ခ့ၣ်အဲးစံၣ် – KIC News

လါမ့ၤ ၁၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ဃၢၤ(ကုန်သွယ်ရေးဇုန်)န့ၣ် ပယီၤသုးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဆီလီၤတြဲၤ အိၣ်ခိးထၢစ့ လၢသိလ့ၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢအဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးတၢ်ကဲထီၣ်သးလၢ အနီၢ်ကစၢ်တဖၣ်အံၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်လၢာ်န့ၣ်ပယီၤသုးဒီး(BGF)ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဆီလီၤတြဲၤဒီးထၢ၀ဲစ့လၢသိလ့ၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတဖၣ်အအိၣ်ဒီးဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢသိလ့ၣ်အဒိၣ်အဆံးႇတၢ်ဖိတၢ်လံၤအဖီခိၣ်ဒီးထၢ၀ဲဒၣ်စ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢအတီၣ်ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့မ့ၢ်သိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဟ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်(၂)ကလီၢ်ညါႉမ့တဟ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်ႉဖဲန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်(BGF)သုးတြဲၤန့ၣ် ၂ ခါႇ ပၢၤကီၢ်ဒီးပယီၤသုးတြဲၤန့ၣ် ၂ ခါလီၤႉ စးထီၣ်ဖဲ(ကုန်သွယ်ရေးဇုန်)ခိၣ်ထိးန့ၣ်တြဲၤအိၣ်၀ဲခဲလၢာ်န့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်ညါႉမ့မ့ၢ်သိလ့ၣ်အဆံးတဖၣ်န့ၣ်ကွၢ်၀ဲလၢအတီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဖီခိၣ်ဒီးဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲဒ်န့ၣ်လီၤႉဖဲတၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ံၤသီသီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တထၢစ့တဘျီဃီဒံးဘၣ်ႇလီၢ်ခံမးအ၀ဲသ့ၣ်မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါထၢ၀ဲစ့မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိတၢ်အိၣ်ခိးထၢစ့ဟဲအါထီၣ်ဒ်အံၤအဃိၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢအတီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလီၤစှၤ၀ဲဒီးသိလ့ၣ်လၢအဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤၦၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဃ့သိလ့ၣ်အဘူးအလဲဟဲအါထီၣ်အဃိ ၦၤဒိးသိလ့ၣ်တအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤနီသိလ့ၣ်လၢအဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤၦၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ“ၦၤအိၣ်ခိးထၢစ့အါတလၢဘျီပဘၣ်ဃ့အါထီၣ်တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤအဘူးအလဲစ့ၢ်မီၤနီၤႉအဃိဖဲလီၢ်ခံအံၤၦၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤတအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်ႉၦၤလၢအလဲၤထီၣ်ဘီးကီးတဖၣ်န့ၣ်လဲၤက့ၤ၀ဲဒီးဆဲးကဲးဒ်န့ၣ်လီၤႉအဃိနမ့က့ၤဒွးက့ၤၦၤဒိးသိလ့ၣ်ဖိဟ့ၣ်လီၤသိလ့ၣ်အဘူးအလဲဒီးနဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤၦၤအိၣ်ခိးထၢစ့တဖၣ်အံၤန့ၣ်တကဲးလၢၤဘၣ်ႇနဘၣ်ထုးထီၣ်က့ၤလၢနကစၢ်ထၢၣ်ပူၤအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီအခါ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်-KNLA Cobra သုးကျိၤနုာ်လီၤခး၀ဲ မၠၣ်၀တံၣ်(ကုန်သွယ်ရေးဇုန်)၀ံၤလီၢ်ခံ တၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးဒီးပၢၤကီၢ်တဖၣ်အိၣ်ခိးတၢ်လီၤစှၤ၀ဲဒီး တကီၢ်ခါခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါဆီလီၤတြဲၤအိၣ်ခိးထၢစ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါမ့ၤ ၁၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၃ သီအခါ ပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကွံာ် ကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ကျဲနုာ်လီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကီးတရံး၀့ၢ်ကျဲနုာ်လီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအမၤတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤႇ ၦၤၦ့ၤဆါတၢ်ချံတၢ်သၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒီးၦၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၤလိၤလၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကလုာ်ကလုာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိာ်မုၣ်တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“နကလဲၤကျဲလၢအဂၤခီဒၢးခီဖျိထံကျိန့ၣ်ထံအါထီၣ်အဃိၦၤသိလ့ၣ်ၦၤဆဲးကဲးဟးဂီၤဒီဒူၣ်လံႉ ထံမ့ဟဲအါထီၣ်ကဒီးဒုနလဲၤတသ့နီတစဲးလၢၤဘၣ်ႉမ့ၢ်ကဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်မးတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်ႉမ့ဟဲထီၣ်လၢအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်န့ၣ်ကလဲၤပၠးသးလၢ၀့ၢ်ပူၤအဂီၢ်တညီလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီးတရံး–မၠၣ်၀တံၣ်အ့ရှါကျဲ ကီးနွဲၣ်သ၀ီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး အိၣ်ခိးသမံသမိးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢပယီၤသုးသမံသမိးအီၤတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ပယီၤသုးအိၣ်ဖဲကီးနွဲၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးသမံသမိးတၢ်ဟဲအါထီၣ်ႉသံကွၢ်၀ဲမ့ၢ်သုထံၣ်ကီၢ်သူလ့ၤအၦၤစ့ၢ်ဧါႇအအိၣ်ဖဲလဲၣ်ႇသုဟဲၦ့ၤန့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤဧါႇသံကွၢ်၀ဲဒီဒူၣ်ညါႉအ၀ဲသ့ၣ်သမံသမိးတၢ်အါထီၣ်အဃိဟးထီၣ်က့ၤလီၤတမုာ်အါအါလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၃ သီအခါန့ၣ် ပယီၤသုးနုာ်လီၤမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲကီးတရံးကျဲနုာ်လီၤ ကၠဲးဒိကျဲႇ ကမဲၤကိကျဲႇ ဖံ၀ါဖၠၣ်ကပၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢဘူၣ်ဒိၣ်စၣ်သိလ့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံတကးဒံးဘၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၁၄ အနံၤစ့ၢ်ကီး မၤဟးဂီၤကဒီး၀ဲ တီၤကၠၤအ့ကျဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကွံာ်ကီးတရံးကျဲနုာ်လီၤခဲလၢာ်အဃိတၢ်စူၤခါကတီၢ်ပူၤအံၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဃိ တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ထီၣ်လၢကဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါမ့ၤ ၁၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ၦၤဖိဒံဖိသၣ်လၢအအိၣ်ကၠိတမုာ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ထီၣ်ကၠိကမုာ်ထီၣ်ကဒါအတီၤကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD)အိးထီၣ်န့ၢ်၀ဲ (Non-Formal Education-NFE)တၢ်သိၣ်လိကၠိအံၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၅ သီအခါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိခိ၀ံၣ်တၢ်ဆါဒီးသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအဃိ ဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီအပူၤ ၦၤဖိဒံဖိသၣ်လၢအယံၤထီၣ်ဒီးတၢ်သိၣ်လိမၤဒိး သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်န့ၢ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိကၠိအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်သိၣ်လိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဖၣ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သိၣ်လိသရၣ်မုၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ၦၤဖိသၣ်လၢအမိၢ်အပၢ်ဆှၢအီၤလၢကၠိတန့ၢ်ဘၣ်တဖၣ်ဒီးၦၤဖိသၣ်လၢအအိၣ်ကၠိတမုာ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ကၠိကမုာ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်အိးထီၣ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိအံၤလီၤႉမ့မၤဒ်န့ၣ်မးဖိသၣ်လၢကဟဲလၢခံသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်မူဒါကသ့မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ (Non-Formal Education-NFE)တၢ်သိၣ်လိကၠိအံၤတၢ်အိးထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ကိၢ်ခါကၠိပျၢ်အဆၢကတီၢ်အဃိ ဘၣ်ကိၢ်သးလၢဖိဒံဖိသၣ်ဂီၢ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်ဒီးမၤဟံၣ်တၢ်မၤချုး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ဖဲကၠိပျၢ်အခါၦၤဟဲအိးထီၣ်တၢ်သိၣ်လိဒ်အံၤဂ့ၤဒိၣ်မးလီၤႉပမၤတၢ်လၢဟံၣ်အ့အ့ဆ့ဆ့သ့မီၤနီၤႉ မ့၀ံၤတဘၣ်လိၣ်ကိၢ်တၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲတနံၣ်အံၤတၢ်ကိၢ်ခါကၠိပျၢ်အခါစ့ၢ်ကီးန့ၣ် လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအိးထီၣ်န့ၢ်၀ဲ သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်အဂီၢ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီး လံာ်ကီၤလၤ၀ါတၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤတၢ်အိးထီၣ်၀ဲ(NFE)တၢ်သိၣ်လိကၠိအံၤန့ၢ်၀ဲဒၣ်(၅)နံၣ်လံဒီး တနံၣ်အံၤတၢ်သိလိဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်ၦၤဖိသၣ်စးထီၣ်(၅)နံၣ်တုၤလၢ(၁၃)နံၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိအိၣ်၀ဲ(၅၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါမ့ၤ ၁၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ယ့ၤဖၠူၤကီၢ်ဆၣ် နဘူၣ်လဲၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ (မူဒူ)သ၀ီပူၤတဖၣ်အံၤဟံကွံာ်၀ဲသ၀ီဖိအကျိၣ်အစ့ဒီးအလီတဲစိသ့ၣ်တဖၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢမူဒူသ၀ီဖိတဖၣ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၄ သီအနံၤ ယ့ၤဖၠူၤကီၢ်ဆၣ် တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးနုာ်လီၤခး၀ဲပယီၤသုးတြဲၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲမဟါန့ၣ်ပယီၤသုးနုာ်လီၤ၀ဲလၢမူဒူသ၀ီပူၤဒီးဟံကွံာ်၀ဲသ၀ီဖိအကျိၣ်အစ့ဒီးလီတဲစိတကးဒံးဘၣ် ဖီၣ်၀ဲသ၀ီဖိတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မူဒူသ၀ီဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၁၆ သီ အနံၤ န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤဟဲနုာ်လီၤလၢသ၀ီပူၤဘျီသ၀ီဖိတဖၣ်ပျံၤတၢ်န့ၣ်ႉမ့၀ံၤပယီၤသုးဖီၣ်ချုးသ၀ီဖိလၢအလဲၤစံၣ်အိၣ်ခူသူၣ်လၢ(မယင်းကြီး)ဃိၣ်ခိၣ်န့ၣ် ၅ ဂၤႉဟံကွံာ်၀ဲသ၀ီဖိတဖၣ်အံၤအလီတဲစိဒီးအကျိၣ်အစ့ခဲလၢာ်လီၤႉ ခဲအံၤနုာ်လီၤဃုခွံခွးတၢ်အဖၢမုၢ်လီၤႉပယီၤသုးနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဆံးအါလဲၣ်ဒုပတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်ဖးအါညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢကနုာ်လီၤဃု၀ဲတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးဒီး ဆီလီၤသးလၢသ၀ီပူၤဃုခွံခွးတၢ်ဒ်အံၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တချုးဒံးလၢပယီၤသုးနုာ်လီၤလၢသ၀ီ၀ဲန့ၣ်အပူၤဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်အိၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဒီး ဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံလါမ့ၤ ၁၄ သီအနံၤန့ၣ် ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်သ၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ“ဖဲအ၀ဲတနံၤ ဂီၤခီ...

