လါမ့ၤ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၀ီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါမ့ၤ ၇ သီ မုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ် ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ(၀ၤပသဲ)သ၀ီဃၢၤအဃိ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အၦၤသံ၀ဲ(၃)ဂၤဒီး ဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါမ့ၤ ၇ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤပီၣ်(၅၀၀)မ့ၣ်ပိၢ် ၂ ဖျၢၣ် အဃိ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်-KNLA (သုးက့ ၆)သုးပာ်ဖှိၣ်အၦၤ ထိလ့အီၤႇ စွဲမၤလ့ႇ မၣ်ခ့ၤသၤဒၤစွ့ၤ တဖၣ်အံၤသံ၀ဲဒီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၄)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘီသိၣ်၀ါသုးကျိၤ ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၉ သီအနံၤ န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါမ့ၤ...
လါမ့ၤ ၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ် က၀ီၤဒ့တဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖဲလါမ့ၤ ၇ သီအနံၤ သုးမီၤစိရိၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဟးဒုးသ့ၣ်ညါလီၤ၀ဲလၢသိလ့ၣ်လၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်မ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၣ် တၢ်ကဖီၣ်ဟံးန့ၢ်အရ့အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤလါအခါတၢ်ဟးဖီၣ်သိလ့ၣ်လၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် ဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤ သုးမီၤစိရိၤစုတီၤဖီလာ်၀ဲၤကျိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဟးဒုးသ့ၣ်ညါလီၤ၀ဲလၢသိလ့ၣ်လၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ် မ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၣ်ကဟံး၀ဲအရ့န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဟးဒုးသ့ၣ်ညါလီၤ၀ဲဒ်အံၤအဃိခဲအံၤလၢ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်သိလ့ၣ်လၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ် ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤသိလ့ၣ်ႇဆဲးကဲးလၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်တပျဲနုာ်လီၤလၢဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤလၢၤဘၣ်ႉ အ၀ဲသ့ၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါလီၤဃာ်၀ဲလၢမ့နုာ်လီၤန့ၣ်ကဖီၣ်ဟံး၀ဲအရ့ႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးဒုးသ့ၣ်ညါလီၤ၀ဲဒ်အံၤအဃိပဟးထီၣ်ဟးလီၤန့ၣ်ပဘၣ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်စ့ၢ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်သမံသမိးဆဲးကဲးလံာ်လဲၢ်အမဲာ်ညါန့ၣ်သမံသမိးဃုာ်တၢ်လၢအဂၤစ့ၢ်မီၤနီၤႉ တၢ်လီၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်အလီၢ်န့ၣ်ပတလဲၤလၢၤဘၣ်ႉပဟးဆှဲးက့ၤကျဲလၢအဂၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤသုးမီၤစိရိၤစုတီၤဖီလာ်၀ဲၤကျိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါနဲၣ်လီၤ၀ဲလၢတၢ်ကဘၣ်ထီထီၣ်သိလ့ၣ်ႇ ဆဲးကဲးနီၣ်ဂံၢ်သီလၢအိၣ်ဒီးလံာ်လဲၢ်အံၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ် သူဒံး၀ဲသိလ့ၣ်လၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မၢၦၤဆီတလဲထီထီၣ်သိလ့ၣ်အနီၣ်ဂံၢ်လၢအဖိးသဲစးအံၤမီၤနီၤႉ ပနၢ်ဟူလၢဒ်အ၀ဲသ့ၣ်ပာ်ပနီၣ်မုၢ်နံၤမုၢ်သီအသိးမုၢ်နံၤမုၢ်သီမ့လၢာ်န့ၣ်ကမၤ၀ဲတဲာ်တဲာ်လီၤႉလၢပအိၣ်တကပၤအံၤမ့မ့ၢ်ဆဲးကဲးန့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်အကဲ၀ဲဒၣ်(Without)လီၤႉ စးထိၣ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟးဒုးသ့ၣ်ညါလီၤတၢ်လီၢ်ခံဘျီန့ၣ် ၀့ၢ်ပူၤအံၤ နတထံၣ်(Without)သိလ့ၣ်ဆဲးကဲးတဖၣ်လၢၤဘၣ်ႉဘၣ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အိၣ်သးဒံးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအဂၤတဂၤ စ့ၢ်ကီး စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါစ့ၢ်ကီးလၢပကိကီၢ်ခီ ဖၠူကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ၦၤလၢအသူသိလ့ၣ်လၢအလံာ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်အံၤတဂၤ တၢ်ဖီၣ်မၤဆူးမၤဆါမၤပယွဲအီၤလၢ(ဖၠူကီၢ်ဆၣ်) ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အဃိ...
