လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ စးထီၣ်(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၢ် ၃ နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်ႇကဘီယူၤအဃိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်ဒီးၦၤကၠိဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီလၢအလီၤဘၣ်၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်တၢ်ဒီသဒၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ထီၣ်ဒုးမုၢ်နံၤဆၢ က့ၤၦဲၤထီၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဒီးကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD)မၤ၀ဲတၢ်ထုး ထီၣ်ရၤလီၤကၠိတၢ်ပူၤဖျဲးအတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဖဲတနံၤအံၤလၢ(အီၤလါ)ပူၤဒီးလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတဆီ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢခိၣ်-၂ ပဒိၣ်စီၤဆၢဂ့ၤစံးလီၤ၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“သုးကီၣ်ကးအၦၤသ့ၣ်တဖၣ်သူ၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်ႇကျိဖိတကးဒံးဘၣ်သူ၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤ,ဒြိခးလီၤ၀ဲဒၣ်ဆူကမျၢၢ်အိၣ်ဆိး လီၢ်တပယူာ်ဃီန့ၣ်လီၤႉခီဖျိလၢတၢ်ထီၣ်ဒုးဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်တကးဒံးဘၣ်ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးစၢၤသွဲၣ်သီတဖၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူန့ၣ်လီၤႉခီဖျိသုးကီၣ်ကးအတၢ်သူ၀ဲကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးဒ်အံၤအဃိတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်ကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤပူၤၦၤဖိသၣ်လၢအဘၣ်ထီၣ်ကၠိတဖၣ်ဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်(၁၈၆)ဂၤႇသံ(၆၃)ဂၤဒီး ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်၀ဲ(၁၅)ဂၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိသုးကီၣ်ကးအတၢ်သူ၀ဲတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးအံၤအဃိကၠိဟးဂီၤတစှၤန့ၢ်(၄၇)ဖျၢၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး တုၤလၢခဲအံၤကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အိၣ်ပတုာ်သးအဖၢမုၢ်အိၣ်ဒံး၀ဲဒီးလၢတၢ်အံၤအဖီခိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢ ဖှိၣ်ကရၢအံၤအမူဒါအိၣ်လၢကဒီသဒၢ၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအခွဲးအယာ်အသိးအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဟူးဂဲၤ၀ဲတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်၀ဲအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤဆၢဂ့ၤ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၃)လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီန့ၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤအကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ ကၠိကမံးတံာ်ဃုာ်ဒီးၦၤကၠိဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတကးဒံးဘၣ် သုးကီၣ်ကး အိၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢကမၤသဘှံးကွံာ်ကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢကလုာ်ဒူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ တဖၣ်အပူၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)ကရၢခိၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူစံးလီၤ၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲမဟိတနံၣ်မုၢ်နံၤ၀ဲအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီ ပကညီကၠိလၢအိၣ်သူၣ်လီၤသးဖဲမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတဖျၢၣ် ဘၣ်တၢ်ခးလီၤ အီၤလၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤအဃိကၠိဖိဒီးကၠိကမံးတံာ်အသးသမူဘၣ်လီၤဆှူကွံာ်၀ဲဒီးကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်လီၤႉတနံၤအံၤတၢ်သအုးသၦီာ်က့ၤလၢဆဲးဆၢက့ၤအလီၢ်ၦဲၤထီၣ်တနံၣ်တီတီအံၤမၤတမုာ်ပသူၣ်ပသးဘၣ်ႉတၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်သိးအံၤအိၣ်ဒံး၀ဲအါမးဃုာ်ဒီးကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢႇပယီၤကလုာ်လၢအဂဲၤဆၢထၢၣ်ထီဒါသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်လဲၤခီဖျိ၀ဲတၢ်တမံၤဃီဒီးၦၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်အံၤပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲသုးမီၤစိရိၤအိၣ် ဒီးတၢ်တိာ်ကျဲၤလီၤတံၢ် လီၤဆဲးလၢကဒုးဖျိးမၤသဘှံးကွံာ်ကူၣ်သ့အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဟီၣ်က၀ီၤ ပူၤတဖၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဖဲဆၢကတီၢ်လၢဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်အကတီၢ်အံၤတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဒီသဒၢႇတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဆူတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတၢ်ကရၢကရိအတၢ်အိၣ်ယၢၤတဖၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်၀ဲအသိးခီဖျိသုးမီၤစိရိၤပာ်ပနီၣ်ကၠိဒ် တၢ်ခးပနီၣ်သုးဂ့ၢ်၀ီအဃိကဲထီၣ်တၢ်လီၤသးအုးဒီးခါဆူညါတၢ်အိၣ်သးမ့ဆဲးလဲၤသးဒ်အံၤန့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ် ဂံၢ်အါထီၣ်သ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သး တဂၢၢ်တကျၢၤဒီးဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဃိ ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဃုာ်ဒီးဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉအဃိအပူၤကွံာ် (၂၀၂၃-၂၀၂၄) တၢ်သိၣ်လိနံၣ်ဒီးတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄-၂၀၂၅)တၢ်သိၣ်လိနံၣ် တၢ်မ့ထိၣ်သတြီၤအီၤန့ၣ် ၦၤကၠိဖိဃုာ်ဒီးကၠိသရၣ်နီၣ်ဂံၢ် ဟဲအါထီၣ်၀ဲ(၂၀)မျးကယၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၀)နံၣ် ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢမၤခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တၢ်ဆၢတဲာ်အပူၤန့ၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီအံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤလၢအမ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်တၢ်ဒီသဒၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ထီၣ်ဒုးမုၢ်နံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
အဃိသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤ ဖဲ(၂၀၂၃)န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဆဲးလီၤ၀ဲစုမုၢ်ကျၢၢ်လၢတၢ်ဒီသဒၢဖိသၣ်လၢစုက၀ဲၤ တၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်ပူၤအတၢ်အၢၣ်လီၤ(Deed of Commitment for the Protection of Children from the Effects of Armed Conflict)အံၤဒီး ဖဲန့ၣ်တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ဒီသဒၢကဟုကယာ်ဖိသၣ်လၢစုက၀ဲၤတၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ် ဟီၣ်က၀ီၤ တဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်ပာ်သးစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