လါမ့ၤ ၁၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် စွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ စးထီၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၁၂ သီအနံၤန့ၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဒီး က၀ီၤဒ့သးၦၢ်ဖီၣ်၀ဲဒၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိလၢအကဲသုးတမုာ်ဟ့ၣ်စ့တန့ၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလဲၤဖံးမၤတၢ်ဖဲဟီၣ်က၀ီၤပူၤန့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဖဲလါမ့ၤအတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ဟးထၢ၀ဲစ့လၢက၀ီၤဒ့ပူၤဟံၣ်ဒီးဟံၣ်တၢးအခါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢစ့ယိၤ(၁၅၀၀)တုၤလၢ(၃၀၀၀)ညါဒီး ကမျၢၢ်(၃)ဂၤလၢအဟ့ၣ်စ့တန့ၢ်ဘၣ်အံၤတၢ်က့ၤကိး၀ဲဆူ(BGF)တြဲၤတၢ်လီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢစွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤလၢတၢ်ကထၢသုးသီအဂီၢ်လၢက၀ီၤဒ့ပူၤန့ၣ်(BGF)ဒီးက၀ီၤဒ့သးၦၢ်မၢၦၤဘၣ်ဖီၣ်တၢ်ဖး(၁၅)ဂၤတုၤလၢအဂၤ(၂၀)ညါဒီးဖဲန့ၣ်အကျါၦၤလၢအဖီၣ်ဘၣ်တၢ်ဖးဘၣ်(၅)ဂၤန့ၣ်ကဘၣ်ကဲသုးန့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအမ့တအဲၣ်ဒိးကဲသုးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ခီန့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲစ့ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဟးလူၤထၢ၀ဲဒၣ်စ့လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အသိးပာ်ပနီၣ်၀ဲလီၢ်ခံကတၢၢ်လါမ့ၤ ၁၅ သီ တၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤ သ၀ီဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢစွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤပူၤၦၤလၢအဖီၣ်တၢ်ဖးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့တအဲၣ်ဒိးကဲသုးဘၣ်န့ၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်စ့ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်ဆံးအါလဲၣ်န့ၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဃာ်၀ဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်ႇဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဖီၣ်၀ဲက၀ီၤဒ့သးၦၢ်လၢအဘူးဒီးဟီၣ်က၀ီၤ၀ဲန့ၣ်(၄)ဂၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲက၀ီၤဒ့ပူၤအံၤဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဆံးအါလဲၣ်ဒုပာ်ပနီၣ်ဃာ်၀ဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်ႉ ၦၤဖီၣ်(ကျောက်ဖျာ)က၀ီၤဒ့သးၦၢ်(၄)ဂၤလံႉမ့ၢ်ဖဲလဲၣ်တဒူၣ်ဖီၣ်၀ဲလဲၣ်ဒုၦၤတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉၦၤလဲၤလူၤတဘူၣ်နီတဂၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဘၣ်ဃးတၢ်ထၢသုးစ့အံၤတၢ်ဟးထၢ၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိအအိၣ်ႇခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအအိၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါတရူးထံဖိကီၢ်ဖိလၢအဟဲနုာ်လီၤဖံးမၤတၢ်ဖဲစွ့ၤကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ထၢ၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ထၢသုးသီ,တၢ်ထၢစ့ဒီးတၢ်ဖီၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ် ပ၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် ၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် ဆဲးကျိးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ဆၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖီၣ်လီတဲစိဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါမ့ၤ ၁၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤဆဲးနုာ်လီၤကဒီးအဃိကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲကဒီးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် မိကီၢ်ဆၣ်ႇဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဒီးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤဟဲနုာ်လီၤတပယူာ်ဃီအဃိဟီၣ်က၀ီၤပူၤကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်သုးကဒီးအလီၢ်အကျဲလၢတၢ်လီၢ်အဂၤအဃိထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီၦၤဂ့ၢ်၀ီကရူၢ်အၦၤတဂၤလၢအမၤစၢၤ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအံၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်အိၣ်သးဒုနးထီၣ်ဒိၣ်မးႉပယီၤသုးလၢအဟဲနုာ်လီၤတဖၣ်အံၤနုာ်လီၤလၢသ၀ီပူၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤဟံၣ်ၦၤဃီႇတကးဒံးဘၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်ဃုာ်ကမျၢၢ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်မ့ဟဲနုာ်လီၤလၢတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်လံန့ၣ်ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲကဒီးအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လီၤႉခဲအံၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိကလံၤမုၢ်လီၤအဃိကီခဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်တၢ်ခိၣ်ဒုးတကူတလၢ၀ဲဘၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ လိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးမ့ဒွးလၢၦၤနီၣ်ဂံၢ်အဂၤ(၁၀၀၀)န့ၣ်ၦၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤအိၣ်ထဲအဂၤ(၂၀၀)လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤ ကညီၦၤဂ့ၢ်၀ီကရူၢ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤဆီတလဲသးလံအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်တဆူၣ်တချ့ဒီးဟၢဖၢလူကဲထီၣ်သးအဃိ လိၣ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကညီဂ့ၢ်၀ီကရူၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤဖဲကတိန့ၣ်အိၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤအဃိတၢ်ခိၣ်ဒုးတအိၣ်ဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢဘၣ်ႉမ့၀ံၤဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤၦၤအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဟဲအါထီၣ်ႉၦၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိအီဘၣ်ထံတကဆှဲကဆှီဘၣ်အဃိ အဟၢဖၢလူကဲထီၣ်သးအိၣ်လီၤႉမ့၀ံၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤတမ့ၢ်အအိၣ်တၢ်လီၢ်တပူၤဃီဘၣ်ႇဟးအိၣ်၀ဲလၢန့ၣ်တဒူၣ်လၢအံၤတဒူၣ်အဃိဆူၣ်ချ့ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဟဲတတုၤခဲလၢာ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဂ့ၢ်၀ီကရူၢ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးလၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူစါယါဘျါအဂီၢ်ကညီဆူၣ်ချ့မၤစၢၤကရူၢ်(KDHW)အိးထီၣ်ဃာ်၀ဲ(mobile)ကရူၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအိၣ်၀ဲအသိးလဲၤကူစါယါဘျါကွၢ်ထွဲၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်၀ဲဒီးတၢ်လီၢ်တနီၤဘၣ်ကွၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်သး၀ံၤမးဘၣ်လဲၤ၀ဲဒ်န့ၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KDHW)တၢ်သိၣ်လိမူဒါခိၣ် စီၤဒိဒိၤအဲၣ်ကလုာ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢ(သုးက့ ၃)တကပၤန့ၣ်နါက့ပပာ်လီၤ၀ဲဒၣ်(mobile)ကရူၢ်အိၣ်လီၤႉကယဲၢ်မ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး အိၣ်အလီၢ်န့ၣ်ပလဲၤတုၤမီၤနီၤႉဘၣ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်တနီၤန့ၣ်ပယီၤသုးမ့နုာ်လီၤႇကျဲတၢ်အိၣ်သးမ့တဂ့ၤဘၣ်န့ၣ်ပဘၣ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်၀ံၤမးပလဲၤဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤတုၤဃီၤလၢတၢ်စူၤခါလံအဃိလၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်ပလီၢ်သးလၢတၢ်ညၣ်ဂိၢ်သွံၣ်ဟးထီၣ်ဒီးတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤဒိဒိၤအဲၣ်ကလုာ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ် လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ...