လါမ့ၤ ၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၆ သီအခါန့ၣ် ပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ပံးဃ၁်၀ဲတီၤကၠၤအ့သ၀ီဒီး မၠီၣ်ကၠၤအ့သ၀ီဘၢၣ်စၢၤဟီၣ်သရီတိၤအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢသ၀ီဖဲန့ၣ်အခိၣ်အဃၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်အသိးတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒီး ပယီၤသုးႇ(BGF)ပံးဃာ်၀ဲတိၤအံၤလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ်မုၢ်နံၤမုၢ်သီနီတမံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ၦၤပိာ်မုၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဘၣ်မနုၤအပံး၀ဲလဲၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တတဲတၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉၦၤကညီမ့ၢ်ဂ့ၤႇဆဲးကဲးမ့ၢ်ဂ့ၤလဲၤတန့ၢ်နီတခါလၢၤဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ပံးဃာ်တိၤဒ်အံၤအတဒုးသ့ၣ်ညါၦၤသ၀ီဖိတၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉတၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ်ဒုတမံၤမီၤနီၤႉ ခဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ပံးဃာ်တိၤႉချံနါက့တဟ့ၣ်ခီ၀ဲဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
လၢတိၤဖီခိၣ်တီၤကၠၤအ့တကပၤန့ၣ်ပယီၤသုးအိၣ်၀ဲအသိးလၢမၠီၣ်ကၠၤအ့သ၀ီတကပၤခီန့ၣ် ဖုတးလကူၣ်(ကိး)သုးခိၣ်သၤလိတီခိၣ်ရိၣ်မဲ(BGF)အၦၤအိၣ်၀ဲဒီးပံးဃာ်၀ဲတိၤအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးတၢ်ပံးဃာ်တိၤအံၤခီဖျိတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါကမျၢၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတၢ်တသ့လၢၤဘၣ်တကးဒံးဘၣ်ကမျၢၢ်လၢအဟးၦ့ၤဆါတၢ်ချံတၢ်သၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ခဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်ဖဲတၢ်ချံတၢ်သၣ်ဟးထီၣ်အဆၢကတီၢ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်တပျဲလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလၢတိၤခိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိ ပဘၣ်လဲၤတရံးက့ၤလၢ(ကါနံၤ)သ၀ီတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉလၢန့ၣ်တကပၤခီဒုယံၤတစဲးႉမ့၀ံၤခဲအံၤဘၣ်လၢၦၤဟးၦ့ၤတၢ်ချံတၢ်သၣ်အဆၢကတီၢ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ပံးဃာ်တိၤဒ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဒုးကကဲထီၣ်ဧါဒုတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႇဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပူၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤၦ့ၤဆါတၢ်ချံတၢ်သၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂)လါမးရှးအခါစ့ၢ်ကီး လၢတီၤကၠၤအ့ဒီးမၠီၣ်ကၠၤအ့သ၀ီပူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီး ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤခဲအံၤခဲအံၤအဃိ ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဟးဂီၤအိၣ်၀ဲအါမးအသိးကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်သ၀ီဒီတဖျၢၣ်ဒံးညါန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အတၢ်မၤနီၣ်စရီအသိးန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ တီၤကၠၤအ့သ၀ီပူၤ ကမျၢၢ်အဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအဖျၢၣ်(၅၀)ဘျဲၣ်ညါဒီးလီၢ်က၀ီၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကအိၣ်လၢ(၅)ဂၤညါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢတီၤကၠၤအ့သ၀ီပူၤန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိက့ၤအိၣ်ထဲတနီၤဒံးလီၤအသိး ပယီၤသုးနုာ်လီၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတီၤထီကၠိကရၢၢ်ပူၤကအိၣ်လၢ(၁)နံၣ်ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံန့ၣ်လီၤႉ
“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့”(တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ ၅)
မိၢ်လၢအဒုးအီဖိနုၢ်တဖၣ်တၢ်လၢအကဘၣ်မၤႇကဘၣ်ဟးဆှဲး၀ဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢကြၢးသ့ၣ်ညါဆိ၀ဲတဖၣ်
