ခ့ၣ်အဲးစံၣ် – KIC News

လါမ့ၤ ၁၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် စးထီၣ်လါမ့ၤ ၁၂ သီ ဂီၤခီ ၅ နၣ်ရံၣ်တုၤလၢဟါခီ ၈ နၣ်ရံၣ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဘၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢ မၠ့ၣ်–တနီသရံၣ် ပၠံၣ်ထီၣ်စူၣ်ကျဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မၠ့ၣ်တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကရူၢ် ထုးထီၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၁၁ သီအခါ န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးအံၤသူကမျၢၢ်သိလ့ၣ်တီၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလၢမၠ့ၣ်–တနီသရံၣ်ကျဲအံၤဒီး ဟံးန့ၢ်တၢ်ဒီသဒၢလၢသိလ့ၣ်တီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအအိၣ်အဃိဘၣ်ပံးဃာ်ကျဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မၠ့ၣ်တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကရူၢ် တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ပယီၤသုးအံၤသူ၀ဲကမျၢၢ်အသိလ့ၣ်အိၣ်အသိးအ၀ဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်တၢ်ဒီသဒၢလၢသိလ့ၣ်တီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤႇ သိလ့ၣ်တီၣ်ၦၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိအအိၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်ပထုးထီၣ်ပဟ့ၣ်ပလီၢ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒ်အံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ မၠ့ၣ်–တနီသရံၣ်ကျဲအံၤ မၠ့ၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် သုးရ့ၣ်(၂)ႇတနီသရံၣ်သုးဟီၣ်က၀ီၤဒ့(ပၢဆှၢတၢ်ကရူၢ်)ႇ မၠ့ၣ်တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဟူးဂဲၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးထုးထီၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲလၢတဘၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢ(ပၠံၣ်ထီၣ်စူၣ်)ကျဲဘၣ်အံၤအဖီခိၣ် ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိမ့တလူၤပိာ်မၤထွဲ၀ဲဘၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤမ့အိၣ်ထီၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကဟံးမူဒါဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မၠ့ၣ်(ပကဖ)ကရူၢ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်မၤ၀ဲဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဆၢကတီၢ်ဒ်သိးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသုတအိၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤမ့ယံၤဒီးသုးမီၤစရိၤအသိလ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မၠ့ၣ်တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကရူၢ် တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပအဲၣ်ဒိးတဲဘၣ်သးကမျၢၢ်လၢဖဲပမၤဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတခါအခါန့ၣ်ဒ်သိးၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသုတအိၣ်တဂ့ၤန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါကမျၢၢ်လၢကဟးစီၤစုၤဒီးသုးမီၤစိရိၤသိလ့ၣ်မ့ယံၤမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်...

လါမ့ၤ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ ဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤ ပယီၤသုးဖီၣ်၀ဲ(လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့) ၦၤဟးမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်အၦၤဃုာ်ဒီးကမျၢၢ်ခဲလၢာ်အိၣ်အဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၉ သီတုၤလၢ ၁၁ သီအနံၤ လၢသၢသီအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးဖီၣ်ကမျၢၢ်အိၣ်၀ဲအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်လံဒီး ဖဲန့ၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ပလဲဖြူလူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့) ၦၤဟးမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်အၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအမ့ၢ် ကိၤမၠၣ်ထဲၣ်ႇကၠူၤစှ့ၤ သရၣ်ဖိ၀့ႇကိၤစိစိႇအူလၣ်မၠဲၤႇအီၤမၠ့ၣ်ထိႇ ကိၤအီၤနဲၤႇ ဒီၤပလဲဖၠူၤဒီးကိၤစၤယူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအဘူးဒီးၦၤလၢတၢ်ဖီၣ်အီၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“ပနၢ်ဟူလၢလံာ်န့ၣ်ဟဲလီၤလၢတၢ်ဖီခိၣ်ဟဲလီၤဒီးအမံၤအသၣ်ႉ (ပလဲဖြူ)ကိၤမၠၣ်ထဲၣ်နါက့ၦၤဖီၣ်အီၤစ့ၢ်ႉပယီၤသုးတဖၣ်အံၤမ့ၢ်အလိၣ်ဘၣ်မနုၤလဲၣ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉတုၤလၢခဲအံၤပတသ့ၣ်ညါနီတမံၤဒံးဘၣ်ႉပသ့ၣ်ညါလၢၦၤလၢအဖီၣ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ်အသမံသမိး၀ဲမီၤနီၤႉတုၤလၢခဲအံၤတပျၢ်လီၤ၀ဲဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၁၁ သီအခါန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤလၢပယီၤသုးဖီၣ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲ(လူမှူကယ်ဆယ်ရေး)အၦၤႇကမျၢၢ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါပၣ်ဃုာ်ၦၤလၢအတူၢ်လိာ်ဆီၣ်ထွဲသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဃိဖီၣ်၀ဲလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်တၢ်တသ့ၣ်ညါ၀ဲဘၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအသိးအကျါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ပနၢ်ဟူန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဖီၣ်ၦၤလၢအတူၢ်လိာ်ဆီၣ်ထွဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တဖၣ်န့ၣ်မီၤနီၤႉဖီၣ်၀ဲအကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်ၦၤတူၢ်လိာ်ဆီၣ်ထွဲသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်မီၤနီၤႉမ့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ဖီၣ်၀ဲလၢမနုၤတၢ်ဂ့ၢ်လဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉပအိၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤအံၤပဟးထီၣ်လၢဟံၣ်ချၢမးတဘူၣ်လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်သမံသမိးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်လၢအသုးကလၢၤပူၤခးစိဃီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူ၀့ၢ်ချၢဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အိၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါမ့ၤ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးလၢအဟဲနုာ်လီၤလၢ(လယ်၀ိုင်းကြီး)သ၀ီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲကမျၢၢ်အဟံၣ်သ၀ီဒီတဖျၢၣ်ဃၣ်ဃၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၉ သီ ဂီၤခီ ၅ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးနုာ်လီၤ၀ဲလၢ(လယ်၀ိုင်းကြီး)သ၀ီပူၤ ခးတပျုာ်တပျီာ်ကျိတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံာ်ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီႇကၠိဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢ(လယ်၀ိုင်းကြီး)သ၀ီပူၤအံၤခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တလီၢ်လီၢ်အဃိသ၀ီဒီတဖျၢၣ်သ၀ီဖိခဲလၢာ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒီး ပယီၤသုးအံၤပညိၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤအဟံၣ်အဃီလိၤလိၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ၦၤဟူးဂဲၤမၤတၢ်လၢၦၤဂ့ၢ်၀ီတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးတဲ၀ဲလၢသ၀ီပူၤန့ၣ်ၦၤ(PDF)အိၣ်အဃိဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲကမျၢၢ်အဟံၣ်န့ၣ်ႉဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤဟံၣ်ၦၤဃီန့ၣ်သ၀ီဒီတဖျၢၣ်ဃၣ်ဃၣ်ညါႉမ့၀ံၤလၢမုၢ်ဆါခီအ၀ဲသ့ၣ်မ့တခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဘၣ်န့ၣ်မုၢ်နၤခီန့ၣ်ခးလီၤ၀ဲလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်အဒုၣ်အဒါတအိၣ်ဘၣ်နါက့ခးလီၤတၢ်လီၤႉမ့မ့ၢ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ခီအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်ယံၤလံႇဟးသုးအိၣ်က့ၤလၢအဂၤဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဟံၣ်လၢပယီၤသုးဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲ(လယ်၀ိုင်းကြီး)သ၀ီန့ၣ်ဟံၣ်(၄၂)ဖျၢၣ်ႇကၠိတဖျၢၣ်ႇ တၢ်ဘါယွၤသရိာ်ႇကတီၤစိကၠိတဖျၢၣ်ဒိးတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢၦၤပာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအလီၢ်တကးဒံးဘၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲ ပိလိနိၣ်ဖိသ၀ီပူၤဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၂ သီအခါစ့ၢ်ကီး ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ် လဲၤထီၣ်ခး၀ဲ ပယီၤသုးကလၢၤ(၄)ဖျၢၣ်လၢအိၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒီးမိကီၢ်ဆၣ်ပူၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ပယီၤသုးမၤအါထီၣ် သုးဂံၢ်ဘါလၢဟီၣ်က၀ီၤ ဖဲန့ၣ်အပူၤဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤလၢလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးဂံၢ်ဘါဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (လယ်၀ိုင်းကြီး)သ၀ီဒီးပိလိနိၣ်ဖိသ၀ီပူၤအံၤဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်၀ဲ(၁၂၁)ဖျၢၣ်ႇၦၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၁၂၀၆)ဂၤန့ၣ်လီၤႉစးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂) လါယူၤ ၂၅...

လါမ့ၤ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲတလါအံၤ လါမ့ၤ ၉ သီအနံၤ သုးမီၤစိရိၤထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(PDF) မ့ဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသး မ့ဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤစုက၀ဲၤန့ၣ်ကဟ့ၣ်၀ဲလၢခိၣ်ဖးစ့တၢ်လၤကပီၤန့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤစုက၀ဲၤတဖၣ်အံၤမ့မၤသံဘၣ်တၢ်ႇမ့ဖီၣ်ဆူၣ်မၤတရီတပါဘၣ်တၢ်ႇမ့မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးၦၤတဂၤဂၤမ့အိၣ်န့ၣ်ကဘၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မူးတၢ်ရၢ်လၢကွီၢ်ဘျီၣ်ဒီးဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢတၢ်ကမၣ်ဖီခိၣ်ဒီးကမၤစၢ်လီၤန့ၢ်၀ဲတၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးၦၤလၢအဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးတဖၣ်အံၤမ့ဟဲက့ၤစိာ်ဃုာ်စုက၀ဲၤန့ၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢစုက၀ဲၤဖီခိၣ်ကဟ့ၣ်လီၤ၀ဲခိၣ်ဖးစ့(၂)ကလီၢ်တုၤလၢ(၇၅)ကလီၢ်ကၠးညါအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စုက၀ဲၤလၢသုးမီၤစိရိၤပာ်ပနီၣ်၀ဲလၢကဟ့ၣ်၀ဲစ့သ့ၣ်တဖၣ်လၢအမ့ၢ် ကျိရဲးဖၢၣ်တခိၣ်န့ၣ်အကလီၢ်(၅၀)ႇ ကျိဖုၣ်တခိၣ်န့ၣ်အကလီၢ်(၂၀), (ပြောင်းချော)ကျိန့ၣ်အကလီၢ်(၃၀)ႇကျိဖးဒိၣ်ပျီႇ မျိာ်သၣ်ႇ (RPG)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကဟ့ၣ်၀ဲ(၇၅)ကလီၢ်ႇ ကျိဖးဒိၣ်ပျီလၢတၢ်တ့၀ဲလၢစုန့ၣ်(၅)ကလီၢ်ႇ မ့ၣ်ပိၢ်လၢတၢ်တ့၀ဲလၢစုႇစုကွံာ်မ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ်(၃)ကလီၢ်, စဲးကတိၤတၢ်(၂)ကလီၢ်ဒီးဒြိတခိၣ်န့ၣ်အကလီၢ်(၅၀)အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးမီၤစိရိၤဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢကဟ့ၣ်ၦၤ(PDF)ဖိလၢခိၣ်ဖးစ့အံၤခီဖျိလၢအ၀ဲသ့ၣ်အံၤအသုးဂံၢ်ဘါတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႇ အဆှူတၢ်ဒုးလံန့ၣ်ပတဲသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (Dawei Collective Colum)တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် ယီၤနံၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကမၤၦဲၤထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါလံႉကမၤၦဲၤထီၣ်၀ဲအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးအၦၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉ အဃိန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ထုးထီၣ်လံာ်လၢၦၤမ့ဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဟဲက့ၤစိာ်ဃုာ်(RPG)န့ၣ်ကဟ့ၣ်၀ဲဆံးအါႇမ့ဟဲက့ၤစိာ်ဃုာ်ဒြိတဘ့ၣ်န့ၣ်ကဟ့ၣ်၀ဲဆံးအါဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆှူလံမီၤနီၤႉတၢ်အံၤပမၤနၢၤတၢ်လံန့ၣ်ပပာ်ပနီၣ်သ့၀ဲလံလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(PDF)အံၤအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးႇတၢ်မၤအကျဲတခါလၢကဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤအဃိ ပနာ်စ့ၢ်ကီးလၢတမ့ၢ်လၢကက့ၤဟ့ၣ်လီၤစုက၀ဲၤလၢသုးမီၤစိရိၤအအိၣ်ဘၣ်အသိးပနာ်လၢ(PDF)သုးဖိခဲလၢာ်ကဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤသနူတုၤလၢအလီၤပှီၢ်တစုအဂ့ၢ်န့ၣ် (Dawei Collective Colum)တၢ်ဘိးဘၣ်ရၣ်လီၤမူဒါခိၣ် ယီၤနံၤ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ် လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤလၢအအဲၣ်ဒိးဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးတဖၣ်န့ၣ်ဆဲးကျိးသုးမီၤစိရိၤအကီၢ်ရ့ၣ်ႇကီၢ်ဆၣ်ပၢပြးကရူၢ်ႇ...

