လါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၁၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကဒီသဒၢဝဲန့ဆၢၣ်တၢ်မူတဝၢဒီးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပှၤထူလံၤဖိတဖၣ်အတၢ်ဆဲးတၢ်လၤအဂီၢ်,တၢ်အိးထီၣ်ဝဲသီသံၣ်တီအူကညီဒူၣ်ထၢပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်အ့ကၢၣ်(၁)တကကွဲၢ်ဘျဲၣ်လၢအဖိးမံသဲးစးလၢ,ခ့ၣ်အဲးယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၂)တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်,(ကီၢ်မုၥ်ထံဆှံ,မီၤန့ၢ်ပှၤကဝီၤ)အပူၤဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ်(၁၀)သီတုၤလၢ(၁၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
သီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်အံၤအကွီၤပှဲၤ(ဟီၣ်ခိၣ်မဲၥ်ဖံးခိၣ်အလဲၢ်အထီ)ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲဒၣ်(၁,၄၂၁,၉၆၇)ကကွဲၢ်အ့ကၢၣ်ဒီးအိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးကညီဒူၣ်ထၢဒ်အမ့ၢ်,ကညီဝါ,က့ၤဘါ,မီၤန့ၢ်ပှၤ,ဘှဲ,ပကူသ့ၣ်တဖၣ်အမဲၥ်ညါ,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပှၤထူလံၤဖိခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်သးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်အဂၤ(၁)ကလီၢ်ဘျဲၣ်အသိး,လုၢ်လၢ်ထူသနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ,တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်,ဒီးတၢ်ဒီသဒၢ,တၢ်မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်အိးထီၣ်ဝဲအီၤလၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးအံၤတၢ်ပညိၣ်တၢ်တိၥ်ပၥ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ(၄)ထံၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
သီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်လၢအမ့ၢ်မိၢ်ပၢ်ဖံဖုဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ,လၢအလၢပှဲၤဝဲဒီးန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤသ့ၣ်ပှၢ်တၢ်မူတဝၢလၢအကံၢ်အစီလၢပှဲၤ,ထံကျိထံကွၥ်,ကစၢၢ်ကလိ,ဃုၥ်ဒီးထူးတီၤလၢပှဲၤဒီးတၢ်မူတၢ်မဲဒီးတၢ်မံၤလၥ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအါမံၤအါကလုၥ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အိးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲသီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်အံၤ,တၢ်ဒုးလိၥ်ထီၣ်ဖးထီၣ်သီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်နဲၣ်ရွဲၣ်(စီသီတူၢ်ထူ)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“သီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤ်ဖိကရၢၢ်အံၤပဒုးအိးထီၣ်အီၤပတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဝဲဒ်သိးတၢ်ကဆီတလဲဝဲတၢ်ပၢ်ဆူၣ်ပၢဆိးသနူ,ဒီးဟ့ၣ်စိဟ့ၣ်ကမီၤက့ၤပှၤထူလံၤဖိတဖၣ်အတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်,တကးဘၣ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးကိးမံၤဒဲးအပူၤပိၥ်မုၣ်တဖၣ်အတၢ်ပၥ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ကအိၣ်ဝဲအဂီၢ်ဒီးတၢ်ကပၥ်ပနီၣ်က့ၤပှၤထူလံၤဖိတဖၣ်အခွဲးယၥ်အဂီၢ်”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
သီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်အံၤကကဲထီၣ်လိၥ်ထီၣ်အဂီၢ်,ခ့ၣ်အဲးယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢခၢၣ်စးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်,ကညီတၢ်ကရၢကရိခိၢ်နၢ်တဖၣ်,လီၢ်ကဝီၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်,ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဃုၥ်ဒီးသီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်ကမံးတံၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အတၢ်ဂဲၥ်လိၥ်ဝဲစးထီၣ်လၢ(၂၀၁၈)တုၤလၢ(၂၀၂၄)လၢ(၆)နံၣ်အတီၢ်ဒီးဖဲ(၂၀၂၄)နံၣ်လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်အပူၤမၤဝဲဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