နကဲထီၣ်မိၢ်တဂၤလံန့ၣ်မူနဒါအိၣ်လၢနကဘၣ်ဒုးအီနဖိအနုၢ်ထံန့ၣ်လီၤႉဒ်သိးပဖိအံၤကဒိၣ်ထီၣ်ၦဲၤဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါႇ မၤနၢၤတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်ကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဂ့ၤကတၢၢ်လၢမိၢ်ကဘၣ်ဒုးအီဖိနုၢ်ထံအကတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖိသၣ်အံၤအစှၤကတၢၢ်(၆)လါန့ၣ်ပကဘၣ်ဒုးအီအီၤမိၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်လီၤႉလၢကစၢ်တၢ်ဘၣ်သးအသိးၦၤဒုးအီပဖိသၣ်နုၢ်တုၤလၢ(၂)နံၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉပကဘၣ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်ဖိသၣ်ဆံးဆံးဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်တၢ်လၢပကဘၣ်မၤအီၤႇတၢ်လၢပကဘၣ်ဟးဆှဲးအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပကတဲပၠး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်
တၢ်လၢမိၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်အဂ့ၤဒိၣ်ကတၢၢ်လၢဖိသၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်လၢမိၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်(ပဒံၣ်စံၤ၀ၣ်)တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအိၣ်တၢ်ချၢလၢအတြီဆၢဒီသဒၢ၀ဲတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢၦၤဖိသၣ်နီၢ်ခိအချၢန့ၣ်ၦၤကိးဂၤဒဲးသ့ၣ်ညါ၀ဲလံန့ၣ်လီၤႉၦၤဖိသၣ်လၢအအီဘၣ်မိၢ်နုၢ်ထံဘျဲဘျဲတဖၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အခိၣ်နူာ်ဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်ဒံးၦၤဖိသၣ်လၢအတအီဘၣ်မိၢ်နုၢ်ထံဘၣ်တဖၣ်ဒံးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်သးၦၢ်ထီၣ်န့ၣ်တၢ်ဆါလၢအမ့ၢ်ဆံၣ်ဆၢႇသွံၣ်ထီၣ်ႇသးတၢ်ဆါႇကိၤလဲၣ်ထရီလၢအိၣ်သွံၣ်ကျါတဖၣ်အံၤကဲထီၣ်၀ဲစှၤန့ၣ်လီၤႉပမ့ၢ်ဒုးအီပဖိလၢနုၢ်ထံန့ၣ်ကဒီသဒၢ၀ဲဖိသၣ်တၢ်သံသတူၢ်ကလာ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉမိၢ်အကစၢ်စ့ၢ်ကီးမ့ဒုးအီအဖိနုၢ်ထံန့ၣ်ကပူၤဖျဲး၀ဲဒီးနုၢ်ခဲစၢၣ်ႇဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်ႇသးသွံၣ်ကျိၤတၢ်ဆါႇဃံပွးတၢ်ဆါႇအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိ၀ံၤလီၢ်ခံသးလီၤစၢ်တၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
မိၢ်လၢဒုးအီဖိနုၢ်ထံန့ၣ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢကြၢးအီၣ်၀ဲတဖၣ်
မိၢ်လၢအဒုးအီဖိနုၢ်ထံတဖၣ်န့ၣ်ကြၢးအီၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်လၢအန့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉမ့အီၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအန့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါမးဖိသၣ်အံၤကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်အီၣ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါလၢမိၢ်အအိၣ်တဆီန့ၣ်လီၤႉဒ်သိးမိၢ်နုၢ်ထံကထီၣ်အါအဂီၢ်န့ၣ်ကြၢးအီၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢလာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
၁၊၊မိၢ်မ့အီၣ်၀ဲတၢ်ဒိးတၢ်လၣ်လၢအလါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးန့ၣ်ဖိသၣ်တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢတၢ်ဒိးတၢ်လၣ်န့ၣ်ပကဖုဂံာ်ဘျဲးအီၤညီဒီးမၤလီၤစှၤ၀ဲတၢ်ဆၢလၢအိၣ်ပသွံၣ်ပူၤ(glycemic index)တဖၣ်န့ၣ် လီၤႉ
၂၊၊အီၣ်န့ၢ်ပသဲ၀ါႉမိၢ်လၢအအီၣ်ပသဲ၀ါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဖိန့ၣ်အီနုၢ်ဆူၣ်န့ၢ်ၦၤဖိသၣ်လၢအဂၤတဖၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ၀ဲအသိးသရၣ်တဖၣ်တယးကွၢ်၀ဲလၢတၢ်အံၤခီဖျိမိၢ်နုၢ်ထံအရီၢ်ဆီတလဲသးအဃိန့ၣ်လီၤႉ
၃၊၊နမ့အီၣ်ဘုကၠူၣ်န့ၣ်ကမၤလီၤစှၤ၀ဲတၢ်ဆၢလၢအိၣ်ပသွံၣ်ပူၤဒီးခိၣ်လဲးစထြီလ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပကဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲ မဲာ်ချံဂံၢ်,ခၣ်ဘိၣ်ဟဲးဒြ့းဒီးဖရိၣ်ထံသ့ၣ်တဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉဒီသဒၢစ့ၢ်ကီးဆံၣ်ဆၢတၢ်ဆါလၢကဲထီၣ်ဖဲပဒၢထီၣ်လီၢ်ခံအံၤစ့ၢ်ကီးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
၄၊၊ဒ်သိးပနုၢ်ထံထီၣ်ကအါအဂီၢ်နကကျဲအီတၢ်အီၣ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါကမူၣ်လၢတၢ်ဆၢပၣ်အါတဖၣ်အံၤအမဲာ်ညါန့ၣ် အီအီၤလၢဆီချီထံႇကသူထံဒီးထံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တက့ၢ်ႉ
မိၢ်လၢအဒုးအီအဖိနုၢ်ထံတဖၣ်ကြၢးအီၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီကိးမံၤဒဲးဘၣ်ဆၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအကဘၣ်ဟးဆှဲး၀ဲတဖၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
၁၊၊ဟးဆှဲးပီၣ်လဲၣ်တၢ်ဖံးတၢ်ညၣ်တက့ၢ်ႉညၣ်စၣ်ဒ့ႇညၣ်မဲးခရဲၣ်ႇညၣ်ထူၣ်နါတဖၣ်အံၤတနွံခံဘျီအမဲာ်ညါန့ၣ် တကြၢးအီၣ်ဘၣ်ႉ
၂၊၊ဟးဆှဲးတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအဟဲႇဖိသၣ်အဟၢဖၢလူသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
၃၊၊နဖိကလံၤမ့ထီၣ်န့ၣ်တဘၣ်အီၣ်ပဲႇတဘၣ်ဖီအလါႇတဘၣ်ဘိၣ်ခိၣ်အါအါဘၣ်ႉ
၄၊၊ဟးဆှဲးတၢ်ခုၣ်ထံလၢအပၣ်ဒီး(ခီၣ်ဖံၣ်)တဖၣ်ႉ