လါမ့ၤ ၁၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါမ့ၤ ၁၄ သီအနံၤန့ၣ် မဲၢ်ဆီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါနုာ်လီၤသမံသမိးတၢ်လၢမဲၢ်ဆီး၀့ၢ် မဲၢ်ပးက၀ီၤဒ့ပူၤဒီး ထံၣ်၀ဲတၢ်တ့သုးကျိစဲးဖီကဟၣ်တၢ်ပီးတၢ်လီလၢဟံၣ်တဖျၢၣ်အပူၤ၀ံၤလီၢ်ခံ မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်လါမ့ၤ ၁၅ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်နုာ်လီၤသမံသမိးကဒီး၀ဲတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမ့ၤ ၁၄ သီအနံၤ မ့ၣ်အူအီၣ်ဟံၣ်တဖျၢၣ်ကဲထီၣ်အသးဒီး ဖဲမဲၢ်ဆီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇတၢ်မၤပံာ်မ့ၣ်အူ၀ဲၤကျိၤ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤနုာ်လီၤသမံသမိး၀ဲအခါန့ၣ်ထံၣ်၀ဲဒၣ်စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ပီးတၢ်လီလၢတၢ်တ့ကျိအံၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်တထံၣ်ၦၤတ့ကျိဖိလၢဟံၣ်ပူၤအံၤနီတဂၤဘၣ်အဃိဖဲမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်လါမ့ၤ ၁၅ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်နုာ်လီၤသမံသမိးကဒီး၀ဲၦၤကီၢ်ပယီၤဖိလၢအိၣ်ဘူးတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအိၣ်မဲၢ်ပးက၀ီၤဒ့ပူၤအံၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲမဟါန့ၣ်မ့ၣ်အီၣ်၀ဲဟံၣ်တဖျၢၣ်ႉၦၤအိၣ်ဖဲဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အပူၤတဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်မီၤနီၤႉတီမီႇပၢၤကီၢ်ႇၦၤမၤပံာ်မ့ၣ်အူဖိတဖၣ်ဟဲသမံသမိးတၢ်ဘျီလၢဟံၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤတအိၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်ႉအဃိန့ၣ်ဖဲတဂီၤညါအံၤအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲသမံသမိးကဒီးတၢ်ဒံးႉဟံၣ်လၢမ့ၣ်အူအီၣ်အီၤတဖျၢၣ်န့ၣ်အပူၤန့ၣ်ထံၣ်၀ဲလၢၦၤတ့ကျိတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်ၦၤတ့တၢ်ဖိခီန့ၣ်တထံၣ်၀ဲဘၣ်ႉအဃိယိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်နုာ်လီၤသမံသမိးဟံၣ်ႇဒၢးခါလၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်ဒီးထံၣ်၀ဲၦၤသးစၢ်လၢအမၤတၢ်လၢ(အီၤလါ)ပူၤတဂၤအဟံၣ်ပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးကျိမဲာ်ထံကလၤလၢတၢ်သူအီၤလၢကျိလိၤအံၤအဃိဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲသးစၢ်အံၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၅ သီအခါန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဒီးဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ််သဘုၣ်ကဲထီၣ်အဃိၦၤကီၢ်ပယီၤဖိတနီၤဟဲဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုသးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲဒီး ဘၣ်ဃးတၢ်ထံၣ်န့ၢ်တၢ်တ့ကျိတၢ်ပီးတၢ်လီလၢ ခီကီၢ်ၦၤကီၢ်ပယီၤဖိအိၣ်က၀ီၤဒ့ပူၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်မတဂၤႇမ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢမနုၤတဒူၣ်မၤ၀ဲလဲၣ်န့ၣ် ဟံၣ်လၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်တသ့ၣ်ညါ၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ပူၤ ၦၤဟူးဂဲၤမၤတၢ်လၢခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်၀ီတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤထုးထီၣ်တ့ကျိလၢစဲးအံၤမ့ၢ်ၦၤယိၤဖိဧါႇမ့ၢ်ၦၤကီၢ်ပယီၤဖိဧါန့ၣ်ၦၤအိၣ်ဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤတဖၣ်အံၤတသ့ၣ်ညါထွဲတၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉမ့ၣ်အူအီၣ်ကဲထီၣ်သးမးၦၤသ့ၣ်ညါလၢၦၤတ့ကျိမီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်ၦၤတ့တၢ်ဖိခီန့ၣ်ၦၤဖီၣ်တချုးဘၣ်အဃိတၢ်အိၣ်သးအံၤအိၣ်လၢယိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါကဆဲးသမံသမိးတၢ်အိၣ်လီၤႉခီဖျိယိၤကီၢ်ပူၤအံၤဘၣ်လၢတၢ်ဃုထၢအကတီၢ်အဃိၦၤကီၢ်ပယီၤဖိလၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤကအိၣ်ဘၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီပူၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဘၣ်ဃးတၢ်ထံၣ်န့ၢ်ၦၤတ့ကျိတၢ်ပီးတၢ်လီတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်...

