လါမ့ၤ၄သီႇ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်၀ီၢ်ရီၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤႇတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်၀ဲလၢသုးကီၣ်ကးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် KNLAသုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိႇသ၀ီအဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်ဃုာ်ဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂၤလၢအကလးႇတက့ၤအိၣ်ဘၣ်ဒံးလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီးဘၣ်ဆဲးအိၣ်ကဒု၀ဲအသးအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
အပူၤကွံာ်(၂)လါအတီၢ်ပူၤႇသုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်နိၣ်ခၠိနဲၣ်ဒီးလ့နီၤသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခးလီၤ၀ဲကျိဖးႇကဘီယူၤဟဲခးလီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲတၢ်အဃိလ့နီၤႇ၀့ခနးႇနိၣ်ခၠိနဲၣ်ႇခိခီႇသ့ၣ်ကတဲးႇကွံကခၠီစံၣ်ဒီးလိးရှါသ၀ီဃုာ်ဒီးသ၀ီလၢအဂၤခဲလၢာ်အဖျၢၣ်(၁၀)အပူၤကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအကလးဘၣ်စံၣ်ထီၣ်အိၣ်ကဒု၀ဲအသးအဂ့ၢ်ႇၦၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒီးလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအစံၣ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးတဖၣ်အံၤလဲၤအိၣ်၀ဲလၢကစၢၢ်ခိၣ်ကလိကျါႇလ့ကဆူးႇတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်ကရၢၢ်အပူၤဃုာ်ဒီးသ၀ီဖဲအဘူးႇလၢအဘူးအတံၢ်တဖၣ်အဟံၣ်အဃီအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ႇတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
၀ီၢ်ရီလီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်လၢအဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးတဂၤစံး၀ဲလၢ “ပက့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်ကျိဖးဒိၣ်သီၣ်ကိးနံၤဒဲးလီၤႉကျိဖးဒိၣ်ကလုၢ်န့ၣ်သီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်မးဒိၣ်ထီၣ်လီၤႉၦၤတနီၤန့ၣ်အိၣ်လၢကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်ဘၣ်ဖီမ့ၤလၢဟီၣ်ခိၣ်အကိပူၤလီၤႉ” အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
၀ီၢ်ရီဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအံၤႇတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်၀ဲတကးဘၣ်ႇသုးကီၣ်ကးအမျီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်မိၢ်ကီၢ်စဲၣ်ပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အိၣ်၀ဲအသိးႇသုးမၤစၢၤတဖၣ်ခးစၢၤခးစၢၤစ့ၢ်ကီးတၢ်အမဲာ်ညါသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤတဖၣ်ဟဲခးလီၤစၢၤတၢ်အိၣ်၀ဲတပယူာ်ဃီအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဒူပျၢ်ယာ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ “သုးကီၣ်ကးအသုးကျိၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇအၦၤလၢအိၣ်မီၣ်လမၠဲၣ်အဘ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇအလီၢ်ခၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇခးလီၤ၀ဲတၢ်ကိးနံၤဒဲးလီၤႉဒဒ အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇသုးကီၣ်ကးတကပၤခးလီၤ၀ဲတၢ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်၀ီၢ်ရီကီၢ်ဆၣ်၀ဲၤဒၢးခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်၀ဲအသိးႇအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၃သီအနံၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤဟဲခးမၤဟးဂီၤ၀ဲ၀ီၢ်ရီကီၢ်ဆၣ်အပူၤကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးဟံၣ်ဃီဒီးတၢ်မၤလိကၠိဃုာ်ဒီးကီၢ်ဆၣ်၀ဲၤဒၢးဘျီၣ်ဒိၣ်တဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်မူကီၢ်ဆၣ်(ကညိၣ်ကွ့)၀့ၢ်အပူၤ၀ံစိာ်တီဆှၢကျဲတဘိလၢ ပယီၤသုးကီၣ်ကးစိာ်ဆှၢ၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအမ့ၢ်(ငနူၣ်သၢၤ)တိၤအံၤဖဲပူၤကွံာ်လါမ့ၤ(၁)သီအနံၤန့ၣ်တၢ်လဲၤမၤပိၢ်ဖး၀ဲတိၤအံၤလၢမ့ၣ်ပိၢ်အဃိတိၤအံၤကၢ်တူာ်၀ဲ၀ံၤအလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးအံၤဟူးဂဲၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤလၢ(ကညိၣ်ကွ့)၀့ၢ်မုၢ်ထီၣ်တကပၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်မဲာ်ညါဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(၀့ၢ်တကူၣ်-မါတလ့)ကျဲမုၢ်အဖီခိၣ်တိၤလၢတၢ်၀ံစိာ်တီဆှၢန့ၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၃၉) အဂီၢ်အံၤန့ၣ်ဖဲပူၤကွံာ်မဟါအနံၤန့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢတနီၤလဲၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံပယီၤသုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်(ပ့ၤစလိၤ)အပူၤအံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ်ဒီနံၤကျၢၤအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“တိၤအံၤဟးဂီၤဖဲ(၃၀)သီခီဖးဖီမုၢ်ကဘၣ်ဖဲမုၢ်၀ါထီၣ်(၁)နၣ်ရံၣ်(၂)နၣ်ရံၣ်ဖဲန့ၣ်မီၤနီၤႉ တိၤန့ၣ်ကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီး လ့ၣ်လိၤအသိးပယီၤသုးနါက့လၢကတီဆှၢ၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ၊ကျိချံၦာ်သၣ်အဂီၢ်န့ၣ်သူ၀ဲဒၣ်ကျဲအိၣ်တ့ၢ်က့ၤ၀ဲတၢ်တဘိန့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉ မ့ၢ်ဟဲထီၣ်လၢတီအူတကပၤဒီးလၢလၢၢ်ဒိၣ်တကပၤန့ၣ်နါက့ကျဲအိၣ်တ့ၢ်ဒၣ်တၢ်တဘိ န့ၣ်လီၤႉ တိၤကၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ခးလီၤ၀ဲ(HHowitzer)ကျိဖးဒိၣ်ကးနံၤဒဲးလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ် ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိလၢတိၤတူာ်ဟးဂီၤကွံာ်အဃိၦၤလၢလ့ၣ်ထီၣ်လ့ၣ်လိၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃၣ်တရံးသူက့ၤ၀ဲလၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်တကပၤအိၣ်၀ဲအသိးဖဲတနံၤဃီ၀ဲန့ၣ်န့ၣ်(ငနူၣ်သၢ)တိၤအဃၢၤ(ကညိၣ်ကွ့-ညီၤပ့ၤသၤ)လ့ၣ်မ့ၣ် အူကျဲစ့ၢ်ကီးတၢ်လဲၤထီၣ်မၤ၀ဲတဘျီအဃိလ့ၣ်မ့ၣ်အူပနံာ်တီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတခိၣ်အကျဲၤဘၣ်တပျၢ်ကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
“ၦၤအိၣ်လၢခိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်လၢကလဲၤၦ့ၤအီၣ်ၦ့ၤအီၣ်တၢ်အဂီၢ်တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤကျဲလၢကလဲၤနုာ်လီၤလၢ၀့ၢ်ပူၤခီတညီဘၣ်ႉ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲ၀့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ခီဒုအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤက့ၤသ့၀ဲလီၤမီၤနီၤႉ ကျဲအဂၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဟူးဂဲၤတီခိၣ်ရိၤမဲမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲတိၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်စုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢဖဲလဲၣ်တဖုလဲၣ်န့ၣ်တၢ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးမ့ၢ်လၢသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤခးလီၤတၢ်အဃိမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤန့ၣ်တၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤအိၣ်၀ဲအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤႉ
မ့မ့ၢ်လၢသုးကီၣ်ကးတၢ်ကစီၣ်သန့ၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်ကွံာ်၀ဲတိၤဒီးလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲလၢမ့ၣ်ပိၢ်အံၤန့ၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုး(PDF)တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ကွဲးပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်အသိးမ့မ့ၢ်လၢခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤခီန့ၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲတအိၣ်ဘၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးသုးကီၣ်ကးဟံန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၃)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ၀ံစိာ်တီဆှၢတိၤလၢရ့ဒိၣ်သုးကီၣ်ကးအဂီၢ်အံၤန့ၣ်တၢ်လဲၤထုး၀ဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်၀ဲခဲအံၤခဲအံၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
လၢတၢ်ကလဲၤခီ၀ဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢႇရၤမတံ-မဲၢ်ဆီးနီၢ်ဂံၢ်(၁)တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်တိၤအဂီၢ်ႇကမျၢၢ်တဖၣ်ဆီရဲၣ်လီၤသးလဲၤတ့၀ဲ(UID smart card)အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိႇကဒိးန့ၢ်ဘၣ်(UID smart card)အဂီၢ်ႇကီခဲတံာ်တာ်၀ဲအဂ့ၢ်ရၤမတံလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအလဲၤတ့(UID smart card)တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်(၄)အနံၤသုးကီၣ်ကးဘိးဘၣ်ရၤလီၤတ့ၢ်၀ဲလၢႇကမျၢၢ်လၢကလဲၤခီတဲာ်ကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်ကဘၣ်အိၣ်၀ဲဒီး(Unquie Identity Number-UID smart card)အဃိႇရၤမတံ၀့ၢ်(Immigration)၀ဲၤဒၢးတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤႇကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤတ့၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒီးလၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်(UID card)အံၤအဂီၢ်ႇတံာ်တာ်ကီခဲ၀ဲအဂ့ၢ်ရၤမတံလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိဘၣ်တ့၀ဲ(UID card)အဃိႇလဲၤခီ၀ဲဆူမဲၢ်ဆီးတန့ၢ်ညီညီဒ်သိးလၢညါလၢၤဘၣ်ဒီးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲအဂီၢ်ဘၣ်အိၣ်ခိး၀ဲဆၢကတီၢ်တံာ်တာ်အါသီအဃိကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂ့ၢ်ရၤမတံလီၢ်က၀ီၤဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤဘၣ်တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ရၤမတံ(လ၀က)၀ဲၤဒၢးအမဲာ်ညါန့ၣ်ၦၤဆီရဲၣ်လီၤသးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ပၢၢ်တုၤလၢကျဲကတံာ်ကနိၣ်န့ၣ်လီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလၢန့ၣ်တၢ်လၢကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်ဒုဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးလီၤၦၤဟဲလၢတၢ်လီၢ်အါတီၤအိၣ်ဒီဒူၣ်ဒီထၢၣ်လီၤမီၤႉပအိၣ်ဖဲရၤမတံ၀့ၢ်ပူၤအံၤအပူၤကွံာ်ပလဲၤခီလၢမဲၢ်ဆီးပူၤန့ၣ်ညီညီလီၤခဲအံၤဒုတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉပကလ့ၢ်လိၤပဘၣ်အိၣ်ခိးတၢ်ယံာ်အဃိပတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤမီၤနီၤႉၦၤကညီအါတလၢအဃိန့ၣ်ပဘၣ်အိၣ်ခိးတၢ်ယံၤမးႉပဆဲးကျၢဃာ်လၢမဟါကၢၤလံနါက့တဂီၤညါအံၤမးယန့ၢ်တီၣ်ထီၣ်လံာ်ပတံႉပဘၣ်လဲၤအဆီအါမးႉဒီးခဲအံၤခီန့ၣ်၀ဲၤဒၢးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တဲယၤလၢယဘၣ်အိၣ်ခိးတုၤလၢခဲကၢၣ်တနွံမုၢ်တနံၤမ့တမ့ၢ်မုၢ်ခံနံၤမီၤႉၦၤတနီၤဒုအတၢ်တံာ်တာ်တနွံႇတနီၤတံာ်တာ်အသီတဆံအိၣ်၀ဲ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇၦၤလဲၤတ့တၢ်တနီၤလၢအတံာ်တာ်ယံာ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ်ႇခီဖျိအနီၢ်ကစၢ်ဂ့ၢ်ကျိၤတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးကမူၤကမၣ်အိၣ်၀ဲအဃိႇ၀ဲၤဒၢးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဘၣ်ဆဲးကျိးမၤလီၤတံၢ်သံကွၢ်သံဒိးက့ၤ၀ဲလၢအနီၢ်ကစၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲရူတ့သ့ၣ်တဖၣ်တဆီအိၣ်၀ဲအဃိဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢကျိၣ်စ့အိၣ်၀ဲအသိးႇၦၤလၢအဲၣ်ဒိးဘၣ်န့ၢ်ချ့ချ့တဖၣ်တခီဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲခၢၣ်စးၦၤမၤစၢၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဘူးအလဲလၢအကလးပတီၢ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်ႇကမျၢၢ်လၢအလဲၤတ့၀ဲ(UID