KIC News

လါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲမဟါမုၢ်နၤခီအခါန့ၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ် (၄)ဖျၢၣ်လၢ လ့ၣ်က့ၣ်သဝီပူၤအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၁)ဂၤဒီးဟံၣ်ဟးဂီၤဝဲအဖျၢၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤ ပှၤဘၣ်မူဘၣ် ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ပယၢ်ရီကရူၢ် လ့က့ၣ်သဝီလၢအိၣ်သူၣ်လီၤသးဘူးကးတံၢ်ဝဲဒီးသုးကလၢၤအံၤ ဖဲမဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၁ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၂း၀၀ ဘျဲၣ်အဆၢ ကတီၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤ(Jet...

လါအ့ဖြ့ၣ် ၁ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ပယီၤသုးအလ့ၣ်မ့ၣ်အူတြဲၤတၢ်အိၣ်ခိးလီၢ်တဘ့ၣ်လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃) လၢၢ်ဒိၣ် ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤ ဖဲမဟါအနံၤန့ၣ်(KNLA)နုၥ်လီၤခးဝဲအဃိ ပယီၤသုးသံဝဲ(၆)ဂၤဒီးမၤန့ၢ်ဃုၥ်ဝဲကျိချံပှၥ်သၣ်သ့ၣ် တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါမးရှး ၃၁ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၀း၃၀ မံးနံးဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးအတြဲၤတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤလီၢ်လၢအိၣ်ဖဲ သၤယၤကိဒီး ခၠၤကၠံ(ခြံကြီး)ဘၢၣ်စၢၤ လ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲ(၁၄၆)တိၤအံၤ ဟီၣ်ကဝီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)...

လါအ့ဖြ့ၣ် ၁ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤလၢဟီၣ်ကဝီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်ခးဝဲအံၤန့ၣ် တုၤလၢ တနံၤအံၤဂီၤခီန့ၣ် ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဆၢတတဲၥ်ဒီးတၢ်ဒုးစ့ၢ်ကီးဆဲးဆူၣ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ လၢအဘူးဒီး တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲမဟါလါမးရှး ၃၁ သီဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဂီၤလ့ၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ရၤမတံကီၢ်ဆၣ် ထံသၢလဲၤသဝီဒီးထံညၣ်လံၣ်သဝီအဘၢၣ်စၢၤအံၤ တၢ်လဲၤထီၣ်သဖှိခးဝဲလၢဒြိ,ကျိဖးဒိၣ်,ကျိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲ ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးစးထီၣ်ဖဲမဟါတၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်တုၤလၢတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၁ သီ ဂီၤခီ ၆း၀၀ တုၤ...

လါအ့ဖြ့ၣ် ၁ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ပယီၤသုးဖိသီသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးကဲန့ၢ်ဆူၣ် သုးသ့ၣ်တဖၣ် ဟဲက့ၤပၥ်လီၤစုကဝဲၤအိၣ်ထီၣ်တပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ လီၢ်ခံအံၤသုးမီၤစိရိၤအသုးဖိသီလၢအထၢန့ၢ်ဆူၣ်ဝဲလၢသုးကျါ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တနံၤဘၣ်တနံၤ ဟဲက့ၤပၥ်လီၤစုကဝဲၤလၢဟီၣ်ကဝီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)ဒီးကညီဒီ ကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO) အအိၣ်ဟဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးအဘူးကတၢၢ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမးရှး ၂၉ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးဖိသီဟဲက့ၤပၥ်လီၤစုကဝဲၤ လၢကညီဒီကလုၥ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)...

လါမးရှး ၃၁ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ရၤမတံကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ ဖဲတနံၤအံၤဒီးမဟါအနံၤ ခီဖျိပယီၤပညိၣ် ခးလီၤဝဲကျိဒီးလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲတၢ်ဒီးဒြိအံၤအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲ(၃)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါ အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတနံၤအံၤလါမးရှး ၃၁ ဂီၤ ဂီၤခီ ၁၀း၀၀ ခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဂီၤလ့ၤသုးကလၢၤအံၤတဖၣ်ခးလီၤဝဲ ကျိဖးဒိၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲလၢဂီၤလ့ၤတၢ်ဆါဟံၣ်ဃၢၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤဒီးပိၥ်ခွါတဂၤခဲလၢၥ်(၂)ဂၤ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး...

