လါအီးကထိဘၢၣ် ၃၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ဒီး ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇) တန့ခၠါ(နဘူး) ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ ဒူသဝီတၢ်ဒုးတၢ်ယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအပူၤ ဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်လၢကရူၢ်အပှၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပယီၤသုးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ (KNU/KNLA-PC)ခိၣ်နၢ်တကပၤသမၢဝဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်နွံအခါန့ၣ် လၢကီးတရံး မၠၣ်ပတဲၤသဝီခိၣ်ဃၢၤဒီးထံဖိစီသဝီတကပၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲ လၢပယီၤသုးဒီး ဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးကရူၢ် အဘၢၣ်စၢၤဒီး လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအပူၤကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ (KNU/KNLA-PC) မၤစၢၤဝဲအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ရၤလီၤသးလၢ(စိၤရှၢၣ်မံၣ်ဒံၣ်ယၣ်)အိၣ်အသိး တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်လၢအိၣ်တၢ်မဲၥ်ညါ တဖၣ် စံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်ရၤလီၤသးလၢ(PC)ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲလၢဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ပူၤအံၤ နၢ်ဟူဝဲတအိၣ်ဘၣ်အသိး လၢတၢ်ကဘၣ်မၤစၢၤပယီၤသုးအဂီၢ်တၢ်နဲၣ်လီၤတအိၣ်ဝဲနီတဘျီစ့ၢ်ကီးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNU/KNLA-PC) သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤကၠီၤညိၣ် သမၢဒီးစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“လၢမၠၣ်ပတဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ထံဖိစီဘူးထီၣ်လၢကီးတရံးတခီပၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်န့ၣ်ပနၢ်ဟူစ့ၢ်မီၤ.ဘၣ်ဆၣ်လၢ တၢ်ဒုးအပူၤန့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဒီး ပပှၤန့ၣ်ယတနၢ်ဟူတၢ်နီတမံၤဘၣ်.ဘၣ်ဃးတၢ်တခါအံၤပှၤသံကွၢ်ယၤအိၣ်ခံဂၤလံ.မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်န့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ဒ်လဲၣ်ဒုယတသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ဘၣ်.ပထံၣ်လိၥ်သးဒီးပခိၣ်ပနၢ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ.ဘၣ်ဃး(PC)အပှၤပၣ်ဃုၥ်လၢတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်ဒုးအပူၤန့ၣ်နၢ်ဟူပှၤတဲတအိၣ်ဘၣ်.တၢ်မၢၤမ့လဲၤကမူၤကမၣ်သးဒ်လဲၣ်န့ၣ်ယတဲလီၤတံၢ်တဘၣ်စ့ၢ်ဘၣ်.မ့မ့ၢ်လၢဖံဘၣ်ခိၣ်တၢ်ပနီၣ်န့ၣ်မ့ၢ်အဘၣ်ကွၥ်လိၥ်သးအိၣ်စ့ၢ်ဧါပတဲတသ့ဘၣ်မီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ.မ့မ့ၢ်လၢပတၢ်ကရၢကရိတၢ်နဲၣ်လီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ပ Policy မ့ၢ်ဂ့ၤ ဘၣ်ဃးလၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအပူၤကဘၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒ်န့ၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတအိၣ်နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်ယတဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးသ့မီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(PC)ကရူၢ်လၢအဆဲးလီၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ပတုၥ်တၢ်ခး(NCA)လံၥ်ဃံးဃၥ်ဒီးသုးမီၤစိကရိၤအံၤ ကီးတရံးဟီၣ် ကဝီၤအမဲၥ်ညါ လၢ(သုးက့ ၇)ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တနီၤအပူၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤဝဲပယီၤသုးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA) သုးခိၣ်လၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်အဒူၣ်အါစ့ၢ်ဘျီကမၤစၢၤတၢ်ဒီးကပၣ်ကြီလၢပှၤကျါပူၤဂၤပူၤဂၤအိၣ်မီၤ.လၢကထီၣ်ခးတၢ်ခီန့ၣ်တပၣ်ဘၣ်.အိၣ်ဒၣ်ဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤဝဲပယီၤသုးတဖၣ်လီၤ.အပူၤကွံၥ်ပှၤပံးကျဲဘၣ်ဆၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်ဆှၢခူသူၣ်ပယီၤတဘျီတဘျီဒ်န့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်မၢ်မၢ်လီၤလၢလူၢ်ပျဲၢ်တကပၤန့ၣ်.အသ့ၣ်ဝဲခိၣ်နၢ်န့ၣ်နမ့သံကွၢ်အီၤန့ၣ်တဲဝဲဒ်န့ၣ်လီၤလၢတၢ်ခူသူၣ်ခူလ့ၤအပူၤအိၣ်မၢ်မၢ်လီၤပသ့ၣ်ညါပိၥ်ထွဲအိၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်စ့ၢ်ကီးခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
