KIC News

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၅ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၆)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဒူသဝီတနီၤလၢအိၣ်ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သ့ၣ်တဖၣ်ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးကျိဖးဒိၣ်ဒီးကလံၤကျါတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အိးထီၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်မၤလိလံၥ်လၢကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤ(KECD)စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤမ့ၢ်လၢပယီၤသုး(အနါကွ့)ဒုးယၤသုးကလၢၤတကပၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤခးလီၤဝဲကျိးဖးဒိၣ်အမဲၥ်ညါသူဝဲကလံၤကျါတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်လၢကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲပူၤအဃိလၢဒူသဝီတနီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်မၤလိလံၥ်လၢကၠိကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤခိၣ်(မါၡးထူဝီ)စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ "တၢ်လဲၤထီၣ်ကၠိလၢကၠိကရၢၢ်အပူၤန့ၣ်လၢဖိဒံဖိသၣ်အဂီၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိပဘၣ်အိးထီၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲကၠိလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအိၣ်အလီၢ်လီၤ. ပမ့ၢ်တဲန့ၣ်ကၠိအိးထီၣ်ဝဲလီၤ. ဘၣ်ဆါသနါက့န့ၣ်မၤလိလံၥ်လၢကၠိကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်ဘၣ်. ပယီၤသုး ကီၣ်ကးအံၤအဝဲသ့ၣ်တခးဝဲဒၣ်အဝဲသ့ၣ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲအဒုၣ်ဒါဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်မၤပျံၤမၤဖုးဝဲဒၣ်ကမျၢၢ်ဒီးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်လၢကမျၢၢ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤလီၤ. တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲအလီၢ်န့ၣ်တတီၤ,အဝဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်လၢအဂၤတတီၤမၤဝဲဒ်န့ၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသဝီလၢအမ့ၢ်(နအ့ၤယွၤ)သဝီတၢ်မၤလိကၠိနါက့န့ၣ်ဖဲအပူၤလါအ့ဖြ့ၣ်(၂၄)သီအနံၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢပယီၤသုးကဘီယူၤဒုးသုးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိတၢ်မၤလိကၠိဒီတဖျၢၣ်လၢၤဘၣ်လီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးမ့မ့ၢ်လၢတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ကၠိအံၤတၢ်ဆဲးအိးထီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်မၤလိမၤဒိးက့ၤတၢ်လၢဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလီၤလၢဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသဝီလၢအမ့ၢ်(မံၢ်တၢၤ)သဝီတၢ်မၤလိကၠိစ့ၢ်ကီးန့ၣ်သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤတ့ၢ်ဝဲမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်ဝဲအဃိဘၣ်ပျံၤဘၣ်ဖုးဝဲကလံၤကျါတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်အမဲၥ်ညါမၤလိက့ၤတၢ်လၢကၠိကရၢၢ်အပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲမၤလိက့ၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ဟံၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(အနါကွ့)သဝီဒီးဒူသဝီတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဖဲလ့ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဒ်သိးဒီးပှၤကၠိဖိဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကမၤလိဘၣ်ဝဲတၢ်ကန့ၢ်ကသ့အဂီၢ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဒူသဝီအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲတၢ်မၤလိအလီၢ်လၢလ့ပူၤအချၢဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကူၣ်သ့ဝဲၤကျိၤခိၣ်(မါၡးထူဝီ)စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)နံၣ်တၢ်မၤလိနံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်တၢ်အိးထီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်(KECD)ဖီလၥ်တၢ်မၤလိ ကၠိအိၣ်ဝဲ(၁၀၅)ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤလိကၠိခဲလၢၥ်အကျါတီၤထီကၠိအိၣ်ဝဲ(၆)ဖျၢၣ်ဒီးလၢအကျါထဲတီၤထီကၠိ(၄)ဖျၢၣ်န့ၣ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ် တီၤအပတီၢ်ထီၣ်ဘးဝဲဒီးမ့မ့ၢ်လၢတီၤထီကၠိအဝဲ(၂)ဖျၢၣ်ခီန့ၣ်ပှၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်စှၤဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်(KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၃သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကညီကီၢ်စဲၣ်,ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤဒီတဘ့ၣ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ထီၣ်သီအပူၤ,ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအဂီၢ်သုးကီၣ်ကးနဲၣ်လီၤဝဲအစုတီၤဖီလၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကထၢဝဲကမျၢၢ်ပိၥ်ခွါ(၁၀၀)အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးတၢ်မၤလိ(၇)ဝီတဝီအပူၤ,တၢ်ကထၢပၥ်ဖှိၣ်ပှၤသုးဖိတဖၣ်အဂီၢ်သုးကီၣ်ကးနဲၣ်လီၤပၥ်ဝဲအစုတီၤဖီလၥ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကထၢပၥ်ဖှိၣ်ဝဲကမျၢၢ်တဖၣ်ဒီး,တကီၢ်ခါခဲအံၤကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲပှၤကဘၣ်ကဲသုးတဖၣ်အဖီခိၣ်,လူၢ်ပျဲၢ်ဝ့ၢ်ကဝီၤဒ့(၄)အပူၤကမျၢၢ်(၄)ဂၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤသဝီတဖၣ်အပူၤကထၢဝဲခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၀၀)ဂၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤအိၣ်လၢသဝီတဖၣ်အပူၤပှၤတအဲၣ်ဒိးလဲၤအဃိ,ပကဟ့ၣ်လဲၤပှၤတအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.မ့မ့ၢ်ပှၤအိၣ်လၢဝ့ၢ်ပူၤတဖၣ်တခီ,ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ,ပှၤဟးတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးလၢတဂၤလၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤလီၤ.အခဲအံၤလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်ပှၤထၢန့ၣ်(၄)ဂၤလီၤ.မ့မ့ၢ်လၢသဝီတဖၣ်အပူၤဒုပှၤတဟဲဟ့ၣ်လီၤနီၤတဂၤဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ထီၣ်သီအပူၤ,သုးကီၣ်ကးဆှၢထီၣ်ဝဲလူၢ်ပျဲၢ်ဝ့ၢ်ပူၤလီၢ်ကဝီၤပိၥ်ခွါ(၄)ဂၤလၢလူၢ်ပျဲၢ်ဒုးယၤသုးတၢ်လီၢ်ဒီးလၢတၢ်ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲကမျၢၢ်ပိၥ်ခွါ(၄)ဂၤအံၤအဂီၢ်,ရဲၣ်ကျဲၤဝဲလၢတၢ်ဟ့ၣ်စ့ကိးလါဒဲးကန့ၢ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပိၥ်မုၣ်အံၤစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ထၢဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးပှၤအသီတဖုအံၤအပူၤ,ကီၢ်ဆၣ်ကမံးတံၥ်ပှၤနဲၣ်တၢ်ကရူၢ်ကရၢအကျါပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲလၢ,ပှၤလၢကဘၣ်လဲၤကဲသုးတဖၣ်အံၤတၢ်ကဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံၥ်အလီၢ်တလီၢ်ဒီးစ့အကလီၢ်လၢအဆံအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကဟ့ၣ်ဝဲပှၤဘၣ်ကဲသုးတဖၣ်တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ,ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်မၤလီၤတံၢ်သံကွၢ်သံဒိးဝဲလူၢ်ပျဲၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဆၢကတီၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲလၢထဲဒၣ်(က)ကဝီၤဒ့အပူၤကဝီၤဒ့ခိၣ်နၢ်တဂၤလီၤဟးကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်ထၢဖှိၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ဝဲကမျၢၢ်,ဒီးကဟ့ၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ဒီးစ့အံၤမ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ကမၣ်လီၤအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤပှၤလၢတလူၤပိၥ်ထွဲဝဲတၢ်တဘၣ်ဟးလၢမုၢ်နၤခီဘၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢတဖၣ်အံၤ,အပူၤကွံၥ်တၢ်ဟံထီၣ်အရ့တအိၣ်ဝဲဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်,ဒ်သုးကီၣ်ကးပၥ်ပနီၣ်ဝဲတၢ်ကဘၣ်လဲၤကဲသုးအနီၢ်ဂံၢ်ကံၢ်စီမ့တလဲပှဲၤဘၣ်န့ၣ်,ပှၤလၢတလူၤပိၥ်ထွဲဝဲတၢ်ဘျၢဘၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဖီၣ်ဝဲဒီးသူဝဲလၢတၢ်ထၢသုးအကျါအဂ့ၢ်,ပှၤလၢအဘူးဒီးသုးကီၣ်ကးအဒူၣ်ဖိထၢဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤပှၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤ,သိလ့ၣ်ကျဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အံၤတၢ်ကထၢနုၥ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအကျါအသိး,ပှၤလၢအမံပၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ကဲသုးစရီအပူၤတဖၣ်အံၤမ့ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးအသးန့ၣ်,တၢ်ကဟံအရ့တုၤလီၤတီၤလီၤတကးဘၣ်,တၢ်ကမၢဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါတဂၤဂၤလၢကဘၣ်လဲၤကဲသုးလၢအလီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤဝဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,တၢ်ကစီၣ်တနီၤပၥ်ဖျါအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,အပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်အပူၤသုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ဝ့ၢ်အပူၤသုးကီၣ်ကးမၤဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ထၢကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးအက့ၢ်အ၈ီၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒီးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤပိၥ်ခွါ(၂)လၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၈)နံၣ်ဒီး(၃၅)နံၣ်အဘၢၣ်စၢၤလၢဝ့ၢ်ပူၤကဝီၤဒ့(၃)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ဝ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲတလါအံၤလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ထီၣ်အတီၢ် ပူၤခီဖျိလၢတၢ်စူၤဒီးထံဟဲထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိကမျၢၢ်လၢအမၤအီၣ်က့ၤဝဲ(သဘ့ဟီၣ်လၥ်)သ့ၣ်တဖၣ်အဝဲသ့ၣ်အသဘ့ဘၣ်ဟးဂီၤကဒီးကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤမ့ၢ်လၢတၢ်စူၤအါဒီးထံဒိၣ်နိယွၤအဃိပှၤကမျၢၢ်သူၣ်လီၤဘုသ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီအတီၢ်ပူၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤထံဟဲအါထီၣ်ကဒီးအဃိကမျၢၢ်လၢမၤအီၣ်ကဒါက့ၤဝဲ(သဘ့)သ့ၣ်တဖၣ်အသဘ့ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ကဒီးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "တၢ်စူၤထံဟဲက့ၤအါထီၣ်က့ၤဖဲလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်ခံသီ,သၢသီအနံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢမူခိၣ်ထံဟဲအါထီၣ်ဒီးပှၤလၢအမၤဝဲ သဘ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အ(သဘ့)အလီၤဘျၢဝဲဒၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဘုလၢအအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နါက့န့ၣ်အဟးဂီၤကဒါက့ၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ ဒီး(သဘ့)လၢတၢ်က့ၤသူၣ်လီၤက့ၤဝဲန့ၣ်လီၤဘျၢကွံၥ်ဝဲလၢထံကျါဒီးသံကွံၥ်ဝဲအိၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒ်သိးကအီၣ်ကအီ ဘၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်က့ၤသူၣ်ဝဲခံဘျီသၢဘျီဒ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဝဲလၢပဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလီၤ. " အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ် ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤပူၤကွံၥ်တၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်ကမျၢၢ်မၤအီၣ်ဝဲဘုသ့ၣ်တဖၣ်အဘုဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ်ထီၣ်ဘးအိၣ်ဝဲလၢ(၉၀)မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်ဒီးအခဲအံၤတဘျီကဒီးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်ကမျၢၢ်လၢအဘုဟးဂီၤ,က့ၤမၤအီၣ်က့ၤဝဲ(သဘ့)သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤလီၤကဒါက့ၤဝဲဒီးထံဟဲထီၣ်ကဒီးဝဲအဃိသဘ့ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကအိၣ်လၢ(၅၀)မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်တကီၢ်ခါအခဲအံၤမ့ၢ်လၢတၢ်ပျၢ်ဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်(ဖၠူ)ထံတမၢၢ်အဃိပရဲလိၥ်ကျိမုၢ်နုၥ်,မုၢ်ထီၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်ကမျၢၢ်လၢအသူၣ်လီၤပၥ်ဝဲသဘ့သ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢသဘ့ဟးဂီၤအနီၢ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအိၣ်ဝဲထဲလဲၣ်ခီန့ၣ်တၢ်ထၢမၤလီၤတံၢ်စရီအိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်မူကီၣ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤချၢၣ်လွံၣ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်အဘုသ့ၣ်တဖၣ်ထံဒိၣ်ဘၢဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်က့ၤသူၣ်လီၤမၤအီၣ်ကဒါက့ၤဝဲလၢသဘ့တကပၤဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်လၢတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်စူၤထံဟဲအါထီၣ်ဒီးတၢ်ပျၢ်ဟးထီၣ်ဝဲထံတမၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိကမျၢၢ်အသဘ့ဘၣ်လီၤဘျၢဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤတၢ်မဲၥ်ညါပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကဲထီၣ်အသးဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိနံၣ်လၢကဟဲအဂီၢ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအမဲၥ်ညါကလဲၤပှ့ၤအီၣ်တၢ်လၢခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤအဂီၢ်ကျဲကိးဘိဒဲးဃၣ်ဃၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤဆီလီၤပၥ်လီၤအါထီၣ်ဝဲတြဲၤတၢ်သမံသမိးအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပယီၤသုးအံၤတၢ်မ့ၢ်ဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကျိၣ်စ့မးပျဲလဲၤဝဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတကီၢ်ခါအခဲအံၤန့ၣ်တၢ်ပၥ်ကီၤဃၥ်ဝဲဘုသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးဝဲဒီးဘုလၢဟးထီၣ်လၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်က့ၤဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤက့ၤဝဲကမျၢၢ်လၢအဘုတကူတလၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲအသိးကမျၢၢ်တဖၣ်ကွၢ်ထွဲမၤစၢၤလိၥ်အသးကဒဲကဒဲအိၣ်ဝဲဒ်န့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခီဖျိသုးကီၣ်ကးပံးခၥ်ကျဲအဃိပကိကီၢ်ခီဒိၣ်, တီအူကီၢ်ရ့ၣ်, တီအူကီၢ်ဆၣ် သဝီတစှၤန့ၣ်၅)ဖျၢၣ် ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိ(၄၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ် က့ၤဆူနီၢ်ကစၢ်လီၢ်ကျဲတသ့ဒံးဘၣ်တုၤခဲအံၤဒီးတၢ်အရ့ဒိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤမၤစၢၤတၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၈)သီအနံၤန့ၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢသုးကီၣ်ကးအပှၤဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအခါကျိဖးဒိၣ်ချံလီၤတဲဝဲလၢ ကိသံပ့ၤသဝီအဃိ ကိသံပ့ၤသဝီဒီးဒူးသဝီလၢအအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်ပှၤသဝီဖိ(၄၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ကဲထီၣ်သးသဝီအနုၥ်လီၤဟးထီၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤသုးကီၣ်ကးပံးဃၥ်ဝဲဒၣ်ကျဲအမဲၥ်ညါ ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်တဂၢၢ်တကျၢၤဒံးဘၣ်အဃိ ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်တုၤခဲအံၤက့ၤဆူနီၢ်ကစၢ်လီၢ်ကျဲတဘူၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးတၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂ့ၢ် ပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ပှၤက့ၤဆူဟံၣ်တဘူၣ်နီတဂၤဘၣ်.တၢ်ပံးဃၥ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.သုးအကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒံးအဃိ ဘၣ်အိၣ်ကဒုစိလၢ သဝီတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,သီခါဖၠၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးပှၤလၢသ့ၣ်ညါလိၥ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လိၣ်ဘၣ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလီၤ.”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအကျါ တနီၤနီၤန့ၣ်ဟဲဃ့ၢ်ထီၣ်ပၣ်ထဲတဘ့ၣ်လိၤလီၤဒီးတၢ်ဟဲဂိၢ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်...

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၂ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်တၢ်ဃုထၢဝံၤအလီၢ်ခံအမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်လၢကဟဲထီၣ်အသီမ့ၢ်ဝဲဒၣ်(ဒီနထြၢၣ်)အစိၤအံၤန့ၣ်ဘၣ်ထွဲဒီးပူၤကွံၥ်ကီၢ်အမဲရၤကၤပဒိၣ်ပၥ်လီၤပၥ်ဝဲအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ကပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိလၢအပၣ်ဃုၥ်လၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၆)သီအနံၤကီၢ်အမဲရကၤမၤဝဲတၢ်ဃုထၢအဆၢဟးထီၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်(ရံးပါပလံကဲပၣ်တံၣ်)(ဒီနထြၢၣ်)န့ၢ်ဝဲတၢ်ဖးအါကတၢၢ်ဒီးမၤနၢၤဝဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢတဘျီအံၤဝံၤအလီၢ်ခံထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်ပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဆီတလဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်ပှၤလၢအဟူးဂဲၤပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်သ့ၣ်တဖၣ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးဝဲလၢတၢ်တြူၤသံကွံၥ်သ့ဝဲဒီးလၢတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်အူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤဖိလၢအပၣ်ဃုၥ်လၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲပူၤတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်တၢ်မ့ၢ်ပတုၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်မ့ၢ်ဟဲကဲထီၣ်အသးအနီၢ်ကီၢ်န့ၣ်ကကီကခဲဝဲဒၣ်လၢပဂီၢ်ဖးဒိၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. ပတၢ်မုၢ်လၢ်သ့ၣ်တ ဖၣ်ဒီးပတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲလီၤ. လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်ၡူကွံၥ်သ့ဝဲလီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်အိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်ပဟးထီၣ်ဟးလီၤတသ့ဘၣ်. ပဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢတန့ၢ်ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤစ့ၢ်ကီးတ အိၣ်ဘၣ်မီၤနီၤ."အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်အမဲရကၤခိၣ်(ဒီနထြၢၣ်)အံၤဘၣ်ဃးဒီးပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်လၢကပၥ်ဝဲလၢတၢ်အရ့ဒိၣ်နီၢ်ဂံၢ်(၁)ဘၣ်ဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲတၢ်ဂ့ၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကတြူၤသံကွံၥ်ဝဲသ့အဂ့ၢ်န့ၣ်အ့ၡၢၣ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ဒီးပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီအပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်ကရၢပှၤနဲၣ်တၢ်အခိၣ်(Phil Robertson)စံးဘၣ်ဝဲ(The Nation)တၢ်ကစီၣ်သန့ၤဖဲမဟါအနံၤန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကရၢ(UNHCR)ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်မၤလီၤတံၢ်သမံသမိးက့ၤဝဲဒၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤကျဲဝံၤအလီၢ်ခံလၢတၢ်ကကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်စးထီၣ်မၤဝဲလၢ(ဘၣ်ဒိယါ)ဒီး(ထါမဟ့ၣ်)ဒဲကဝီၤခံဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး(ဘၣ်ဒိယါ,ထါမဟ့ၣ်)ဒဲကဝီၤဃုၥ်ဒီး(အူးပၠၣ်)ဒဲကဝီၤစ့ၢ်ကီးဟဲပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်ကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအိၣ်ဒံးဒၣ်ထဲကီၢ်အမဲရၤကၤထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးအမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်(ကၠိဘဲၣ်ဒါ)စ့ၢ်ကီးဘၣ်ထွဲဒီးပှၤဘၣ် ကီဘၣ်ခဲဂ့ၢ်ဝီတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်(၂၀၂၄)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်ကကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပှၤအဂၤ(၁၂၅,၀၀၀)ဘျဲၣ်အကျါပၣ်ဃုၥ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနၥ်က့လၢကီၢ်အမဲရၤကၤမၤဝဲတၢ်ဃုထၢဒီတကတီၢ်အပူၤန့ၣ်တၢ်စံးဆၢလၢအအိၣ်ဖျါထီၣ်ဒီးတၢ်မ့ၢ်ကွၢ်က့ၤလၢကီၢ်ခိၣ်(ဒီနထြၢၣ်)ကတိၤလီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ကိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်တၢ်တြူၤသံကွံၥ်ဒီးပတုၥ်အီၤသ့ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အူးပၠၣ်ဒဲကဝီဖိလၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီးစံးဝဲလၢ"ယအိၣ်ဆိးလၢဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲအနံၣ်တဆံဘျဲၣ်ကအိၣ်လၢအနံၣ်ခံလီၤ. လၢက လဲၤဘၣ်ကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဝဲမီၤနီၤ. လၢကလဲၤအဂီၢ်န့ၣ်တီၣ်ထီၣ်ပၥ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်မ့ၢ်တကဲ ထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပကဟံးန့ၢ်ဆူၣ်အီၤမးတန့ၢ်န့ၣ်, တၢ်ခါအံၤန့ၣ်မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမီၤနီၤ,တမ့ၢ်ပနီၢ်ကစၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘၣ်မီၤ. လၢနီၢ်သးတကပၤဒုဘၣ်ဒိအိၣ်ဝဲလီၤ. "အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒ်သိးအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ကီၢ်ခိၣ်(ဒီနထြၢၣ်)တကပၤတြူၤသံကွံၥ်ဒီးပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲအိၣ်တအိၣ်ခီန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒီးကတိၤလီၤဝဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်အသိးလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအဖီခိၣ်ယဆိမိၣ်လၢတမ့ၢ်လၢကတြူၤသံကွံၥ်ဝဲဘၣ်သနၥ်က့ကဟံးတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤန့ၢ်ဒံးလၢအပူၤကွံၥ်ပဆိမိၣ်ပၥ်အသိးအဂ့ၢ်အဝဲတဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤပှၤအဂၤ(၆)ကလးဃၣ်ဃၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢကသုးလီၢ်သုးကျဲၤလဲၤအိၣ်ဆိးလၢကီၢ်အမဲရကၤ,ထံကီၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဖဲန့ၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံလၢတၢ်ကပံးကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဒဲကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်တကီၢ်ခါအမဲရၤကၤ(ဒံၣ်မိၤကရဲၣ်တ့ၣ်)ပၣ်တၣ်ပဒိၣ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်ဃၥ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်(The...

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၁ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်, လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အသီ(၁၀)အနံၤ န့ၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤ(KECD)တီၤဖုၣ်ကၠိတဖျၢၣ်အပူၤပယီၤသုးကီၣ်ကးဟဲတ့ၢ်လီၤကဒီးဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ခံဘျီတဘျီအဃိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီတဖျၢၣ်လၢၤလီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. (KECD)(သမ့ၤအ့ကိ)သဝီတီၤဖုၣ်ကၠိအံၤပယီၤသုးဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်တဘျီညါအံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲခံဘျီတဘျီလံဒီးမ့မ့ၢ်အခဲအံၤတဘျီန့ၣ်ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီတဖျၢၣ်လၢၤဘၣ်လီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲတုၤဒၣ်လဲၥ်လၢတၢ်သူက့ၤအီၤတသ့လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ဒုၣ်ဒါဟဲခးလီၤ(သမ့ၤအ့ကိ)တၢ်သိၣ်လိကၠိအဝဲအံၤန့ၣ်ဟဲခးလီၤဝဲတၢ်ခံဘျီတဘျီဃုၥ်ဒီးတၢ်တဘျီညါအံၤန့ၣ်မီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်အခဲအံၤတ ဘျီဒုခးလီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤပှီၢ်ဒီတဖျၢၣ်လၢၤလီၤ. တၢ်မၤလိကၠိဒီတဖျၢၣ်လၢၤန့ၣ်နသူအီၤတသ့လၢၤဘၣ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲး စံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(သမ့ၤအ့ကိ)တီၤဖုၣ်ကၠိအံၤအပူၤကွံၥ်လါအီးကထိဘၢၣ်(၁၆)သီအနံၤပယီၤသုးကီၣ်ကးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၆၄)ဟဲ တ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်အခီၣ်ထံးတဘျီန့ၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်ကၠိအိၣ်ဝဲအသိးမ့မ့ၢ်လၢပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်တခီန့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်ခီဖျိ,မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်မၤလိမၤဒိးတၢ်လၢကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကရၢၢ်ချၢအဃိလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးတ့ၢ်ဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသူဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးဒ်အမ့ၢ်ကဘီယူၤ,ဒြိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိတနံၣ်အံၤဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒ်အမ့ၢ်ကသံၣ်ဒၢး,တၢ်မၤလိကၠိတစှၤန့ၢ်(၅)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်အဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲထဲတၢ်မၤလိကၠိတခီန့ၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်(၅)ဖျၢၣ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်က့ၤလၢကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤဒီတဘ့ၣ်ပူၤန့ၣ်စးထီၣ်လၢပယီၤသုးမီၤစိရိၣ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံၥ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးဟူးဂဲၤခးလီၤဝဲကျိဖး,သူဝဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ(KECD)တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ်အိၣ်(၂၄)ဖျၢၣ်အသိးကၠိလၢအတဘၣ်ဟးဂီၤဒံးသ့ၣ်တဖၣ်ဒၣ်လဲၥ်န့ၣ်ပှၤအိၣ်လၢကၠိပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်အိၣ်မၤလိက့ၤတၢ်လၢတၢ်အိၣ်ကဒုသးအလီၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူစံးဘၣ်တ့ၢ်ဝဲခ့ၣ် အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၅),မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်, ဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ် ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤဖဲတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်အီၤအခါ ပယီၤသုးသံ(၈)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတၢ်ပၥ်ဖျါအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ စကခ(၈)စုတီၤဖီလၥ် ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၀၆)ဒီး ဖဲအပူၤကွံၥ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၆)သီအနံၤန့ၣ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့(၅)တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ် နုၥ်လီၤခးဝဲအဃိဖဲ(၉)သီအနံၤန့ၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်ပယီၤသုးကလၢၤဝဲအံၤဒီးပယီၤသုးသံ(၈)ဂၤအမဲၥ်ညါတၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်စုကဝဲၤ,ကျိချံပှၥ်သၣ်တနီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. “ကူစ့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ် ဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးတဘျီဃီဒီးဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤန့ၣ်လီၤ.စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၄, ၁၉၅၅ လၢညါအဝဲသ့ၣ်အခါန့ၣ် ဆီလီၤသးတဘျီဃီအသုးရ့ၣ်စ့ၢ်ကီးဒ်သိးသိးလီၤ.ဖဲတနံၣ်ညါအံၤ ၂၀၂၄ နံၣ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၆)အနံၤန့ၣ် ပသုးက့(၅)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ် စးထီၣ်ခးအဝဲသ့ၣ်ဒီးဖဲ(၉)သီအနံၤ,မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ(၄)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပသုးက့(၅)ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲကူစ့ၣ်သုးကလၢၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်...

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၁၁သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဘၣ်ဃးဒီးအပူၤကွံၥ်တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်လၢ လါအီးကထိဘၢၣ်အလၢၥ်န့ၣ် ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ် ကပတုၥ်သးတၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်အမ့ၢ်အတီဘၣ်အဂ့ၢ် (Taixin Group) ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်(Taixin Group) အလံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်ၥ် ၂၀၂၄နံၣ် လါအီးကထိဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်လၢ ယၣ်ထဲၣ်(Online)တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤကပတုၥ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်အမ့ၢ်အတီဘၣ်အဂ့ၢ်,တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်ဒ်န့ၣ်အဃိပှၤမၤတၢ်ဖိပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်,သးတအိၣ်မၤတၢ်မၤဒီးအဲၣ်ဒိးဟးထီၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်ဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်ခီပနံၣ်အဂ့ၢ်,ခီပနံၣ်သ့ၣ်ခိၣ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ယၣ်ထဲၣ်သ့ၣ်ခိၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်အဆၢလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတအိၣ်လၢတၢ်ကပတုၥ်ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ်(Online) တၢ်ဖံးတၢ်မၤဘၣ်အဃိ ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကမၤတၢ်လၢတၢ်သူၣ်တုၤလီၤသးတုၤလီၤအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး ယၣ်ထဲၣ်ခီပနံၣ်ပူၤ(Oneline)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ဒီး ခၣ်စံၣ်နိၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်တပတုၥ်အီၤဘၣ်အဂ့ၢ် (BGF)သုးဟီၣ်ကဝီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)အဒုးယၤခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤတ့ၤဝ့ စံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“လၢအပူၤကွံၥ်တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်တဘျီလၢယၣ်ထဲၣ်ပူၤန့ၣ်...

လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၈သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤရၤမတံ,ကီးတရံးအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်လၢတၢ်ကးတံၥ်ဃၥ်ဝဲယံၥ်ထီၣ်လၢ(၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤ,တၢ်အိးထီၣ်ဝဲတသ့ဒံးဘၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးတကပၤကသူဝဲလၢဒုးယၤအဂီၢ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျူးအဂီၢ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အံၤအဂီၢ်,အပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ်မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်တဲသကိးဘၣ်ဆၣ်,ကျဲအံၤအပူၤသုးကီၣ်ကးကရူၢ်မ့အိၣ်ဒံးဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်,ကသူဝဲဒၣ်ထဲလၢဒုးယၤဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျူးအဂီၢ်လီၤအဃိ,တၢ်ဘၣ်ယိၥ်အိၣ်ဝဲလၢကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်အဖီခိၣ်အိးထီၣ်ဝဲတသ့ဘၣ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢအနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်,ပဒိၣ်စီၤတၢ်ဒိၣ်မူစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်အံၤပမ့တဲန့ၣ်,ပယီၤသုးကရူၢ်ဝဲအံၤမ့အိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်လီၤန့ၣ်ကျဲအံၤအဝဲသ့ၣ်ကသူဝဲထဲအနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်ဒီးအတၢ်ဘၣ်ဘျူးအဂီၢ်တကပၤလိၤလိၤလီၤ.အဝဲသ့ၣ်ကဆှၢထီၣ်ဝဲအဂံၢ်အဘါ,တၢ်ပီးတၢ်လီ,ဒီးကဆိးကါဝဲကျဲအံၤထဲအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်လီၤ,တမ့ၢ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ကသူဘၣ်ဝဲကျဲအံၤဘၣ်အဃိန့ၣ်,တၢ်ခးလိၥ်သးမ့အိၣ်ထီၣ်န့ၣ်,တၢ်ဘၣ်ယိၥ်ဘၣ်ဘှီအိၣ်ဝဲလၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အဂီၢ်အဃိန့ၣ်,ပဝဲသနၥ်က့ခဲအံၤပခိးကးတြီတံၥ်ဃၥ်အဝဲသ့ၣ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဃးအ့ရှၢၣ်ကျဲဒီတဘိန့ၣ်,ပထိၣ်ဒွးဝးအီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သ့ဝဲအကပၤကပၤအဖီခိၣ်န့ၣ်,ပအဲၣ်ဒိးတဲလၢကျဲအံၤခဲအံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်လဲၤတသ့က့ၤတသ့ဘၣ်အပတီၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်အံၤတၢ်အၢၣ်လီၤအိၣ်ဝဲလၢကျဲဒီတဘိအပူၤ,ဖီၣ်စုကဝဲၤသုးတဘၣ်အိၣ်နီတဖုဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ကဲထီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးအံၤဘိးကဒါက့ၤဝဲအတၢ်အၢၣ်လီၤအဃိ,ပယီၤသုးကရူၢ်အံၤမ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်ကျဲအံၤတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်အိၣ်တသ့ဘၣ်ဒီးပမုၢ်လၢ်တၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်လၢသုးကီၣ်ကးအအအိၣ်တသ့ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်,ပဒိၣ်စီၤတၢ်ဒိၣ်မူအဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်အံၤ,သုးကီၣ်ကးဟံန့ၢ်ဆူၣ်ကွံၥ်ဝဲထံကီၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံ,(၂၀၂၁)နံၣ်လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်အပူၤ,တၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်ဝဲလၢလ့က့ၣ်ကိၥ်အဆၢကတီၢ်,သုးကီၣ်ကးအံၤသူဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲအံၤလၢသုးဂ့ၢ်ဝီတကပၤအါထီၣ်ဝဲဒီးဒွဲအူအီၣ်,ခိးခးဝဲကမျၢၢ်သိလ့ၣ်လၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်လါအီကူးအပူၤတၢ်ကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲကျဲအံၤန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ခီဖျိတၢ်ကးတံၥ်ဃၥ်ဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲအံၤယံၥ်အဖီခိၣ်,ဒ်သိးတၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲအဂီၢ်,ဖဲအပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၄)သီအနံၤအပူၤကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢဒ်အမ့ၢ်,ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA),သုးက့(၆),သုးက့(၇)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ,ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျူးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA),ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ,(PC)ဃုၥ်ဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိၥ်တဲသကိးအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ဒ်သိးကအိးထီၣ်က့ၤကျဲအဂီၢ်ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၉)သီအနံၤအခါစ့ၢ်ကီး,ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤအမီၣ်သီ(H.E.Mr.MongkolVisitstump)ဒီးသုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလၥ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ကိၥ်တိၤဝဲၤကျိၤခိၣ်(အူစီမၠ့ၣ်အူ)ကတိၤသကိးဝဲအ့ရှၢၣ်ကျဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သုးကီၣ်ကးအတၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လီၤ. ရၤမတံ,ကီးတရံးအ့ရှၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အံၤတကီၢ်ခါခဲအံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်,(KNLA)ဒီးသိၣ်မှံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ဖီၣ်ဂၢၤဃၥ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,တၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်ဝဲလၢကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢအကျါတနီၤ,အဲၣ်ဒိးဝဲလၢတၢ်ကအိးထီၣ်က့ၤဝဲကျဲအံၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးတကပၤစ့ၢ်ကီးဂုၢ်ကျဲးစၢးဝဲလၢကနုၥ်လီၤဆီလီၤအသးလၢရၤမတံဝ့ၢ်ပူၤဒီးဖီၣ်ဂၢၤက့ၤဝဲကီၢ်ဆၢမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်အကျိၤအကျဲဘၣ်ဆၣ်,ကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ကးတံၥ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,ခံခီခံကပၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအိၣ်ဝဲဒၣ်အဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကဟဲကညီကီၢ်စဲၣ်မုၢ်နံၤဘူၣ်လၢအလီၤဘၣ်၀ဲ(၆၉)၀ီတ၀ီအံၤန့ၣ် စးထီၣ်ဖဲလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၅ သီအနံၤ တၢ်စးထီၣ်မၤ၀ဲ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤဘူၣ်တဒိၣ်(တလီၤဘီလီၤမုၢ်)ဒ်သိးအပူၤကွံၥ်လၢညါဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤ တဖၣ် စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤကီၢ်စဲၣ်မုၢ်နံၤဘူၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒီတကတီၢ် စးထီၣ်လၢတၢ်စးထီၣ်ဆီလီၤဘူၣ်တုၤလၢမဟါလါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၇ သီအနံၤန့ၣ် ပှၤလဲၤလၢဘူၣ်တအိၣ်အါအါဘၣ်အိၣ်စှၤကိၥ်ဖိလီၤဒီး မ့မ့ၢ်တခီပှၤလၢအလဲၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဒၣ်သုးကီၣ်ကးစုတီၤဖီလၥ် ၀ဲၤကျိၤဘၣ်ထွဲ ပှၤမၤတၢ်ဖိဒီး ပှၤကၠိဖိ,ပှၤမၤတၢ်ဖိဒီးပှၤလၢအတူၢ်လိၥ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါသုးကီၣ်ကးတဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံး ပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“ပှၤလဲၤလၢဘူၣ်တဘူၣ်ဘၣ်,ပှၤအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်နါက့အါမးလီၤ.နလဲၤဘၣ်မ့သ့ၣ်...