လါမ့ၤ ၁၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် မိကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဘၣ်ဃးပယီၤသုးမၤသံဒွဲၣ်အူအီၣ်ကမျၢၢ်ဃုာ်ဒီးၦၤဖိဒံးဖိသၣ်ဒီဒူၣ်ဒီထၢအၢအၢသီသီဒ်အံၤအဖီခိၣ် ထီဒါပဲာ်အၢပဲာ်သီ၀ဲတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ လီၢ်ခၢၣ်သး ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲ လါမ့ၤ ၁၄ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၀ သီအနံၤ ပယီၤသုးအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်နုာ်လီၤလၢမိကီၢ်ဆၣ် ညီၤပ့ၤသၤသ၀ီပူၤ၀ံၤ ဖီၣ်၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်(၁၉)ဂၤလၢအပၣ်ဃုာ်၀ဲဖိဒံဖိသၣ်ႇၦၤပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ၀ံၤမၤသံဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲအၢအၢသီသီအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးဖီၣ်မၤသံဒွဲၣ်အူအီၣ်ကမျၢၢ်(၁၉)ဂၤအံၤပၣ်ဃုာ်၀ဲဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီတဖျၢၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ ဖီၣ်မၤသံစ့ၢ်ကီးသ၀ီဖိလၢအဂၤတဂၤလၢတၢ်သွၣ်ခိၣ်အသိးဖီၣ်သူ၀ဲကမျၢၢ်(၇)ဂၤလၢတၢ်ဒီသဒၢစုက၀ဲၤအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢပယီၤသုးမၤသံဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သူၣ်အုးသးအုး၀ဲအသိးသုးမီၤစိရိၤအတၢ်မၤကမၣ်ဒုးယၤကွီၢ်မ့ၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်ထီဒါပဲာ်အၢပဲာ်သီ၀ဲတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုဒီး ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်တုၤသိးထဲသိးအဂီၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကဆဲးဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးလၢအမၤကမၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကလံၤထံးသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်စုတီၤဖီလာ်(ခလရ–၇၃)ႇ (ခမရ–၅၅၉)ႇ (ခမရ–၅၉၀)ႇ (ခလရ–၈၄) သုးတြိၤ(၉၉)စုတီၤဖီလာ် သုးရ့ၣ်(ခမရ–၁၅)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံပထံၣ်ဘၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤအံၤဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤအီၣ်ဃီၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီး ပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႇဟဲခးလီၤတၢ်လၢကဘီယူၤလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒူသ၀ီအပူၤဒီး ဖီၣ်မၤသံကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်တၢ်လီၢ်အါတီၤအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဘၣ်ဃးသုးမီၤစိရိၤအတၢ်မၤသံမၤ၀ီကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအၢအၢသီသီဒ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်...

လါမ့ၤ ၁၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါမ့ၤ ၁၄ သီ ဂီၤခီ ၁၀ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကွံာ် ကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး–နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်ဘၢၣ်စၢၤ တီၤကၠၤအ့သ၀ီကျဲမုၢ်အံၤလၢဘူၣ်ဒိၣ်စၣ်(Bulldozer)သိလ့ၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၆ သီအခါန့ၣ် တၢ်ပံးဃာ်၀ဲတီၤကၠၤအ့တိၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ကန့ၢ်တနွံန့ၣ် ပယီၤသုးဟဲမၤဟးဂီၤကွံာ်ကျဲမုၢ်ဟီၣ်ခိၣ်တတီၤလၢတီၤကၠၤအ့တိၤကပၤအံၤလၢဘူၣ်ဒိၣ်စၣ်(Bulldozer)သိလ့ၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တချုးလၢပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကျဲမုၢ်အံၤဒံးဘၣ်တသီအခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်နုာ်လီၤဟံးန့ၢ်အလီၢ်အကျဲလၢ(တီၤကၠၤအ့)သ၀ီခိၣ်ဃၢၤ၀း၀းတရံး၀ံၤစးထီၣ်မၤဟးဂီၤ၀ဲကျဲအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်လၢအထံၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သးဒီးအမဲာ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်ဘျၢၣ်ထီၣ်ဟီၣ်ခိၣ်မၤဟးဂီၤ၀ဲဒ်အံၤလၢမနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉအခီၣ်ထံးန့ၣ်ပံးဃာ်၀ဲကျဲႉခဲအံၤမၤဟးဂီၤကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်ဒ်အံၤအဃိမ့ၢ်တၢ်အိၣ်သးကဟဲဒ်လဲၣ်ဒုပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉတချုးအဟဲမၤဟးဂီၤကျဲဘၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်နုာ်လီၤဟံးန့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢသ၀ီပူၤႉၦၤဟဲမၤဟးဂီၤကျဲန့ၣ်ပယီၤသုးလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ခူၣ်ဟးဂီၤဟီၣ်ခိၣ်ဘျီပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤဟံးန့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်န့ၣ်ပတထံၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲတၢ်ပံးကွံာ်တီၤကၠၤအ့တိၤဘျီန့ၣ် ပယီၤသုး(ခလရ–၉၇)လၢအိၣ်ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကိးမုၢ်နၤဒဲးဒီး လါမ့ၤ ၁၄ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ် ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲမၤဟးဂီၤကျဲအခါန့ၣ် ပယီၤသုးခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ်လၢသ၀ီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးပံးဃာ်ကျဲမၤဟးဂီၤကျဲမုၢ်ဒ်အံၤအဃိ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆) ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ႇ...