လါမ့ၤ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကလံၤထံးဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဒီး တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤၦၤၦ့ၤသူကသံၣ်မူၤဘှီးဟဲအါထီၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတီၤကၠၤအ့ႇနိၣ်တကီကျဲႇယွၤသ့ၣ်ကိႇအီးဖးႇမၠိၣ်ဟီကျဲဒီးကြုၢ်တုလီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီတကပၤန့ၣ် ၦၤစိာ်ဆါသူကသံၣ်မူၤဘှီးလၢကျဲအကလုာ်ကလုာ်ဒီးသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အိၣ်လီၢ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်သူကသံၣ်မူၤဘှီးဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ကသံၣ်ကသ့ၣ်ဒုအိၣ်သ၀ီကိးဖျၢၣ်လီၤႉၦၤဖီၣ်စုက၀ဲၤဖိကရူၢ်တဖၣ်နါက့သူ၀ဲခဲလၢာ်လီၤႉၦၤဆါတၢ်ဖိနါက့ဆါ၀ဲလၢကျဲအကလုာ်ကလုာ်လီၤႉၦၤဖီၣ်ဟံးန့ၢ်အရ့တအိၣ်ဘၣ်ႉပယီၤသုးမ့ၢ်ဂ့ၤႇဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇ(BGF)စ့ၢ်ကီး သူခဲလၢာ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သိလ့ၣ်လၢအဟးဆါတၢ်လၢကီးတရံးႇမၠၣ်၀တံၣ်ႇဂီၤလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတဖၣ်တနီၤန့ၣ်စိာ်ဆါဃုာ်၀ဲကသံၣ်မူၤဘှီးဒီး ၦၤၦ့ၤသူကသံၣ်မူၤဘှီးအိၣ်တုၤလၢတၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်(DKBA)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤႇ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဟူးဂဲၤလီၢ်ကျဲဒူပူၤသ၀ီပူၤညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤသုးဖိလၢအဟဲက့ၤနုာ်လီၤမၤ(CDM)လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢ သုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲပအိၣ်လၢပယီၤသုးကျိၤပူၤအခါန့ၣ်သုးခိၣ်သုးနၢ်ၦၤသုးဖိသူ၀ဲခဲလၢာ်လီၤႉကသံၣ်အံၤနမၢ်လီၤလၢသိလ့ၣ်ဟးဆါတၢ်အအိၣ်နါက့န့ၢ်လီၤႉနလဲၤဟံလၢကျးဆါတၢ်ဖဲသ၀ီပူၤနါက့န့ၢ်လီၤႉဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးန့ၣ်ကရူၢ်လၢအအိၣ်ၦၢ်ပူၤတဖၣ်နါက့သူ၀ဲလီၤႉဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢလၢအဆဲးလီၤတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးတဖၣ်နါက့သူ၀ဲလီၤႉနမ့တသူဖျါဖျါဘၣ်နါက့နစ့မ့အိၣ်န့ၣ်နၦ့ၤသူအီၤန့ၢ်ညီညီလီၤအဃိ၀ဲဒၣ်နါက့ပၦ့ၤသူဘၣ်အိၣ်စ့ၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် (ခမရ–၁၀၂)သုးရ့ၣ် အၦၤသုးဖိလၢအနုာ်လီၤမၤ (CDM)တဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢ ပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤ ဘၣ်ဆၣ် ၦၤၦ့ၤသူကသံၣ်မူၤဘှီးဟဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အသိး တၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်ဟဲအထီၣ်၀ဲဒီး ၦၤဟုၣ်တၢ်ဘျၣ်ကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါမ့ၤ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိမ့ၣ်အူတဟဲဘၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤထီၣ်လံဒီး ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤ ကဖီအီၣ်တ့ၤအီၣ်တၢ်အဂီၢ်ဘၣ်သူက့ၤ၀ဲသွဲၣ်လးအံၤလီၤအဃိ တကီၢ်ခါခဲအံၤသွဲၣ်လး အၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်၀ဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကမျၢၢ်အိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်မ့ၣ်အူတဟဲဘၣ်ကအိၣ်လၢ(၅)လါဃၣ်ဃၣ်လံဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်လၢကဖီၣ်အီၣ်တ့ၤအီၣ်တၢ်အဂီၢ် ဘၣ်သူက့ၤ၀ဲ(ကဲးစ်)ဒီးသွဲၣ်လးအဃိသွဲၣ်လးအၦ့ၤဘၣ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤ နါအံၤ စံး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤႉ “မ့ၣ်အူတဟဲဘၣ်အဃိပဘၣ်ဖီအီၣ်အီၣ်က့ၤတၢ်ဒီးသွဲၣ်လးဒ်န့ၣ်လီၤႉခဲအံၤသွဲၣ်လးအၦ့ၤန့ၣ်တဘၢးထူၦ့ၤလီၤႉ နၦ့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဘၣ်ႉလၢခံဒုဘၣ်လဲၤၦ့ၤအီၣ်က့ၤလၢမ့ၤကျးပူၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ အပူၤကွံာ်လၢညါမ့ၣ်အူဟဲဒံးအခါန့ၣ်လၢမၠၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤသွဲၣ်လးတထၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်ထဲ(၄၅၀၀)ကၠးလီၤဒီး ဘၣ်ဆၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤတထၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤထီၣ်တုၤလၢ(၈၀၀၀)ႇ(၉၀၀၀)ကၠးလံအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိသွဲၣ်လးအၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်အဃိၦၤလၢအအိးထီၣ်တၢ်အီၣ်ကျးတဖၣ်အံၤဒီးၦၤဆါတၢ်မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်အိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအိးထီၣ်ဆါမ့ၤကျးတဂၤစံး၀ဲလၢ“ညီနုၢ်ပဆါ၀ဲဒၣ်မ့ၤတခွးန့ၣ်(၁၅၀၀)ကၠးႉခဲအံၤသွဲၣ်လးၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤနဆါအၦ့ၤဒ်န့ၣ်တကဲးလၢၤဘၣ်ႉနမ့ဆါဒိၣ်ထီၣ်မ့ၤၦ့ၤကသူၦ့ၤခီဒၢးတမ့ၢ်လၢၦၤဟဲၦ့ၤအီၣ်တအိၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်အခါန့ၣ်ခီဖျိတၢ်လဲၤခး(သ့ၣ်ခါညံၣ်နီၣ်)မ့ၣ်အူခီၣ်ထံးအံၤဒီးတုၤလၢခဲအံၤခီဖျိတၢ်တဘှီဂ့ၤထီၣ်၀ဲဒံးဘၣ်အဃိကီၢ်ဆၣ်(၄)ဘ့ၣ်လၢအပၣ်ဃုာ်မၠၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ဆၣ်အံၤတုၤလၢခဲအံၤမ့ၣ်အူတဟဲဒံး၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါမ့ၤ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၀ီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဃီကျါသ၀ီဃၢၤန့ၣ် ဖဲလါမ့ၤ ၉ သီဒီး ၁၀ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤအဃိ ပယီၤသုးသံ(၆)ဂၤဒီးဖီၣ်သမူန့ၢ်၀ဲစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်) ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမ့ၤ ၉ သီ ဟါခီ ၄ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ-BGF(၁၀၂၂)သုးရ့ၣ်ႇ နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ် ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ် (ခလရ–၆၁ႇ၆၂)အံၤဒီး တလၢၤကီၢ်စဲၣ် အၤယူၣ်ကစၢၢ်(ခမရ–၃၄၃)သုးရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အိၣ်လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ဟဲဃီၤဆူကညီကီၢ်စဲၣ်ဟဲဒိး၀ဲဒီးသိလ့ၣ်(၂၂)ခိၣ်ဒီးဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲတုၤဖဲတည့ၤသ၀ီဃၢၤအခါန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီး(KNLA)အၦၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲလါမ့ၤ ၁၀ သီ ဂီၤခီ ၆ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ကဒါ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ဖဲမဟါဟါခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ၦၤသံ(၆)ဂၤႉမ့ၣ်အီၣ်ကွံာ်အသိလ့ၣ်(၄)ခိၣ်ႉၦၤဖီၣ်ချုးသမူနါက့အိၣ်စ့ၢ်ႉကျိနါက့ၦၤမၤန့ၢ်အိၣ်ႉ လၢအ၀ဲသ့ၣ်ၦၤသံအအိၣ်န့ၣ်ၦၤမၤန့ၢ်ဃုာ်(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးတဖၣ်လီၤႉတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဖဲတဂီၤညါအံၤနါက့အ၀ဲသ့ၣ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်...

