လါမးရှး ၂၀ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)အပူၤ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ (၃)နံၣ်ဘျဲၣ် အတီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲပယီၤသုးကလၢၤ(၂၄)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (ခဲၤဖ့)သီသံၣ်ခိၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမးရှး ၁၇ သီ အနံၤ န့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်(၂၀၂၁)သုဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ် သုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤလၢအိၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် (သုးက့ ၅) ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ် ခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ထီၣ်ခးႇသူ၀ဲဒၣ်ဒြိဒီးဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီ ကျဲလၢကျဲအကပၤ ကပၤအဃိ သုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤဘၣ်လီၤကွံာ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ထီၣ်န့ၢ်သုးကီၣ်ကးအသုးအဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်(သုးက့ ၅) ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲ လၢ“၂၀၂၁ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံတကတီၢ်ဃီစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)ထီၣ်အံၤန့ၣ် ပယီၤသုးထုး ကွံာ်၀ဲသုးကလၢၤႉအပူၤကွံာ်တၢ်မ့ထီၣ်ဒုးအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆှၢထီၣ်၀ဲဒၣ်အၦၤဂံၢ်ဘါအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်စးထီၣ်ဖဲ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိတၢ်ဒုးအမဲာ်သၣ်အတကွီၢ်လဲၢ်ထီၣ်အဃိဆှၢအါထီၣ်အၦၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉ လၢအတၢ်ထုးကဒါက့ၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢအဂံၢ်အဘါလီၤစှၤႇတၢ်လဲၤခးအီၤဒီးဒြိႇစနဲးဖၢးအါထီၣ် အဃိ အၦၤလီၤစှၤအဖီခိၣ်က့ၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤသးတပူၤဃီမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါမးရှး ၂၀သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်(၇)ဒူၣ်လၢအဆဲးလီၤဃာ်၀ဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးအလံာ်ဃံးဃာ်(NCA)သ့ၣ်တဖၣ်ကရၢကရိထီၣ်၀ဲ ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤ(၇)ဒူၣ်သိၣ်မှံၤ (7 EAO Alliance) ၀ံၤကမၤတၢ်လၢ တၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ဖဲၣ်ဒၢၣ်ရၢၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်အဂီၢ်ဒီးကသူၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢ အပၣ်ဃုာ်ဒီးကရူၢ်ကရၢခဲာ်လၢာ်တၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲကိးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအဂ့ၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလါမရှး(၁၈)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ပတုာ်တၢ်ခး(၇)ဒူၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီ၀ဲန့ၣ် န့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်၊၀့ၢ်ကံၢ်မဲ ဖဲအပူၤကွံာ် လါမးရှး(၁၇)ဒီး(၁၈)လၢ၂သီအတီၢ်ပူၤဒီး ကရၢကရိထီၣ်၀ဲ ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤ(၇)ဒူၣ်သိၣ်မှံၤ၀ံၤပာ်လီၤ၀ဲဒၣ်အတၢ်ပညိၣ်တိာ်ပာ်သၢထံၣ်လၢအမ့ၢ် ကသူၣ်ထီၣ်၀ဲဖဲၣ်ဒၢၣ်ရၢၣ်ကီၢ်ဆၢဖှိၣ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်တုၤသိးထဲသိးႇနီၢ်ကစၢ်တၢ်ပၢလီၤသးလၢၦဲၤဒီးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢအတူၢ်ယံာ်ခိးကျၢၤအဂ့ၢ်ႇကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤ(၇)ဒူၣ်တၢ်ထံာ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်တဆီ တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဆၢကဖျါထီၣ်အဂီၢ် ကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မၤလၢတၢ်ထုးဖျါထီၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဆီတလဲကလဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ် ကထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးကရူၢ်ကရၢလၢအဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးတဖၣ်ခဲအံၤခဲအံၤဒီးပာ်လီၤ၀ဲအဖီတၢၣ်လၢအမ့ၢ် ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဆီတလဲလၢၦဲၤကလဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်ႇကမၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးကရူၢ်ကရၢလၢအဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဆၢတဲာ်ႇလၢတၢ်ကဘှါရှဲတကီၢ်ခါတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဂီၢ် ၦၤလၢအဲၣ်ဒိးဘှါရှဲလၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကပာ်ဖျါထီၣ်န့ၢ်၀ဲအတၢ်ပာ်သးဒီးကဃုန့ၢ်၀ဲကျဲဃုာ်ဒီးတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်အဂ့ၢ်၀ီသ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်လၢအလံာ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤကီၢ်ပယီၤတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ဒီးလၢကမၤဖျါထီၣ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ပညိၣ်ဖီတၢၣ်အမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်အဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အ၀ဲဘၣ်ဆၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤ၀ဲလၢအဂ့ၤကတၢၢ်လီၤအဂ့ၢ်(7 