၅၊၊လၢနဟံၣ်ဖိဃီဖိတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွံၣ်အကျါနအီၣ်သဘ့ဟီၣ်လာ်မ့တကဲးဒီးနၤဘၣ်န့ၣ်တုၤလၢနဖၠးနဖိနုၢ်တစု ဟးဆှဲးသဘ့ဟီၣ်လာ်ဒီးတၢ်ချံတၢ်သၣ်တက့ၢ်ႉ
၆၊၊ဟးဆှဲး(နို့ထွက်ပစ္စည်း)တက့ၢ်ႉၦၤဖိသၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်တကဲး၀ဲဒီးဖရိၣ်ထံအါအါဘၣ်ႉ ကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူ(မ့တမ့ၢ်)ဟၢဖၢကျၢၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
၇၊၊နမ့ကၠဲးအီၣ်၀ဲတၢ်ဆံၣ်လၢအထံအါန့ၣ်ကြၢးအီၣ်အီၤဖဲအကြၢးတက့ၢ်ႉခီဖျိၦၤဖိသၣ်အကဖုၦံာ်ကျိၤတဖၣ်အံၤတဒိၣ်တုၤခိၣ်ၦဲၤခဲလၢာ်ဒံးဘၣ်အဃိ(ဒြၣ်)လၢအပၣ်ဃုာ်လၢတၢ်ဆံၣ်အကျါအံၤမၤဘၣ်ဒိ၀ဲတၢ်သ့န့ၣ်လီၤႉ
၈၊၊ဟးဆှဲးတၢ်အီသံး(မ့တမ့ၢ်)တၢ်ထံတၢ်နိလၢအမၤမူၤနၤသ့အံၤတက့ၢ်ႉသံးအစီထံလီၤလၢမိၢ်နုၢ်ထံကျါအဃိ တကဲဘျုးလၢဖိသၣ်အဂီၢ်ဘၣ်အမဲာ်ညါဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဖိသၣ်အခိၣ်နူာ်အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မိၢ်တဖၣ်ဆိမိၣ်၀ဲလၢဖိသၣ်မ့ဘၣ်သးအီနုၢ်န့ၣ်ကဟီၣ်၀ဲႉအနီၢ်နီၢ်ခီန့ၣ်ၦၤဖိသၣ်တဖၣ်မ့အဲၣ်ဒိးအီနုၢ်န့ၣ်အတဟီၣ်ဘၣ်ႇ မ့မ့ၢ်တခီအ၀ဲသ့ၣ်ပၠးထီၣ်အတၢ်ပနီၣ်လၢလ့ၣ်ထီၣ်ထးခိၣ်ႇအိၣ်တဂၢၢ်တကျၢၤဘၣ်ႇသ၀ံးအစုႇဟးသ၀ံးတၢ်ကူတၢ်ကၤႇယၣ်တဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်မ့မၤ၀ဲဒ်အံၤလံန့ၣ်ကြၢးပသ့ၣ်ညါအီၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးအီနုၢ်လံန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးအီဖိနုၢ်အကျဲလၢအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်ၦၤဖိသၣ်အခိၣ်န့ၣ်ပာ်အီၤဖဲမိၢ်အစုနၢၣ်ခံက၀ီၤကျီၤအလိၤန့ၣ်ဒီး အခီၣ်လိၤဒီးမ့မ့ၢ်အခံကိၢ်ခီန့ၣ်တၢ်ကဘၣ်ပာ်အီၤဖဲမိၢ်အစုညါသးလိၤန့ၣ်လီၤႉနဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်အခါမိၢ်အစုနၢဖိတဖၣ်ကဘၣ်ဖီၣ်ဃာ်၀ဲနုၢ်လၢဖီလာ်အံၤဒီးစုဘိတဖၣ်ကဘၣ်စံၢ်ထီၣ်၀ဲနုၢ်ထံကယီကယီန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲနဒုးအီဖိနုၢ်အခါန့ၣ်ဖိသၣ်ယုၢ်လီၤနုၢ်ထံကီအသ့၀ဲလီၤႉဖဲအ၀ဲသ့ၣ်အီနုၢ်အခါန့ၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်ထူတဃာ်မိနုၢ်ႇနုၢ်ထံပြံးထီၣ်သးလၢထးခိၣ်ကပၤႇဖဲအီနုၢ်အခါမ့ကူးႇနုၢ်မ့ချံထီၣ်န့ၣ်တဘၣ်ဆဲးဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်လၢၤဘၣ်ႉအလီၢ်မ့အိၣ်န့ၣ်ဘံးထီၣ်ကွံာ်နုၢ်ထံလၢတၢ်ချၢတက့ၢ်ႉနမ့ဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်န့ၣ်နုၢ်တကပၤန့ၣ်ဒုးအီအီၤအစှၤကတၢၢ်(၂၀)မံးနံးတက့ၢ်ႉဒုးအီအီၤတကပၤ၀ံၤမးဆီတလဲက့ၤလၢအ၀ဲတကပၤန့ၣ်တက့ၢ်ႉ
နဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်အကျိၤအကျဲမ့တဘၣ်န့ၣ်ကလံၤခၠဲးဖိသၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉကလံၤမ့ခၠဲး ဖိသၣ်မ့ဟီၣ်န့ၣ် ဒုးဆ့ၣ်နီၤဖိသၣ်ဘျၢဘျၢဒီးဆီၣ်လီၤအဟၢဖၢကယီကယီတက့ၢ်ႉနဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်မ့ၢ်၀ံၤတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် သးပ့ၤနီၣ်ထုးထီၣ်ကွံာ်ကလံၤတဂ့ၤႉ
ဖိသၣ်အီနုၢ်မ့ကးလံဘျီန့ၣ်မိၢ်အနုၢ်အံၤကလီၤၦဲာ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉၦၤဖိသၣ်အီနုၢ်မ့တလၢၤဘၣ်န့ၣ်နုၢ်အံၤကအိၣ်၀ဲစၢတလ့ၢ်ဒီး နုၢ်ထံမ့အိၣ်တ့ၢ်ဒံးန့ၣ်ဘံးထုးထီၣ်ကွံာ်အီၤတက့ၢ်ႉနုၢ်ထံလၢအအိၣ်တ့ၢ်ဒံးတဖၣ်နမ့တဘံးထုးထီၣ်ကွံာ်အီၤဘၣ်န့ၣ်နုၢ်ထံထီၣ်ကလီၤစှၤ၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉနဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်မ့၀ံၤန့ၣ်ဒုးအိၣ်ဖိသၣ်ဘျၢဘျၢႉနဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်အမ့ဘၣ်သးမံန့ၣ်တဘၣ်လိၣ်ဒုးမံဖိသၣ်လၢကြၤလီၤဘၣ်မ့မ့ၢ်တခီဒုးမံအီၤလၢအီထီဒီးခိၣ်သခၢၣ်ထီထီတက့ၢ်ႉတချုးနဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်ဆီတလဲန့ၢ်အီၤဖျီၣ်ခံတက့ၢ်ႉဖိသၣ်အီနုၢ်၀ံၤတစိၢ်ဖိအခါစ့ၢ်ကီးဖိသၣ်ဘှီးထီၣ်ကဒါသ့၀ဲလီၤႉဖိသၣ်အံၤမ့န့ၢ်ဘၣ်တၢ်အီၣ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါဂ့ၤဂ့ၤႇအဘှီးထီၣ်န့ၢ်မ့တဆါဘၣ်ႇသ၀ံးနုၢ်မ့ကဲဒံးႇအကံလိမ့တလီၤဘၣ်န့ၣ်အဘှီးယိယိဒ်န့ၣ်လီၤအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲတအိၣ်ဘၣ်ႉ
တၢ်မ့ကဲထီၣ်သးဒ်အဖီလာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလံန့ၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်အဃိကြၢးလဲၤပၠးဖိသၣ်လၢကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
-ဖိသၣ်အီနုၢ်တဘျီလၢ်လၢ်အခါအမ့ကူးႇကလံၤထီၣ်တလီၢ်လီၢ်ႇယုၢ်လီၤတၢ်မ့ကီႉ
-ဖဲအအီနုၢ်တဘျီလၢ်လၢ်အခါအနါဒ့ခံမ့ကးတံၢ်သးမ့သီၣ်ဆွံဆွံႉ
-မ့က့ၤဘှီးထီၣ်ကဒါတလီၢ်လီၢ်ႉ
-အီနုၢ်၀ံၤလီၢ်ခံမၤဆိၣ်ထီၣ်အပျိၢ်ႇအီနုၢ်၀ံၤလီၢ်ခံမ့ဟီၣ်၀ံတကံခီၣ်
-ဖိသၣ်အကံလိမ့တထီၣ်မ့ဃဲၤလီၤတပယူာ်ဃီ