card)တဖၣ်အံၤတၢ်သမံသမိး၀ဲအနီၢ်ကစၢ်ဂ့ၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအိၣ်၀ဲအသိးႇတၢ်သူ၀ဲစဲး(စကဲၤဖး)စုမုၢ်ကျၢၢ်ဒီးမဲာ်ချံတဖၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဘၣ်မၤ၀ဲ(UID card)အံၤန့ၣ်ႇသုးကီၣ်ကးစံး၀ဲလၢႇခီဖျိတၢ်ကဖီၣ်ဂၢၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲထံဆၢကီၢ်ဆၢကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအနီၢ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးဒီးတၢ်ကကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်ၦၤလၢအဖီၣ်တၢ်ဂီၤခိၣ်အယီၤအဘျၢ်(အတူး)-အနီၢ်ကီၢ်(အစ့း)တဖၣ်အဂီၢ်ႇၦၤလၢအကခီဆူကီၢ်ဆၢတဖၣ်အံၤကဘၣ်မၤ၀ဲကိးဂၤအဂ့ၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတ့ၢ်၀ဲဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်(၄)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇၦၤတဂၤလၢ်လၢ်လၢမ့တအိၣ်ဒီး(UID card)အံၤဘၣ်န့ၣ်တၢ်တဟ့ၣ်ခွဲးလၢကခီတဲာ်၀ဲကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်ဘၣ်အဃိႇစးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမ့ၤအပူၤဖိသၣ်အနံၣ်(၁၀)ဆူအဖီခိၣ်လၢကလဲၤခီဆူတရူးကီၢ်ႇအ့ၣ်ဒံၣ်ယၣ်ကီၢ်ဃုာ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢတဖၣ်ဒီးကလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတဖၣ်ဘၣ်မၤ၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒီးလၢတၢ်ဘၣ်မၤ၀ဲ(UID card)အံၤန့ၣ်အပူၤကွံာ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤအပူၤသုးကီၣ်ကးထုးထီၣ်၀ဲတၢ်ဘၣ်ကဲသုးသဲစးတၢ်ဘျၢဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်ဆူထံဆၢကီၢ်ဆၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤအိၣ်၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိသုးကီၣ်ကးအံၤမၤဃံးထီၣ်၀ဲကီၢ်ဆၢတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤကျဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ပဲာ်ဖးနီၤဖးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကညီကီၢ်စဲၣ်-ရၤမတံကလံၤထံးသူမွဲကျိကၢၢ်နံၤပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအလီၢ်န့ၣ်လၢတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ဘှီ ထီၣ်န့ၢ်၀ဲတၢ်မၤလိကၠိလၢကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအဟဲထီၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးဖဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲၤမၤစၢၤအဂ့ၢ်ၦၤကွၢ်ထွဲပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါလၢကဟဲလါယူၤထီၣ်တၢတနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တၢ်ကအိးထီၣ်၀ဲကဒါက့ၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ကၠိဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကျၣ်၀ဲဒီးကၠိတၢ်ခိၣ်ဒုးနာ်က့ဖျိး၀ဲအဃိလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤ၀ဲကၠိအံၤအဂီၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤန့ၣ်ထဲဒၣ်(၃)ဖျၢၣ်ဒီးလိၣ်ဘၣ်ဒံး၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်အိၣ်တ့ၢ်၀ဲဒၣ်(၆)ဖျၢၣ်အံၤအဂ့ၢ်(ပျီတပိၢ်)ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံမူဒါခိၣ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်ဖီလွဲသီစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ပကၠိန့ၣ်ပကအိးထီၣ်အီၤလါယူၤတၢတနွံမီၤနီၤႉ ဒ်န့ၣ်အဃိပကၠိခိၣ်န့ၣ်တဂ့ၤအါအါလၢၤဘၣ်ထံလီၤစီၤဒီး ပအိးအီၣ်၀ဲမီၤနီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးကၠိခဲလၢာ်န့ၣ်(၉)ဖျၢၣ်တဂ့ၤလၢၤဘၣ်မီၤနီၤႉ ပတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်၀ဲဒၣ်အီၤတ၀ံၤ ခဲလၢာ်ဒံးဘၣ် ၀ံၤဒၣ်(၃)ဖျၢၣ်ဒံးလီၤႇ (၆)ဖျၢၣ်န့ၣ်ပတန့ၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉ ပမ့ၢ်န့ၢ်တၢ်ဆီၣ် ထွဲမၤစၢၤန့ၣ်ပကတ့ထီၣ် ဘှီထီၣ်အီၤတဖျၢၣ်၀ံၤတဖျၢၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤတၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲၤမၤစၢၤအသိးစ့ၢ်ကီးလၢၦၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဖံးလိမၤလိဘၣ်တၢ်အဂီၢ်ခးဆ့ၣ်နီၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇ ခးကွဲးလံာ်ကွဲးလဲာ်မ့ၢ်ဂ့ၤလိၣ် ဘၣ်၀ဲၦၤလၢကဆီၣ်ထွဲၤမၤစၢၤဘၣ်တၢ်အဂ့ၢ်(ပျီတပိၢ်)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတၢ်မၤလိကၠိအံၤစးထီၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤဟံန့ၢ်ဆူၣ်ကွံာ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်သဘံၣ်သဘုအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးဒီးအသုတကဲထီၣ်တၢ်ကလီတဂ့ၤဒီးကသ့ဖးသ့ကွဲးဘၣ်၀ဲအသိးဖဲလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်မ့ၢ်တအိၣ်လၢဘၣ်န့ၣ်ကက့ၤထီၣ်ဘၣ်၀ဲကၠိကသ့အဂီၢ်တၢ်ပညိၣ်အိၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်(ပျီတပိၢ်)ဆူၣ်ချ့ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသရၣ်ကၠီၤအူစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“တၢ်ပညိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကထီၣ်ဘၣ်၀ဲကၠိႇ သုတသးပ့နီၣ်က့ၤလံာ်လဲာ်တဂ့ၤမီၤနီၤႉ ဒီးတၢ်အ ရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကသ့ဖးသ့ကွဲးအဂီၢ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်မ့ၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ် ကက့ၤထီၣ်ဘၣ်၀ဲကၠိကသ့အဂီၢ်မီၤနီၤႉ ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပမ့ၢ်တဒုးအိၣ်ထီၣ်ကၠိဘၣ်န့ၣ်ၦၤဖိဒံဖိသၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အသးနံၣ်မ့ၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အညါမ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်ဘျီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်က့ၤထီၣ်က့ၤကၠိအတီၤပတီၢ်မ့ၢ်တတုၤသိးဘၣ်န့ၣ်တနီၤနီၤထီၣ်က့ၤကၠိတဘူးလၢၤဘၣ်မီၤနီၤႉ အဃိန့ၣ်ပဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်က့ၤဒိးစဲး မ့ၢ်ဂ့ၤႇ က့ၤထီၣ်ကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤကသ့အဂီၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပူၤကွံာ်နံၣ်န့ၣ်ပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတၢ်မၤလိကၠိအံၤၦၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၂၀၀)ဂၤဘျဲၣ်ဒီးတၢ်မၤလိကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁၆)ဂၤအဂ့ၢ်ပျီတပိၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပျီတပိၢ်တၢ်မၤလိကၠိအံၤစးထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကတီၤဆိကၠိအပတီၢ်တုၤလၢဃိးတီၤဒီးတၢ်မၤလိ၀ဲဒၣ်လံာ်ဒ်အမ့ၢ်လံာ်ကညီႇ လံာ်တၢ်ဒွးႇ လံာ်အဲးကလံးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးစးထီၣ်လၢယဲၢ်တီၤဆူအဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်သိၣ်လိ၀ဲဒီး ခီၣ်ဖၠူထၢၣ်ႇ လံာ်တရူးကျိာ်အသိးနံၣ်လၢကဟဲတနံၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်ကထၢနုာ်သိၣ်လိဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒီးလံာ်ယိၤ (ကၠီၣ်တဲၣ်)ကျိာ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံလီၢ်အံၤန့ၣ်ခီဖျိထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဃိကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ(လ့က့ၣ်ကီးႇ ထံမဲး၀ါခံႇ မဲကနဲႇ သ့ၣ်ဃးလီၤတီၢ်)ဒူသ၀ီသ့ၣ် တဖၣ်ဒီးခါလၢကဟဲပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအလီၢ်အံၤဒ်သိးခါဆူညါကၠိဖိဆီတလဲအိၣ်ကၠိကန့ၢ်အဂီၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲဒၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤအလံာ်ညိၣ်သိၣ်ဒိၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်ပျီတပိၢ်ကၠိအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၂သီႇ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၆)ဒူပျၢ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤႇသုးကီၣ်ကးကိးက့ၤ၀ဲလီၢ်အိၣ်ကဒုကမျၢၢ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်လၢႇကက့ၤအိၣ်ဆိးက့ၤလၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤအဂ့ၢ်ႇကီးတရံးကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးကီၣ်ကးအံၤႇမၢ၀ဲကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်က့ၤအိၣ်ဆိးလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤလံဘၣ်ဆၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဒံးဘၣ်အဃိႇတမ့ၢ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်က့ၤအိၣ်၀ဲဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ႇကီးတရံးလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ယနၢ်ဟူကၠါအံၤကၠါနူၤအဃိန့ၣ်ႇဒ်သိးကလီၤတံၢ်အဂီၢ်ယဆဲးကျိးသံကွၢ်ကဒီးယသကိးလၢအိၣ်တန့ခၠါတဂၤတဘျီအ၀ဲတဲယၤအတၢ်မ့ၢ်၀ဲလီၤတံၢ်လီၤႉအ၀ဲတဲယၤလၢႇသုးကီၣ်ကးတကပၤန့ၣ်မၢ၀ဲကီးတရံးကမျၢၢ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်က့ၤအိၣ်ဆိးက့ၤလံမီၤႉယတၢ်ဆိမိၣ်ဒုကမျၢၢ်တဖၣ်ဒုတမ့ၢ်က့ၤအိၣ်၀ဲတဘူၣ်ဘၣ်ႇဒီးတမ့ၢ်လၢကက့ၤအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်ႇဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ႇဖဲတဂီၤအံၤဒၣ်လဲၣ်မးန့ၣ်လၢသ၀ီသီ(ယွၤသ့ၣ်ကိ)န့ၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်ကဒီးကမျၢ်ဟံၣ်ဒီးလံႉအဃိန့ၣ်ၦၤစံၣ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးလၢထးႇလၢကစၢၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒုလ့ၤတက့ၤတမ့ၢ်လၢကဟဲက့ၤ၀ဲဘၣ်လီၤတံၢ်လီၤႇသနာ်က့မ့မ့ၢ်ၦၤလဲၤစံၣ်လၢလာ်ႇလၢ၀့ၢ်ပူၤႇလၢၦၤဟံၣ်ၦၤဃီတဖၣ်န့ၣ်ခီဒုန့ၣ်ယတဲလီၤတံၢ်တသ့ဘၣ်”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇအပူၤကွံာ်စှၤသီအတီၢ်ပူၤသုးကီၣ်ကးအစုတီၤဖီလာ်ပၢၤကီၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးၦၤသုးတဖၣ်စံး၀ဲလၢက့ၤနုာ်အိၣ်ဆိးလၢ၀့ၢ်ပူၤန့ၢ်လံအဃိၦၤတနီၤက့ၤကွၢ်ဟုၣ်တၢ်ဒီးတၢ်ထၢ၀ဲစရီမၤနီၣ်မၤဃါ၀ဲၦၤနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲအသိးကိးအိၣ်ဖှိၣ်ထၢ၀ဲၦၤလၢအဟံၣ်အူအီၣ်တဖၣ်စရီအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ႇအါတက့ၢ်ၦၤက့ၤဟံအတၢ်ဖိတၢ်လံၤ၀ံၤၦၤဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲလီၤအဂ့ၢ်ကီးတရံးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးလၢလာ်တဂၤစံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အပူၤကွံာ်စှၤသီအတီၢ်ပူၤၦၤတဲလၢက့ၤအိၣ်န့ၢ်လံတဘျီပက့ၤကွၢ်စုၣ်ပတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲမီၤနီၤႉဖဲတၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤအလီၢ်န့ၣ်သုးကီၣ်ကးအပၢၤကီၢ်ဒီးၦၤသုးဖိတနီၤခိးကွဲးနီၣ်ပာ်၀ဲစရီ၀ံၤဘျီပျဲနုာ်လီၤ၀ဲၦၤလီၤႉဒီးကိးစ့ၢ်ကီး၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်ရူအပူၤ၀ံၤထၢ၀ဲၦၤလၢအဟံၣ်အူအီၣ်တဖၣ်အစရီအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးလီၤႉမ့မ့ၢ်ယၤဒုယဟံၣ်တအူအီၣ်ဘၣ်အဃိယတလဲၤအိၣ်ဖှိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အကျါဘၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဲသကိးတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ယတသ့ၣ်ညါခဲလၢာ်ဘၣ်ႉပဟံၣ်ဖိဃီဖိဒုပတက့ၤအိၣ်ဘၣ်ႉပက့ၤအိၣ်တဘူၣ်ဘၣ်ႉပက့ၤဟံပတၢ်ဖိတၢ်လံၤဟုသးႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်လၢပလိၣ်ဘၣ်တဖၣ်၀ံၤပဟးထီၣ်ကွံာ်လီၤႉၦၤလၢက့ၤအိၣ်ဒုအိၣ်တနီၤႉနါက့အါတက့ၢ်လၢၦၤက့ၤဟံတၢ်ဖိတၢ်လံၤ၀ံၤၦၤဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်ႇသုးကီၣ်ကးအံၤလၢအကက့ၤဆီလီၤက့ၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ၀ဲၤကျိၤအဂီၢ်မၢ၀ဲ၀ဲၤကျိၤဘၣ်ထွဲအၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဆှၢထီၣ်စရီလၢ(၅)သီအတီၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲဒီးမ့မ့ၢ်လၢကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢကက့ၤအိၣ်ဆိးတဖၣ်ဒီးကမျၢၢ်လၢအဟံၣ်အူအီၣ်ကွံာ်တဖၣ်တခီကဘၣ်ဆှၢထီၣ်၀ဲစရီလၢအသီ(၁၀)အတီၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇဘၣ်ဃးဒီးသုးကီၣ်ကးအတၢ်ကိးက့ၤ၀ဲကမျၢၢ်လၢကက့ၤအိၣ်ဆိးလၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်ႇစိၤရှၢၣ်မံၣ်ဒံၣ်ယၢၣ်တၢ်ကစီၣ်တနီၤပာ်ဖျါ၀ဲလၢႇတၢ်လီၢ်လၢကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိအနီၢ်အကစၢ်တက့ၤအိၣ်ဆိး၀ဲဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်ႇသုးကီၣ်ကးကဟံကွံာ်၀ဲဒီးဒုးကဲထီၣ်က့ၤလၢသုးကီၣ်ကးပၢပြးအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အိၣ်၀ဲအဃိကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုတဖၣ်အံၤအိၣ်၀ဲဒီးတၢ်ဘၣ်ယိာ်ဘၣ်ဘှီအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇသုးကီၣ်ကးအံၤလၢတၢ်ကိးက့ၤကမျၢၢ်ကက့ၤအိၣ်ဆိးအဂီၢ်ႇအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အသီ(၃၀)အနံၤန့ၣ်ႇကညီကီၢ်စဲၣ်ကိာ်တိာ်ခိၣ်အူစီမၠ့ၣ်အူႇကီၢ်ဆၣ်တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်ကိာ်တိၤခိၣ်အူစီထိအီၤႇကီးတရံးပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤကရူၢ်ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအူထိ၀့ၤဃုာ်ဒီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဂၤတဖၣ်လဲၤသမံသမိး၀ဲကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤလီၢ်က၀ီၤဖိတၢ်အိၣ်သးအိၣ်၀ဲအသိးႇကိးထံၣ်အိၣ်ဖှိၣ်၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အမဲာ်ညါစံး၀ဲလၢၦၤလၢဟဲက့ၤအိၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကမၤစၢၤဆီၣ်ထွဲ၀ဲအိၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဟုသးဒီးသိအၦ့ၤလၢကျိၣ်စ့တဖၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇတၢ်ကစီၣ်သန့လၢအအိၣ်ၦိၤပယီၤသုးကီၣ်ကးလၢအမ့ၢ်(မြန်မာ့အလင်း)ပာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
(Medic)ကသံၣ်တၢ်မၤလိလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)လီၢ်ခၢၣ်သးကသံၣ်၀ဲၤဒ့ ဒီး ထၢၣ်၀ံချၢဆူၣ်ချ့ကရၢ(BPHWT)ပာ်ဖှိၣ်အိးထီၣ်၀ဲအံၤန့ၣ် ကတီၢ်ခဲအံၤၦၤဖျိထီၣ်အိၣ်တုၤ၀ဲဒၣ်လၢ(၁၂၀)ဂၤလံဒီး ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်မၤ၀ဲတၢ်ပျၢ်တၢ်မၤလိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဖဲ(သုးက့ ၇)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂-၂၀၂၃)အတီၢ်ပူၤအခါန့ၣ်တၢ်မၤ၀ဲတၢ်ပျၢ်(Medic)ကသံၣ်တၢ်မၤလိ(၁)တ၀ီႇ(၂)၀ီတ၀ီအံၤဒီး ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်မၤကဒီး၀ဲတၢ်ပျၢ်(၃)၀ီတ၀ီ (Medic)ကသံၣ်တၢ်မၤလိအံၤဒီးခဲအံၤခီဖျိၦၤဖျိထီၣ် ကဒီး၀ဲဒၣ်(၄၀)ဂၤအဃိ တၢ်သၢဒူၣ်အံၤမ့ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်ၦၤဖျိထီၣ်၀ဲအိၣ်(၁၂၀)ဂၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် ထၢၣ်၀ံချၢဆူၣ်ချ့ကရၢ (BPHWT) ၦၤနဲၣ်တၢ် သရၣ်စီၤ၀့ကၠီၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“(Medic)တၢ်မၤလိအံၤပအိးထီၣ်၀ဲ(၂၀၂၂-၂၃-၂၄)ပူၤအံၤကဲထီ၀ဲဒၣ် ၃ ၀ီလံမီၤနီၤႉ လၢတၢတ၀ီအခါန့ၣ် ၦၤဖျိထီၣ် အဂၤ(၄၀)ႉမ့ပာ်ဖှိၣ်ဒီးမဟါတၢ်ပျၢ်ကၠိတကရူၢ်အံၤခဲလၢာ်ခဲအိၣ်၀ဲဒၣ်(၁၂၀)လံမီၤႉတၢ်မၤလိန့ၣ်တံာ်တာ်၀ဲ ဒၣ်(၁၂)လါႉ ၦၤသိၣ်န့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်(သံၤအိၤရံၤ)ခီန့ၣ်(၈)လါဒီးဘၣ်လီၤ(ဖရဲၣ်ထံၣ်ခၢၣ်)လၢကျိၣ်ယီၢ်လ့ဒီးမဲၢ်တီတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်(၄)လါမီၤနီၤႉၦၤလၢအဖျိထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်က့ၤမၤစၢၤတၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤလီၤႉၦၤကထီၣ်(Medic)တၢ်မၤလိအဂီၢ်န့ၣ်ပဃုထၢထီၣ်ၦၤကညီလၢအစှၤကတၢၢ်ကဘၣ်ဖျိဃာ်၀ဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးကသံၣ်တၢ်မၤလိ(၆)လါမီၤနီၤႉမ့၀ံၤလၢပျီပူၤန့ၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိကဘၣ်အိၣ်တနံၣ်မ့တမ့ၢ်ခံနံၣ်၀ံၤမးအထီၣ်၀ဲသ့ မီၤနီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဒီးၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး...
လါမ့ၤ ၁သီ ၂၀၂၄နံၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
တနံၤအံၤလါမ့ၤ(၁)သီႇလၢအလီၤဘၣ်၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိမုၢ်နံၤအပူၤႇ၀့ၢ်မဲဆီးခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်၀ီကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်သးမၤလၤကပီၤသကိး၀ဲ(၁၃၄)၀ီတ၀ီဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိမုၢ်နံၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤဆၢမဲဆီး၀့ၢ်တၢ်လီၢ်တတီၤအပူၤဖဲတဟါအံၤ(၄)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိး၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်ႇအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးတၢ်ကပာ်ဖျါထီၣ်ခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အကလုၢ်ဒီးကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်လၢအဂံၢ်ဆူၣ်အဂ့ၢ်ႇၦၤဒုးအိၣ်ထီၣ်(တၢ်မၤဂုၢ်ထီၣ်ပသီထီၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိၦၤတ၀ၢ) Progressive Labor Community’s founder ကိၤသါကၠံစံးလီၤ၀ဲလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤအပူၤႇပမၤတၢ်ရဲၣ််တၢ်ကျဲၤန့ၣ်ပတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးပကပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲၦၤမၤတၢ်ဖိအတၢ်ကီတၢ်ခဲႇၦၤမၤတၢ်ဖိအကလုၢ်လီၤႉဒီးပတၢ်ပညိၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲလၢပကမၤအါထီၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤကိးတၢ်လၢအဂံၢ်ဆူၣ်လၢကီၢ်ပယီၤၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢမဲဆီး၀့ၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်ႇပထံၣ်ဘၣ်လၢကီၢ်ပယီၤၦၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အါမံၤဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အကလုၢ်န့ၣ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်အမဲာ်ညါၦၤမၤတၢ်ဖိအကလုၢ်န့ၣ်လီၤပံာ်မၢ်ကွံာ်၀ဲအဃိကရူၢ်ကရၢလၢအဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကတိၤသကိးဒီးပမၤ၀ဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒ်အံၤလီၤႉ”အဂ့ၢ်စံးလီၤ၀ဲလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇတၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိး၀ဲ(၁၃၄)၀ီတ၀ီဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိမုၢ်နံၤအပူၤႇဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢကဂဲၤလိာ်အါထီၣ်လၢတၢ်မၤလီၤၦီၢ်ကွံာ်သုးကီၣ်ကးသနူႇလၢတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤတၢ်မၤအဘူးအလဲလၢအကြၢးကၢကီၣ်ဒီးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်ထဲသိးတုၤသိးလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအဂ့ၢ်မဲဆီးခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်၀ီကရူၢ်ကရၢဆီၣ်တခူပာ်ဖျါ၀ဲလၢအလံာ်ဆီၣ်တခူထီၣ်တၢ်အပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
၂၀၂၁နံၣ်သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံႇကီၢ်ပယီၤၦၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တၢ်လီၤစှၤကွံာ်၀ဲလၢတၢ်ဃုဖံးဃုမၤတကပၤအိၣ်၀ဲဒီးတနီၤတၢ်မၢဆူၣ်မၢစိးႇမၤပျံၤမၤဖုးအ၀ဲသ့ၣ်လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအမဲာ်ညါတၢ်မၤပယွဲမၤထီဒါ၀ဲအခွဲးအယာ်လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်၀ီတဖၣ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်ႇသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံခီဖျိကျိၣ်စ့အလုၢ်အၦ့ၤလီၤဒီးပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအါတလၢအခၢးအဃိကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်-ဟးထီၣ်တဘၣ်လိာ်ဖိးမံသးဘၣ်အဃိၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဃံာ်တၢ်စ့ၤအိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါစ့ၢ်ကီး၀ဲလၢလံာ်ဆီၣ်တခူထီၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇ၂၀၂၄နံၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤအပူၤသုးကီၣ်ကးထုးထီၣ်၀ဲကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ကဲသုးတၢ်သိၣ်တၢ်သီအဃိကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဃုာ်ဒီးၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကိးနံၤဒဲးဘၣ်အိၣ်၀ဲလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်လီၤဘၣ်ယိာ်အပူၤအဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တနံၤအံၤႇၦၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်၀ီကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိး၀ဲ(၁၃၄)၀ီတ၀ီဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိမုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤႇတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ယူးယီၢ်ဆူၦၤဒူၦၤဃိၤၦၤမၤတၢ်ဖိလၢအဟ့ၣ်လီၤတ့ၢ်သးအသးတစိၤဘၣ်တစိၤတဖၣ်ႇတၢ်ဖးဖျါထီၣ်၀ဲၦၤမၤတၢ်ဖိကရူၢ်ကရၢအလံာ်ဆီၣ်တခူထီၣ်တဖၣ်ႇတၢ်တဲပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိမုၢ်နံၤကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်ဒီးတၢ်ဒုးနဲၣ်၀ဲကီၢ်ပယီၤၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အတၢ်ကိးသတြီအတၢ်ဂီၤမူသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇလၢတၢ်မၤ၀ဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်ႇမဲဆီးကီၢ်ခီၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ႇကီၢ်ပယီၤၦၤမၤတၢ်ဖိကရူၢ်ကရၢခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဃုာ်ဒီးၦၤမၤကစီၣ်သန့ၦၤမၤတၢ်ဖိတနီၤပာ်ဖှိၣ်သးဟဲထီၣ်၀ဲအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ(စူ၀ါဖါ)ကီၢ်ရ့ၣ်(ရၣ်ခၠၣ်ဘူရံး)ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ တဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်ထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤ စးထီၣ်ဖဲတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်လါအ့ဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤခီဖျိတၢ် ကိၢ်ဒိၣ်အဃိထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးထံကၤနိကၤအဂ့ၢ်ထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အပူၤကွံာ်နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အခါန့ၣ်တၢ်ကိၢ်ဒိၣ်သနါက့တနံၤဂီၢ်တနံၤအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤ၀ဲၦၤဒဲက၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ထံန့ၣ်န့ၢ်ဒံး၀ဲတနံၤတဘျီခံဘျီဘၣ်ဆၣ်တလါအံၤလါဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်ဘၣ်ဃးဒီးထံလၢတၢ်ဟံးသူန့ၢ်၀ဲလၢထံကျိႇ ထံပူၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤသံးကွံာ်၀ဲခဲလၢာ်အဃိဘၣ်တနံၤနံၤန့ၣ်ဒဲက၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ် လၢၤထံအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤခိၣ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်သလ့ၤဖီစံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“မ့မ့ၢ်လၢပဒဲက၀ီၤအပူၤအံၤဘၣ်ဃးဒီးလၢထံန့ၣ်ဒုနးဒိၣ်ထီၣ်ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤမီၤႉ ထံန့ၣ်လၢထံကျိပူၤထံလီၤသံး၀ဲခဲလၢာ်ခဲဆ့လီၤႉ လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်ပတၢ်န့ၣ်အိၣ်ဃာ်ဒီးထံပူၤသၢပူၤ သနါက့ပသူသ့ဒၣ်လီၤခံပူၤလီၤန့ၢ်ဒၣ်လၢၦၤစှၤဂၤအဂီၢ်လီၤမီၤနီၤႉ ခါလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်တၢ်ကိၢ်ဒိၣ်သနါက့ ၦၤဟ့ၣ်လီၤထံန့ၣ်န့ၢ်ဒံးတနံၤန့ၣ်တဘျီခံဘျီမီၤနီၤႉ မ့မ့ၢ်အခဲအံၤတနံၣ်ခီဒုထံကျိန့ၣ်လီၤသံးအဃိန့ၣ်ၦၤတနီၤ န့ၣ်ခူၣ်၀ဲဒၣ်ထံပူၤနါက့ခီဖျိလၢတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်အဃိထံပူၤန့ၣ်လီၤသံး၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးမီၤႉ ဘၣ်တနံၤနံၤန့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ် ၀ဲထံနီတဘျီဘၣ်အဃိန့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီလီၤႉ ထံတၢ်အိၣ်သးလၢပဒဲက၀ီၤအပူၤဒုဃံး၀ဲဒိၣ်မးလီၤႉ တၢ်တၤတၢ်လၢပဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲာ်ခဲခဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢထံတခါအံၤပဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲာ်အီၤဒိၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤအပူၤအံၤက၀ီၤဒိၣ်အိၣ်၀ဲသၢဘ့ၣ်ႇ က၀ီၤဒိၣ်တဘ့ၣ်စုာ်စုာ်အပူၤက၀ီၤဒ့အိၣ် ၀ဲဒၣ်(၅)ဘ့ၣ်ဒီးခီဖျိတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်အဃိထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤဒီတဘ့ၣ်လၢၤဃၣ်ဃၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲဒီးထံကၤနိကၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒ်အံၤအဖီခိၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤဒဲက၀ီၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဘှါဆှဲစိာ်ခီတီဆှၢန့ၢ်၀ဲဒၣ်ဒီးသိလ့ၣ်တဆီလၢဒဲက၀ီၤအချၢအဂ့ၢ်သရၣ်မုၣ်သလ့ၤဖီစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်မ့ၢ်လၢမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်အိၣ်သးတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိထါမဟ့ၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်ဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲၦၤဒဲက၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢကပလီၢ်သးလၢမ့ၣ်အူဖါဆါတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအသိး(NGO)တၢ်ရၢကရိဟ့ၣ်၀ဲတၢ်မၤလိမၤဒိးႇ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ် တဖၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ကဒီသဒၢသးလၢမ့ၣ်အူဖါဆါအဂီၢ်တၢ်တ့ပလီၤဃာ်၀ဲမဲးဘိၣ်ထံဘိၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိစးထီၣ်ဖဲပူၤကွံာ်လါမးရှး ဘူးကလၢၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ်မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤက၀ီၤဒိၣ်(Zone-A)ဒီး(Zone=B)အပူၤက၀ီၤဒ့သ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးထံလီၤတူာ်လီၤကၤအဂ့ၢ်မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၁သီႇ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ကီၢ်သူလ့ၤကူၣ်သ့ႇဆူၣ်ချ့ႇစံာ်ၦဲၤသူၣ်ဖျးဒီးၦၤမၤတၢ်ဖိကရၢအကလုာ်ကလုာ်ကထိၣ်ဃူထိၣ်ဖိးသးဒီးဆၢထၢၣ်ဒီတဒၢတြီဆၢသကိးသုးမီၤစိရိၤႇဒီးမီၤစိရိၤၦၤဒိၣ်ကျိၣ်ဒိၣ်စ့လၢအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲသုးမီၤစိရိၤလၢကန့ၢ်စိန့ၢ်ကမီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤၦၤမၤတၢ်ဖိကရၢစၢဖှိၣ်(Felicitation