EAO Alliance)အၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤကၠီၤညိၣ် စံးဘၣ်၀ဲဒၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤလၢထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်တၢ်တဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါႇတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အသကွီၢ်လဲၢ်ထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉဒ်သိးတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်ကဖျါထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ(7 EAO Alliance)အပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲကမံးတံာ်ႇနဲၣ်ရွဲၣ်ကရူၢ်ႇတၢ်မၤကမံးတံာ်တခါဘၣ်တခါဃုာ်ဒီးထံဂုာ်ကီၢ်ဂၤႇထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဒီးသုးဂ့ၢ်၀ီတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအိၣ်ခဲလၢာ်ဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်လၢတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤပာ်လီၤအီၤဒံးလီၤႉလၢတၢ်ကမၤဖျါထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်ကန့ၢ်အဂီၢ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢပကဘၣ်ကျဲးစၢမၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမံၤအကျါအဖီဃိၣ်ပကဘၣ်အိၣ်ခိးကွၢ်ဒံးအဂ့ၢ်”စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(7 EAO Alliance)လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ တၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရူၢ်(PPST)ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံာ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံကရူၢ်တဖုဒီးတဖုတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ် ကရၢကရိထီၣ်က့ၤ၀ဲ(7 EAO Alliance)ဒီးလၢ(7 EAO Alliance...
လါမးရှး ၂၀သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ပယီၤသုးလၢအဃ့ၢ်နုာ်လီၤဆူကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ အူးဖၣ်ကီၢ်ဆၣ်ႇ ပၢချၢသ့ၣ်တဖၣ် တနံၤအံၤန့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဆှၢက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢ၀့ၢ်မဲၢ်ဆီးတဆီဆူကီၢ်ပယီၤတကပၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပၢချၢသ၀ီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပၢချၢသ၀ီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲဒၣ်လၢ“ပယီၤသုးခဲလၢာ်န့ၣ် (၄၈)ဂၤ မဟါတနံၤန့ၣ်တၢ်ပာ်မံအ၀ဲသ့ၣ်ဖဲနိၣ်ဖိကၠီၣ်တဲၣ်သုးတၢ်လီၢ်တတီၤဒီးတနံၤအံၤန့ၣ်တၢ်ကဆှၢက့ၤအ၀ဲလၢ၀့ၢ်မဲၢ်ဆီးတဆီဆူကီၢ်ပယီၤန့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်၀ဲဒၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ မ့မ့ၢ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးအၦၤကျိ(၄၈)ခိၣ်တခီ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်တကပၤဟဲဟံးန့ၢ်ကွံာ်၀ဲခဲလၢာ်လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ၀ဲန့ၣ်တဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိလၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်နုာ်လီၤဟံးန့ၢ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအၦၤကျိလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤဒ်န့ၣ်အဃိ ကီၠၣ်တဲၣ်သုးအဒုးယာ်ခိၣ်လၢ၀့ၢ်မဲၢ်ဆီး စံး၀ဲဒၣ်လၢတကပၤဒီးတကပၤတပာ်ကဲလိာ်သးဘၣ်အဃိ ပၢချၢတၢ်စိာ်ခီနွဲၣ်သ့ၣ်ကျဲဃုာ်ဒီးကျဲခီကီၢ်ဆၢခဲလၢာ်တၢ်ပ့းကွံာ်အီၤခဲလၢာ်လံအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုး(၄၈)ဂၤမ့ၢ်၀ဲ ပယီၤသုးလၢမဲၢ်သရီထၣ်သုးကလၢၤဒီးခီဖျိသုးကလၢၤ၀ဲန့ၣ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးပာ်ဖှိၣ်တြီတံာ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အီၣ်ကျဲဒီးလဲၤခးအ၀ဲသ့ၣ်ခဲအံၤခဲအံၤအဃိဖဲမဟါ၁၉သီအနံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်လၢအသုးကလၢၤဒီးဖဲတုၤဖဲပၢချၢကီၢ်ဆၢအခါတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်နုာ်ဃ့ၢ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီ တကီၢ်ခါခဲအံၤမဲၢ်သရီထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ရှဲလဲကွံာ်၀ဲန့ၢ်လံဒီးဖဲန့ၣ်အခါတၢ်ထံၣ်န့ၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲပယီၤအစိၣ်(၅)ဂၤအမဲာ်ညါတၢ်မၤန့ၢ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီးကျိချံၦာ်သၣ်တနီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်မဲာ်ညါဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမးရှး ၁၉ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤတုၤဃီၤလၢတၢ်ကိၢ်ခါလံဒီးခီဖျိတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အဃိကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤပူၤ သ့ၣ်တဖၣ်ကပလီၢ်သးလၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲပူၤကွံာ်လါမးရှး(၁၇)သီ ဟါခီ(၉)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ် မ့ၣ်အူအူအီၣ်ဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ် ကဲထီၣ်သးလၢမဲၢ်ရၤမိၢ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ က၀ီၤဒ့(၄)အပူၤဒီး လၢတၢ်န့ၣ်အဃိၦၤဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်ကပလီၢ်သးလၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတကပၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်ရၤမိၢ်ဒဲက၀ီၤခိၣ် စီၤထ့အ့ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ကဲထီၣ်အသးတလီၢ်လီၢ်လၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ်လီၤဆီဒၣ်တၢ်ကပလီၢ်သးလၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါမီၤနီၤႉ အိၣ်လၢဟံၣ်လၢဃီန့ၣ်ကွၢ်ထွဲမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါဂ့ၤဂ့ၤႉ ပမ့ၢ်ကွၢ်န့ၣ်တၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အဃိမ့ၣ်အူအူထီၣ်ကဲၤထီၣ်၀ဲသ့လၢကျဲအါဘိမီၤနီၤႉ အဃိသးန့ၣ်ဘၣ်ပလီၢ်သးကိးဂၤဒဲး” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲမ့ၣ်အူအီၣ်ၦၤဟံၣ်ကဲထီၣ်သးလၢမဲၢ်ရၤမိၢ်ဒဲက၀ီၤပူၤအခါန့ၣ်ဟံၣ်ကစၢ်တအိၣ်နီၤတဂၤဘၣ်ဒီး ဟံၣ်အူထီၣ်ကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤခီန့ၣ်တၢ်တသ့ၣ်ညါအီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒံးဘၣ်ႇ တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါအီၤအဖၢမုၢ်လီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤဟံၣ်လၢအအူအီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်က့ၤအီၤအဂီၢ် (TBC)တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢ ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်ရၤမိၢ် ဒဲက၀ီၤခိၣ် စီၤထ့အ့ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ...
လါမးရှး ၁၉သီႇ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ႇကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ပၢချၢသ၀ီထံကျိ၀ၢ် ပၢချၢသ၀ီလီၢ်လံၤဟီၣ်က၀ီၤ ဖဲတနံၤအံၤမုၢ်ထူၣ် ၁၁နၣ်ရံၣ်အမံး၄၀ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၣ်ဒိၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤအဃိပယီၤသုးအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်ဟဲဃ့ၢ်နုာ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤဒီးကၠီၣ်တဲၣ်သုးဖီၣ်ဃာ်အ၀ဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ မဲၢ်သရီထၣ်သုးကလၢၤႇၦၤနီၢ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၆၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးခီဖျိလီၢ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးဒိၣ်လဲၤခးအ၀ဲသ့ၣ်ခဲအံၤခဲအံၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်သုးထီၣ်သးဆူ ကီၢ်ဆၢကယီကယီဒီး တုၤဖဲပၢချၢသ၀ီလီၢ်လံၤဒီးတၢ်တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်အမံးနံး(၄၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးပယီၤသုးအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်နုာ်လီၤဃ့ၢ်ဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤဒီးအဂၤ အဂၤ(၁၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤမၢ်၀ဲဒၣ်အဖၢမုၢ်အဂ့ၢ် ပၢချၢလီၢ်က၀ီၤဖိစံး၀ဲဒၣ်အသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးလၢဟဲဃ့ၢ်နုာ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်တထံၣ်ဟဲစိာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်စုက၀ဲၤဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်တခီဟဲစိာ်၀ဲထဲထၢၣ်ဒီးတၢ်ဘိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤဒီးတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဒ်အံၤအဃိအပူၤကွံာ်လ့လီၤဆီကီၢ်ဆၢ-တဲၤလၢတၢ်အိးထီၣ်လၢတၢ်စိာ်ခီနွဲၣ်သ့ၣ်တံၢ်ဒီးကျဲလၢခီကီၢ်ဆၢဖဲပၢချၢခဲလၢာ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပ့းဃာ်ကွံာ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တနံၤအံၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်အလီၢ်န့ၣ်အိၣ်ယံၤဒီး(ယ့ၤတယီၣ်)ပယီၤသုးကလၢၤ တၢ်မ့ၢ်လဲၤလၢခီၣ်န့ၣ်ကဘၣ်ဖဲ(၁၅)မံးနံးလီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိး (ယ့ၤတယီၣ်)ပယီၤသုးကလၢၤအပူၤကွံာ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်အတီၢ်ပူၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ဒုးန့ၢ်တ့ၢ်၀ဲန့ၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးဟဲက့ၤနုာ်လီၤအိၣ်က့ၤကအိၣ်အဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပၢချၢၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမးရှး ၁၉သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ႇကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤအပူၤကွံာ်လါမးရှး(၁၅)သီအနံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်သုးကီၣ်ကးအဒုးယာ်သုးကလၢၤ၀ံၤအလီၢ်ခံၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟ့ၣ်ခွဲးလၢလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ကက့ၤအိၣ်ဆိးက့ၤလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလံဘၣ်ဆၣ်ကဘီယူၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်က့ၤဆူဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤႇၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟ့ၣ်ခွဲးလၢကမျၢၢ်တဖၣ်ကက့ၤအိၣ်ဆိးႇက့ၤမၤပျီတၢ်လံဘၣ်ဆၣ်ႇခီဖျိသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲအဃိလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်က့ၤကွၢ်ထွဲအဟံၣ်တစိၢ်တလီၢ်၀ံၤဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲဒီးက့ၤအိၣ်၀ဲတဘူၣ်နီတဂၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤဒုႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒုတဲ၀ဲမ့ၢ်က့ၤအိၣ်ဘၣ်သးဒုက့ၤအိၣ်သ့လံႇပယီၤနါက့တအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်က့ၤအိၣ်သ့လံတဲ၀ဲႇက့ၤမၤတၢ်ကဆှဲကဆှီသ့လံႇတၢ်မ့ၢ်ခီဒုၦၤတဲ၀ံၤတနံၤဃီဃီဖဲလါမးရှး(၁၆)သီအနံၤန့ၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲကၠီၣ်ထၣ်ကဘီယူၤလဲၤကွံာ်လီၤတၢ်ၦၤကၠဲးဒိဖိသံခံဂၤ၀ံၤၦၤထံၣ်အဒိအတဲာ်ဖဲန့ၣ်ဘျီအဃိန့ၣ်ၦၤက့ၤအိၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်ႇအခဲအံၤၦၤက့ၤကွၢ်ၦၤဟံၣ်တစိၢ်တလီၢ်၀ံၤဘျီၦၤဟးထီၣ်ကဒါလီၤႉကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤၦၤတက့ၤအိၣ်နီတဂၤဒံးဘၣ်ႇမ့မ့ၢ်လၢမဲၢ်တီဒီးပူယ့ခီဒုၦၤက့ၤအိၣ်တနီၤလံႇတၢ်မ့ၢ်ခီဒုၦၤက့ၤအိၣ်တလၢာ်ဒံးဘၣ်မီၤႉၦၤကၠဲးဒိဂ့ၤႇမဲၢ်တီဂ့ၤႇပိယ့ဂ့ၤႇၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်လီၢ်အပူၤပယီၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်သနာ်က့ပျံၤကဘီယူၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤအိၣ်၀ဲတဘူၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိသုးကီၣ်ကးဟဲခးလီၤတၢ်လၢကၠီၣ်ထၣ်သ၀ီပူၤဒီးကဘီယူၤအဃိကၠဲးဒိလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဖဲကၠီၣ်ထၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုကဒီး၀ဲအသးဆူတၢ်လီၢ်လၢအဂၤတတီၤအမဲာ်ညါကၠီၣ်ထၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီကၠီၣ်ထၣ်လီီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အံၤဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဆူခိၣ်ဃၢၤသ၀ီဖဲအဘူးဒ်အမ့ၢ်မဲၤကတံာ်ႇကၠီၣ်ခံႇထီးတနီၤခံအိၣ်၀ဲအသိးမ့မ့ၢ်လၢပၢချၢတကပၤတခီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကးတံာ်ဃာ်ကျဲတစိၢ်တလီၢ်အဃိလဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲတသ့ဘၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဂၤလီၢ်လီၢ်စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးကၠဲးဒိ၀့ၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အံၤဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲစးထီၣ်လၢအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤအခါလံၤလံၤဒီးတုၤလၢခဲအံၤဘၣ်ဃ့ၢ်၀ဲ(၂)လါဘျဲၣ်လံဘၣ်ဆၣ်တက့ၤအိၣ်ဘၣ်၀ဲလၢအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒံးဘၣ်တုၤလၢခဲအံၤအဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမးရှး ၁၉ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိသုးကီၣ်ကး အတၢ်မၤကမၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်အကလုာ်ကလုာ်အဃိ(၂)လါဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ၦၤကမျၢၢ်သံ၀ဲ(၁၃)ဂၤဒီး ဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ် (၄၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကမံးတံာ်ကရူၢ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမးရှး ၁၆ သီ အနံၤ န့ၣ်လီၤႉ
တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)စးထီၣ်လါယနူၤအါရံၤ ၁ သီ တုၤလၢလါမးရှး ၁၅ သီ လၢခံလါဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤ ကျိဖးဒိၣ်ႇကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ႇခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤဒြိအဃိ လီၢ်က၀ီၤၦၤကမျၢၢ်ဘၣ်သံႇ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဒၣ်ဒ်အံၤလီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကမံးတံာ်ကရူၢ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤန့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤ၀ါမုၢ် စံး၀ဲလၢ“ပမ့က့ၤကွၢ်က့ၤလၢ...