-မ့ကူးတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်ကြၢးလဲၤပၠးအီၤဆူကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်လၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤႉ
မိၢ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ကဘံးလီၤဃာ်အနုၢ်ထံးပာ်ဃာ်အီၤဒီးဖဲဖိသၣ်လီၤဘဲနုၢ်အခါ ကျိၤကျဲလၢၦၤကွၢ်ထွဲဖိသၣ်တဖၣ်လၢကဘၣ်ဒုးအီနုၢ်လၢအဆၢကတီၢ်အံၤအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢနကဘၣ်လူၤပိာ်မၤထွဲအီၤတဖၣ်လၢအမ့ၢ်ဘံးလီၤဃာ်နုၢ်ထံႇပာ်ဃာ်အီၤဒီးက့ၤဒုးအီကဒါဖိသၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒ်သိးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတၢ်ဘံးလီၤဃာ်နုၢ်ထံႇတၢ်ထၢၣ်လၢတၢ်ထၢနုာ်လီၤဃာ်နုၢ်ထံအံၤကအိၣ်ကဆှဲကဆှီအဂီၢ်ႇတၢ်ပာ်ဃာ်နုၢ်ထံအံၤအချံၣ်ကဘၣ်အဂီၢ်န့ၣ်အလီၢ်အိၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်ပလီၢ်မၤအီၤထံထံဆးဆးန့ၣ်လီၤႉ
ဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်ဆၢကတီၢ် တၢ်အီၣ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါလၢဖိသၣ်အဂီၢ်
ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤသီတုၤလၢအအိၣ်ဃုလါပမ့ဒုးအီအီၤထဲမိၢ်နုၢ်ထံတခါဧိၤလီၤန့ၣ်တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွဲအံၤကဂၢၢ်ကကျၢၤဒိၣ်၀ဲလၢမိၢ်ဒီးဖိအဘၢၣ်စၢၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကဲဘျုး၀ဲဒၣ်လၢမိၢ်ဒီးဖိသၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အကလုာ်ကလုာ်အဃိနဒုးအီဖိသၣ်နုၢ်ထံမ့တလၢၦဲၤဘၣ်န့ၣ်
⁃ခီဖျိမိၢ်နုၢ်ထံတလၢတၦဲၤဘၣ်အဃိၦၤဖိသၣ်လၢတၢ်ဒုးအီအီၤတၢ်နုၢ်ထံကမူၣ်ႇကျီၢ်နုၢ်ထံသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်လၢ အတတဲးဒီးတၢ်နုၢ်ထံဘၣ်အိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်တတဲးဒီးတၢ်နုၢ်ထံဘၣ်အဃိအဖံးအဘ့ၣ်ကထီၣ်ဂီၤကကဖိထီၣ်သ့၀ဲလီၤႉဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်နုၢ်ထံ(မ့တမ့ၢ်)တၢ်နုၢ်ထံကမူၣ်လၢအအီ၀ဲတတဲးဘၣ်အံၤခံနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘၣ်ဒုးအီအီၤဘၣ်ပာ်အီၤဒ်န့ၣ်ႉဖဲန့ၣ်ဖိသၣ်အလိၤထီၣ်ဂီၤထီၣ်မ့ကိညၢ်လီၤန့ၣ်လီၤတံၢ်လံလၢဖိသၣ်အံၤတတဲးဒီးတၢ်နုၢ်ထံဘၣ်အဃိတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဒီးကသံၣ်သရၣ်ဒီးကြၢးနဆီတလဲဒုးအီက့ၤအီၤတၢ်နုၢ်ထံကမူၣ်လၢအဂၤတခါန့ၣ်လီၤႉ
⁃ဖိသၣ်မ့အိၣ်(၆)လါဆူဖီခိၣ်ဘျီန့ၣ်နဒုးအီအီၤမ့ၤထံသ့၀ဲလံန့ၣ်လီၤႉမ့ၤထံအံၤတချုးနဖီအီၤဘၣ်န့ၣ်သ့ဃၢၤအီၤကဆှဲကဆှီဒီးဒုးအီအီၤဖဲအကိၢ်ကိၢ်လၢၤလၢၤအဆၢကတီၢ်တက့ၢ်ႉလၢနကဖၠးဖိသၣ်နုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်တကြၢးဒုးအီအီၤမ့ၤထံဘၣ်ႉနကြၢးဒုးအီၣ်အီၤတၢ်အီၣ်လၢအန့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဆူးတၢ်ဆါလၢအဟဲကဲထီၣ်သးအါလၢၦၤဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤဂီၤက့လ့တဖၣ်
၁၊၊ တဘျီတခီၣ်နအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤဖိမ့ကီန့ၣ်ကသံၣ်သရၣ်ဘၣ်သူ၀ဲစဲးထုးထီၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်လီၤႉခီဖျိလၢစဲးထုးထီၣ်တၢ်အံၤအဃိ
၂၊၊ ညၣ်ဘီတၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်အါ၀ဲလၢဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤသီတုၤလၢတနံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်လီၤႉခီဖျိၦၤဖိသၣ်အံၤ အကလ့ၢ်တဒိၣ်ထီၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဒံးဘၣ်အဃိမၤဆှဲကွံာ်၀ဲဒၣ်(Bilirubin)ဒးလၢအိၣ်သွံၣ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ်အဃိကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်ညၣ်ဘီတၢ်ဆါန့ၣ်လီၤႉဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤန့ၢ်ခံနွံအတီၢ်ပူၤတုၤလၢသၢနွံန့ၣ်ကလီၤမၢ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉတုၤလၢသၢနွံဘျဲၣ်လံမ့တလီၤမၢ်ဘၣ်န့ၣ်ကြၢးလဲၤပၠးအီၤလၢကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
၃၊၊ ဖိသၣ်အံၤအဟၢဖၢမ့ဆိၣ်ႇမ့ညိးန့ၣ်ကလံၤဆဲး(မ့တမ့ၢ်)အဟၢဖၢကျၢၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉပမ့ဒုးအီပဖိနုၢ်ထီဘိန့ၣ် ဖိသၣ်အဟၢဖၢအံၤကက့ၤအိၣ်ဒ်ညီနုၢ်အသိးလီၤႉဖိသၣ်ဟၢဖၢမ့ဆိၣ်ဒ်ညီနုၢ်အသိးန့ၣ်လဲၤပၠးအီၤဆူကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်တက့ၢ်ႉ
၄၊၊ ဖိသၣ်အစုအခီၣ်ထီၣ်လုးထီၣ်လါအံၤခီဖျိၦၤဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤသီအဃိအသွံၣ်လဲၤတရံးသးတဘၣ်ဂီၢ်ဒံးဘၣ် အဃိကဲထီၣ်သ့၀ဲလီၤႉဘၣ်ဆၣ်ဖိသၣ်အကိာ်ပူၤမ့လုးႇအကသါမ့ၢ်ကီန့ၣ်ဖိသၣ်အသးဒီးအပသိၣ်အံၤမၤတၢ်တဂ့ၤဘၣ်အဃိကြၢးပလဲၤပၠးအီၤဆူကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
၅၊၊...
