ခ့ၣ်အဲးစံၣ် – KIC News

လါယူၤ ၂၄ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤန့ၣ်ၦၤမိၢ်ဒၢႇဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်သီဒီးဖိသၣ်တနံၣ်ဆူဖီလာ်သ့ၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ခီဖျိတဆဲးဘၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်အဃိဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖိသၣ်မိၢ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤမိၢ်ဒၢတဖၣ်ကဘၣ်ဆဲး၀ဲတၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါ(မ့ခဲၤ)ကသံၣ်ဒီသဒၢ(၂)ဘျီအသိးမ့မ့ၢ်ဖိသၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်သီဒီးဖိသၣ်အိၣ်တနံၣ်တခီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်ဆဲး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢအကလုာ်ဒ်ဆူၣ်ချ့ကိတိာ်၀ဲၤကျိၤပာ်ပနီၣ်၀ဲအံၤဘၣ်ဆၣ် ၦၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်တဆဲးဘၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ စီၤဖိမူလၢအိၣ်ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ်ပူၤအံၤစံး၀ဲ“စးထီၣ်လၢယမါဒၢထီၣ်န့ၣ်တဆဲးဘၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်ႉခဲအံၤယဖိအိၣ်(၁၁)လါလံတုၤလၢခဲအံၤတဆဲးဘၣ်ဒံးဘၣ်ႉအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ၦၤမိၢ်ဒၢမ့ၢ်ဂ့ၤႇဖိသၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤတုၤလၢခဲအံၤတဆဲးဘၣ်၀ဲဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉဆၢကတီၢ်ခဲအံၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိတၢ်ဆါအါအဃိဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢဖိသၣ်အဂီၢ်ဒိၣ်မးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤ ၁၀ သီအနံၤန့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤ တၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးဒူသ၀ီဆူၣ်ချ့၀ဲၤကျိၤကသံၣ်ဒၢးဆဲးန့ၢ်၀ဲၦၤမိၢ်ဒၢဒီးဖိသၣ်တဖၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်ကသံၣ်ဒၢးလၢအိၣ်လီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤတဖၣ်ခီဖျိကသံၣ်ကသီတၢ်ကူတၢ်လၢတအိၣ်ဘၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်တဆဲးဘၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဖိသၣ်မိအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ဖဲယဒၢအခါန့ၣ်တဆဲးဘၣ်နီတဘျီဘၣ်ႉဖဲယဖိဘူးထီၣ်ကန့ၢ်တနံၣ်မးဆဲးဘၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢတဘျီဒံးလီၤႉဘၣ်လဲၤနါက့ယံၤႉတဘျီတခီၣ်န့ၣ်ၦၤဆဲးမးတသ့ၣ်ညါဘၣ််ႉမတၤတဂၤမးတတဲပၠး၀ဲဘၣ်ႉလၢညါန့ၣ်ၦၤဟဲဆဲးတုၤလၢသ၀ီညါမီၤနီၤႉတဲ၀ဲလၢကဆဲးန့ၢ်၀ဲလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ႉဘၣ်လဲၤတၢ်ယံၤအဃိတဘၣ်ဂီၢ်ဘၣ်ႉညီနုၢ်ဘၣ်ဆဲး၀ဲ(၅)ဘျီ(၆)ဘျီန့ၣ်ခဲအံၤမးဆဲးဘၣ်ထဲတဘျီလီၤအဃိဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢဖိသၣ်အဂီၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်၀ီၢ်ရီလီၢ်က၀ီၤဖိနီၢ်မုၣ်မုၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးမီၤစိရိၤအဆူၣ်ချ့ကိတိာ်၀ဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢၦၤဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်န့ၢ်ခံလါတုၤလၢတနံၣ်တခီန့ၣ်ဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်၀ဲအသိးကဘၣ်ဆဲး၀ဲသူၣ်ဘီ(ဘံၤ)ကသံၣ်ဒီသဒၢဒီးတၢ်ဆါလီၤဘျ့ႇဟၢဖၢလူႇပသိၣ်ညိးႇကိာ်ယုၢ်ဘိဆါႇ တၢ်ကူးဖးထီႇတၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါႇခိၣ်နူာ်သလီညိးႇသမူးဖိႇယပၣ်ခိၣ်နူာ်ညိးကသံၣ်ဒီသဒၢတဖၣ်အံၤဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤ(CDM)ကသံၣ်သရၣ်တဂၤစံး၀ဲ“ညီနုၢ်န့ၣ်ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်န့ၢ်ခံလါန့ၣ်စးထီၣ်ဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၢ်လံမီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်ၦၤမိၢ်ဒၢန့ၣ်ဘၣ်ဆဲး၀ဲ(၂)ဘျီႉကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤအိၣ်ဟဲလၢပဒိၣ်အအိၣ်လီၤအဃိမီၤနီၤႉလၢပနီၢ်ကစၢ်တၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါကသံၣ်ဒၢးန့ၣ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉဆူၣ်ချ့၀ဲၤကျိၤလၢအိၣ်ဒူပူၤသ၀ီပူၤတဖၣ်နါက့ဆဲးန့ၢ်၀ဲမီၤနီၤႉႉတဲ၀ဲလၢကသံၣ်တလၢဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်ပ၀ဲဒၣ်ခီဒုပဂုာ်ကျဲးစၢးဒ်သိးၦၤကဆဲးဘၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးမီၤစိရိၤအဆူၣ်ချ့ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါလီၤ၀ဲလၢလါလၢကဟဲလါယူၤလံ ၁၀ သီအနံၤန့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ဒီးဆူၣ်ချ့၀ဲၤကျိၤကသံၣ်ဒၢးလၢအိၣ်သ၀ီပူၤကိးဖျၢၣ်ဒဲးန့ၣ်ကဆဲးန့ၢ်၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိၦၤလၢတဆဲးဘၣ်ဒံးကသံၣ်ဒီသဒၢအိၣ်အါအဃိဖိသၣ်အမိၢ်တဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢကသံၣ်တကူတလၢဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါယူၤ ၂၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံလၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်အပူၤန့ၣ် ခီဖျိမ့ၣ်အူသံတလီၢ်လီၢ်အဃိ ၦၤအိၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ်သူက့ၤ၀ဲလၢမ့ၣ်အူစဲးဒီးတၢ်လိမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တချုးလၢသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကဲထီၣ်သးဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်မ့ၣ်အူသံကဲထီၣ်သးတလီၢ်လီၢ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်သနါက့စးထီၣ်လၢသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤမ့ၣ်အူသံနးဒိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဒံးအပူၤကွံာ်အဃိ ၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ်သူက့ၤ၀ဲလၢမ့ၣ်အူစဲးဒီးတၢ်လိမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တဘျီတခီၣ်န့ၣ်မ့ၣ်အူသံဒီတနံၤညါႉမ့ၣ်အူမ့သံလၢမုၢ်နၤခီတၢ်မ့ကိၢ်န့ၣ်ဘၣ်အိးထီၣ်မ့ၣ်အူစဲးမီၤနီၤႉအန့ၣ်မးဘၣ်အိးထီၣ်တခီနၣ်ရံၣ်လီၤႉအိးထီၣ်ဒီတနံၤတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉခီဖျိလၢသိနါက့အၦ့ၤထီၣ်မီၤနီၤႉမ့၀ံၤကဟးထီၣ်ၦ့ၤဒးဆံၣ်လၢတၢ်ချၢနါက့လဲၤတဘူၣ်ဘၣ်ႉဘၣ်ပျံၤလၢပၢၤကီၢ်ဒီးသုးကသမံသမိးတၢ်ဒံးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဒ်သိးမ့ၣ်အူကန့ၢ်အဂီၢ်ၦၤလၢအသူမ့ၣ်အူစဲးတဖၣ်ကိညၢ်၀ဲတဆံးတက့ၢ်ဘၣ်ဆၣ် ကတီၢ်ခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤတပယူာ်ဃီဒီးတၢ်အၢၣ်တၢ်ခံးအဃိမုၢ်တၢ်ကိၢ်အဂံၢ်စၢ်၀ဲဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်မ့ၣ်အူအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ဖိလၢအသူတၢ်လိမုၢ်တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့ၣ်အူသံအဘၢၣ်စၢၤတနၣ်ရံၣ်ညါႇကဟဲဒီတနံၤန့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉၦၤဟံၣ်လၢအိၣ်ဒီးမ့ၣ်အူစဲးညါဒုကိၢ်ညၢ်မီၤနီၤႉနးဒိၣ်လၢတၢ်စူၤခါမီၤနီၤႉဖဲစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်အၢၣ်တၢ်ခံးအါတစဲးႉတၢ်မ့အၢၣ်မ့ခံးန့ၣ်တၢ်လိမုၢ်တဘၣ်ဒီးတၢ်ကိၢ်ဘၣ်အဃိမၤတၢ်တဘၣ်နီတမံၤလၢၤဘၣ်ႉလီတဲစိအဂံၢ်နါက့လၢာ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိမ့ၣ်အူသံတလီၢ်လီၢ်အဃိၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်လၢကဖီအီၣ်ဖီအီတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဘၣ်ၦ့ၤသူက့ၤ၀ဲသ့ၣ်မုၣ်ႇသွဲၣ်လးအသိးကတီၢ်ခဲအံၤစ့ၢ်ကီးလၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်တဘၣ်ဂီၢ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိ ကျိၣ်စ့တၢ်နုာ်လီၤဟးထီၣ်တထဲသိးတုၤသိးလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ၀့ၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီးပယီၤသုးဒီးပၢၤကီၢ်တဖၣ်အိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ႇဃ့အီၣ်ကျိၣ်ဃ့အီၣ်စ့ႇတီၢ်မၤဒၢၣ်တၢ်အိၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါယူၤ ၂၃ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢမၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး ဖလူသ၀ီကရူၢ် မ့လဲၣ်ပၤသ၀ီအပူၤန့ၣ် ၦၤလၢအဆီၣ်ထွဲသုးမီၤစိရိၤတဂၤအံၤ ကိးမုၢ်နၤဒဲးထုးထီၣ်နီၣ်တီၢ်ႇဒီႇကျိဒီးမၤသီၣ်မၤသဲဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်ဃ့ဘူၣ်တၢ်အဃိ ၦၤအိၣ်လၢဒူသ၀ီပူၤတဖၣ်အိၣ်ဒီးဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှှီအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအဆီၣ်ထွဲသုးမီၤစိရိၤတဂၤအံၤဆှၢလံာ်ဆူ(CDM)အဟံၣ်ဖိဃီဖိႇလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိအအိၣ်ဒီးတဲပျံၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးကိးမုၢ်နၤဒဲးစိာ်ထီၣ်နီၣ်တီၢ်ႇဒီႇကျိဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်ဃ့ဘူၣ်တၢ်အဃိလီၢ်က၀ီၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံလၢအက့ၤအိၣ်ဖဲဒူသ၀ီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မ့လဲၣ်ပၤသ၀ီဖိတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ “အ၀ဲန့ၣ်ကတိၤဆဲးအဲး၀ဲဒၣ်ဆူၣ်ချ့ၦၤမၤတၢ်ဖိႇ(CDM)ကူၣ်သ့ၦၤမၤတၢ်ဖိအဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးၦၤလၢအထီဒါသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိကမီၤတဖၣ်န့ၣ်ထီဘိလီၤႉဆှၢလံာ်မၤပျံၤ(CDM)ဟံၣ်ဖိဃီဖိအဟံၣ်မီၤနီၤႉလၢမုၢ်နၤခီန့ၣ်အ၀ဲစိာ်ထီၣ်နီၣ်တီၢ်ႇဒီႇကျိဒီးဃ့ဘူၣ်တၢ်ဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်ႉခဲအံၤမ့ၢ်လၢတၢ်ဒုးလီၤကယးအဃိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအဟဲက့ၤအိၣ်ဖဲသ၀ီပူၤတဖၣ်အံၤမးအိၣ်တဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးဒံးဘၣ်ႉအ၀ဲမၤဒ်အံၤန့ၣ်တၢ်တဲအါမ့ဟဲကဲထီၣ်ဒီးသ၀ီဖိတဖၣ်န့ၣ်မတၤတဂၤမးကအိၣ်တြီႇကအိၣ်ဟံအရ့တအိၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအဆီၣ်ထွဲသုးမီၤစိရိၤတဂၤအံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ထံၢ်ခၠဲကနါ(ချဲ)ဒီးဖျၢၣ်ထူတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အ(ဒိုင်)တဂၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤလၢဖလူလီၢ်က၀ီၤသ၀ီတကပၤန့ၣ်တၢ်ဒုးဂၢၢ်ထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤဘၣ်ဆၣ်လၢမၠ့ၣ်တၤလ့မၠဲၤႇမဲၢ်ထီးတလ့ႇဖလူဖးဒိၣ်ႇထံမဲး၀ါခံႇလ့က့ၣ်ကိာ်ဒီးလဲၣ်ခၣ်တီၤဃိၣ်လူၢ်တၢ်လီၢ်န့ၣ်တုၤခဲအံၤပယီၤသုးဒီး(BGF)အိၣ်ဆီလီၤအသးဒံးန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤ ၅ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ႇတၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ် (DKBA)ဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်မၤ၀ဲတၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်သကိးတခါဖဲဖလူဖးဒိၣ်သ၀ီတၢ်ဘါယွၤသရိာ်ပူၤဒီးဖဲန့ၣ်(BGF)ခိၣ်နၢ်မၢလီၢ်က၀ီၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢကက့ၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်လၢဒူသ၀ီအဃိဖဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိက့ၤအိၣ်လၢအဒူသ၀ီအကတီၢ် ၦၤလၢအဆီၣ်ထွဲသုးမီၤစိရိၤတဂၤအံၤမၤပျံၤမၤဖုးဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်လၢသ၀ီပူၤဒ်အံၤအဖီခိၣ် သ၀ီဖိတဖၣ်မုၢ်လၢ်၀ဲလၢတၢ်ကတြီအီၤဒီးတၢ်ကဟံးန့ၢ်အရ့န့ၣ်လီၤႉ

ကုၢ်ဒီး ဖိၣ်ဃဲသီၣ်ဝံသဲ ၁.ထိၣ်မ့ၢ်ဒိၣ်ဒီးအဒံၣ်ဒိၣ် ဃုအဆၣ်ဆူတၢ်ဖီခိၣ် ညၣ်မ့ၢ်ဒိၣ်လီၤဆူထံယိ၁် အီၣ်ဆၣ်ဖဲမုၢ်နၤခံးယိ၁် ၂.တၢ်အၦ့ၤဘၣ်အညၣ်ခၣ် ၦၤဖှီၣ်ဖိဃုထၢဝဲဒၣ် မ့မ့ၢ်ၦၤဒိၣ်ကျိၣ်ဒိၣ်စ့ အီၣ်တၢ်လၢဘျီၣ် ၦဲၤကူၣ်သ့ ၃.တၢ်ကဲဒိၣ်အထူၣ်တအိၣ် တၢ်ဖှီၣ်ယ၁်အထံးတအိၣ် ၦၤဒိၣ်ကျိၣ်စ့ဃုကျဲသီ ၦၤဖှီၣ်ဖိအိၣ်ဒၣ်အီပီ ၄.ၦၤထူးတီၤဒံးထီၣ်ကဖီ ၦၤဖှီၣ်ဖိဝဲၤလီၢ်လီၤဃီ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤအိၣ်လၢၦဲၤ ...