“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့” (တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကစီၣ်ထီရီၤ ၆) ပိ၁်မုၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတဖၣ် တၢ်လၢၦၤပိာ်မုၣ်အံၤသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတခါမ့တမ့ၢ်တခါသ့၀ဲလီၤႉတၢ်ဆါတနီၤကဲထီၣ်သးလၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတဆီသ့၀ဲအသိးတနီၤန့ၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆါလၢအဟဲကဲထီၣ်သးလၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤအံၤန့ၣ်လီၤႉဒ်သိးတၢ်ဆါလၢဟဲကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃုာ်တဆီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသုတကဲထီၣ်သးတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်နဒီသဒၢအီၤႇနအိၣ်အီၤသ့သ့ဘၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဆါလၢအကဲထီၣ်သးခီဖျိအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်နဒီသဒၢစိဃာ်အီၤန့ၢ်န့ၣ်တအိၣ်အါအါဘၣ်ႉ ၁၊၊ အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤ ခဲစၢၣ် (Vaginal Cancer) တၢ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢအအိၣ်ဖဲအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤအဘ့ၣ်ခိၣ်ဒီးမ့ၢ်ခဲစၢၣ်လၢကဲထီၣ်သး တအိၣ်အါအါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉခဲစၢၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်စးထီၣ်ကဲထီၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤအံၤစှၤ၀ဲဒီးကဲထီၣ်အါလၢခဲစၢၣ်တၢ် ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢၦၤကညီတဂၤန့ၣ်လၢအနီၢ်ခိပူၤစဲလ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢအသီအသီကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉစဲလ်လၢအလီၢ်လံၤတဖၣ်န့ၣ်သံကွံာ်၀ဲလီၤႉစဲလ်လၢအကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်သ့တဖၣ်န့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲလၢအသီအသီဒီးအလီၢ်လံၤတဖၣ်န့ၣ်တသံ၀ဲဘၣ်ႇတသံ၀ဲဘၣ်အဃိဆီတလဲသးလၢတၢ်အကိၣ်လိၣ်အဃိကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်“ခဲစၢၣ်”န့ၣ်လီၤႉ ၁၊၊ တၢ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်အံၤကဲထီၣ်သ့လၢၦၤဒ်လဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်ႉ အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉကဲထီၣ်သ့လၢ -ကဲထီၣ်သးသ့အါလၢၦၤပိာ်မုၣ်လၢအသးၦၢ်ဒိၣ်ဒီးပထံၣ်ဘၣ်လၢတၢ်ဆါအံၤဘၣ်၀ဲဒၣ်အါလၢၦၤအိၣ်အနံၣ်(၆၀) သ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤႉ -တၢ်ဆါအံၤဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ခီဖျိဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တဆီသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ -စးထီၣ်မံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါလၢအသးစၢ်စၢ်ဖိအခါ -ၦၤလၢအအိၣ်ဒီး(HIV)တၢ်ဆါ -ၦၤလၢအအီမီာ်ထူသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဃၢ်နုာ်လီၤသ့၀ဲအါန့ၣ်လီၤႉ (၂) အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် စးထီၣ်ကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်သီသီန့ၣ်တၢ်ဆါအံၤတဒုးနဲၣ်ပၠး၀ဲတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်ႉခဲစၢၣ်အပတီၢ်မ့ထီထီၣ်လံမး ကနဲၣ်ပၠး၀ဲတၢ်ပနီၣ်လၢတၢ်ဖီလာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ -သွံၣ်ဟဲတဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်ႉ -မံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါမ့ၢ်၀ံၤန့ၣ်သွံၣ်ကလီၤ -နတူၢ်ဘၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကိၣ်လိၣ် -ဆံၣ်ဆါတလီၢ်လီၢ် -ဆံၣ်ဆါဆၢကတီၢ်ကိၢ်အူ -တၢ်ထံဆှံဆှံဖိကဟဲလီၤလၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤနတူၢ်ဘၣ်အီၤသ့န့ၣ်လီၤႉ (၃) အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤခဲစၢၣ်အံၤကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤဒ်လဲၣ် -နကဘၣ်ဖွဲးကူစါယါဘျါအီၤ -တၢ်ကူစါယါဘျါလၢလီသဟီၣ် -တၢ်ကဘၣ်သွီသွံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၂၊၊ ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ် (Cervical Cancer) အိၣ်ဖျဲၣ်ကျိၤတၢ်ဆါတဖၣ်အကျါဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါလၢတၢ်ဒီသဒၢအီၤန့ၢ်လီၤႉ တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤခဲစၢၣ်အစဲလ်တဖၣ်ဟဲဒိၣ်ထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်လၢပဒၢလီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉဒ်သိး(HPV)တၢ်ဃၢ်လၢအကဲထီၣ်ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤသုတဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တဂ့ၤအဂီၢ်ပမ့ဒီသဒၢအီၤႇပမ့ဆဲးဃာ်(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၣ်ပဒီသဒၢအီၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (HPV)တၢ်ဃၢ်မ့ဟဲနုာ်လီၤလၢပမိၢ်ၦၢ်ပူၤလံန့ၣ်ဂံၢ်တြီဆၢတဖၣ်က့ၤဆီၣ်ဖျိးထီၣ်ကွံာ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉလၢၦၤစှၤဂၤတၢ်ဆါဃၢ်အံၤကဆဲးအိၣ်ထီဃာ်သးဒီးက့ၤကဲထီၣ်ကဒါ၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးစဲလ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉစဲလ်လၢအတမ့ၢ်ညီနုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဘူၣ်မ့ဂ့ၤန့ၣ်က့ၤကဲထီၣ်ကဒါက့ၤစဲလ်လၢအအိၣ််ညီနုၢ်အသိးသ့၀ဲလီၤႉတနီၤနီၤန့ၣ်က့ၤဆီတလဲသးလၢခဲစၢၣ်စဲလ်ဒီးစဲလ်တဖၣ်ရၤလီၤသးအါထီၣ်ကွ့ၢ်ကွၢ်အဃိစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤႉ မ့ကဲထီၣ်လၢခဲစၢၣ်စဲလ်ဘၣ်ဆၣ်သနါက့ခီဖျိတၢ်ဆါအံၤတနဲၣ်ပၠး၀ဲတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်အဃိ တၢ်ဆဲးဃာ်ကသံၣ် ဒီသဒၢအံၤမ့ၢ်ကျိၤကျဲလၢအဂ့ၤကတၢၢ်တဘိပကဒီသဒၢတၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤႉ (၁)ဒ်သိးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်သုတကဲထီၣ်တဂ့ၤန့ၣ်ပကဘၣ်ဒီသဒၢဆိဃာ်အီၤဒ်လဲၣ် -( HPV)တၢ်ဃၢ်ဃုာ်ဒီးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤအဃိသုတကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်လၢအဂၤတဖၣ်အံၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ပကြၢးဆဲးဃာ်၀ဲ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၣ်လီၤႉအဃိ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်(၉)နံၣ်အံၤစးထီၣ်ဆဲးအီၤသ့လံန့ၣ်လီၤႉ -သမံသမိးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဘျိၣ်ဘျ့အံၤထီဘိတက့ၢ်ႉသမံသမိး(Pap test)တကးဒံးဘၣ် သမံသမိးဃုာ်ဒီး(HPV test) တက့ၢ်ႉ -တဘၣ်မံဃုာ်ၦၤအဂၤအါအါဘၣ်ႉၦၤလၢနကမံဃုာ်အီၤတဂၤအံၤတၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဒါအီၤသ့အဃိသူအီၤတၢ်ဖျီၣ်ႉ -ဟးဆှဲးတၢ်အီမီာ်ထူ (၂)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ် တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်တဖၣ် -ဖဲနမံဃုာ်၀ံၤတဘျီလၢ်လၢ်နသွံၣ်ကလီၤ -သွံၣ်ကတၢၢ်၀ံၤမးသွံၣ်က့ၤဟဲကဒါ -ဖဲနမံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါအခါမုၣ်က့ၢ်ဂီၤကဆါ၀ဲ -သွံၣ်ဟဲတဘျီဒီးတဘျီအဘၢၣ်စၢၤသွံၣ်လီၤလူ -အီၣ်တၢ်တ၀ံၣ်တဘဲဘၣ်ႇကိာ်ပူၤဟးဂီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတူၢ်ဘၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (၃)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဆါအံၤပကကူစါယါဘျါအီၤဒ်လဲၣ်ႉ -ကဘၣ်ဖွဲးကူစါယါဘျါအီၤ -ကူစါယါဘျါအီၤလၢလီသဟီၣ် -ကဘၣ်သွီသွံၣ် -ကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤလၢ(ဟီၣ်မိ)ကသံၣ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၃၊၊ တၢ်ထံဒၢအိၣ်ထီၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ် (Ovarian Cyst) ၦၤပိာ်မုၣ်ဒၢလီၢ်တခီတကပၤန့ၣ်နကထံၣ်၀ဲဒၣ်ဒံၣ်ဒၢလီၢ်(၂)ခါန့ၣ်လီၤႉဒံၣ်ဒၢလီၢ်တဖၣ်အံၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကမၤစၢၤနၤလၢသွံၣ်ကဟဲကိးလါဒဲးအဂီၢ်ဒီးမုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢဒံၣ်လီၤဆှူအခါန့ၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်အပူၤန့ၣ်ထုးထီၣ်၀ဲစၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထံဒၢအိၣ်ထီၣ််လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်စံးတၢ်န့ၣ်လၢဒံၣ်ဒၢလီၢ်အပူၤန့ၣ်တၢ်ထံတၢ်နိတဖၣ်ဟဲကဲထီၣ်ထံဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ထံဒၢပူၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒီးတၢ်ထံၦဲၤၦဲၤဒီးပၣ်ဃုာ်စၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်လၢအတၦၢ်ဒံးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်ထံဒၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတဘျီတခီၣ်န့ၣ်တဘၣ်လိၣ်ကူစါယါဘျါအီၤဘၣ်လီၤမၢ်အကစၢ်ဒၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိလၢတၢ်ထံဒၢအံၤအဃိအဖိတအိၣ်ဘၣ်သ့၀ဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်ၦၤသ့ၦၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တယး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ -( Follicular cyst)မုၣ်စၢၤသွဲၣ်အချံအသၣ်တလီၤဆှူ၀ဲဘၣ်ဆၣ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲကယီကယီလၢအမ့ၢ်တၢ်ထံဒၢအကလုာ် -(...

