ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢတၢ်ပြးအဂံၢ်ကဆူၣ်ထီၣ်အဂီၢ်တၢ်ပၥ်လီၤဝဲတၢ်မၤကျဲလၢတၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးပူၤ

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၈ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢတၢ်ပြးဂ့ၢ်ဝီအဂံၢ်ကဆူၣ်ထီၣ်,ကမ့ၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးလၢအဂ့ၤဒီးလဲၤသးဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ဝီကန့ၢ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ပှၤကညီ ဂံၢ်ဘါအဃိလၢကမၤန့ၢ်ပှၤကညီဂံၢ်ဘါအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ပၥ်လီၤဝဲတၢ်မၤကျဲတဖၣ်လၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိး ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲအပူၤကွံၥ်တလါအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၉ သီတုၤ ၁၂ သီအနံၤန့ၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤ လၢတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤအဂီၢ် KNU တီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤဝဲကညီဒီကလုၥ်တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတခါလၢ အပၣ်ဃုၥ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သး,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကညီတၢ်ကရၢကရိခၢၣ်စး,ကညီပှၤတဝၢတၢ်ကရၢကရိခၢၣ်စး,ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်နၢ်, ကညီဒီ ကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ခိၣ်နၢ်ခၢၣ်စး,ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ခိၣ်နၢ်ခၢၣ်စးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝံၤလီၢ်ခံဖဲမဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၇ သီဟါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ် စၢဖှိၣ်ကရၢ လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤက့ၤဝဲလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါတဘ့ၣ်လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢတၢ်တၢၣ်ပီၣ် တဲသကိးတ့ၢ်ဝဲဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီဝဲန့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤပၥ်ဖျါဝဲအသိးန့ၣ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်(၄)သီတၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဘျီဝဲအံၤအပူၤန့ၣ် တၢ်ပၥ်ဖျါတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးပဲၥ်ထံနီၤဖးက့ၤဝဲ တကီၢ်ခါထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သး, တၢ်သူၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤအဂ့ၢ်အကျိၤ, တၢ်ပၢ တၢ်ပြး, ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံတၢ်အိၣ်သး, သုးဂ့ၢ်ဝီတၢ်အိၣ်သး, ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်အိၣ်သး,ခီကီၢ်တၢ်မၤကမၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်ဂ့ၢ်ဝီ တကးဒံးဘၣ်တၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲ(ကၠါဖၠၣ်) တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ကျိၣ်စ့လၢကလံၤကျါတၢ်အိၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအပူၤ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကညီတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲကညီကလုၥ်အတၢ်အိၣ်သး, အတၢ်ဂဲၤလိၥ်တဖၣ်အမဲၥ်ညါဒ်သိးထံဂုၤကီၢ်ဂၤပဒိၣ်ကဟံဂ့ၢ်ဝီဆီၣ်သနံးဝဲသုးမီၤစိရိၤကန့ၢ်အဂီၢ် ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကညီတၢ်ကရၢကရိ တဖၣ်ဂဲၤလိၥ်ထံၣ်လိၥ်သးဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤပဒိၣ်ဃုၥ်ဒီးဘျီၣ်ဒိၣ်ခၢၣ်စးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.

တကးဒံးဘၣ်(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲး,ဒုးယၤတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်အဃိ ကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ကွၢ်မဲၥ် တၢ်ဒုးတၢ်ယၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤဒ်သိးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကတုၤဆူအဝဲသ့ၣ်အိၣ်အဂီၢ် ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကရၢကရိ ,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ ပှၤမၤစၢၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်ကြၢးပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒ်လဲၣ် ဃုၥ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤခိၣ်ဃၢၤ န့ဆၢၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကညီတဝၢတၢ်ကရၢကရိခၢၣ်စးတဖၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢတၢ်ပြးဂ့ၢ်ဝီအဂံၢ်ကဆူၣ်ထီၣ်ဒီးကမ့ၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးလၢအဂ့ၤ,လဲၤသးဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ဝီကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤကညီဂံၢ်ဘါအဃိ လၢတၢ်ကမၤန့ၢ်ပှၤကညီဂံၢ်ဘါဂီၢ်ပၥ်လီၤဝဲတၢ်မၤကျဲအသိးကဂုၥ်ကျဲးစၢးမၤစၢၤစ့ၢ်ကီးဝဲသုးဂ့ၢ်ဝီ အတၢ်လိၣ်ဘၣ်ဒီးဒ်သိးတၢ်မူၤ တၢ်ဘှီး,ခီကီၢ်တၢ်မၤကမၣ်ကွီၢ်မ့ၣ်,(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ကျိၣ်စ့လၢ ကလံၤကျါအံၤကလီၤ မၢ်ကွံၥ်အဂီၢ်ကမၤသကိးတၢ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီတၢ်ကရၢကရိခၢၣ်စးလၢအလဲၤထီၣ်တၢ်ကူၣ်လိၥ် တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးအံၤတဖၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဆၢတဲၥ်လီၤဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)စ့ၢ်ကီးပၥ်ဖျါထီၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါလီၤဝဲတကီၢ်ခါထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးအတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်တၢ်မၤကျဲ,ကစူးကါမၤဖျါထီၣ်ဝဲကီၢ်သူလ့ၤပၢပြးသနူ,တၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤကမျၢၢ်ဂ့ၢ်ဝီအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,သုးဂ့ၢ်ဝီအတၢ်လိၣ်ဘၣ်အမဲၥ်ညါဒုးသ့ၣ်ညါလီၤဃုၥ်ဝဲကီၢ်သူလ့ၤ(ခၠးထၢၣ်),ကလုၥ်ဒူၣ်အတၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်,ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢ (KWO),ကညီသးစၢ်ကရၢ (KYO)အတၢ်ဂဲၤလိၥ်တၢ်ပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်တကးဒံးဘၣ် (ကၠါဖၠၣ်)အတၢ်မၤဘၣ်ဒိကညီဖိအသူသ့ၣ် လၤက ပီၤအံၤကဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် ဂ့ၢ်ဝီဒ်လဲၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ပၥ်ဖျါဒုးသ့ၣ်ညါလီၤန့ၣ်ဝဲ လီၤ.

တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးလၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢကညီတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်ကထံၣ် လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်လၢပှၤကလုၥ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ခဲနဒၣ်ကညီတဝၢ ကရၢခိၣ်(၂) စလိၣ်ဖါ လၢအလဲၤထီၣ် ဝဲတၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးအံၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

“ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်မၤဝဲတၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်ဘျီဝဲအံၤယထံၣ်လၢလီၤသူၣ်မံသးမုၥ်ဖးဒိၣ်ညါ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်ပထံၣ်လိၥ်သးတဘျီ လၢ(၂၀၁၅)အခဲအံၤ(၂၀၂၆)လံအဃိအဘၢၣ်စၢၤအိၣ် ၁၁ နံၣ်ညါလံ. မ့ၢ်တၢ်ပနီၣ်ဖးဂ့ၤလၢပကထုးဖှိၣ်ဝၥ်ဖှိၣ်က့ၤပပှၤကလုၥ်လၢ အိၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ,ပှၤတဝၢတၢ်ကရၢကရိ,ပှၤဟူးဂဲၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ,သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢကဟဲတဲသကိးတၢ်လၢဘၣ်ဃးကလုၥ် ဂ့ၢ်ဝီမီၤနီၤ.အဃိယထံၣ်လၢမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤဖးဒိၣ်တခါညါလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ဝဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ်လီၤ.

တကးဒံးဘၣ်လၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးအံၤအဃိ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်နၢၢ်ပၢၢ်လိၥ်သးလၢကဒဲကဒဲ အဘၢၣ်စၢၤတကးဒံးဘၣ် မၤဆူၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ တၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးလၢအပၣ်ဃုၥ်ဝဲကညီ တၢ်ကရၢကရိခၢၣ်စး လၢအိၣ်တၢ်လီၢ်အါတီၤအံၤ ခါလၢကဟဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒီးတၢ်ပၥ်သးအိၣ်လၢကမၤဝဲကိးနံၣ်ဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

လၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အတၢ်ကူၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဘျီဝဲအံၤအပူၤန့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢသးခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီ,(KNLA)ခိၣ်နၢ်, (KNDO)ခိၣ်နၢ်, ဃုၥ်ဒီးကညီတၢ်ကရၢကရိခိၣ်နၢ်,ပှၤတဝၢတၢ်ကရၢကရိခိၣ်နၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကရၢကရိ ခိၣ်နၢ်,ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်နၢ် ခၢၣ်စး ဒီးခိၢ်နၢ်လီၤဆီလၢတၢ်ကွဲမုၥ်အီၤတဖၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်လဲၤထီၣ်ဝဲ(၁၃၀)ဂၤလဲၤထီၣ်ဝဲ အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.