်အိးထီၣ်ဝဲသီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်အံၤလၢပှဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ခီဖျိတၢ်အိးထီၣ်ဝဲသီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်အံၤလၢဖိးမံသးစးန့ၢ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤဒီးကညီဒူၣ်ထၢအါဒူၣ်ဟဲထီၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ဝဲအသးဖဲတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအနံၤအဃိမ့ၢ်တၢ်သးခုဖးဒိၣ်ဒီး,ခါဆူညါဟီၣ်ကဝီၤကလဲၤထီၣ်လဲၤထီၣ်အဂီၢ်အဘျူးအိၣ်ဝဲလၢကညီဒူၣ်ထၢအိၣ်ဆိးလၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတဖၣ်အတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဂ့ၢ်,(မီၤန့ၢ်ပှၤ)ကညီဒူၣ်ထၢနီၢ်ဝါဝါဖီလၢအဟဲထီၣ်တၢ်အိးထီၣ်မူစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ယဟဲဘၣ်ဖဲတၢ်အိးထီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤဒီးယထံၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤအါဂၤအဃိယသးခုဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်တခါလၢအပၥ်ဖှိၣ်က့ၤဝဲပှၤဒီးဒုးသ့ၣ်ညါက့ၤဝဲပှၤလၢဘှဲမ့ၢ်ဂ့ၤ,ပကူမ့ၢ်ဂ့ၤ,မိၤန့ၢ်ပှၤဃုၥ်ဒီးကညီကလုၥ်ဒူၣ်ဖိလၢအိၣ်ဆိးဖဲတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတဖၣ်ခဲလၢၥ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လၢအမ့ၢ်ဝဲကညီကလုၥ်ဒူၣ်တဒူၣ်ဃီလီၤအဃိန့ၣ်,အဘျူးအဖှိၣ်အိၣ်ဝဲလၢခါဆူညါပကကဖီၣ်လိၥ်စုမၤသကိးတၢ်လၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တၢ်မၤဝဲတၢ်အိးထီၣ်သီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ,ကညီဒူၣ်ထၢဒ်အမ့ၢ်,ကညီဝါ,က့ၤဘါ,မီၤန့ၢ်ပှၤ,ပကူ,မိၢ်ပှၤ,ဘှဲ,ဃုၥ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်အဂၤလၢအိၣ်ဆိးဖဲတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတဖၣ်ဟဲထီၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲဒၣ်အသးအသိး,တၢ်အိးထီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဆိကတၢၢ်တသီအပူၤအိၣ်ဝဲဒီး,တၢ်ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ယူးယီၣ်ဆူကညီဒီကလုၥ်အနီၢ်တယၢ်,တၢ်ကတိၤအိးထီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်,ဃုၥ်ဒီးခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဟဲထီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်အတၢ်ကတိၤလီၤဆူကညီဒူၣ်ထၢတဖၣ်အအိၣ်အသိး,ကညီဒူၣ်ထၢတဖၣ်ခၢၣ်စးအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ,တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢတၢ်ဂဲၤကလံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤဝဲတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤသီသံၣ်တီအူပှၤထူလံၤဖိကရၢၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်ပဒိၣ်စီၤဒဲဖိဒီးကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်ဝါဃုၥ်ဒီးတီအူကီၢ်ရ့ၣ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ခိၣ်စီၤဘျူးထူရှံ,ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်နီၢ်စလဲ,ဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်နီၢ်စ့ဖီ,သုးက့(၅)သုးက့ခိၣ်(သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ)စီၤဂံၢ်နွံ,သုးက့(၂)ဒုးယၤခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ,စီၤပီလူး,ဒီးကရ့ၣ်နံၣ်ဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,အကရၢခိၣ်,(စီၤထိၣ်ကါရံၣ်)သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမူးအပူၤ,ကညီတၢ်ကရၢကရိခၢၣ်စးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ,ကညီခိၣ်ဃၢၤဒီးပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်မၤပှၥ်ဘျးစဲ(KESAN)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ,ဃုၥ်ဒီးကညီဒူၣ်ထၢခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်ဟဲပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးအိၣ်ဝဲ(၁၅၀၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.
