လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၉သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ,တးကီၢ်ရ့ၣ်မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤပူၤ မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်ပူၤ ထွံၣ်ဒီးသၣ်မံညီၤကစၢ်တဖၣ်ကဘၣ်လဲၤဆဲးန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိကသံၣ်ဒီသဒၢထွံၣ်ပျုၢ်တၢ်ဆါကသံၣ်အဂ့ၢ်,မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်တၢ်ဂုၥ်ထီၣ်ပသီထီၣ်ကရူၢ်ကရၢ,ဆူၣ်ချ့ကရူၢ်ကရၢဒီးတၢ်ကွၢ်ထွဲကတီၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ဝဲၤကျိၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ရၤလီၤဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲမဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၈)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်ကဝီၤဒ့(၂၀)ဘ့ၣ်အပူၤကမျၢၢ်လၢဘုၣ်ဝဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိဒ်အမ့ၢ်ထွံၣ်ဒီးသၣ်မံၤညီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,ကဘၣ်လဲၤဆဲးန့ၢ်ဝဲတၢ်ဒီသဒၢထွံၣ်ပျုၢ်တၢ်ဆါဒ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲမုၢ်နံၤမုၢ်သီဒီးတၢ်ဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,မဲၢ်ဆီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤဝဲတၢ်ဆဲးတၢ်ဒီသဒၢထွံၣ်ပျုၢ်ကသံၣ်တၢ်ဆါအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤခီဖျိတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂၥ်ကဲထီၣ်သးအတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်,တၢ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလၢဂ့ၢ်ဝီၢ်အူအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
မဲၢ်ဆီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အတၢ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါအဖီခိၣ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီ(MigrantRightPromotionGroup-MRPWG)ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်စ့ၢ်ကီးကျိးထံရၤလီၤပၥ်ဖျါဒုးသ့ၣ်ညါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤတဆီအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဘၣ်ဃးတၢ်ကဘၣ်ဆဲးဝဲတၢ်ဒီသဒၢထွံၣ်ပျုၢ်တၢ်ဆါကသံၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီ(YoungChiOo)ကရူၢ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအူမိကၠီၣ်စ့ၢ်ကီးစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“အခဲအံၤတၢ်ကိၢ်ထီၣ်လံ,တုၤဃီၤလၢထွံၣ်ပျုၢ်တၢ်ဆါကတၢထီၣ်အခါလံ,အဃိန့ၣ်မဲၢ်ဆီးတၢ်ဂုၥ်ထီၣ်ပသီထီၣ်ကရူၢ်ကရၢ,ဆူၣ်ချ့ကရူၢ်ကရၢဒီးတၢ်ကွၢ်ထွဲကတီၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ဝဲၤကျိၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၥ်အံၤန့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်ပှၤဒုထွံၣ်အ့ၣ်အဃိပှၤကဲထီၣ်ထွံၣ်ပျုၢ်တၢ်ဆါအိၣ်ထီၣ်ပနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲပတထံၣ်ဘၣ်ဆၣ်,ပှၤထံၣ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်တဖၣ်အတၢ်သမံသမိးဃုထံၣ်တၢ်မၤနီၣ်အိၣ်ဝဲအဃိဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ကလဲၤဆဲးတၢ်ဒီသဒၢထွံၣ်ပျုၢ်ကသံၣ်တၢ်ဆါအဂီၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲမုၢ်နံၤမုၢ်သီဖဲတလါအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၆,၁၇,၁၈,၁၉,၂၀)ဒီး(၂၃)သီသ့ၣ်တဖၣ်ဒီ၊တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖဲဂီၤခီ(၉)နၣ်ရံၣ်တုၤဟါခီ(၄)နၣ်ရံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ပၥ်ပနီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်လီၢ်ဖဲ(စၤတၤပ့ၤ,ဘၣ်နူၤ,ဒီခၠဲ,ပူၤဒၤ,မဲၢ်ဆီးဝံၤလး,ရိၤမ်ရၤ,မနံၤဖရဲၤစၤ,ကၠီးကၠီ,ခၠိဖးတနါ,ဝၣ်လီၤ,ဘၣ်ထိၤ,ရွိၤခၠဲ,တၤတ့ၤယိၤ,ဆၤထီ,ဆီၤခွဲ(၂),ဆီၤခွဲ(၁),အ့းစ်လၤမ်ကဝီၤဒ့,ဘိၤကွိၤ,ပရၤခၠါရၣ်,အ့သ၇ၤခံၤရံၤကဝီၤဒ့ဝဲၤဒၢးဒီးထိၤထီသဝီတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤလၢကလဲၤဆဲးန့ၢ်ဝဲအတၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်ဒီသဒၢထွံၣ်ပျုၢ်တၢ်ဆါကသံၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်လဲၤစိၥ်ဝဲအနီၢ်ကစၢ်လံၥ်လဲၢ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါ(ID Card )ဒီးကဘၣ်လဲၤစိၥ်ဃုၥ်ဝဲတၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်ဆဲးတၢ်ဒီသဒၢကသံၣ်လံၥ်လဲၢ်လၢအပူၤကွံၥ်ဆဲးတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဲၣ်ဒိးလဲၤဟံးန့ၢ်ကသံၣ်ဝံၤက့ၤဆဲးန့ၢ်ဝဲအတၢ်ဖိတၢ်လံၤကသံၣ်လၢအနီၢ်ကစၢ်ဟံၣ်တဖၣ်တခီကဘၣ်လဲၤစိၥ်ဃုၥ်ဝဲ(တၢ်ခုၣ်ဒၢ)တဖျၢၣ်လၢတၢ်ကဒၢနုၥ်ကသံၣ်အဂီၢ်အသိး,တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဘၣ်စၢဃၥ်အီၤဒီးထးပျံၤမ့တမ့ၢ်တၢ်ကဘၣ်ပၥ်အီၤလၢထးတၢ်ဒုးဃၥ်အပူၤကိးဒုစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတးကီၢ်ရ့ၣ်မဲၢ်ဆီးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဘၣ်ဃးထွံၣ်ပျုၢ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်အံၤတလါအတီၢ်ပူၤကဲထီၣ်ဝဲအသးလၢကဝီၤဒ့တဖၣ်(၆)ဘ့ၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,မဲၢ်ဆီးကီၢ်ဆၣ်တၢ်ပၢတၢ်ဆှၢဝဲၤဒၢးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၃)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိ,ဖဲတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤဝဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂၥ်အကတီၢ်စးထီၣ်ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၃)သီအနံၤတုၤလါမးရှး(၁၄)သီအနံၤအပူၤ,ကသံၣ်သရၣ်တၢ်ပျဲမ့တအိၣ်ထွံၣ်ဒီးသၣ်မံညီၤကစၢ်တဖၣ်တဘၣ်မၤဝဲတၢ်ဆီတလဲအိၣ်ဆိးဆူတၢ်လီၢ်အဂၤတဖၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,ကီၢ်ဆၣ်ပှၤခိၣ်ပှၤနၢ်တဖၣ်တြီတံၥ်ဃၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ပှၤတဂၤလၢ်လၢ်လၢအဟံၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့မ့တမ့ၢ်တနွံအတီၢ်ပူၤသံဝဲတစှၤန့ၢ်တဒုဒီးသံဝဲလီၤလီၤဆီဆီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဆူကဝီၤဒ့ခိၣ်နၢ်မ့တမ့ၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤကသံၣ်ဝဲၤကျိၤတဖၣ်အအိၣ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,တၢ်မ့တလူၤပိၥ်ထွဲၤမၤထွဲဝဲတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဘၣ်န့ၣ်ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်သဲးစးတၢ်ဘျၢအိၣ်ဝဲအသိးတၢ်ဒုးလီၤဝဲလၢဃိၣ်ပူၤ(၁)နံၣ်သ့ဝဲဒီးကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီၣ်လိးအါန့ၢ်(၂၀၀၀၀)ဘးအိၣ်ဝဲအသိး,တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ကမၣ်ခံမံၤလၢၥ်သ့ဝဲအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