လါမ့ၤ ၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၀ီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၇ သီအခါန့ၣ် ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ(ဘဲလမုၣ်)ကရူၢ် ၀ၤပသဲသ၀ီပူၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲ အဂၤ(၅၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၇ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ (၀ၤပသဲသ၀ီ)ကၠိကပၤအဃိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအသိး ခၠီနခွၣ်ႇဘဲလမုၣ်ႇ တၤဖးထီၣ်ႇ ၀ၤပသဲသ၀ီဒီးသ၀ီလၢအဂၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
“ကဘၣ်ဖဲမုၢ်နၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်န့ၣ် ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်ႉ အပိၢ်ဖးထီၣ်တဖျၢၣ်လီၤႉ ၀ၤပသဲသ၀ီဖိဘၣ်ဒိ တဂၤႉ တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤအိၣ်စ့ၢ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉ မ့မ့ၢ်ၦၤသ၀ီဖိဒုစံၣ်လၢၤလံႉ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးဒုအသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် စီၤသူၤသူၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤ...
လါမ့ၤ ၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လါအ့ဖြ့ၣ်တလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအပူၤန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၁၀၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
လါအ့ဖြ့ၣ်တလါအတီၢ်ပူၤခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၂၉)ဘျီဒီး ပယီၤသုးဘၣ်ဒိ(၈၅)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ(၂)ဂၤႇသုးခိၣ်စိ(၁)ဂၤႇသုးရ့ၣ်အသုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိႇသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)ဂၤဒီးဖီၣ်န့ၢ်၀ဲပယီၤသုး(၃)ဂၤန့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးမ့မ့ၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤန့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီးၦၤကလုာ်အဂီၢ်(၁၀)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤခးလီၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ဒူသ၀ီတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲအိၣ်၀ဲ(၃၁)ဘျီဒီး ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဘျီ(၁၀၀)ဘဲၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉခီဖျိကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်ဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒ်အံၤအဃိကၠိႇတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ႇကသံၣ်ဒၢးဃုာ်ဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဟံၣ်ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်အဖျၢၣ်(၃၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီးမ့ၣ်အူအီၣ်ဟံၣ်(၁၂)ဖျၢၣ်လီၤဘျဲးကွံာ်၀ဲခဲလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ် လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအံၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဃုာ်ဒီးၦၤမိၢ်ဒၢႇၦၤက့ၦၤကွဲၣ်ႇၦၤသူၣ်က့သးၦၢ် ၦၤနီၣ်ဂံၢ် (၂)ကလးဘျဲၣ်အံၤတက့ၤအိၣ်ဘၣ်အဟံၣ်အဃီဒံးဘၣ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်ကစူၤလီၤလီၤအဃိ လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇကသံၣ်ကသီဒီးတၢ်ခိၣ်ဒုး(တၤလပၣ်)သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢတလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးအံၤလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်မၤကမၣ်၀ဲၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်မၤသံ၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်(၂)ဂၤ တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဖီၣ်မၤဒၢၣ်မၤဆူးမၤဆါ၀ဲကမျၢၢ်(၁)ဂၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူပျာ်ယာ်တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်ကညီတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးၦာ်ဘျးစဲကရူၢ်(KPSN)အတၢ်မၤနီၣ်စရီအသိးန့ၣ် စးထီၣ်(၂၀၂၁)သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ တုၤလၢတနံၣ်အံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤန့ၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ...
“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့” တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၄)
ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤဒီးတၢ်ဒီသဒၢဆိဃ၁်အီၤအကျိၤအကျဲတဖၣ်
တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်(Cervical Cancer)အံၤ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါတခါလၢ အကဲထီၣ်သး အါခံခါတခါလၢၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါတကလုာ်လၢအဒိၣ်ထီၣ်ရၤလီၤအသးကယီယီန့ၣ်လီၤႉပမ့သမံသမိးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဘျိၣ်ဘျ့ႇ(Human papilloma)တၢ်ဃၢ်အိၣ်ႇတအိၣ် ပမ့သမံသမိးအီၤမး ပပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအီၤလၢအမ့ၢ်ခဲစၢၣ်ဧါႇတမ့ၢ်ခဲစၢၣ်ဧါဘၣ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးစံးတၢ်န့ၣ်ဒၢလီၢ်ဆၢလာ်တၢ်ပူၤဒီတကျိၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်မနုၤအဃိကဲထီၣ်သးလဲၣ်
ၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ကဲထီၣ်ခီဖျိ(Human Papilloma Virus(HPV) တၢ်ဃၢ်တကလုာ်အံၤအဃိဒီးတၢ်ဃၢ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃုာ်န့ၣ်လီၤႉအနီၢ်နီၢ်န့ၣ်ၦၤလၢအဒိၣ်တုၤခိၣ်ၦဲၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်အိၣ်၀ဲဒီး(HPV)တၢ်ဆါဃၢ်န့ၣ်လီၤႉ(HPV)တၢ်ဃၢ်တနီၤန့ၣ်တမၤကီမၤခဲနၤဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်တနီၤန့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤတၢ်ထူးသ့၀ဲအသိးတနီၤန့ၣ်ကဲထီၣ်ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါစ့ၢ်ကီးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်(၇၀)မျးကယၤန့ၣ်ကဲထီၣ်ခီဖျိ(HPV)တၢ်ဃၢ်(၁၆)ကလုာ်ဒီး(HPV)တၢ်ဃၢ်အကလုာ်(၁၈)အဃိန့ၣ်လီၤႉတၢ်ဟံးန့ၢ်ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဘျိၣ်ဘျ့ဒီးတၢ်သမံသမိးဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်လၢ(PAP test)ဒီး(HPV DNA test)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သမံသမိးခံကလုာ်လၢာ်အံၤန့ၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဘျိၣ်ဘျ့န့ၣ်လီၤႉ
