤဟဲထီၣ်နုၥ်လီၤဝဲဆူဒူသဝီအပူၤဒ်သိးအံၤအဃိတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်အသးကဲထီၣ်ဝဲဒီးလီၢ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အိၣ်ဝဲအသိးတၢ်သံတၢ်ပှၢ်,တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစ့ၢ်ကီးအိၣ်အါဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. သယဲၣ်ခၠီကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤခီဖျိလၢသုးကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်အဃိစးထီၣ်လၢလါအီးကထိဘၢၣ်(၂၅)သီအခါလံၤလံၤန့ၣ်ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးအိၣ်ဝဲအဂၤ(၃၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဒီးပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်,ပလီကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤဒီးနုၥ်လီၤဘၢၣ်ဖျိးကွံၥ်ဝဲဒူသဝီအပူၤကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤဟံးန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.