လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၂သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကမၤလီၤစှၤတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိလၢကလံၤကျါတဖၣ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲဝဲၤကျိၤ(The Government Public Relations Department)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ(၉)သီအနံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါတ့ၢ်ဝဲအသိးန့ၣ်,(၂၀၂၅)(၂၀၂၆)နံၣ်အပူၤတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိအတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤတလီၤစှၤဝဲဘၣ်ဒီးအိၣ်ဝဲတယူၥ်ဃီအသိး,တၢ်အံၤဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးလိၥ်ဝဲအသးဒီးတၢ်ဒွဲၣ်အူထီၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်,စံၥ်လီၢ်ကျီးလီၢ်,ဘုလီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲဝဲၤကျိၤပှၤကတိၤတၢ်ပၢမူဒါခိၣ်(၂)(AirinPhanrit)ပၥ်ဖျါဝဲလၢ(PRD)အစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်လံၥ်မဲၥ်ကဘျံးပၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ကဂုၥ်ကျဲးစၢးရဲၣ်သဲကတီၤဒီးမၤလီၤစှၤက့ၤဝဲ(PM2.5)တၢ်ကမှံဒံအတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီအံၤအဂီၢ်,မၤဃံးထီၣ်က့ၤဝဲတၢ်ဒွဲၣ်အူမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါလၢတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်အလီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,(AirinPhanrit)ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(PM2.5)တၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိအံၤဟဲကဲထီၣ်ဝဲအသးလၢ,တၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်,သိလ့ၣ်,ဆဲးကၢး,စဲးဖီကဟၣ်ဒီးတၢ်သူမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတဖၣ်အကျါအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆံးဆံးဖိလၢတၢ်တထံၣ်ဝဲလၢမဲၥ်သၣ်ချံဘၣ်တခါအဃိ,နုၥ်လီၤဝဲပှၤနီၢ်တဂၤအပသိၣ်ပူၤယိၥ်ယိၥ်,သွံၣ်ကျိၤပူၤသ့ဝဲအသိး,ဒုးကဲထီၣ်ဝဲပသိၣ်တၢ်ဆါ,သးတၢ်ဆါဒီးတၢ်ကသါထီၣ်ကသါလီၤကီခဲတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲညီညီအဃိ,ဖိသၣ်ဒီးသူၣ်က့သးပှၢ်တဖၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂ့ၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤဆူၣ်ချ့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤဃံးထီၣ်တၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူအတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအံၤကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲလၢထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ပတီၢ်အသိး,ပညိၣ်ဝဲလၢ(၂၀၂၆)အတီၢ်ပူၤကမၤစှၤလီၤဝဲတၢ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်တၢ်(၁၅)မျးကယၤလၢကဲထီၣ်သးတဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်,လံၥ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,တၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျး,ဘုခ့ကျီး,ကထံကျီး,ဒီးဘုဧိၤဟုဧိၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူအဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်အံၤကသူဝဲမူဖျၢၣ်ဒိၣ်(Satellite)စဲးဖီကဟၣ်တဖၣ်တပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တးကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဘၣ်ဃးတၢ်တဘၣ်ဒွဲၣ်အူဝဲမ့ၣ်အူဘၣ်အဂ့ၢ်အံၤ,စးထီၣ်လါယနူၤအါရံၤ(၁)သီတုၤလါအ့ဖြ့ၣ်(၃၀)သီအနံၤအံၤလ့ၤတက့ၤတၢ်တဘၣ်မၤဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်,တၢ်ဘိးဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပၥ်ဖျါအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါအဖီခိၣ်,ပှၤတဂၤတဂၤလၢ်လၢ်မ့လဲၤခီပတၥ်ဝဲအံၤန့ၣ်,တၢ်ကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲအရ့ဒ်တၢ်ကလိၥ်ဘၢလိၥ်ကွီၢ်ဝဲဒၢနုၥ်ဝဲလၢဃိၥ်ပူၤ(၁)လါ,ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လိး(၂၀၀၀)ဘးအိၣ်ဝဲအသိး,မ့မၤဝဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တခီကဘၣ်လီၤဝဲလၢဃိၥ်ပူၤ(၃၀)နံၣ်ဒီးစ့အီးလိး(၃)ကကွဲၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,လၢတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤတကပၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ကပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲအီၤ(၂)နံၣ်အိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,တၢ်ကပၥ်တုၥ်ကွံၥ်ဝဲပဒိၣ်ကျိၣ်စ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ,တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဒီးတၢ်ဟံးန့ၢ်လိၢ်စ့ဆူပဒိၣ်အိၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်ကပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်သူဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ထံကီၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,(PM2.5)တၢ်ကမှံဒ်ဖိအံၤတဘၣ်အါန့ၢ်ဝဲ (37.5 µg/m³)ဘၣ်ဆၣ်,တကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်လီၢ်တနီၤအပူၤ,အါန့ၢ်ဝဲတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အဃိ,တၢ်ဘၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူ,တၢ်သူစဲးဖီကဟၣ်မ့ၣ်အူတၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