(PC)ကရူၢ်အံၤ(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံ တဘျီလၢ်လၢ်ဖဲသုးမီၤစိရိၤမၤဝဲတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးအခါန့ၣ်မ့ၢ်ကရူၢ် တဖုလၢလဲၤထီၣ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲကိးဘျီဒဲးဃၣ်ဃၣ်အသိးလၢကဟဲလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်တၢ်ဃုထၢလၢသုးမီၤစိရိၤကမၤဝဲအံၤစ့ၢ်ကီး ကရူၢ်အံၤဃုၥ်ဒီး(DKBA)ခံဒူၣ်လၢၥ်,(BGF)အံၤတဖၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးအံၤလၢကထီၣ်ဒိၣ်စိက့ၤကီးတရံးကလံၤစိးဟီၣ်ကဝီၤပူၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အဂီၢ် စးထီၣ်ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၂၀ သီတုၤ ၂၆ သီအနံၤန့ၣ် ဘူးဒးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)သုးခိၣ်ဘိၤဘံၣ်အပှၤ,သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးခိၣ်စီၤခၠ့ၣ်သူၤအပှၤ ဒီးကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကး ကရၢ(KNU/ KNLA-PC)အပှၤတဖၣ် အံၤပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးပယီၤသုးဝံၤ ဆှၢထီၣ်စၢၤဝဲ ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံး ပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးလၢဟဲထီၣ်အိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီးတရံးဝ့ၢ်ဃၢၤယွၤသ့ၣ်ဒီးကီးနွဲၣ်သဝီတကပၤအံၤတဖၣ်ဆဲးထီၣ်ဆူညါတအိၣ်,အိၣ်ဂၢၢ်ဒံးဝဲဖဲန့ၣ် ခးစိဃီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်တဘျီတဘျီဒီး ဘၣ်ဆၣ်လၢ(သ့ၣ်ကါညံၣ်နီၣ်)ကျဲဖးဒ့အံၤတဆီ ပယီၤသုးလဲၤ ထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဆူ နိၣ်ဖိထံမူထၣ်ကစၢၢ်ကျါပှၢ်ပူၤတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်အပှၤလၢအိၣ်တၢ်မဲၥ်ညါတဂၤ စံးဝဲန့ၣ် လီၤ.
“မ့မ့ၢ်လၢပအိၣ်တကပၤအံၤန့ၣ်ပယီၤသုးအိၣ်ဂၢၢ်ဝဲဖဲမီမးသဝီ,ယွၤသ့ၣ်သဝီ,အပက ဖၠၣ်, ကီးနွဲၣ်,ကမျၢဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဆဲး တိဝဲလၢညါဒီးတတိဝဲလၢၤစ့ၢ်ဘၣ်.အိၣ်ခးစိတၢ်ပူၤထံၣ်ပူၤထံၣ်.ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်ဆဲးထီၣ်အါဝဲလၢနိၣ်ဖိထံမူထၣ် တၢ်လူၢ်ကျါ တၢ်ခဲကျါတကပၤန့ၣ်.ဖဲမုကၢၤနၢ်ဟူအခးစိကျိဒံး.အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ(သ့ၣ်ကါညံၣ်နီၣ်)ကျဲဖးဒ့ဝံၤဟဲထီၣ်ဝဲ တတီၤဝံၤ တတီၤဒ်န့ၣ်.နါက့ပှၤအိၣ်ခးခးအဝဲသ့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဂီၤ အံၤန့ၣ် လီၤ.
တကတီၢ်ဃီကီးတရံး-မၠၣ်ဝတံၣ်အ့ရှါကျဲလၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢသုးမီၤစိရိၤအဂီၢ်အံၤတချုးပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲန့ၢ်ဒံးဘၣ် ဟဲထီၣ်လၢကျဲဒီတကျိၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိလၢ(BGF)ဒီး(DKBA) သုးခိၣ် ဘိၤဘံၣ်အပှၤဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဟံန့ၢ်ဝဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဃိ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်အံၤပယီၤသုးဟဲက့ၤဆ့ၣ်နီၤအိၣ်န့ၢ်ကဒါဝဲ ဘၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးအံၤလၢကဟဲတၢ်ဃုထၢအဂီၢ် လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဒူသဝီကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးဝ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးလဲၤဟ့ၣ်တၢ်ဖးကသ့အဂီၢ် ဒီး တၢ်လီၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဒိၣ်စိဝဲတဖၣ်ကက့ၤထီၣ်ဟံကဒါဝဲအဂီၢ်န့ၣ် စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤထီၣ်န့ၣ် မၤအါထီၣ်ဒုးယၤတၢ်ဟူး တၢ်ဂဲၤ ဆှၢအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါ,သူဝဲကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤဟးတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢဒူသဝီကမျၢၢ် အိၣ်ဆိးလီၢ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ် ဟူးဂဲၤတၢ်လီၢ်အခိၣ်အဃၢၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