•(PAP test)တၢ်သမံသမိးအံၤတၢ်သမံသမိး၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးစဲလ်လၢအတမ့ၢ်ညီနုၢ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်အအိၣ်ႇတအိၣ်ဧါန့ၣ်လီၤႉ
•မ့မ့ၢ်တၢ်သမံသမိးလၢ(HPV DNA test)ခီန့ၣ် သမံသမိးတၢ်ဃၢ်အကလုာ်လၢအကဲထီၣ်ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်သ့အါတဖၣ် အံၤ န့ၣ်လီၤႉ
ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးကဲထီၣ်အံၤခီဖျိလၢ(HPV)တၢ်ဃၢ်တကလုာ်ဧိၤအဃိတမ့ၢ်ဘၣ်ႉကဲထီၣ်ခီဖျိတၢ်ဂ့ၢ်လၢအဂၤတဖၣ်သ့၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉတၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်သးလၢတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်အဃိစ့ၢ်ကီးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်
တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢပတီၢ်န့ၣ်အတဒုးနဲၣ်ပၠးနၤတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်ႉတၢ်အဃိန့ၣ်ၦၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်ဒီးၦၤသ့ၣ်ညါက့ၤလၢလီၢ်ခံလၢအဆဲးခံလံန့ၣ်လီၤႉနမ့တူၢ်ဘၣ်လၢနအိၣ်ဒီးတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလံန့ၣ်လဲၤသမံသမိးကွၢ်အီၤလၢကတၢ်ဆါဟံၣ်မ့ၢ်အမ့ၢ်ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်ဧါႇတမ့ၢ်ဧါန့ၣ်တက့ၢ်ႉ
-ဖဲနမံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါအခါသွံၣ်လီၤ
-သွံၣ်ဟဲလၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤ
-လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤန့ၣ်သွံၣ်ကလီၤဒ်တညီနုၢ်အသိးဘၣ်
-သွံၣ်ကတၢၢ်၀ံၤမးသွံၣ်က့ၤဟဲကဒါ
-လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤန့ၣ်သွံၣ်၀ါကလီၤပၣ်ဃုာ်ဒီးသွံၣ်ႇကနၢအုၣ်နၢတမုာ်ဘၣ်
-ဆံၣ်ဆါခါကိၢ်အူ
-ဖဲနမံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါအခါန့ၣ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤကဆါ၀ဲ
တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဲထီၣ်သးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ကဲထီၣ်သးလံန့ၣ်လဲၤပၠးလဲၤသမံသမိးအီၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်တက့ၢ်ႉ
ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါသုတကဲထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ပကဘၣ်တြီဆၢဒီသဒၢအီၤဒ်လဲၣ်ႉ
⁃တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်စးထီၣ်အိၣ်(၉)နံၣ်န့ၣ်ကြၢးဆဲး၀ဲလံန့ၣ်လီၤႉ (ပလီၢ်ႉႉႉၦၤလၢအမ့တမံဃုာ်ဘၣ်ဒီးၦၤပိာ်ခွါနီတဘျီဒံးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကသံၣ်အံၤအတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘး ကအိၣ်၀ဲ(၁၀၀)မျးကယၤၦဲၤၦဲၤလီၤႉ
⁃တၢ်သမံသမိး(HPV/Pap test)ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးတၢ်ဘျိၣ်ဘျ့အံၤ စးထီၣ်(၂၅-၆၅)နံၣ် နမ့သမံသမိးအီၤ(၅)နံၣ်တဘျီ ထီဘိန့ၣ်နကသ့ၣ်ညါဘၣ်၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤလၢအဆိတချ့န့ၣ်လီၤႉနမ့သ့ၣ်ညါအီၤဆိမးနကူစါယါဘျါတၢ်ဆါအံၤကသ့၀ဲချ့န့ၣ်လီၤႉၦၤလၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်အိၣ်ပာ်လၢခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤတဖၣ်ခီန့ၣ်ကြၢးသမံသမိးဆိဃာ်၀ဲလၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤႉ
⁃နတဘၣ်မံဃုာ်ဒီးၦၤပိာ်ခွါအဂၤအါဘၣ်ႉဖဲနမံဃုာ်တဘျီလၢ်လၢ်သူတၢ်ဒီသဒၢတခါခါဒ်န့ၣ်မးကဒီသဒၢန့ၢ်၀ဲ(HPV)တၢ်ဃၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
⁃ဟးဆှဲးတၢ်အီမီာ်ထူတက့ၢ်ႉခီဖျိဂာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအပၣ်ဃုာ်လၢမီာ်ထူဒီးညါသူးကျါတဖၣ်အံၤအဃိ...
လါမ့ၤ ၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါမ့ၤ ၆ သီအခါန့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ် လဲၤထီၣ်ခး၀ဲ(၀င်းက)ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ဒီး(တောင်စွန်း)ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အဃိ ပၢၤကီၢ်သုးသံ ၂ ဂၤအဂ့ၢ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါမ့ၤ ၆ သီ မုၢ်ထူၣ်အဆၢကတီၢ် ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ဒီသဒၢသုးကရူၢ်လဲၤခး၀ဲ ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ (၀င်းက)ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အဃိ ပၢၤကီၢ်သုး၀ဲသံ ၂ ဂၤအဃိ ပယီၤသုးက့ၤခးဆၢကဒါတၢ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဒီသဒၢသုးကရူၢ်တကပၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး တအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠဲၣ်ထိၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်(KRF) တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်က့ၤခးကဒါၦၤဒုအိၣ်စှၤလီၤႉပထံၣ်လၢပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကတီၢ်ဃီတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်(၄)ဖျၢၣ်လၢ(တီၤစိ)ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အံၤဒီး ပၢၤကီၢ်သုးသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်အိၣ်သးခီန့ၣ်ဃုသ့ၣ်ညါအီၤအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KRF)တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်လဲၤထီၣ်ခးအီၤလၢကၠဲၣ်ထိၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်(KRF)ႇ သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ် တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(TPDF)ႇပအိၣ်တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(PPDF-KD)ႇဘံလ့တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကရူၢ်ဒီး...
