ခ့ၣ်အဲးစံၣ် – KIC News

လါအီးကထိဘၢၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး သ့ၣ်ဘီဘိလီၢ်က၀ီၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံ(၁၄၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢ အလဲၤစံၣ်အိၣ်ကဒုသးတစိၢ်တလီၢ်ဖဲသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်ကတီၢ်ခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇထံအီႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံသ၀ီမူဒါခိၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်(၂)နွံအခါခီဖျိတၢ်စူၤတပယူာ်ဃီအဃိကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအလဲၤစံၣ်အိၣ်ဖဲသ့ၣ်ဘီဘိသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဒဲလီၤထွံကွံာ်လၢထံကျိပူၤဒီးကတီၢ်ခဲအံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်စိလၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျီးပူၤဒဲတစိၢ်တလီၢ်အခါအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်အိၣ်ဘၣ်အီၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢၦၤမၤဘူၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဟံၣ်ဖိဃီဖိအဒူၣ် (၂၀၀) န့ၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ (၁ႇ၄၀၀) ဃၣ်ဃၣ်ညါမီၤနီၤႉထံကျိဒုအဃိလၢကသူကအီထံအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ႉမ့မ့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီခီန့ၣ်ပဃ့၀ဲဒၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢၦၤမၤဘူၣ်လီၤတၢ်ဖိလၢအိၣ်မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်အံၤဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲဆှၢန့ၢ်ၦၤပအီၣ်တၢ်အ၀ဲအံၤလီၤႉဒ်သိး (CIDKP)တၢ်ကရၢကရိန့ၣ်လၢညါခါန့ၣ်ဟဲမၤစၢၤၦၤအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤဟဲဟ့ၣ်ၦၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီ (၃) လါမးတဘျီလီၤႉတၢ်စူၤနါက့မ့မ့ၢ်တၢ်ဒုးခီန့ၣ်ကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲဘၣ်ကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်နးထီၣ်မီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ဘီဘိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံသ၀ီမူဒါခိၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၆)လ့က့ၣ်ကိာ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဃိ လၢတီနီၢ်မုၢ်ထီၣ် ဖလူ–ဂီၤလ့ၤ တုၤလၢဆိၣ်စံမၠဲၣ်လီၢ်က၀ီၤန့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအိၣ်၀ဲ (၁၅ႇ၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကရူၢ်ကရၢလၢမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအစရီပူၤအသိးန့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်အံၤ(KNU)ႇဒီကလုာ်ဃူဖိးပဒိၣ်(NUG)ႇ(KWO)ဒီး(CIDKP)တၢ်ကရၢကရိတဖၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲဒီးကျဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်အိၣ်သးအဃိထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကရၢကရိလၢကလဲၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံႇကလဲၤဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂီၢ်ခီဖျိကီၢ်ပူၤဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တဖၣ်တၢ်ကးတံၢ်အိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ခဲအံၤလၢသ့ၣ်ဘီဘိႇဂီၤလ့ၤႇဖလူႇလ့က့ၣ်ကိာ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒီးပယီၤသုးဟဲအါထီၣ်မီၤနီၤႉလၢညါခါန့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၢ်ဒံးႉခဲအံၤဟးတန့ၢ်နီတပူၤလၢၤဘၣ်ႉသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်တန့ၢ်လၢၤႇဆါတၢ်ၦ့ၤတၢ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤနါက့တတူၢ်လိာ်ၦၤအိၣ်လၢအံၤတကပၤဒီးၦၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ႉနီက့ၤ၀ဲဒၣ်မီၤနီၤႉခဲအံၤၦၤအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်ချ့အါကသံၣ်ကသီဒၢးတလၢၦဲၤႉဖိသၣ်တဖၣ်နါက့ဘၣ်တၢ်ခုၣ်ႇနါအ့ၣ်ယွၤႇပသိၣ်ညိးမီၤနီၤႉကသံၣ်တလၢတၦဲၤဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်ဆူၣ်ချ့ၦၤမၤတၢ်ဖိလၢအိၣ်ကီၢ်ဆၢတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၃၀ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါနီက့ၤဆူၣ်၀ဲ ၦၤကၠိဖိလၢအဟဲအိၣ်ကဒုသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတဖၣ်ဒီး ဖဲတၢ်ကက့ၤဆှၢၦၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအခါ ချံလၢအက့ၤဆှၢကၠိဖိတဘ့ၣ်အံၤဒီးချံလၢအဂၤတဘ့ၣ်ဘၣ်ထံးလိာ်သးဘူးတ့ၢ်မးလၢကလီၤဘျၢဘၣ်အသးညါအဂ့ၢ်န့ၣ်ကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ်(KHRG)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲ(၂၀၂၁)နံၣ် လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤထီၣ် ၁ သီ သုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ ခီဖျိဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်အဃိကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်(၁ႉ၃)ကကွဲၢ်ဘျဲၣ်ဘၣ်ပာ်တ့ၢၠကွံာ်အဟံၣ်အဃီအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (UNOCHA)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါအီးကထိဘၢၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ကညီကၠိဖိၦာ်ဘျးစဲကရူၢ်(KSNG)တီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤ၀ဲသးစၢ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါဒီး ဖဲန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲ(၁၄၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤႉ သးစၢ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲမုၢ်တြီၢ်ကၠူၤနံၣ်ယၢၣ်ခီလ့ၣ်ကၠိပူၤဒီး တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတၢ်စးထီၣ်မၤအီၤဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၆ သီတုၤလၢ ၂၉ သီန့ၣ်လီၤႉ ဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အတီၢ်ပူၤဒ်သိးကညီခီလ့ၣ်ကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကသ့ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သးတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢအသီဃုာ်ဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်ဒီးဒ်သိးကညီကၠိဖိသးစၢ်တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဆဲးကျိးလိာ်သးကဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤ၀ဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်(KSNG)ကရၢခိၣ် စီၤဒါဖိဒါစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်မၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤလၢပ၀ဲသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ကၠိဖိတဖၣ်ဖဲပသးဘီၣ်ပအိၣ်မူဒံးအခါတၢ်လၢပကဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢ်အါထီၣ်ႇတၢ်လၢပကြၢးနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်လၢၦၤတ၀ၢပူၤဒီးတၢ်လၢပကဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါမၤလိအါထီၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ဒံးညါမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်ပမၤ၀ဲဒၣ်သးစၢ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ အံၤလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤအမူးလၢဘၣ်တၢ်မၤအီၤ(၄)သီအတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သးဘၣ်ဃးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအကျဲတဖၣ်ႇကညီသးစၢ်ကရၢအတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤဒီးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သဲစးတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢတဖၣ်ဒီးမံၣ်ဒံၣ်ယၢၣ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤအိၣ်၀ဲဒီးတၢ်တပြၢကရူၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤႇတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ႇတၢ်လိာ်ကွဲပြၢတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ နီၣ်အဲၣ်ဘျုးစ့လၢအဟဲထီၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤစံး၀ဲ“KSNG ဟဲမၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအဃိ လၢပ၀ဲသးစၢ်တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်တၢ်ဆဲးကျိးဟဲအါထီၣ်၀ဲမီၤနီၤႉတမ့ၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲသိၣ်လိၦၤတခီတၢၤဘၣ်ဒီးပ၀ဲဒၣ်နါက့ပမၤလိဃုသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်ႇပက့ၤဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤဆၢလိာ်သးအဃိ လၢပဂီၢ်န့ၣ်ကဲဘျုးဒီဒူၣ်ညါအသိးတၢ်လၢယတသ့ၣ်ညါဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်နါက့ယသ့ၣ်ညါဟဲအါထီၣ်၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိး(KSNG)အံၤဟးမၤ၀ဲဒၣ်သးစၢ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤခီလ့းကၠိဒီးတီၤထီကၠိတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲးဟးမၤစ့ၢ်ကီး၀ဲလၢကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤကၠိတဖၣ်ဒီးတနံၣ်အံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢကလဲၤမၤ၀ဲလၢ(အူးဖၠၣ်)ဒဲက၀ီၤဒီးနိၣ်ဖိဒဲက၀ီၤတဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါအီးကထိဘၢၣ် ၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(PDF)လၢအအိၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တဖၣ် ကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးခဲလၢာ်ဒီးကဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤလၢကျဲအဘိဘိအဂ့ၢ်န့ၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤလါအီးကထိဘၢၣ် ၃ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၁ သီတုၤ ၂၄ သီအနံၤန့ၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တၢ်မၤ၀ဲသၢဘျီတဘျီပၢဆှၢသိၣ်မှံၤဂ့ၢ်၀ီကမံးတံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တခါဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကရၢကရိ ခိၣ်နၢ်ဒီးခၢၣ်စးတဖၣ်ဆၢတဲာ်လီၤဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲသိၣ်မှံၤသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်လၢကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤအံၤလၢကျဲအဘိဘိအဂ့ၢ်န့ၣ်လံာ်တၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၁)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲ“ပကလဲၤဒ်(သုးက့ ၁)အတၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲအဖီလာ် တခါဃီအသိးလီၤႉကအိၣ်လၢတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတခါဃီအဖီလာ်လီၤႉဖဲဟီၣ်က၀ီၤပူၤဖဲအံၤ (PDF)သုးရ့ၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါမီၤနီၤႉတၢ်ပညိၣ်အခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်ခီန့ၣ်ဒ်သိးပကအိၣ်က့ၤတဒူၣ်ဃီတပူၤဃီႇပကလဲၤလၢတၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲတခါဃီအဖီလာ်အဂီၢ်န့ၣ်ပကိး၀ဲဒၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢလၢအပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ခဲအံၤတဖၣ်မ့ထၢတၢ်ခိတၢ်သွဲလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤမ့တလူၤပိာ်မၤထွဲတၢ်နဲၣ်လီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်န့ၣ်တပျဲအိၣ်၀ဲလၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲအံၤန့ၣ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးမၤ၀ဲန့ၣ်မၤ၀ဲအိၣ်မီၤနီၤႉအ၀ဲတဒူၣ်န့ၣ်ပနီဟးထီၣ်ကွံာ်အီၤလံႉၦၤမ့ဒုးအိၣ်အီၤတၢ်လီၢ်လၢအဂၤပူၤဒုဒုးအိၣ်မီၤနီၤႉလၢလီၢ်ခံအ၀ဲသ့ၣ်မ့တမၤဒ်တၢ်နဲၣ်လီၤအသိးဘၣ်ႇမ့ဆဲးထၢဒံးတၢ်ခိတၢ်သွဲဒုပတဒုးအိၣ်အီၤလၢ(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်(သုးက့ ၁)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ် ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢလၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤအံၤအိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၂၉)ဒူၣ်ညါဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အံၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲဒီးပယီၤသုးအိၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤႉ

လါအီးကထိဘၢၣ် ၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤ တၢ်ကးတံၢ်ဃာ်ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤကျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အသီယံၤထီၣ်အဃိ ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအမၤတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအါထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူး ၁၅ သီအနံၤ တၢ်နုာ်လီၤခးကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤကဲထီၣ်သးတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် ပယီၤသုးကးတံၢ်ကွံာ်၀့ၢ်ပူၤကျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်စ့တၢးအမဲာ်ညါကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံးကလံၤထံး ကမျၢၢ်လၢအမၤတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤတဂၤစံး၀ဲ “တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဖးဒိၣ်ညါလၢကလဲၤၦ့ၤတၢ်လၢ ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ကးတံၢ်ဃာ်ကျဲအဃိဘၣ်စိာ်တၢ်ခံဘျီညါတဘၣ်ဂီၢ်ဘၣ်မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်(ကၠၤပါ)ကျဲခီဒုန့ၣ်အိးထီၣ်မီၤနီၤႉကျဲတဘိန့ၣ်ခီဒုယံၤတစဲးဟးထီၣ်က့ၤလီၤတမုာ်အါအါဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးကးတံၢ်ကွံာ်၀့ၢ်ပူၤကျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤအၦ့ၤတဂၢၢ်တကျၢၤဘၣ်အဃိ ကျးဖးဒိၣ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်ဆါတၢ်တန့ၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ဒီးၦ့ၤဆါက့ၤပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤစှၤကိာ်ဖိလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကျးဖးဒိၣ်ကစၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “စးထီၣ်ဖဲၦၤကးတံၢ်ကွံာ်ကျဲအလီၢ်ခံန့ၣ်ဆါတၢ်တန့ၢ်တအါအါလၢၤဘၣ်ႉၦၤဟဲၦ့ၤအီၣ်တၢ်ဖိလၢအိၣ်သ၀ီတဖၣ်န့ၣ်ဟဲၦ့ၤအီၣ်က့ၤတၢ်ယံၤယံၤမးတဘျီလီၤႉတၢ်ဖိိတၢ်လံၤၦ့ၤနါက့ထီၣ်ႇတၢ်လုၢ်တၢ်ၦ့ၤတဂၢၢ်တကျၢၤဘၣ်အဃိဟဲက့ၤစိာ်ဆါတၢ်ဖိတၢ်လံၤအါအါတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ႉဘၣ်ဟဲက့ၤစိာ်ဆါက့ၤတစဲးလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်ကျးဖးဒိၣ်ကစၢ်လၢအဆါတၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲပယီၤသုးကးတံၢ်ဃာ်ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤကျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်ကိးဃါဆိၣ်ထုး၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီးပညိၣ်ကျိမၤပျံၤမၤဖုးကမျၢၢ်အိၣ်၀ဲအသိးတဟ့ၣ်နုာ်လီၤကမျၢၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤမၢအက့ၤကဒါလီၢ်ခံအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါအီးကထိဘၢၣ် ၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် စးထီၣ်ဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ် ၂ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲနိၣ်ခၠိနဲၣ်(အနါကွ့)သ၀ီ ဒုးယၤသုးကလၢၤ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တပျဲၦၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢသရိာ်၀ါ(သၤဖၠူၤစယၣ်)–ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်၀့ၢ်ကျဲအံၤလၢၤဘၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤဘၣ်ဖဲတၢ်မၤဆါ၀ဲရီဘၢၣ်ႇဃဲမံၤတံၢ်ႇသဲးသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အကတီၢ်ဒီးခီဖျိပယီၤသုးကးတံၢ်ကွံာ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲဒ်အံၤအဃိသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးသ၀ီဖိတဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ဒုးကကဲထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ “သုးကလၢၤဒုးယၤခိၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲလီၤကးတံၢ်ကွံာ်ကျဲႉခဲအံၤတဟ့ၣ်ဒုးလဲၤ၀ဲလၢၤဘၣ်ႉခဲအံၤဘၣ်လၢၦၤမၤဆါ၀ဲဃဲမံၤတံၢ်ႇသဲးသၣ်ႇရီဘၢၣ်တဖၣ်ခီဖျိပယီၤသုးကးတံၢ်ကွံာ်ကျဲဒ်အံၤအဃိသ၀ီဖိတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးမူတၢ်ကီတၢ်ခဲခဲလၢာ်လီၤမီၤနီၤႉအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ဟဲအါထီၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်သမံသမိး၀ဲကျိချံၦာ်သၣ်ႉၦၤတနီၤန့ၣ်ဟဲက့ၤစိာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢၦၤသူ၀ဲတဖၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဲ၀ဲလၢတဖိးသဲစးဘၣ်ႇဃ့အီၣ်၀ဲစ့” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲမဟါလါအီးကထိဘၢၣ် ၂ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ နိၣ်ခၠိနဲၣ်သ၀ီအပူၤ မုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်(ရတခ)စုတီၤအဖီလာ်ဒုးယၤ(၃)သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် ဟ့ထဲၣ်စီၣ်နဲၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲလၢစးထီၣ်လါအီးကထိဘၢၣ် ၂ သီ တနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် သ၀ီဖိဒီးၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်တဘၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်သုးကလၢၤမဲာ်ညါကျဲမုၢ်အံၤလၢၤဘၣ်ဒီးဆီလီၤ၀ဲကျဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဃိလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတအိၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသ၀ီဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ သရိာ်၀ါ–ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အံၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)၀ီၢ်ရီကီၢ်ဆၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီး ဖဲအပူၤကွံာ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၈ သီအနံၤ (KNLA)ဒီးဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ် ပယီၤသုးကလၢၤတဖျၢၣ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံ တၢ်ကးတံၢ်ကွံာ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢ ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၃၀ သီ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤ၀ဲတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ပၢတၢ်ပြးဒီးပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤကမျၢၢ် တၢ်မၤလိအံၤ၀ံၤ၀ဲဖဲတနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၃၀ သီအနံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သိၣ်လိအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒီးတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤကမျၢၢ်ကဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဒီးကကဲထီၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးလၢလီၤတံၢ်လီၤဆဲးႇတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးၦၤအါဂၤကဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်သိၣ်လိအံၤတၢ်စးထီၣ်မၤအီၤစးထီၣ်လၢလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၅ သီတုၤလၢ ၃၀ သီအနံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်သဃဲၤ–၁ ပဒိၣ်စီၤဆၢၦဲၤစံး၀ဲလၢ “ပ၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးပဂုာ်ကျဲးစၢးဒ်သိးပၦၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤကဟဲဂ့ၤထီၣ်အဂီၢ်လီၤႉပဆၢမုၢ်လၢ်လၢကမျၢၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးၦၤမီၤနီၤႉပအဲၣ်ဒိးလၢသုကပဲာ်ထံနီၤဖးပၦၤမၤတၢ်ဖိအတၢ်ဂံၢ်ဆံးဘါစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သိၣ်လိဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်တၢ်သိၣ်လိမၤဒိးန့ၢ်၀ဲဘၣ်ဃးခိၣ်နၢ်လၢအိၣ်ဒီးအကံၢ်အစီႇပၢပြးဒီးပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤႇတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤကမျၢၢ်ဂ့ၢ်၀ီႇသဲစးတၢ်ဒိၣ်စိႇၦၤဂ့ၢ်၀ီႇမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ႇခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ယၢၤႇခိသွဲကျိၣ်စ့ဒီးဘံၣ်ဘၢအဂ့ၢ်အကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဟ့ၣ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိဒ်အံၤကဲဘျုး၀ဲဒၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၢပြးၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒိၣ်မးဒီးတကးဒံးဘ်ၣ််ဒသိးပၢပြးအသနၢၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဟဲဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ််ခီဖျိၦၤသ့ၦၤဘၣ်တဖၣ်ဟဲဟ့ၣ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိအံၤအဃိကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢပၦၤမၤတၢ်ဖိကက့ၤသူ၀ဲလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၀ံစိာ်တီဆှၢဒီးတၢ်ဆဲးကျိး၀ဲၤကျိၤ ပဒိၣ်စီၤလ့ထူ လၢအဟဲထီၣ်တၢ်သိၣ်လိအံၤစံး၀ဲန့ၣ််လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢကပက့ၤမၤတၢ်အဂီၢ်မ့တကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအမျးကယၤၦဲၤၦဲၤဘၣ်နါက့အမျးကယၤ(၈၀)န့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်၀ဲတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤမီၤနီၤႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤခီန့ၣ်ပမၤတဂၤတသ့ဘၣ်အဃိဒိးသန့ၤထီၣ်သးဒံးလၢ၀ဲၤကျိၤတဘိစုာ်စုာ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးအဖီခိၣ်ဒံးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သိၣ်လိလၢအဘၣ်တၢ်မၤ၀ဲယံၤတလါဃၣ်ဃၣ်လၢဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် မူဒါခိၣ်ခၢၣ်စးတဖၣ်ဒီးကညီပၢၤကီၢ်သုး(KNPF)ႇကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ႇ ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ(KWO)ဒီးသိၣ်မှံကရူၢ်ကရၢခၢၣ်စးတဖၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲအဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါစ့ၢ်ကီးအဆိကတၢၢ်တဘျီတၢ်ဟ့ၣ်၀ဲတၢ်သိၣ်အံၤဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤကလံၤစိးကီၢ်ရ့ၣ်(၄)ဘ့ၣ်လၢအမ့ၢ်ဒူသထူၣ်ႇတီအူႇချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ႇဖၣ်ပူၣ်အပူၤဒီးၦၤဟဲထီၣ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိအဂၤ(၄၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉတၢ်သိၣ်လိလၢကဟဲခါဆူညါအံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢတၢ်ကဟးဟ့ၣ်၀ဲတုၤလၢဒူသ၀ီအပတီၢ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၃၀ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၇ သီအနံၤန့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲ ကၠီၣ်ထၣ်ပယီၤသုးလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲနိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်ပူၤအံၤဒီးကတီၢ်ခဲအံၤသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)က့ၤဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ကဒါက့ၤ၀ဲလၢသုးကလၢၤပူၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၇ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၂ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် KNLA သုးရ့ၣ်(၁၈) ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲကၠီၣ်ထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ပယီၤသုးကလၢၤ၀ံၤမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၅၆၁)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဖၣ်ထံၣ်လိာ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံ ဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၉ သီအနံၤန့ၣ် (BGF)နုာ်လီၤဆ့ၣ်နီၤအိၣ်က့ၤလၢ သုးကလၢၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲ ၂၇ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၂ နၣ်ရံၣ်အခါန့ၣ် KNLA သုးရ့ၣ် (၁၈) ထီၣ်မၤန့ၢ်ပယီၤသုးကလၢၤမီၤနီၤႉ...

သိၣ်ဒူစိ ၁.သိၣ်ဒူစိလၢအဲၣ်ထံကီၢ် ဟ့ၣ်လီၤသးလၢကလု၁်ဂီၢ် ကျိချံပှ၁်သၣ်တပျံၤဝဲ သုးမုၢ်သံၣ်ဘိတၢ်လဲၤကျဲ ၂.လၢထံကီၢ်ဂီၢ်လဲၤတၢ်ဒုး ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤကွၢ်တချုး ကလု၁်ဂီၢ်လဲၤတၢ်မဲ၁်ညါ သွံၣ်စၢၤသဟီၣ်လဲၤလၢညါ ၃.လၢထံကီၢ်ဒီးကလု၁်ဂီၢ် သးသမူအါဘၣ်လုၢ်ထီၣ် ဆၢဒိးန့ၢ်ခွဲးယ၁်ၦဲၤသိး သိၣ်ဒူစိအဲၣ်တၢ်ဃူဖိး ၄.ထံကီၢ်သ ဘ့ကျန့ၢ်ဂီၢ် ကီၤဝံၤကီၤစ့ၤဒုးနီၢ်နီၢ် တၢ်ကိၢ်တၢ်စူၤသန၁်က့ တၢ်အဲၣ်ကလု၁်တမံခ့ ၅.လၢတၢ်သ ဘ့ကျန့ၢ်ဂီၢ် ...

တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါသနၢၣ် -------------- နမ့ၢ်ထံၣ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအလီၤဆီတခါခါန့ၣ် -ဖီၣ်ဘူးတဂ့ၤ -ထိးအီၤတဂ့ၤ -အိၣ်ယံၤဒီးအီၤတက့ၢ် ================ ပညာပေးကဏ္ဍ -------------- ထူးဆန်းသည့်အရာဝတ္ထု (သို့မဟုတ်) ကိုယ်မသိသော အရာဝတ္ထု တစ်ခုခု တွေ့မည်ဆိုလျှင် - မထိနဲ့ -မကိုင်နဲ့ - ဝေးဝေးနေ

တၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်ဘၣ်ထွဲမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးဒုးယၤပီးလီအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကျိချံမျိာ်သၣ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်စံးတၢ်န့ၣ်ကမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်ႉဒ်သိးပကပူၤဖျဲးဒီးမ့ၣ်ပိၢ်ႇကျိချံမျိာ်သၣ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်လၢပကြၢးသ့ၣ်ညါဆိအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပထံၣ်လိာ်သံဒိးသံကွၢ်၀ဲ(Humanity and Inclusion-HI) Explosive Ordnance Risk Education-EORE တၢ်တိာ်ကျဲၤမူဒါခိၣ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်ဆၢထံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ သံကွၢ်–မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးသုးဒုးယၤပီးလီအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကျိချံမျိာ်သၣ်န့ၣ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်သ့ဒ်သိးသိးလီၤႉစံးတၢ်န့ၣ်လၢပ၀ဲပၦၤကညီကျါန့ၣ် အါဒၣ်တက့ၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါ၀ဲဒၣ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ်အတၢ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်ကျိချံမျိာ်သၣ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ခီဒုန့ၣ်အသ့ၣ်ညါ၀ဲဒၣ်စှၤႉဒီးအါဒၣ်တက့ၢ်လၢပကွၢ်ကဒါက့ၤၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်လၢကျိချံမျိာ်သၣ်ခီဖျိလၢအတသ့ၣ်ညါ၀ဲဒၣ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဘၣ်ႉမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကျိချံမျိာ်သၣ်န့ၣ်ဒ်ယတဲန့ၣ်အတၢ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်အိၣ်ဒ်သိးသိးမၤသံတၢ်သ့မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်သ့ႉအါန့ၣ်အန့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်ထဲလၢမၤသံဒီးမၤဘၣ်ဒိတၢ်ဘၣ်ႉနဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါနၤတဂၤမ့ဘၣ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်လံမ့ဘၣ်ဒီးကျိချံမျိာ်သၣ်မ့ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလံန့ၣ်တၢ်လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒ်အမ့ၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိအတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒ်အမ့ၢ်၀ဲဒၣ်(လူမှုေရး)ႇ(စီးပွားေရး)တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးႉတကးဒံးဘၣ်န့ၣ်နီၢ်သးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သံကွၢ်–တၢ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ပီညါအတၢ်ပညိၣ်စံးတၢ်ကမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ပဟ့ၣ်၀ဲဒၣ်မ့ၣ်ပိၢ်ပီညါလၢၦၤကမျၢၢ်အကျါန့ၣ်ပတၢ်ပညိၣ်ခီမ့ၢ်ဒ်သိးၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကသ့ၣ်ညါ၀ဲဒၣ်မ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒီးကျိချံမျိာ်သၣ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ႉပတၢ်ပညိၣ်ခီတုၤမ့ၢ်ၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အန့ၢ်ဘၣ်၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်ပီညါလံအတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်မ့အိၣ်လံန့ၣ်ကမၤစှၤလီၤ၀ဲဒၣ်တၢ်န့ၣ်တၢ်သံတၢ်ၦၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးႉခံခါတခါန့ၣ်ကမၤစှၤလီၤ၀ဲဒၣ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးႇၦၤတ၀ီအတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်တဖၣ်န့ၣ်ကမၤစှၤလီၤ၀ဲတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အါန့ၣ်အန့ၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်ကမၤစှၤလီၤ၀ဲဒၣ်နီၢ်သးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်ဒ်သိးၦၤတဂၤလၢအတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်လံန့ၣ်ဒ်သိး(Mental Health )မ့ၢ်ဂ့ၤႇခိၣ်နူာ်တၢ်ဆါမ့ၢ်ဂ့ၤႇ တၢ်သူၣ်ဖှီၣ်သးဖှီၣ်တၢ်သူၣ်ကတံာ်သးကတံာ်တၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကမၤစှၤလီၤ၀ဲဒၣ်မီၤနီၤႉ သံကွၢ်–လၢပၦၤတ၀ၢအပူၤအံၤဘၣ်ဃးဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ပီညါန့ၣ်အအိၣ်ထဲလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–လၢပၦၤတ၀ၢအပူၤန့ၣ်ခဲအံၤန့ၣ်ပမ့တဲလၢၦၤတ၀ၢစံးတၢ်န့ၣ်လၢယိၤကီၢ်ဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဧါႉ မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ခီဒုယမ့တဲလၢယိၤကီၢ်ဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒုခီလၢပကထိၣ်သတြီၤအီၤဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပတမၤဘၣ်(servey)ဘၣ်မီၤႉပတသ့ၣ်ညါမ့ၢ်ပၦၤကမျၢၢ်ၦၤတ၀ၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အတၢ်သ့ၣ်ညါအိၣ်ထဲလဲၣ်လံန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဆိဘၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်သနါက့ထဲတခါပတဲသ့လၢဒဲက၀ီၤအပူၤႉမ့မ့ၢ်လၢဒဲက၀ီၤပူၤခီန့ၣ်ပ၀ဲလၢ(HI)ခီန့ၣ်ပနုာ်လီၤမၤတၢ်လၢဒဲက၀ီၤ(၉)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဃးဒီးမ့ၣ်ပိၢ်ပီညါသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတနံၣ်တဘျီန့ၣ်ပက့ၤကွၢ်ကဒါက့ၤ၀ဲဒၣ်လၢအခီပညီပမၤ၀ဲဒၣ်(Survey)ၦၤလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိတဖၣ်လံန့ၣ်အတၢ်သ့ၣ်ညါ(Knowledge)န့ၣ်အိၣ်အပတီၢ်ဆံးအါလံလဲၣ်ႇအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်ဃးလၢမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်န့ၣ်အိၣ်ဆံးအါလံလဲၣ်ႇအတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအိၣ်ဆံးအါလံလဲၣ်ႉ၀ံၤဘျီအါန့ၣ်အန့ၢ်န့ၣ်တၢ်လၢအန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်လၢအခီပညီန့ၣ်န့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးအတၢ်ပာ်သးမ့ဆီတလဲလံန့ၣ်တၢ်လၢအစးထီၣ်မၤထွဲ၀ဲဒၣ်န့ၣ်အိၣ်ဆံးအါလံခီန့ၣ်ယတဲသ့ဒီးလၢဒဲက၀ီၤပူၤအပတီၢ်ႉမ့မ့ၢ်လၢၦၤတ၀ၢပူၤခဲလၢာ်ခီပတဲတသ့ဘၣ်ႉပမ့ကွၢ်ကဒါက့ၤလၢဒဲက၀ီၤ(၉)ဖျၢၣ်အပူၤလၢပ(survey)အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတဲလၢ(၇၀)တုၤလၢ(၉၀)မျးကယၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဃးလၢမ့ၣ်ပိၢ်ပီညါန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်တုၤလၢန့ၣ်လံႉဘၣ်ဆၣ်သနါက့လၢတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး(attitude)တကပၤန့ၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်ဖဲ(၃၀)တုၤလၢ(၄၀)မျးကယၤဒီးပီစးထီၣ်လီၤႉႉပမၤတ့ၢ်လၢဒဲက၀ီၤအပူၤအနံၣ်ဒီဆံလံဘၣ်ဆၣ်ပီစးထီၣ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဒံးလီၤႉမ့မ့ၢ်လၢတၢ်(Practice)န့ၣ် ပကတဲလၢမျးကယၤန့ၣ်ပတဲတသ့ဒံးဘၣ်ပီစးထီၣ်သဲၣ်ဖးဒံးလီၤမီၤနီၤႉ သံကွၢ်–ကီၢ်ပယီၤအပူၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ထံဆၢကီၢ်ဆၢန့ၣ်ပၦၤကညီပၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်ကျိချံမျိာ်သၣ် အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤလီၤႉပမ့ၢ်ကွၢ်၀ဲလၢဒဲက၀ီၤအပူၤန့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်သိၣ်လိထီဘိလံႉဘၣ်ဆၣ်သနါက့(knowledge)အတၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်အိၣ်ဖးထီညါႉဘၣ်ဆၣ်သနါက့အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢမ့ၣ်ပိၢ်တခါအံၤန့ၣ်တဘၣ်ဖီၣ်ဘူးအီၤဘၣ်တဘၣ်ထိးဘူးအီၤဘၣ်ႇအ၀ဲသ့ၣ်မ့နၢ်ပၢၢ်အါထီၣ်မ့တဖီၣ်ဘူးဖီၣ်တံၢ်ကျိချံမျိာ်သၣ်ဘၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကလီၤစှၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲလီၤႉဘၣ်ဆၣ်သနါက့လၢပၦၤကညီအပူၤန့ၣ်ယဆိမိၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်လၢတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤလီၤႉ၀ံၤဘျီအါန့ၣ်အန့ၢ်န့ၣ်ခဲအံၤန့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်လၢ(facebook)ပူၤန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲတၢၤလီၤကျိဖးဒိၣ်ကျိချံတပိၢ်ဖးထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပိၢ်ရံးသကိး၀ဲဒၣ်လၢန့ၣ်ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢန့ၣ်အစဲးလၢအံၤတစဲးႉအခီပညီန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အကဲ၀ဲဒၣ်တၢ်ပာ်သးလၢအကမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအီၤလၢမ့ၣ်ပိၢ်တၢ်ပိၢ်ဖးသးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ႇအိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်ထီထီလီၣ်မီၤနီၤႉခီဖျိပၦၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်တန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ပီညါဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉ သံကွၢ်–ကီၢ်ပယီၤအပူၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢတၢ်စူးကါအီၤအအါကတၢၢ်န့ၣ်အိၣ်ၦဲၤကလုာ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ဘၣ်ဃးလၢတၢ်စူးကါမ့ၣ်ပိၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇကျိချံမျိာ်သၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ပ၀ဲဒၣ်ပတမၤတၢ်ဘၣ်ဃးလၢဒုးယၤဘၣ် အဃိန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်သနါက့ယတဲသ့တခါလၢအါဒၣ်တက့ၢ်လၢၦၤဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်လၢကျိဖးဒိၣ်အချံလၢတပိၢ်ဖးထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၤဂဲၤလိာ်ကွဲ၀ဲႇအကလုာ်မတၤခီလဲၣ်န့ၣ်ပတဲတသ့ဘၣ်ႉတၢ်လၢအတပိၢ်ဖးထီၣ်ဒံးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၤဖီၣ်၀ဲဒၣ်လဲၤမၤ၀ဲဒၣ်ဒီးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ႉတၢ်၀ဲန့ၣ်တကလုာ်လၢအမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်အချံဒီးခံခါတခါခီန့ၣ်ပတဲလၢမ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်လၢပသံကွၢ်န့ၣ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢတၢ်တ့ထီၣ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်လၢအမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပဲးလိမ့ၢ်ဂ့ၤႇလံၣ်ဖိကိမ့ၢ်ဂ့ၤႇမ့ၣ်ပိၢ်ဒ်န့ၣ်တကလုာ်န့ၣ်ၦၤဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ပမ့သံကွၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉ သံကွၢ်–သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံကီၢ်ပယီၤအပူၤအံၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအသိး တၢ်စူးကါမ့ၣ်ပိၢ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉၦၤဘၣ်ဒိခီဖျိမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ဘၣ်ဃးလၢမ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ်အအါထီၣ်ထဲလဲၣ်ဒီးၦၤကညီဘၣ်တူၢ်ဘၣ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်အါထီၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးတဲဖျါအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးဘၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်သနါက့နမ့ထိၣ်သတြီၤက့ၤ၀ဲဒၣ်လၢအပူၤကွံာ်ပမၤတၢ်လၢဒဲက၀ီၤအပူၤၦၤလၢအဟဲဟံန့ၢ်၀ဲဒၣ်ခီၣ်တူးမ့ၢ်ဂ့ၤပက့ၤကွၢ်ကဒါက့ၤဖဲလၢပမၤတၢ်လၢကီၢ်ဆၢပူၤၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အကျါန့ၣ်စးထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကရ့ၣ်နံၣ်ဟဲက့ၤလီၤတုၤလၢၦၤကညီကီၢ်စဲၣ်လၢအံၤတကပၤန့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်အါမးလၢအလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ခီၣ်တူးသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်တနံၣ်ခံနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါမီၤနီၤႉနမ့ထိၣ်သတြီၤပအိၣ်တ့ၢ်လၢအပူၤကွံာ်ဒီးခဲအံၤန့ၣ်ထီၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉနါက့ပတဲပၠးလၢအနီၣ်ဂံၢ်လၢလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်ပတဲတသ့ဘၣ်ႉ သံကွၢ်–ၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်ဒီး ဒုးယၤပီးလီတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲမနုၤပိာ်ထွဲထီၣ်အခံလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–အါဒၣ်တက့ၢ်ပထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်လၢၦၤလၢအဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်၀ံၤန့ၣ်ၦၤတဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်အတဒ်သိးလိာ်သးဘၣ်ႉ အတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဒ်သိးဘၣ်ႇအဟံၣ်ဖိဃီဖိအလီၢ်ခံတဒ်သိးဘၣ်ဒီးအတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အပတီၢ်နါက့တဒ်သိးဘၣ်ႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိန့ၣ်ၦၤတဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဒ်သိးဘၣ်ႉတနီၤနီၤန့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤႉတနီၤနီၤန့ၣ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတအိၣ်ဘၣ်လၢကဆီၣ်ထွဲအီၤန့ၣ်တအိၣ်ဒၣ်လဲာ်ဘၣ်ႉ၀ံၤဘျီန့ၣ်တုၤလၢအစုလီၤမၢ်အခီၣ်လီၤမၢ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်အဃိန့ၣ်တၢ်လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်နီၢ်ကစၢ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ႇတၢ်သူၣ်အ့န့သးအ့န့ႇတၢ်သူၣ်ဖှီၣ်သးဖှီၣ်ႉၦၤတနီၤန့ၣ်သူၣ်ဆံးသးဆံးႇၦၤတနီၤန့ၣ်ပျံၤတီၢ််က့ၤတၢ်မီၤနီၤႉၦၤတနီၤခီဒုတဘၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉတနီၤနီၤတဲ၀ဲလၢယတၢ်ဘူၣ်ဂ့ၤလၢယအိၣ်မူဘၣ်ဒံးတဲ၀ဲဒ်န့ၣ်ႉၦၤကညီတဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဒ်သိးဘၣ််ႉဘျီဒုအါန့ၢ်အန့ၣ်န့ၢ်တမ့ၢ်ထဲလၢနီၢ်ကစၢ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ဘၣ်ႉပကွၢ်ကဒါက့ၤန့ၣ်ဘၣ်ဒိဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိႉအမ့ဘၣ်လဲၤအိၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်တလါန့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိဘၣ်လဲၤအိၣ်ဒီးအီၤဒီလါလီၤႉအ၀ဲန့ၣ်ခီဒုတၢ်လၢအဘၣ်တူၢ်၀ဲဒၣ်မီၤနီၤႉတကးဒံးဘၣ်လၢအၦၤတ၀ၢပူၤအကစၢ်က့ၤလီၤကဒါလၢအတ၀ၢပူၤန့ၣ်ဘၣ်က့ၤဆိမိၣ်တုၤက့ၤ၀ဲဒၣ်လၢတၢ်သူၣ်လီၤဆီလီၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်ႉနဘၣ်ကွၢ််မ့ၢ်အခီၣ်တူးအံၤန့ၣ်အဟး၀ဲကသ့ဧါႇကစၢၢ်လီၤဘံဧါန့ၣ်ပဘၣ်ဆိမိၣ်ခဲလၢာ်တၢ်လၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲမီၤနီၤႉဒီးအဂၤတခါအၦၤတ၀ၢပူၤန့ၣ်ၦၤတနီၤနီၤတဲ၀ဲဒၣ်ယဲယၦၤတ၀ၢပူၤန့ၣ်ယအိၣ်ယၤတဂၤလီၤအဃိန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဆိမိၣ်ဆံးလီၤက့ၤသးႉဘျီတအဲၣ်ဒိးမၤက့ၤသမူသကိးသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤအအိၣ်၀ဲဒၣ်ႉအဃိန့ၣ်အ၀ဲအံၤၦၤလၢတူၢ်ဘၣ်တၢ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်ကျိချံၦာ်သၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံသ့ၣ်တဖၣ်လီၤမီၤနီၤႉဘျီတကးဒံးဘၣ်ပတဲထဲလၢမ့ၣ်ပိၢ်ကျိချံမျိာ်သၣ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢနီၢ်ခိလၢၦၤကညီမီၤႉအါန့ၣ်အန့ၢ်န့ၣ်ၦၤတနီၤန့ၣ်တဘၣ်ဒိလၢအနီၢ်ကစၢ်ဘၣ်ႉဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်လၢဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိႇဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိမ့သံအဒုတဆံန့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဒီဒူၣ်ညါမီၤနီၤႉလီၤဆီဒၣ်တၢ်နကျီၢ်ပနၢ်မ့ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစ့ၢ်ကီးနမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဒီးလၢနစံာ်ပူၤၦဲၤပူၤနတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်လၢအလုၢ်အီၣ်သးတနံၤဂီၢ်တနံၤဂီၢ်မ့ၣ်ပိၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤကျိချံမျိာ်သၣ်မ့အိၣ်တီၢ်ဃာ်သးလၢနတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်နမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူစ့ၢ်မီၤနီၤႉ သံကွၢ်–ပမ့အိၣ်မူဘၣ်လၢတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်လၢပကလဲၤပကဟးတၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ် န့ၣ်တၢ်လၢပကြၢးသ့ၣ်ညါဆိအီၤဒီးပကဘၣ်ကတဲာ်ကတီၤထီၣ်ပသးသ့ၣ်တဖၣ်ကမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ၦၤလၢအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်အိၣ်လံ ဘၣ်ဆၣ်သနါက့ဒ်ယတဲတ့ၢ်ဃာ်မုကၢၤအသိးလီၤနမ့ထံၣ်မ့ၣ်ပိၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤကျိချံမျိာ်သၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ဒ်နမ့ၢ်သ၀ီဖိအသိးန့ၣ်ဒ်သိးနကပူၤဖျဲးအဂီၢ်န့ၣ်ဖီၣ်ဘူးအီၤတဂ့ၤထိးဘူးအီၤတဂ့ၤလီၤႉအ၀ဲန့ၣ်ၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးသ့ၣ်ညါ၀ဲဒၣ်အ၀ဲအံၤန့ၣ်တမ့ၢ်ယမူဒါဘၣ်ႉတၢ်မၢၤတၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးတဲတခီဒုန့ၣ်နမ့ထံၣ်ဘၣ်ဖုးမ့ၣ်ပိၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇကျိချံၦာ်သၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤလၢအတပိၢ်ဖးထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဖီၣ်ဘူးအီၤတဂ့ၤထိးဘူးအီၤတဂ့ၤန့ၣ်အဂ့ၤကတၢၢ်လၢနကပူၤဖျဲးဒီးမ့ၣ်ပိၢ်လီၤႉ သံကွၢ်–မ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ပီညါန့ၣ်လၢပၦၤတ၀ၢပူၤအကါဒိၣ်ထဲလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ယအဲၣ်ဒိးတဲလၢထံကီၢ်လၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲဒၣ်ဒီးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်လၢပဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇ လၢကဒဲကဒဲဒုးလီၤသးမ့ၢ်ဂ့ၤထံကီၢ်လၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါလီၤႉတၢ်လၢအပိၢ်ဖးသ့အကလုာ်ကလုာ်ဃုာ်ဒီးသုးဒုးယၤပီလီအကလုာ်ကလုာ်န့ၣ်ကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲ(Risk)အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပီညါလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိန့ၣ်ၦၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်န့ၣ်ကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်ပီညါန့ၣ်အလီၢ်အိၣ်၀ဲသၦၢ်ကတၢၢ်လီၤႉအရ့ဒိၣ်ဒံးဒၣ်တၢ်လီၤႉ သံကွၢ်–လီၢ်ခံကတၢၢ်ဘၣ်ဃးဒီးမ့ၣ်ပိၢ် ဒီးဒုးယၤပီးလီအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အံၤအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးအါထီၣ်မနုၤလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါန့ၣ်နမ့ထံၣ်၀ဲဒၣ်ဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ််ၦၤမ့ဒုးသ့ၣ်ညါနၤလၢမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်န့ၣ် တလိၣ်ဂုာ်ဃုကျဲလၢနကနုာ်လီၤလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤဘၣ်ႉမ့ၢ်သ့န့ၣ်အိၣ်ယံၤဒီးအီၤအ၀ဲန့ၣ်နကပူၤဖျဲးလၢမ့ၣ်ပိၢ်သ့ႉအါန့ၣ်အန့ၢ်န့ၣ်နမ့ထံၣ်၀ဲဒၣ်ကျိချံမျိာ်သၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇမ့ၣ်ပိၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇကျိချံဆံးဆံးဖိဒၣ်လဲာ်န့ၣ်နဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢယၤန့ၣ်ယမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်ႇယတမ့ၢ်သုးဘၣ်ႇယတသ့ၣ်ညါဘၣ်အတၢ်လီၤပျံၤလီၤဘၣ်ယိၣ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ယတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိနမ့ထံၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးမ့ၢ်သ့န့ၣ်မၤနီၣ်မၤဃါဃာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတၢ်လီၢ်အံၤအိၣ်ဖဲလဲၣ်ဒီးလၢနနီၢ်ကစၢ်တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်ဖီၣ်ဘူးအီၤတဂ့ၤထိးဘူးအီၤတဂ့ၤနကပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်လီၤမီၤနီၤႉ