လါမးရှး ၃၁သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, တါလါတၢ်လူထံမူးသးဖှံအဆၢကတီၢ်,ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကအိၣ်ဘှံးကသုၣ်ကသီဒီးကပၥ်မုၥ်သးဖှံဘၣ်ဝဲအဂီၢ်,ဘၣ်ဃးဒီးခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဘှံးမုၢ်နံၤဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်နဲၣ်လီၤအံၤကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမးရှး(၂၃)သီအနံၤအပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဒိၣ်လံၥ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤတၢ်မၤကစၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်စးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲအပှၤမၤတၢ်ဖိတၢ်အိၣ်ဘှံးမုၢ်နံၤဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်(၁၃)သီတုၤ(၁၅)သီအနံၤဒီး,တၢ်အိၣ်ဘှံးမုၢ်နံၤမုၢ်သီအံၤမ့လီၤပလိၥ်ဝဲဒၣ်အသးဒီးကိးနွံဒဲးတၢ်အိၣ်ဘှံးမုၢ်နံၤန့ၣ်,တၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲခၢၣ်စးတၢ်အိၣ်ဘှံးအသီတနံၤကဒီးအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ဝံစိၥ်တီဆှၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤတသ့တဘၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်မ့ဘၣ်ဖံးဘၣ်မၤဝဲတၢ်န့ၣ်,တၢ်တဘၣ်မၤဝဲအါန့ၢ်(၈)နၣ်ရံၣ်ဘၣ်ဒီး,(OverTime)(OT)တၢ်ဆၢကတီၢ်တဘၣ်အါန့ၢ်(၂)နၣ်ရံၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်အသိး,တၢ်မၤခိၣ်တဖၣ်ကဘၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိအတၢ်ဘၣ်သးအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအနုၥ်လီၤမၤဝဲတၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဘှံးမုၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,တနံၤတၢ်မၤဝံၤအလီၢ်ခံကက့ၤစးထီၣ်မၤကဒီးဝဲတၢ်မၤအသီတနံၤအဂီၢ်လၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤကဘၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ဘှံးအဆၢကတီၢ်အစှၤကတၢၢ်အနၣ်ရံၣ်(၁၀)အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တါလါတၢ်အိၣ်ဘှံးအဆၢကတီၢ်,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးလၢတၢ်အီသံးအီၣ်မ့ၤဒီးတၢ်နီသိလ့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ဆီၣ်တခူဝဲဒၣ်ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,တါလါတၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအဆၢကတီၢ်အံၤကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကဒိကနၣ်မၤထွဲကၠီၣ်တဲၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အတၢ်သိၣ်တၢ်သီဘျၢအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီ(အူမိကၠီၣ်)ဆီၣ်တခူစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တါလါမ့ၢ်ထံတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီမူးပွဲလီၤ.ကီၢ်ပယီၤတကပၤတၢ်မၤဝဲအိၣ်အကလုၥ်ကလုၥ်အသိးလၢကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤသနၥ်က့တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ပျဲလၢတၢ်ကပၥ်မုၥ်သးဖှံဝဲလၢတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ပူၤအကလုၥ်ကလုၥ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်အကျါတၢ်အိတၢ်အီ,တၢ်မၤတၢထီၣ်တၢ်လီၤတၢ်တဖၣ်ဒုတမ့ၢ်တၢ်အကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ပျဲဘၣ်.အဃိတၢ်ကထုးထီၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီန့ၣ်လီၤ.တၢ်အံၤအဖီခိၣ်ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကဘၣ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဒီးလူၤပိၥ်ထွဲဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အံၤတါလါအဆၢကတီၢ်အပူၤကွံၥ်အါတက့ၢ်က့ၤဟးကသုၣ်ကသီဒီးထံၣ်လိၥ်အိၣ်သကိးဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢကီၢ်ပယီၤတပၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,သုးဟံးန့ၢ်တၢ်ကစိကမီၤအလီၢ်ခံတၢ်က့ၤဟးကသုၣ်ကသီဒီးက့ၤဟးအိၣ်သကိးဝဲဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်စှၤလီၤဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤပူၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်,တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲတၢ်သမံသမိးတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးပယီၤသုးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးတၢ်ဘျၢသဲးစအဃိ,ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါတက့ၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤဒီးသူၣ်ဖှံသးညီဝဲဒၣ်ဖဲအိၣ်ဆိးဟီၣ်ကဝီၤပူၤလီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ပှၤဟူးဂဲၤလၢခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.