လါမးရှး(၁၈)သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ဒ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ဘျၢသဲစးအိၣ်၀ဲလၢ-တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢၦၤကိးဂၤအဂီၢ်(Education For All)အ
သိးန့ၣ်ႇဒ်သိးကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်လၢကၠီၣ်တဲာ်လံာ်အုၣ်သးတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါဒီးတၢ်ဂီၤတအိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်ကဖၣ်ကမၤလိဘၣ်တၢ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်ကၠိပူၤအဂီၢ်The Basic Education Commission
(OBEC)ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်နဲၣ်လီၤဒီး Ministry of education(MOE)ကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ကိတိာ်၀ဲၤကျိၤခိၣ်နၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆီၣ်တခူဒုးသ့ၣ်ညါ၀ဲကၠိကူၣ်သ့ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်လၢကတူၢ်လိာ်၀ဲကီၢ်ပယီၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၂၃)သီအနံၤအခါန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ခိၣ်နၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလံာ်ဆီၣ်တခူထီၣ်အံၤအဖီခိၣ်မ့ၢ်တၢ်ကဲဘျူးလၢခီကီၢ်ဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိမိၢ်ပၢ်လၢအမ့ဟဲကတိၤသကိးတၢ်လၢအဖိအဂီၢ်တဖၣ်မ့အိၣ်န့ၣ်ကရုၢ်ကျဲးစၢးကျဲၤန့ၢ်၀ဲအဂ့ၤကတၢၢ်အဂ့ၢ်ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ကူၣ်သ့ကမံတံာ် (BMWEC Burmese Migrant Worker Education Committee) ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤသရၣ်မုၣ်နီၢ်ဆၣ်အဲၣ်စ့ဖိစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်တခါအံၤခီဒုတမ့ၢ်တၢ်ခဲခဲအံၤဘၣ်မီၤနီၤလၢအပူၤကွံာ်နါက့အိၣ်မီၤနီၤႉခီဖျိလၢ(ဖီလစံၣ်)အဖီခိၣ်ဒီးတၢ်ဆီတလဲအိၣ်ထီၣ်၀ံၤအခဲအံၤက့ၤတူၢ်လိာ်က့ၤ၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်ခီန့ၣ်အ(ဖီလစံၣ်)အိၣ်လၢ( Education for all)အဃိသတးန့ၣ်ဒၢးလၢဖိသၣ်အတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်ခီဒုအတူၢ်လိာ်၀ဲလီၤမီၤနီၤႉအတၢ်ကဲဘျူးဒုအိၣ်၀ဲဖိသၣ်မၤလိဘၣ်တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤဖိသၣ်မၤလိဘၣ်တၢ်ဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အကျိၤအကျဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အလံာ်ညိၣ်ဒိၣ်သိၣ်ဧီၤဒၢးမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤမီၤႉလၢအပူၤကွံာ်ခီဒုန့ၣ်ကၠိဖိလၢတၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဖိသၣ်လၢတၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်ခီန့ၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးမၤန့ၢ်၀ဲဒၣ်ကၠိဖိကးမီၤနီၤႉခဲခဲအံၤခီဒုဘၣ်ဃးဒီးတၢ်တခါန့ၣ်ဒုတတဲၦၤတၢ်နီတမံၤဘၣ်အဃိပတသ့ၣ်ညါတၢ်နီတမံၤဒံးဘၣ်ယဆိမိၣ်ခီဒုကၠိလၢအထီၣ်၀ဲန့ၣ်ဒုအကၠိဖိကးဒုကမၤန့ၢ်၀ဲလီၤမီၤနီၤႉဖိသၣ်ခီတၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဃိန့ၣ်ဒၢးမိပါအမံၤဖိသၣ်အမံၤသးနံၣ်လါမုၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့အိၣ်န့ၣ်လၢခီကီၢ်ကၠိဖိတဖၣ်အဂီၢ်ခီန့ၣ်ပ(BMWEC)ပမၤစၢၤအိၣ်မီၤမိပါမ့ဟဲဆဲးကျိးဒီးၦၤဒၢးဒ်ညီနုၢ်ပမၤအသိးန့ၣ်လၢပဖီခိၣ်(MECC)အိၣ်ဒံး၀ဲအဃိပတဲအိၣ်သကိးတၢ်ဒီးအီၤ၀ံၤပမၤဒ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲၤၦၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်စံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကူၣ်သ့ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အတၢ်နဲၣ်လီၤအသိးန