လါအီကူး ၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဘၣ်ဃးဒီးလၢတၢ်လီၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်အကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖီခိၣ်ကပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးဘၣ်တၢ်ဒီး(Media)တၢ်ကစီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လိၥ်ဘှီလိၥ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဖုးန့ၣ်(KNU)ဒီး(IPCM)ကပၥ်ဖှိၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲအဂ့ၢ်(KNU)ဒီး(IPCM)ဆၢတဲၥ်လီၤဝဲဒၣ်ဒီးထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအံၤဖဲတနံၤအံၤလါအီကူး(၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤအဖီခိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးကီၢ်ပယီၤတၢ်ကစီၣ်သဘျ့ကီၣ်ကး(IPCM) မၤဝဲတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဘၣ်ဃးတၢ်ကဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်လၢ(Media)တၢ်တၢ်ကစီၣ်အကျဲသနူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤဖဲလါအီကူး(၆)သီလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤဒီးပၥ်ဖှိၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါသကိးဝဲလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ထံၣ်လိၥ်သးဘျီဝဲအံၤအပူၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးရှဲလဲက့ၤဝဲဒၣ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါလၢအပူၤကွံၥ်တၢ်ထုးထီၣ်တ့ၢ်ဃၥ်အီၤဖဲလါအ့ၣ်ဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဃး(Media)တၢ်ကစီၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီသကဲၥ်ပဝးဒီးတၢ်မၤအကျိၤအကွၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တကပၤန့ၣ်တၢ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဝဲတၢ်ဒိၣ်စိလၢ(Media)တၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ဘၣ်ဒီးမ့ၢ်ဒ်သိး(Media)တၢ်ကစီၣ်သ့တဖၣ်ကမၤန့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ(တၢ်ကစီၣ်)လၢအဘၣ်ဘျိးဘၣ်ဒါအဂီၢ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ရှဲလဲစံးဝဲဒၣ်ဒီးပၥ်ဖှိၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်သကိးဝဲတၢ်ပၥ်ဖျါဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤကျၤစ့စံးဘၣ်ဝဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ထံၣ်လိၥ်သးဘျီအံၤဒုပတၢ်ပညိၣ်တၢတထံၣ်န့ၣ်ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ဘၣ်ရၤလီၤတၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ. တၢ်ကစီၣ်သန့သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပဝဲဒၣ်ပတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ပဝဲဒၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒီးတၢ်ထုးစုနဲၣ်ကျဲအီၤလၢတၢ်ကစီၣ်သန့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်ဆဲးမၤအီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်ဝဲမီၤနီၤ. အဃိန့ၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပတၢ် တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒီးပတၢ်ထုးစုနဲၣ်ကျဲအကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကလဲၤအသးဘၣ်ဂ့ၤဘၣ်ဝီဘၣ်ဘျိးဘၣ်ဒါဒိၣ်ထီၣ်န့ၢ်သုးမီၤစိရိၤဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ပတၢ်ပညိၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.ဒီးခါဆူညါတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါတၢ်ကစီၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်ဖံးသသကိးမၤသကိးလၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤတၢ်ဆီတလဲၤကအိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကစီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်လီၤ. ခါဆူညါပကဆဲးမၤသကိးဒ်လဲၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ပတၢ်တဲသကိးဝဲတၢ်ပညိၣ်အိၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.” အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဘျီဝဲအံၤအပူၤန့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အကရၢခိၣ်ခံ(ပဒိၣ်စီၤဆၢဂ့ၤ),နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤခံ(ပဒိၣ်စီၤလၣ်ထိ), ပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်(စီၤကျၢၤစ့)ဃုၥ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီဒီးတၢ်ကစီၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤကမံးတံၥ်သ့ၣ် တဖၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲဒီးဒ်န့ၣ်အသိးလၢကီၢ်ပယီၤတၢ်ကစီၣ်သဘျ့ကီၣ်ကး(IPCM)တကပၤခီန့ၣ်အပှၤနဲၣ်တၢ်(နါဖီဂ့ၤ), နဲၣ်ရွဲၣ်(အူတိဆီၤလဲၣ်)ဒီးနဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်ပၥ်ဃုၥ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အဆၢလၢတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးန့ၢ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်(IPCM)နဲၣ်ရွဲၣ်(အူတိဆီၤလၣ်)စံးဝဲလၢ “တၢ်ဂ့ၢ်လိၥ်ဘှီလိၥ်သးအိၣ်သၢခါလွံၢ်ခါမီၤနီၤ. အဒိ-ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤန့ၣ်အဲၣ်ဒိးတဲဖဲလဲၣ်တခါလဲၣ်. တၢ်ဒ်လဲၣ်ကလုၥ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢကဟဲမၤဘၣ်ဒိဝဲတၢ်သူးသ့ၣ်လၤကပီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပတၢ်လၢပဒိပၥ်မၤနီၣ်မၤဃါတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဃ့ကွၢ်ဝဲခီန့ၣ်ဒုကကဲထီၣ်ဝဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢပှၤမဲၥ်သၣ်ကပၥ်ဃုၥ်ဝဲလီၤ.လၢတၢ်ကစီၣ်ဝဲန့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဟံန့ၢ်ဒိၣ်စိပၢဝဲတဘၣ်အိၣ်ဘၣ်ဒ်န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပၡဲလဲအီၤလၢအဖိးသဲးစးလီၤ.မ့ၢ်ဘၣ်တဲလၢအဖုၣ်ကိၥ်ဖိန့ၣ်တၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲကျဲၤဝဲန့ၢ်မီၤနီၤ.” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးကီၢ်ပယီၤတၢ်ကစီၣ်သဘျ့ကီၣ်ကး(IPCM)အံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်(၂၂)သီအနံၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤဒီးကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢတၢ်ကစီၣ်သန့,နီၢ်တဂၤစုၥ်စုၥ်တၢ်ကစီၣ်သန့,ကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ကစီၣ်သ့ဒီးလီၢ်ကဝီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်သန့သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်ပၥ်ဃုၥ်ပၥ်ဂီၢ်ဝဲဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.