လါမ့ၤ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ တလါအံၤလါမ့ၤထီၣ်တနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ကမျၢၢ်သံတဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမ့ၤထီၣ် ၁ သီ တုၤလၢ ၇ သီ လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိပယီၤသုး(၉၇)သုးရ့ၣ်လၢအိၣ်ကီးတရံး၀့ၢ်ဒီး လဲၤ၀ၣ်ကျိဖးဒိၣ်လူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ခံသီတပယူာ်ဃီအဃိ မီမးသ၀ီသီ သ၀ီဖိ ပိာ်မုၣ်ဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤဒီး ၦၤတ့အူးခဲ(အုတ်)ဖိလၢအဟဲမၤတၢ်မၤဖဲ(ဇာသပြင်)သ၀ီအံၤဘၣ်ဒိ၀ဲ(၆)ဂၤဒီးသံ၀ဲ(၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ပူၤ သ၀ီသးၦၢ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တလါအံၤလီလီစဲၤဒုၦၤဘၣ်ဒီးကျိးဖဒိၣ်န့ၣ်အိၣ်(၉)ဂၤႇအသံတဂၤႉဖဲမုၢ်ဃုနံၤအခါနါက့ ၦၤတ့အူးခဲဖိလၢ အဟဲမၤတၢ်ဖဲ(ဇာသပြင်)သ၀ီပူၤန့ၣ်ဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤႉဖဲအကျါန့ၣ်သံကွံာ်တဂၤႉပယီၤသုးန့ၣ်ၦၤဟဲခးအီၤထဲတထံၣ်ခံထံၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်က့ၤခးလီၤကဒါတၢ်ဒီတနံၤကျၢၤလီၤႉဖဲလါမ့ၤ ၈ သီအခါနါက့ခးလီၤတၢ်ဒီတနံၤကျၢၤလီၤႉ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကအိၣ် လၢအဖျၢၣ်(၅၀)ညါ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒီးဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤတၢ်ဒီယုၢ်ဘျီၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီႇအတၢ်ဖိတၢ်လံၤႇအဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉ ဒုၣ်ဒါဒၢးတသ့ၣ်ညါႇၦၤကမျၢၢ်ဒၢးတသ့ၣ်ညါႉတၢ်အံၤသဲးသဲးအဲၣ်ဒိးကူၣ်တရံးမၤသံကမျၢၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်...

လါမ့ၤ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤပညိၣ်ခးလီၤ ကျိဖးဒိၣ်လိၤလိၤဆူ ကမျၢၢ်ဒူသ၀ီဟံၣ်ဃီႇတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်လီၢ်ႇကၠိဒီးတၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ၀ီၢ်ရ့ၣ်ႇကြုၢ်တုႇနိၣ်တကီႇကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီး လါအ့ဖြ့ၣ်တလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီပူၤဟံၣ်ဃီဒီးကၠိႇတၢ်ဆါဟံၣ်ႇတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကအိၣ်လၢ (၃၁)ဘျီဃၣ်ဃၣ်ညါအဃိကမျၢၢ်ၦၤထူလံၤဖိအဂၤခံကလးဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲၤကျိၤ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးကဘီယူၤ ဟဲတ့ၢ်လီၤ မ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီပူၤတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ႇကၠိႇတၢ်ဆါဟံၣ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉတၢ်လီၢ်တနီၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်နါက့ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လီၤႉအဃိမ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်ၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဘျီအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်ညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ(ကီးတရံး)ကီၢ်ဆၣ် မဲၢ်ကနဲဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဃိ သီခါဖၠၣ်တဖျၢၣ်ႇ တၢ်ဘါယွၤသရိာ်(၂)ဖျၢၣ်ႇ ကၠိ(၃)ဖျၢၣ်ႇ တၢ်ဆါဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ် ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီး ကမျၢၢ်ဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲ(၃၈၇)ဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၆ သီဒီး...