လါမးရှး ၃၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သ့ၣ်ဘီဘိဟီၣ်ကဝီၤသဝီလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢတၢ်ကဟဲတ့ထီၣ်ဝဲ(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အံၤန့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်တတူၢ်လိၥ်ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တီးအူးထၣ်သဝီလၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ရၤမတံကီၢ်ဆၣ် သ့ၣ်ဘီဘိကရူၢ်အပူၤအံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်စှၤသီ အခါန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလဲၤဃ့ပှ့ၤဝဲသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဟီၣ်ခိၣ် လီၢ်လၢ တအ့ကၢၣ်စ့ယိၤ(၅၀၀၀၀)အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်လၢတၢ်လဲၤဃ့ပှ့ၤဝဲအံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ပညိၣ်အိၣ်ဝဲလၢတၢ်ကတ့ထီၣ်ဝဲ(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ် (DKBA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢ(DKBA)ဟဲဃ့ပှ့ၤဝဲအံၤတၢ်ကတ့ထီၣ်ဝဲ(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်တကးဒံးဘၣ်ကမျၢၢ်ပှၤထူလံၤဖိလၢအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဖၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အံၤလီၤအဃိပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်တတူၢ်လိၥ်ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဂၤစံးဝဲလၢ“ပှၤသဝီဖိတဲဝဲလၢပှၤဟဲဃ့ပှ့ၤအဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်မ့ဆါန့ၣ်ပှၤကဟံ,မ့တဆါဘၣ်ဒီးပှၤကဟံလီၤ.အကဟ့ၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်တအ့ကၢၣ်န့ၣ်(၅၀၀၀)ဘး.တၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤဒုပကတြီဆၢလီၤ.အခဲအံၤပမ့ပျဲနုၥ်လီၤဒုပဒူသဝီကဟးဂီၤ,ပတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်ကဟးဂီၤလီၤ.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်ပှၤထူလံၤဖိလၢအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲအဒိအတဲၥ်ကဲထီၣ်အိၣ်လံဒ်သိးဖလူတၢ်လီၢ်န့ၣ်.အဃိဒ်သိးသုတကဲထီၣ်ဒ်န့ၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ပကတြီဆိအီၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ် လီၤ. ဒ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်ဖဲတၢ်လဲၤကွၢ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်အံၤအခါဟီၣ်ကဝီၤ(DKBA)အမဲၥ်ညါပၣ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲတရူး(ကၠါဖၠၣ်) တၢ်မၤကစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဒ်သိးကမျၢၢ်ကဆါလီၤဟီၣ်ခိၣ်အဂီၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်သနံးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်...

လါမးရှး ၃၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်ဝဲရၤမတံကီၢ်ဆၣ်အသီတဘ့ၣ် ဒီး ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ပၥ်ထီၣ်ဝဲပဒိၣ်စီၤဖၣ်ထယါဒီး ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်-၂ န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပၥ်ထီၣ်ဝဲ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကိၤကိၤ(ကိး) စီၤဒးဘီ အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ရၤမတံကီၢ်ဆၣ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲခဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲလၢတီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤ တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲဒူသဝီကရူၢ်ဒ်အမ့ၢ်...

လါမးရှး ၃၀သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကလံၤစိး,ကံၢ်မဲဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိ(PM2.5)တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲတနံၤအံၤလါမးရှး(၃၀)အနံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်ခံကတၢၢ်တနံၤအံၤလါမ၊ရှး(၈)သီအနံၤဂီၤခီတၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲကံၢ်မဲဝ့ၢ်အတၢ်အိၣ်သးတၢ်ဂီၤတဖၣ်အသိးန့ၣ်,ဝ့ၢ်ဒီတဖျၢၣ်ပတီၢ်မၤအသးကမှီၢ်ကမှၥ်ဒီးတၢ်ကမှံဒံဖိတဖၣ်အံၤမၤလီၤကဒုခံးလီၤဝဲဒၣ်ဝ့ၢ်အဃိ,ကဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကံၢ်မဲဝ့ၢ်ပူၤတဂီၤအံၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲတဖၣ်အပူၤတၢ်ဖျါလီၤကဒုခံးသူဝဲဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤစှၤဝဲအဂ့ၢ်,ဝ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ဖဲဂီၤခီ(၈)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်,ကျဲပူၤတၢ်အိၣ်ခံးအုၣ်န့ၣ်လီၤ.မၤသးလီၤဂၥ်ဒ်သိးဘှ့ၣ်လီၤ,တၢ်အၢၣ်ထီၣ်,တၢ်အလုၢ်ခုၣ်လီၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်နီၢ်နီၢ်ခီမ့ၢ်တၢ်ကမှံၤဒံလီၤန့ၣ်လီၤ.ဂီၤခီအခါဖဲန့ၣ်ခီပှၤကညီတဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢအါအါဒံးဘၣ်.ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ပှၤလၢဟးထီၣ်တၢ်ချၢတနီၤန့ၣ်ခီအါတက့ၢ်အဝဲသ့ၣ်သူတၢ်ကးဘၢနါဒ့န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကံၢ်မဲဖၠၣ်စိမိၤမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်ဆီတလဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဝဲၤကျိၤ(ChiangMaiUniversityClimateChangeDataCenter)ဂီၤခီ(၉)နၣ်ရံၣ်အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,တၢ်ကမှံၤဒံဖိ(PM2.5)အံၤကံၢ်မဲဝ့ၢ်,ဘၣ်ပါဖိၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လီၢ်အပူၤအပတီၢ်ထီၣ်ဝဲတုၤလၢ(774µg/m3)အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ဝ့ၢ်ဒီတဖျၢၣ်ပတီၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအါတီၤအပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ကမှံဒံဖိ(PM2.5)ပတီၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တုၤလၢအလွဲၢ်(အဂီၤလုး)လံအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. (PM2.5)တၢ်ကမှံဒံအံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆံးဆံးဖိလၢတၢ်တထံၣ်ဝဲလၢမဲၥ်သၣ်ချံဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,နုၥ်လီၤဝဲလၢပှၤနီၢ်တဂၤအပသိၣ်ပူၤယိၥ်ယိၥ်ဒီးသွံၣ်ကျိၤပူၤသ့ဝဲအသိး,ဒုးကဲထီၣ်ဝဲပသိၣ်တၢ်ဆါ,သးတၢ်ဆါဒီးတၢ်ကသါထီၣ်ကသါလီၤကီခဲတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲညီညီအဂ့ၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤဆူၣ်ချ့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ကဒီသဒၢလီၤဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်တြီဆၢဒီးမၤစှၤလီၤတၢ်တတၢၥ်တနါဝဲၤကျိၤ(DDPM)ဆှၢလံၥ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲကံၢ်မဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်လၢကမၤစှၤလီၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ချၢဒီးကသူဝဲတၢ်ကးဘၢနါဒ့,ကိၥ်ပူၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး(PM2.5)တၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိအံၤဟဲကဲထီၣ်ဝဲအသးလၢ,တၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်,သိလ့ၣ်,ဆဲးကၢး,စဲးဖီကဟၣ်ဒီးတၢ်သူမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတဖၣ်အကျါအဃိ,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢတၢ်ကမၤလီၤစှၤဝဲတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိလၢကလံၤကျါတဖၣ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအဂ့ၢ်,ပဒိၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲဝဲၤကျိၤ(The Government Public Relations Department)ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၉)သီအနံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