လါမ့ၤ ၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါမ့ၤ ၆ သီအနံၤ ပယီၤသုးအိၣ်(အလုံ)ကစၢၢ်ခီၣ်ထံးတဖၣ်အံၤ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူအလူကရူၢ် အလူလီၢ်ခံသ၀ီပူၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိနးနးကျံၤကျံၤ ၂ ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါမ့ၤ ၆ သီ ဟါခီ ၉ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူအလူသ၀ီတကပၤ ကအိၣ်လၢ(၈)ဖျၢၣ်ညါညါအဃိ ဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဒီမါ၀ၤ(၂)ဂၤအစုဒီးအနၢ်ပၤထံးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢကိၤန့ၤမၠိဒီးမၣ်ခ့ၤစါယံၤအဟံၣ်ကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်ကိၤန့ၤမၠိန့ၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်အစုႇအစုတၢ်အိၣ်သးဒုကဘၣ်ဒီၣ်တဲာ်အလီၢ်အိၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်မၣ်ခ့ၤစါယံၤခီန့ၣ်ဘၣ်၀ဲဘၣ်အနၢ်ပၤထံး”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤလီၢ်ခံၦၤဒီမါ၀ၤလၢအဘၣ်ဒိခံဂၤအံၤတၢ်လဲၤဆှၢအီၤတနၤဃီဆူဘံလ့တၢ်ဆါဟံၣ်ဒီး ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်သးနးအဃိတၢ်ဆှၢကဒီးအီၤဆူသထူၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဖးဒိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကျိဖးဒိၣ်လၢပယီၤသုးခးလီၤ၀ဲအံၤလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢအလူ(အလဲၤ)သ၀ီပူၤအဃိ ကမျၢၢ်အဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲ(၂)ဖျၢၣ်အသိးအလူသ၀ီဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကဒီး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၅ သီ မုၢ်နၤခီ ၈ နၣ်ရံၣ်အခါစ့ၢ်ကီး...
လါမ့ၤ ၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး ပျီတပိၢ်လီၢ်အိၣ်ကမှံလီၢ်န့ၣ် လ့ၣ်က့ၣ်ကိာ်ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်၀ဲ (၁၂၀၀)ဘျဲၣ်ဒံးဒီး အ၀ဲသ့ၣ်အံၤဟးစံၣ်အိၣ်န့ၢ်တနံၣ်ဘျဲၣ်လံဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤဒံးဘၣ် အဃိ တုၤလၢခဲအံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကက့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်ဃီဒူသ၀ီအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၁)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်အခါလၢလ့က့ၣ်ကိာ်၀့ၢ်သီအပူၤတၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအဃိလ့က့ၣ်ကိာ်၀့ၢ်သီက၀ီၤဒ့ဃုာ်ဒီးဒူသ၀ီလၢတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အကထိလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဆိသးဖဲဖလူဖိသ၀ီကပၤပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအလီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤထံမဲး၀ါခံႇမဲၢ်ထီးသလ့ႇဖလူဖးဒိၣ်ႇဖလူဖိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်က့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤလံဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်လ့က့ၣ်ကိာ်က၀ီၤဒ့ပူၤကမျၢၢ်တဖၣ်အံၤခီန့ၣ်ဆဲးအိၣ်ကဒုဒံးသးဖဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်တုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“တၢ်အိၣ်သးခီဒုဘၣ်အိၣ်ကနၣ်ထံဒ်အံၤလီၤမီၤႉဘၣ်မနုၤလဲၣ်တၢ်အုၣ်ခီၣ်တအိၣ်လၢက့ၤအိၣ်သ့လံလၢသုးပဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇ လၢအံၤတကပၤခီဒၢးတၢ်အၢၣ်လီၤတအိၣ်ဒံးဘၣ်မီၤႉမ့၀ံၤလီၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်အံၤၦၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၁၂၀၀)ဘျဲၣ်ဒံးႇၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်ၦၤလ့က့ၣ်ကိာ်ဖိလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤကတုၤဃီၤလၢတၢ်စူၤညါလီၤအဃိလၢကတ့ထီၣ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်ကဒါန့ၢ်က့ၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်မၤလိဒၢးအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်မၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအိၣ်လီၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခါဆူညါကအီၣ်ကအီအဂီၢ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢခါလၢကဟဲတၢ်စူၤခါန့ၣ်ကသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤဒံးဘၣ်အဃိထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်အိၣ်ကဒုၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
“တၢ်ကစူၤလီၤလီၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်နါက့အဲၣ်ဒိးဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်မီၤနီၤႉတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိတၢ်ကီဖးဒိၣ်ညါႉ ပဃုန့ၢ်အီၤတၢ်လီၢ်သီလၢကမၤအီၣ်၀ဲအဂီၢ်လီၤႉတဆံးတက့ၢ်လီၤဧါသၢၣ်ယကနၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤကညီလွံၢ်ဆံယဲၢ်ဆံဒ်န့ၣ်လီၤႉအိၣ်ဒၣ်ၦၤလၢအသးဆူၣ်မၤအီၣ်တၢ်တဖၣ်လီၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ် လီၤႉ
လၢမၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး ဖလူလ့(ပျီတပိၢ်)ႇကၠီးခဲးႇသ့ၣ်ဘီဘိႇအူကြ့ၣ်ထၣ်ဒီးလၢၢ်ဃီၤသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤန့ၣ် တၢ်ဆီလီၤန့ၢ်၀ဲလီၢ်အိၣ်ကဒုတၢ်လီၢ်(၅)တီၤဒီးဖဲန့ၣ်အကျါကမျၢၢ်တနီၤက့ၤအိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်သ၀ီလံဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးအံၤက့ၤကဲထီၣ်ကဒါသ့ကိးဆၢကတီၢ်ဒဲးအဃိဘၣ်အိၣ်ကနၣ်အိၣ်ကနၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်သးဒ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