Of Trade Unions KawthooLei-FTUK)ဆီၣ်တခူစံး၀ဲလၢအလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤႇဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၁)သီႇလၢအလီၤဘၣ်၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်သူလ့ၤၦၤမၤတၢ်ဖိကရၢစၢဖှိၣ်အလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤစံး၀ဲလၢ“မီၤစိရိၤၦၤဒိၣ်ကျိၣ်ဒိၣ်စ့လၢအဖီၣ်ပျံၤႇဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲသုးမီၤစိရိၤလၢတၢ်လီၢ်ခံတဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲတၢ်နိးတၢ်ဘျးလၢႇထံကီၢ်အတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်ဒီးႇမ့ၢ်၀ဲသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်အဒုၣ်အဒါအသိးႇမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲၦၤမၤတၢ်ဖိႇထံဖိကီၢ်ဖိဃုာ်ဒီးထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်အဒုၣ်အဒါအဃိႇလၢ ပတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အဂီၢ်ပကဘၣ်ဂဲၤလိာ်ႇဂဲၤဆၢထၢၣ်ဒီတဒၢတြီဆၢသကိးလၢကျဲအကလုာ်ကလုာ်အဂ့ၢ်’’ပာ်ဖျါ၀ဲလၢအလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇကီၢ်သူလ့ၤကူၣ်သ့ႇဆူၣ်ချ့ႇစံာ်ၦဲၤသူၣ်ဖျးၦၤမၤတၢ်ဖိကရၢဒီးၦၤမၤတၢ်ဖိကရၢကရိလၢကအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ကဒီး၀ဲလၢကီၢ်သူလ့ၤအပူၤတဖၣ်ႇကဘၣ်သ့ၣ်နီၣ်မၤလၤကပီၤ၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤအံၤအသိးန့ၣ်ႇကဘၣ်ပၣ်ဃုာ်ဂဲၤလိာ်သကိး၀ဲလၢၦၤမၤတၢ်ဖိဒီးထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးမီၤစိရိၤသနူလၢအမၢဆူၣ်မၢစိးအီၣ်တူာ်အီၣ်ကလီၤ၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်လၢကျဲကလုာ်ကလုာ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
တကးဒံးဘၣ်ႇသဲစးလၢသုးမီၤစိရိၤဒီးမီၤစိရိၤတဖၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲကွဲးထုးထီၣ်၀ဲဒီးကိး၀ဲလၢသဲးစးတၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲသဲးစးအယီၤအဘျၣ်ႇလၢအမၤလီၤမၢ်ကွံာ်၀ဲၦၤထူလံၤဖိတဖၣ်အတၢ်န့ၢ်ပၢဘၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်အဃိကူၣ်သ့ဆူၣ်ချ့ဒီးၦၤမၤတၢ်ဖိလၢတူၢ်ဘၣ်၀ဲမီၤစိရိၤသနူတဖၣ်ဘၣ်အိၣ်မူ၀ဲလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမံၤအပူၤအဂ့ၢ်လံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီႇသုးကီၣ်ကးကိး၀ဲလၢသဲးစးဒီးႇစံး၀ဲလၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်သူၣ်စၢ်သးဘီၣ်တဖၣ်ကဘၣ်ကဲ၀ဲသုးအသဲးစးအံၤန့ၣ်ႇမ့ၢ်၀ဲတၢ်မၢဆူၣ်မၢစိးတမံၤလၢအယီၢ်တံၢ်မၤသဘှံးကွံာ်၀ဲၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူဒီးခါဆူညါထံကီၢ်ၦၤလုၢ်ဒိၣ်ၦ့ၤဒိၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူကီၢ်သူလ့ၤၦၤမၤတၢ်ဖိကရၢစၢဖှိၣ်စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤအံၤႇမ့ၢ်၀ဲမုၢ်နံၤတနံၤလၢၦၤမၤတၢ်ဖိခဲလၢာ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်မၤလၤကပီၤ၀ဲၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အတၢ်ဂဲၤလိာ်ႇအတၢ်တူၢ်ဆါခီၣ်ဆါသးႇတၢ်ဟ့ၣ်လီၤနီၢ်ခိနီၢ်သးဂံၢ်ဘါသွံၣ်ထံႇလၢတၢ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်၀ဲလၢၦၤဒိၣ်ကျိၣ်ဒိၣ်စ့တဖၣ်အတၢ်မၢဆူၣ်မၢစိးႇတၢ်အီၣ်တူာ်အီၣ်ကလီၤအကလုာ်ကလုာ်အစုပူၤန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးႇဟီၣ်ခိၣ်ဒီၣ်ဖျၢၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤအံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲတၢ်သ့ၣ်နီၣ်မၤလၤကပီၤက့ၤၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အတၢ်ဂဲၤလိာ်ႇတၢ်ဃူတၢ်ဖိးလၢအဟဲစိာ်၀ဲတၢ်မၤနၢၤလၢၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကိးဂၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်လံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမ့ၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၈ သီ လၢတနံၤဃီတၢ်ဆၢ်ကတီၢ်တကတီၢ်ဃီအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီ ဟးဂီၤ ၀ဲဒၣ် ၆ ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၈ သီ ဟါခီ ၉း၄၅ တၢ်ဆၢကတီၢ်တကတီၢ်ဃီအပူၤန့ၣ် သုးကီၣ်ကးအမျိာ်သုး(၃၁၀)လၢအိၣ် ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် သ့ၤစ့ၤယၣ်အံၤတဖၣ် ခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်(၂)ဖျၢၣ်ဒီး ပယီၤသုးလၢပကိကီၢ်ခီ ၀ီကီၢ်ဆၣ်မုၢ်ထီၣ် ကွ့ၣ်ကၠံသီခါဖၠၣ်လီၢ်ခံပျီပူၤအံၤတဖၣ်ခးလီၤစိ၀ဲကျိဖးဒိၣ်(၅)ဖျၢၣ်ဆူကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢ (ခယွဲသ၀ီ) ထ့တဲက၀ီၤဒ့ပူၤက၀ီၤဒ့ချၢအဃိ ဟံၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် နဲၣ်ရွဲၣ် ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဒုၣ်ဒါအမျိာ်သုး(၃၁၀)န့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်...