့ၣ်ကီၢ်ကီၠၣ်တဲၣ်ကၠိတဖၣ်အံၤကတူၢ်လိာ်ကီၢ်ပယီၤဖိသၣ်လၢလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိကီၢ်ပယီၤဖိသၣ်တဖၣ်အံၤအါ၀ဲအဃိကၠိတဖျၢၣ်ဒီးတဖျၢၣ်အတီၤဒၢးတၢ်လီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီမ့ၢ်အိၣ်န့ၣ်ကၠိတနီၤတမ့ၢ်တူၢ်လိာ်၀ဲကီၢ်ပယီၤဖိသၣ်တသ့ဘၣ်အဂ့ၢ်အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီဒ်သိးအဖိကထီၣ်ဘၣ်ကၠိအဂီၢ်လဲၤတၢၣ်ပီၣ်သကိး၀ဲတၢ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ကၠိသရၣ်မုၣ်၀ံၤလဲၤကျိးထံ၀ဲဖိသၣ်အလံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်လၢတၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးအး၀ဲအဖိကၠိန့ၣ်လံအဂ့ၢ်ခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိလၢအလဲၤအးတ့ၢ်အဖိကၠိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ခဲခဲအံၤၦၤဟဲနုာ်လီၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအါမးႇပဘၣ်ပာ်ပဖိကၠိဖဲလဲၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႇကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤကီၢ်ပယီၤကၠိနါအါတက့ၢ်လၢအၦဲၤလံမီၤႉအဃိန့ၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တခါအံၤဒုဖးဂ့ၤညါႇနါက့ဒ်ကူၣ်သ့ခိၣ်နၢ်တၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်နဖိကထီၣ်ဘၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကၠိအဂီၢ်န့ၣ်ဒုကလဲၤဘၣ်ဃး၀ဲဒီးကၠိခိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်နမ့တသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးသရၣ်မုၣ်ဘၣ်ဒုတၢ်ဂ့ၢ်ကီကအိၣ်တစဲးမီၤႉမ့မ့ၢ်ယဖိန့ၣ်ယလဲၤအးကၠိ၀ံၤလံယလဲၤအးဒီးကီၢ်ပယီၤအလံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤႉကီၢ်ပယီၤလံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်န့ၣ်ယဘၣ်လဲၤကျိးထံအီၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်မူၤမူၤနီၢ်နီၢ်ကဘၣ်အိၣ်ဒီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအစုမုၢ်ကျၢၤမးအးန့ၢ်မီၤနီၤႉ၀ံၤဒီးယဘၣ်တၢၢ်ပီၣ်ဒီးသရၣ်မုၣ်၀ံၤလၢအဂၤ၀ံၤမးသရၣ်မုၣ်တဲယၤလၢကတဲသကိးတၢ်ဒီးကၠိခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်မီၤနီၤႉအဂၤတမံၤကၠိလၢနကလဲၤအးနဖိန့ၣ်ဖိသၣ်မ့တၦဲၤဒံးဘၣ်ဒီးအသးနံၣ်မ့တဒိၣ်ထီၣ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်အးကၠိန့ၣ်၀ဲအဂ့ၢ်”စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးမဲၢ်ရမး၀့ၢ်ပဒိၣ်ကၠိတဖၣ်အပူၤခီဖျိကၠိတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢၤစ့ၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိကီၢ်ပယီၤဖိသၣ်လၢတၢ်အုၣ်သးလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်လဲၤထီၣ်၀ဲကၠိအိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်ကညီသရၣ်မုၣ်လၢအသိၣ်လိတၢ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်ကၠိပူၤတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲမဲၢ်ရမး၀့ၢ်ပူၤအံၤဒုမ့မ့ၢ်လၢပဒိၣ်ကၠိန့ၣ်အတူၢ်လိာ်၀ဲၦၤကီၢ်ပယီၤဖိဒံဖိသၣ်လၢတၢ်အုၣ်သးတအိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်မီၤဒီးဖိသၣ်လၢအလဲၤထီၣ်၀ဲပဒိၣ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ခီဒုတဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲကၠိလဲဘၣ်မီၤႉဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢယသိၣ်လိတၢ်တဖျၢၣ်အံၤဒုခီဖျိကဲ၀ဲ(private)ကၠိအဃိန့ၣ်အၦ့ၤဒိၣ်၀ဲအဖီခိၣ်ယတထံၣ်ၦၤကီၢ်ပယီၤဖိဟဲထီၣ်တအိၣ်နီတဂၤဒံးဘၣ်ဒီးဖိသၣ်လၢအဟဲထီၣ်တဖၣ်ခီန့ၣ်အတၢ်ဂီၤအိၣ်ကိးဂၤလီၤမီၤႉ” အဂ့ၢ်စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
...
လါမးရှး ၁၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် သုးက့(၃) မူကီၢ်ဆၣ်အပူၤ တကီၢ်ခါခဲအံၤ ကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အကျါတနီၤန့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
မူကီၢ်ဆၣ်(၂၀၂၄)လါမးရှးတလါအတီၢ်ပူၤခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီႇ ဟဲတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၢ်ပိၢ်ႇ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီး ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ ဟံၣ်ခိၣ်(၃၁၃၅)ဖျၢၣ် ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်(၁၈၄၂၂)ဂၤ ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် မူကီၢ်ဆၣ် ဂ့ၢ်၀ီအူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံာ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤ တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအကျါတနီၤန့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါအဂ့ၢ်န့ၣ် မူကီၢ်ဆၣ် ဂ့ၢ်၀ီအူတၢ်တိစၢၤမစၢၤကရူၢ်ဖိ(စီၤဆၣ်လၢၦဲၤ)စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ခီဖျိလၢဘၣ်ဆံၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အဃိဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလီၤလၢတၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇ လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဂ့ၢ်၀ီအူကွၢ်ထွဲအ၀ဲ သ့ၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်လၢၦၤနီၣ်ဂံၢ်အါအဖီခိၣ်တၢ်ကတီၤဆိသးအလၢအၦဲၤခဲလၢာ်တအိၣ်ဘၣ်အဃိဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲလၢကသံၣ်ကသီတကပၤမီၤနီၤႉ အခဲအံၤန့ၣ်အါလၢဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲတၢ်ဟၢဖၢလူမီၤ နီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်ကိၢ်ခါအဆၢတတီၢ်အဃိကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသူၣ်က့သးၦၢ်လၢ အိၣ်ဒီးသွံၣ်ထီၣ်တၢ်ဆါႇ သးတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်ကသီအဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်(စီၤဆၣ်လၢၦဲၤ)စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိသုးကီၣ်ကးအသုးကျိၤနုာ်လီၤလၢဒူသ၀ီပူၤဒီးဒွဲၣ်အူအီၣ်ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီအိၣ်ဒံး အဃိ တုၤလၢခဲအံၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်က့ၤအိၣ်ဆိးလၢဒူသ၀ီပူၤတဘူးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဘၣ်ဃ့ၢ်ယံၤထီၣ်အသးဒီးအဒူသ၀ီကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမးရှး ၁၈သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇ၀ီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ႇနိၣ်ခၠိးနဲၣ်သ၀ီအပူၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်လၢသုးကီၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိဟီၣ်က၀ီၤပူၤသ၀ီ(၇)ဖျၢၣ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအဂၤ(၁၀၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်မၤစၢၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံကမံးတံာ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သ၀ီ(၇)ဖျၢၣ်အပူၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတနီၤစိာ်ဃုာ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢစှၤသီအဂီၢ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်လၢကတီၢ်ယံာ်ကဆဲးအိၣ်ကဒုသးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကသံၣ်ကသီတဖၣ်အသိးၦၤလၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၢၤဒီးဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အါမးအဃိလိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်မၤစၢၤနီၢ်နီၢ်အဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ပူၤကညီၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိကမံးတံာ် (CIDKP)ကမံးတံာ်ခိၣ်စီၤယၤရှ့စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ “အ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်န့ၣ်တနီၤနီၤစိာ်တၢ်တန့ၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉၦၤတနီၤနီၤလၢအအိၣ်ဒီးသိလ့ၣ်စဲးကဲးတဖၣ်န့ၣ်စိာ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢစှၤကိာ်သီအဂီၢ်န့ၢ်ဒံးႉလၢဖိဒံဖိသၣ်ႇမိၢ်ဒၢႇတနီၤနီၤခီအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိသီသီပၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉၦၤလၢလဲၤအိၣ်ကဒုလၢၦၤဟံၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၢ်မံလီၢ်ဒါတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်အသိးတနီၤလၢတၢ်လီၢ်တအိၣ်ဘၣ်အိၣ်တသ့ဘၣ်တဖၣ်ခီန့ၣ်ဘၣ်တ့ထီၣ်အလီၢ်အဃိကလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ခိၣ်ဒုးမီၤနီၤႉၦၤစံၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်ထီၣ်ဒုးပယီၤသုးကလၢၤ(စခန်း)မ့တန့ၢ်ဒံးဘၣ်ဒုကဘၣ်အိၣ်၀ဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ကယံာ်ဒံးအဃိန့ၣ်လၢတၢ်အိၣ်သးတခါအဖီခိၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်ကလိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီတၢ်အီကသံၣ်ကသီလီၤမီၤနီၤႉ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဃုာ်ဒီးဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဃိစိာ်တၢ်အီၣ်န့ၢ်ထဲတဆံးတက့ၢ်ဒီးသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤအသိးအသကိးမိၢ်ဖိဆံးဒီးဖိသၣ်လၢအဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုလၢလ့ပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂ့ၢ်နိၣ်ခၠိးနဲၣ်သ၀ီဖိလၢအလဲၤဃ့ၢ်အိၣ််ကဒုအသးလၢကၠီးဘလူသ၀ီတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤဟးဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသကုာ်စးဒးန့ၣ်လီၤႉဃ့ၢ်ထီၣ်လၢကစၢၢ်ခိၣ်တနီၤႇဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုလၢလ့ပူၤတနီၤႇဖဲကၠီးဘလူသ၀ီကပိာ်ကပၤတၢ်လီၢ်လၢထံအိၣ်အလီၢ်တဖၣ်န့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ဒုအိၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်ယၤန့ၣ်ယဟဲဃ့ၢ်လၢကၠီးဘလူသ၀ီဒီးပဟဲအိၣ်ကဒုဖဲအံၤနါက့ပဘၣ်အိၣ်ကနၣ်ထံတၢ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်မ့ၢ်သီၣ်ဆူၣ်ထီၣ်န့ၣ်ပကတီၤပာ်ပသးလၢပကလဲၤဃ့ၢ်ဆူကၠၢၢ်ခၠီသ၀ီတကပၤန့ၣ်လီၤႉပအိၣ်ဖဲအံၤန့ၣ်ပတူၢ်ဘၣ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဒံးဘၣ်ႉတၢ်ကီတၢ်ခဲခီဒုၦၤလၢဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုလၢလ့ပူၤတဖၣ်အဂီၢ်သနာ်က့ဖးနးညါႉဒ်သိးမိၢ်ဖိဆံးတဖၣ်န့ၣ်ခီဖျိတၢ်ချံၣ်အဃိကဲထီၣ်က့ၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢဖိသၣ်ဆံးတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
၀ီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤသ၀ီ(၇)ဖျၢၣ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးတဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲလ့နီၤႇကွံကဆီစံၣ်ႇခိခီႇပနီကျဲခံႇနိၣ်ခၠိနဲၣ်ႇလိးရှါဒီးအနါကွ့ပါအီၤသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးတဖၣ်အံၤလဲၤဃ့ၢ်၀ဲဆူတၢ်လီၢ်လၢအဘူးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဒ်အမ့ၢ်ကၠီးဘလူႇနိၣ်ဖးထီၣ်ႇနိၣ်ဘၢၣ်လီႇမီထံႇလ့ကရၢဒီးကၠၢၢ်ခၠီသ၀ီတဖၣ်အိၣ်၀ဲအသိးတနီၤန့ၣ်ဟးဃ့ၢ်ပြံပြါ၀ဲဆူကစၢၢ်ခိၣ်လ့ခီၣ်ထံးႇလၢဒဲႇလၢထံခံအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကတီၢ်ဃီသ၀ီ(၇)ဖျၢၣ်ကမျၢၢ်လၢအစံၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်ပာ်ဖှိၣ်အိၣ်၀ဲလၢအဖျၢၣ်(၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢကမျၢၢ်နီၢ်ဂံၢ်တခီအိၣ်၀ဲအဂၤ(၁၀၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး(၁၄)သီအနံၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ထီၣ်ဒုး၀ဲသုးကီၣ်ကးအသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဖဲနိၣ်ခၠိနဲၣ်သ၀ီပူၤတဖျၢၣ်အံၤဒီးတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်လၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤအသိးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အိၣ်၀ဲတပယူာ်ဃီအဃိလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးအိၣ်၀ဲ(၄)သီလံအဂ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