လါမးရှး ၃၀သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, မဟါလါမးရှး(၂၉)သီဂီၤခီအနံၤအပူၤတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီး(၂,၈၀၀၀၀)လၢကၣ်ခၠးနၣ်ဘူၤရံၤ,ထီဖၤဖိၤ,ထၣ်ခနိၤသဝီဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအလီၢ်ခံ,တနံၤအံၤလါမးရှး(၃၀)အနံၤဂီၤခီအပူၤကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤမၤဃံးထီၣ်ဝဲဃိၣ်သၢဖျၢၣ်(ကၠိတြဲၤ)(ကျောင်းဂိတ်)ကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဝ့ၢ်(ကၠိတြဲၤ)တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲအံၤ,အါတက့ၢ်ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်သူဝဲလၢထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဒီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ဝ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ကသံၣ်မူၤဘှီးအလီၢ်ခံ,ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤမၤဃံးထီၣ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဟးလ့ၢ်လိၤဒီးတၢ်စိၥ်တၢ်ဘိၣ်တၢ်စၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)တီနီၢ်မုၢ်နုၤဒုးယၤဟီၣ်ကဝီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)အဒုးယၤခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤAOne စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်စံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ပှၤဖီၣ်ချူးတၢ်လၢထၣ်ခနိၤန့ၣ်ဖျါဒ်ပှၤစိၥ်ထီၣ်ခီဝဲဖဲကျဲအဝဲန့ၣ်အဃိ,ဒ်အသုနၢ်ပၢၢ်ဝဲအသိးကျဲတဘိန့ၣ်ခီအိၣ်ဒၣ်ကမျၢၢ်လ့ၢ်ထီၣ်က့ၤလီၤလီၤအဃိခဲအံၤမၤထီၣ်ဝဲပျံၤထးဒီးမၤဃံးထီၣ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်စိၥ်တၢ်ဘိၣ်တၢ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.တပံးကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်.ကျဲန့ၣ်လၢညါနါက့ပှၤလ့ၢ်လိၤဒ်န့ၣ်လီၤ.တြီၢ်ဒၣ်ပှၤနီၢ်တဂၤလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤမၤဃံးထီၣ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဒ်အံၤအဃိ,တကီၢ်ခါခဲအံၤကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤစံးဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤတဘျီတဂီၤအံၤပှၤကလဲၤထီၣ်လၢယိၤကီၢ်တကပၤတဖၣ်လဲၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်.ကလဲၤဖံးလဲၤမၤ,ပှ့ၤအီၣ်ပှ့ၤအီတၢ်တဖၣ်န့ၢ်နါက့လဲၤတန့ၢ်ဘၣ်.ကဲထီၣ်တၢ်တံတၥ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဝ့ၢ်(ကၠိတြဲၤ)ကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤကျဲအံၤ,ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢတၢ်စိၥ်ခူသူၣ်ဒီးဆါဟုၣ်ဝဲကသံၣ်ကသီ,တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတဖိးသဲးစးဒီးတၢ်တြီတံၥ်ဃၥ်ဝဲဒၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတနီၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူၤရံၤ-ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဝ့ၢ်ကီၢ်ဆၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခီဖျိတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒ်အံၤအဃိကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤကမၤဂ့ၤထီၣ်ဝဲကီၢ်ဆၢတြဲၤဒီးတၢ်အိၣ်ခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.