လါမ့ၤ ၁၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ကြုၢ်တု၀့ၢ်(ဂျိုင်း)တိၤတၢ်သမံသမိးတြဲၤန့ၣ် ပယီၤသုးထၢစ့လၢကမျၢၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်အါတလၢန့ၢ်အခၢးအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနိသိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကြုၢ်တု(ဂျိုင်း)တိၤတၢ်သမံသမိးတြဲၤအံၤဃ့၀ဲဒၣ်သိလ့ၣ်တီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတခိၣ်န့ၣ်(၅၀၀၀)တုၤလၢ(၁၅၀၀၀)ကၠးတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါၦၤအိၣ်ခိးဃ့စ့တဖၣ်အံၤကတိၤတၢ်အၢအၢသီသီအဃိတၢ်တဲအါလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲဒီးၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိအိၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “လၢညါန့ၣ်နဟ့ၣ်တမၢခံမၢန့ၣ်န့ၢ်လီၤခဲအံၤန့ၣ်တမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်လၢၤဘၣ်ႉအဃ့နၤ(၅၀၀၀)ႇ(၁၅၀၀၀)ညါႉအစှၤကတၢၢ်န့ၣ် (၅၀၀၀)လီၤႉအန့ၣ်မးတမ့ၢ်တတြဲၤဘၣ်ႉၦၤခိးဃ့စ့တဖၣ်နါက့ရးဒိၣ်န့ၢ်ဒံး(ကုန်သွယ်ရေးဇုန်)ဒံးႉအ၀ဲသ့ၣ်မၤတၢ်ဒ်အံၤတလၢန့ၢ်အခၢးလံႉလၢညါခါပလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤဖဲ(ဂျိုင်း)တိၤအံၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉခဲအံၤမးဖးနးညါႉတၢ်တဲအါကဲထီၣ်တလီၢ်လီၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ (ဂျိုင်း)တိၤအံၤအိၣ်ခိးဃ့စ့အါန့ၢ်ဒံးမၠၣ်၀တံၣ်(ကုန်သွယ်ရေးဇုန်)ႇတတါကၠိတြဲၤဒံးအဃိ ကမျၢၢ်လၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်သူၣ်ဖှီၣ်သးယာ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢအဟး ဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤၦၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဂၤ စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤအိၣ်ခိးဃ့စ့န့ၣ်အိၣ်၀ဲပၢၤကီၢ်သုးတက့းႇပယီၤသုးန့ၣ်တက့းမီၤနီၤႉၦၤခိးထၢစ့တဖၣ်န့ၣ်အတကူကၤသုး (ယူၣ်နံၣ်ဖီ)ဘၣ်ကူကၤ၀ဲကမျၢၢ်ကူကၤယိယိဖိလီၤႉတြဲၤတဘ့ၣ်ဒီးတဘ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်ဘူးဘူးဖိလီၤႉသးဘၣ်ဖှီၣ်ဒိၣ်မးႇခဲအံၤနးဒိၣ်မးလၢ(ဂျိုင်း)တိၤန့ၣ်ႉနးဒိၣ်န့ၢ်ဒံးမၠၣ်၀တံၣ်(ကုန်သွယ်ရေးဇုန်)ႇတတါကၠိတဖၣ်ဒံး”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢမၠၣ်တံၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၁)တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်တိၤကီၢ်ပယီၤတကပၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ၦၤလၢအလဲၤထီၣ်ဟးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်တကပၤအံၤတဖၣ်အ(ခိၣ်၀ံၣ်)ကသံၣ်ဒီသဒၢလံာ်အုၣ်သးမ့တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်ထုးထီၣ်န့ၢ်၀ဲခိ၀ံၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢလံာ်အုၣ်သးဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲစ့ပယီၤ(၅)ကလးကၠးညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖဲတိၤဖီခိၣ်အံၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