လါယူၤ ၂၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢမၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး လ့က့ၣ်ကိာ်လီၢ်က၀ီၤ ဖလူသ၀ီကရူၢ် မ့လဲၣ်ပၤသ၀ီအပူၤန့ၣ် ခီကီၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢအဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်ဖဲလီၢ်က၀ီၤအပူၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကတီၢ်ခဲအံၤသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲအီၣ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲတၢ်ကီိတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၁)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်အခါခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိခီကီၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လၢအတူၢ်ငါဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်ဖဲလီၢ်က၀ီၤအပူၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်ကဒုသးဖဲသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤဃုာ်ဒီးလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤအခါစ့ၢ်ကီးခီဖျိတၢ်စူၤတပယူာ်ဃီဒီးထံကျိဒိၣ်ထီၣ်အဃိ ခီကီၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အံၤဆီတလဲသုးအလီၢ်ဆူမ့လဲၣ်ပၤသ၀ီဃိၣ်လူၢ်တစိၢ်တလီၢ်ဒီး ကတီၢ်ခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲတၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိၦၤလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ႇလီၢ်ကျဲတအိၣ်ႇတမၤလိဘၣ်တၢ်ႇတကူစါယါဘျါဘၣ်သးဟံၣ်ဖိဃီဖိိကအိၣ်အဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါႉၦၤသးၦၢ်အဂၤ(၃၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လီၤဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲႉခဲအံၤတ့ထီၣ်၀ဲဒဲဒီး(တၤလပၣ်)အိၣ်၀ဲလၢမ့လဲၣ်ပၤဃိၣ်လူၢ်န့ၣ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤလၢအဒသူ၀ီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒၢးက့ၤတသ့ႉကအိၣ်ဖဲအံၤႇကဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဒၢးမၤတသ့ႉအ၀ဲသ့ၣ်လီၤဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိပဆၢမုၢ်လၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤစ့ၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢမၤစၢၤခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဟဲ၀ဲဒၣ်လၢကီၢ်ကယီၤထးခီႇ၀့ၢ်တကူၣ်ႇပကိႇတီအူႇစ့ၣ်တီဒီးတလၢၤကီၢ်စဲၣ်ႇမါတလ့ကီၢ်ခီႇမကွ့ကီၢ်ခီႇအ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်တကပၤဒီး ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ၦၤဟဲတူၢ်ငါဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ််–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်နံၣ်လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်အခါခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢလ့က့ၣ်ကိာ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဃိၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢကက့ၤကဒါဆူနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒူသ၀ီအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိကျဲတရံးတအိၣ်ႇဆူၣ်ချ့လံာ်အုၣ်ကီၤႇကီၢ်ပယီၤထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတအိၣ်လၢလၢၦဲၤၦဲၤဘၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခီကီၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအိၣ်မ့လဲၣ်ပၤသ၀ီဃိၣ်လူၢ်အံၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါယူၤ ၂၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ် ချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ် ခီဖျိဒူသ၀ီပူၤကၠိတအိးထီၣ်ဒံးဘၣ်အဃိၦၤကၠိဖိအဂၤ(၂ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်တုၤလၢခဲအံၤတမၤလိဘၣ်တၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသ၀ီၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးအဃိ ကၠိအဖျၢၣ်(၁၀)လၢအိၣ်ချၢၣ်ႇမၠိၣ်ဟီႇနီဒ့့ၣ်ႇချၢၣ်သ၀ီဖိႇဃိၣ်ယဲၢ်ဖျၢၣ်ဒီးတကူၣ်တၢၣ်သ၀ီကရူၢ်အပူၤတဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤကၠိတအိးထီၣ်ဒံးဘၣ်အဃိကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢဖိသၣ်တၢ်သိၣ်လိမၤဒိးကဆဲးခံ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ၦၤခဲလၢာ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးလၢအဒံၣ်အဖိကမၤလိဘၣ်တၢ်လီၤႉၦၤလၢအကျိၣ်အိၣ်စ့အိၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲစ့လၢအကလီၢ်ဒုးထီၣ်၀ဲလၢ၀့ၢ်ပူၤမီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်သ၀ီပူၤဒုၦၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်မၤ၀ဲတန့ၢ်ဘၣ်ႇဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢဖိသၣ်တၢ်သိၣ်လိအဂီၢ်မီၤနီၤႉပဆၢမုၢ်လၢ်လၢၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါကမၤစၢၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်လီၢ်က၀ီၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၃ သီအနံၤန့ၣ် လၢချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိ သ၀ီအဖျၢၣ်(၂၀)လီၢ်က၀ီၤဖိအဂၤ(၁၀ႇ၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်၀ဲဆူဒူသ၀ီတၢ်လီၢ်အဂၤႇကစၢၢ်ကလိကျါဒီး တုၤလၢခဲအံၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢတက့ၤဘၣ်လၢအဒူသ၀ီအိၣ်ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသ၀ီဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကၠိသရၣ်တဂၤစံး၀ဲ“တၢ်အိၣ်သးတမံၤဂ့ၤတမၠိဂ့ၤဖိသၣ်လၢအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်ပတအဲၣ်ဒိးလၢတၢ်မၤလိကဆှူကွံာ်ဘၣ်မီၤနီၤႉခီဖျိကၠိတအိးထီၣ်ဒံးဘၣ်အဃိဖိသၣ်တနီၤလၢအဘၣ်မၤလိတၢ်အရွဲၢ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၤတုၤလၢယိၤကီၢ်လၢာ်လံႉၦၤလၢအစ့အိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၤပာ်အဖိကၠိလၢ၀့ၢ်ပူၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအံၤမ့ၢ်ဟီၣ်က၀ီၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီး ကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်ခံခီခံကပၤပၢ၀ဲအဃိ ဘၣ်ဃးကူၣ်သ့ႇဆူၣ်ချ့ႇၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤတခါလၢခံခီခံကပၤထိၣ်ဃူတဲသကိးဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ လၢခံခီခံကပၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတဖၣ်န့ၣ် ပယီၤသုးမီၤစိရိၤတကပၤတၢ်ထိၣ်ဃူဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်တအိၣ်လၢာ်ဘၣ်အမဲာ်ညါ ခီဖျိမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါလၢဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤအပူၤကၠိတအိးထီၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါယူၤ ၂၀ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤ ၁၃ သီအနံၤ တၢ်လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကညီကီၢ်စဲၣ်မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး ဂီၤလ့ၤပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အခါ ပၢၤကီၢ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲတဖၣ်အံၤတၢ်ကပျၢ်ကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်ပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်ခွဲးယာ်အိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်ပၢၤကီၢ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိပိာ်မုၣ်(၃)ဂၤဒီးဖိသၣ်(၂)ဂၤလၢတၢ်ဖီၣ်ဃာ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကပျၢ်လီၤကွံာ်အီၤဒီးတချုးလၢတၢ်ပျၢ်လီၤ၀ဲဒံးဘၣ်န့ၣ်ကဟ့ၣ်ဒုးထံၣ်လိာ်၀ဲဒီးပိာ်မုၣ်ကရၢဘၣ်ထွဲတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDO)သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိစီၤနၢၤဒါမၠးစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တချုးလၢပပျၢ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်ဆဲးကျိးဒီးပိာ်မုၣ်တၢ်ကရၢကရိလီၤႉခဲအံၤပတဆဲးကျိးဘၣ်ဒံးဘၣ်ႉအဂၤတခါပဘၣ်သံဒိးသံကွၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ဒံးႉအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤမ့တဘူၣ်ဘၣ်ခီန့ၣ်ပကဘၣ်ဆိမိၣ်ကျဲလၢအဂၤတခါလၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိစီၤနၢၤဒါမၠးစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးမီၤစိရိၤအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်ဖီၣ်ဃာ်၀ဲတဖၣ်အံၤတၢ်ကပျၢ်လီၤကွံာ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်ပၢၤကီၢ်သုး(၅)ဂၤလၢတၢ်ဖီၣ်ဃာ်၀ဲအံၤခီန့ၣ်တၢ်ကဘၣ်သမံသမိးသံဒိးသံကွၢ်အီၤအိၣ်ဒံးအဃိကတီၢ်ခဲအံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတအိၣ်လၢကပျၢ်လီၤ၀ဲဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိစီၤနၢၤဒါမၠးစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးတၢ်သုတထီၣ်မၤန့ၢ်သုးမီၤစိရိၤအသုးကလၢၤအံၤတဂ့ၤဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အၦၤသုတစံၣ်ဖျိးတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးမီၤစိရိၤအံၤဟံးန့ၢ်၀ဲတၢ်ဒီသဒၢလၢသုးအဟံၣ်ဖိဃီဖိႇဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အအိၣ်ဒီးကိးဃာ်၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်သုးကလၢၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိစီၤနၢၤဒါမၠးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပၢၤကီၢ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိပိာ်မုၣ်တဂၤစံး၀ဲ“ၦၤတဲလၢယ၀ၤသံလၢတၢ်ဒုးပူၤႉတသ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲက့ၤကိးၦၤဒီးပ၀ဲဒၣ်နါက့ပဟဲက့ၤပိာ်အခံမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်နါက့ဟဲက့ၤကိးၦၤမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤႉအသံကွၢ်ယ၀ၤအမံၤႇလီၢ်လးႇအိၣ်တၢ်လီၢ်ဒုးအိၣ်လီၤႉ၀ဲဒၣ်နါက့ပစံးဆၢကဒါလၢအမ့ၢ်အတီလီၤႉမ့ပျၢ်က့ၤၦၤဒုယကက့ၤလၢအမိအိၣ်၀့ၢ်တကူၣ်ဒီးကဖံးအီၣ်မၤအီၣ်က့ၤလီၤႉမ့ၢ်လၢယဖိအိၣ်ဒံးအဃိမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤ ၁၃ သီအနံၤန့ၣ် (KNDO)သုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်ဂီၤလ့ၤပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အခါန့ၣ် ပၢၤကီၢ်သုးသံ၀ဲ(၂)ဂၤႇမၤန့ၢ်၀ဲကျိချံၦာ်သၣ်တနီၤဒီးဖီၣ်န့ၢ်၀ဲပၢၤကီၢ်သုး(၅)ဂၤဃုာ်ဒီးပၢၤကီၢ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိ(၅)ဂၤန့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးမၤထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ကွံာ်၀ဲ(CDM/PDF) ၉ ဂၤ လၢတၢ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤယံၤ၀ဲ(၃)လါဘျဲၣ် ဖဲပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDO)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါယူၤ ၂၀ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် (၂၀၂၁–၂၀၂၂)တၢ်သိၣ်လိနံၣ်အဂီၢ် ကညီကီၢ်စဲၣ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤ ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ် မ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်တဘ့ၣ်လၢၦၤဖျိထီၣ်သုးမီၤစိရိၤအတီၤတဆံတၢ်ဒိးစဲးအနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအကီၢ်စဲၣ်ကူၣ်သ့၀ဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ်အပူၤတၢ်ပာ်လီၤ၀ဲတၢ်ဒိးစဲးအလီၢ်(၃)ခါဒီးဖဲန့ၣ်ၦၤကၠိဖိနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၆၆၀)အကျါဖျိထီၣ်၀ဲဒၣ်(၃၃၄)ဂၤဒီးလၢကီၢ်ဆၣ်(၇)ဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ်အံၤမ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်တဘ့ၣ်လၢၦၤကၠိဖိဖျိထီၣ်အနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်သုးမီၤစိရိၤအကီၢ်ဆၣ်တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီကီၢ်စဲၣ်ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်ၦၤကၠိဖိဖျိထီၣ်အတီၤတဆံတၢ်ဒိးစဲးအနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်လီၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါလၢကီၢ်စဲၣ်အပတီၢ်တီၤထီကၠိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်ကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံကီၢ်ဆၣ်အံၤမ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်တဘ့ၣ်လၢၦၤကၠိဖိဖျိထီၣ်အနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃး(၂၀၂၁–၂၀၂၂)တၢ်သိၣ်လိနံၣ်အဂီၢ်ၦၤကၠိဖိဖျိထီၣ်တၢ်အိၣ်သးအံၤ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်၀ဲကီၢ်ဆၣ်ကူၣ်သ့မူဒါခိၣ်အူမၠ့ၣ်ထိဒီးအ၀ဲစံး၀ဲလၢ“သုမ့ၢ်ၦၤလၢအမၤဟးဂီၤထံကီၢ်ႇမၤဟးဂီၤဒူသ၀ီလီၤႉယတတဲဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤ(၂၀၂၁–၂၀၂၂)တၢ်သိၣ်လိနံၣ်အပူၤန့ၣ် ၦၤကၠိဖိနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၅ႇ၃၇၈)ဂၤအကျါဖျိထီၣ်၀ဲ(၂ႇ၃၉၁)ဂၤန့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤကၠိဖိနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၁ႇ၉၁၈)ဂၤအကျါဖျိထီၣ်၀ဲ(၄၈ႉ၀၂)မျးကယၤလၢနီၣ်ဂံၢ်ခံအပတီၢ်အသိး မ့မ့ၢ်လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်န့ၣ်ၦၤကၠိဖိနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၈၂၇)ဂၤအကျါဖျိထီၣ်၀ဲ(၄၁ႉ၄၈)မျးကယၤလၢနီၣ်ဂံၢ်သၢအပတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖၣ်ပူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်ၦၤကၠိဖိနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၁၉၄)ဂၤအကျါဖျိထီၣ်၀ဲ(၂၈ႉ၈၇)မျးကယၤဒီးဖၣ်ပူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤဖျိထီၣ်အနီၣ်ဂံၢ်စှၤကတၢၢ်လၢကီၢ်စဲၣ်အပတီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သုးမီၤစိရိၤကူၣ်သ့၀ဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါယူၤ ၁၇ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့(casino)အလီၢ်လၢအအိၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ် သူမှဲကျိကၢၢ်ခိၣ်ဒီတကျိၤလၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ပၢ၀ဲအံၤတဖၣ်အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ် ကတီၢ်အံၤခီဖျိတၢ်ပာ်လီၤ၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဃံးဃီၣ်ဒီၣ်အဃိ ဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ဒုးကကဲထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ(casino)လီၢ်လၢအအိၣ်မၠၣ်၀တံၣ် သူမှဲကျိကၢၢ်နံၤနီၣ်ဂံၢ်(၃)ကၠၤခ့ကျဲႇနီၣ်ဂ့ၢ်(၂)သဲပိၤတြဲၤဒီးနီၣ်ဂံၢ်(၅)၀ါတီ(၉၉၉)တြဲၤတဖၣ်တၢ်ခးတံၢ်ဃာ်၀ဲကရၢၢ်ဒီး(BGF)အိၣ်ခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဖဲန့ၣ်အါထီၣ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒံးအပူၤကွံာ်အဃိဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ဒုးကကဲထီၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအိၣ်ဘူးဒီး(casino)လီၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်ပာ်လီၤဘံၣ်ဘၢလၢ(casino)အလီၢ်ကိးနံၤဒဲးလီၤႉမ့ၢ်မ့ၣ်ပိၢ်ကပိၢ်ဖးထီၣ်လၢပကပၤဆံးယံာ်လဲၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ယိၣ်တၢ်မီၤနီၤႉခဲအံၤမ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤတလီၢ်လီၢ်လီၤႉလၢအ၀ဲတနံၤန့ၣ်မ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢသွံၣ်ဃူဖိး(ကၠၣ်ခဲၤယ့)ရူဒံးႉမ့ၣ်ပိၢ်မ့ပိၢ်ဖးထီၣ်န့ၣ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်လီၢ်လီၤႉခဲအံၤနါက့အ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ခိးတၢ်လၢ(casino)လီၢ်န့ၣ်ယဆိမိၣ်ဒုဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢၦၤကဟဲမၤအ၀ဲသ့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်မ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်တစှၤန့ၢ်အဘျီ(၂၀)ဘၣ်ဒီးလၢမၠၣ်၀တံၣ်အခိၣ်အဃၢၤစ့ၢ်ကီးပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိ(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဖဲမၠၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ဆၣ်က၀ီၤဒ့(၄)အီၤမၠ့ၤစွ့ၤဘိၤအကပၤ မၣ်ခၠီလ့လူၢ်အံၤအဃိ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတနီၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ကကဲထီၣ်ကဒီးအသးဒ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါယူၤ ၁၇ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢလၢအဆဲးလီၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ပတုာ်တၢ်ခး(NCA)လၢအိၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတဖၣ်မ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢဟီၣ်က၀ီၤ၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢၤန့ၣ် ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဆိ၀ဲ(၂)သီ၀ံၤတၢ်မ့ဟ့ၣ်အခွဲးမးဟးထီၣ်က့ၤလီၤသ့၀ဲန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤဟ့ၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤ ၁၃ သီအနံၤန့ၣ် မၠၣ်၀တံၣ်တၢ်မဲာ်ညါသုး၀ဲၤဒၢး(၂၇၅)သုးရ့ၣ်ခိၣ် စီၣ်မိထိဆှၢထီၣ်လံာ်ဒုးသ့ၣ်ညါဆူကရူၢ်ကရၢလၢအဆဲးလီၤဃာ်(NCA)လၢအမ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇ တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ဒီး ကညီတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကး(KNU/KNLA-PC)သၢဒူၣ်အတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢးတဖၣ်အအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကရူၢ်ကရၢလၢအဆဲးလီၤတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ဆှၢထီၣ်လံာ်ဒုးသ့ၣ်ညါအံၤအဖီခိၣ်(KNU/KNLA-PC)ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤကၠီၤညိၣ်စံး၀ဲလၢ“ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးပနၢ်ဟူလၢတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂီၢ်န့ၣ်တဂၤဒီးတဂၤပကဘၣ်ဆဲးကျိးလိာ်သးဒ်လဲၣ်မီၤနီၤႉကရူၢ်ကရၢလၢအိၣ်မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤခီန့ၣ်အါမီၤနီၤႉပ(PC)နါက့အိၣ်ႇ(DKBA)နါက့အိၣ်ႇလၢအဂၤနါက့အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉတၢ်မ့ကဲထီၣ်တမံၤဂ့ၤတမံၤဂ့ၤန့ၣ်ၦၤမ့သံကွၢ်လၢတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢးန့ၣ်တသ့ၣ်ညါထွဲတနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်အဃိကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်ယဲယနၢ်ပၢၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်မ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၣ်ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါလိာ်သးတကပၤဒီးတကပၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်သုးမီၤစိရိၤအလံာ်ဒုးသ့ၣ်ညါပူၤအသိးန့ၣ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ကူသုးကူသုးကၤစိာ်စုက၀ဲၤန့ၢ်ထဲလၢအတၢ်ပာ်ပနီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤလီၤႇမ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢအတၢ်ပာ်ပနီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအချၢန့ၣ်တဘၣ်ကူသိးသုးကူသုးကၤစိာ်ဃုာ်စုက၀ဲၤဘၣ်ႇမ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤဒီးဟီၣ်က၀ီၤအခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဆိဃာ်၀ဲ(၂)သီ၀ံၤတၢ်မ့ဟ့ၣ်အခွဲးမးဟးထီၣ်က့ၤလီၤသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကဘၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဃုာ်ဒီးတီခိၣ်ရိၣ်မဲခိၣ်နၢ်အမံၤႇဂံၢ်ဘါႇတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢကလဲၤတၢ်ႇကလဲၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအမံၤႇသိလ့ၣ်အကလုာ်ႇသိလ့ၣ်အနီၣ်ဂံၢ်ႇအလွဲၢ်ဒီးမုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢကလဲၤႇဟဲက့ၤတုၤကဒါမုၢ်နံၤမုၢ်သီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤလံာ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “မၤ၀ဲဒ်အံၤဒုကရူၢ်ကရၢလၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤအိၣ်ႇလၢသ၀ီပူၤနါက့အိၣ်ႇအိၣ်တၢ်လီၢ်ဒီဒူၣ်ညါမီၤနီၤႉ မ့၀ံၤၦၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤႇဟံၣ်ဖိဃီဖိတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢကရူၢ်ကရၢပၢ၀ဲတဖၣ်အိၣ်အဃိတၢ်ဖီလာ်သုးတဖၣ်ကဘၣ်သဂၢၢ်လိာ်သးသ့၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ်မၠၣ်၀တံၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးဖီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်ကရၢကရိတခါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၂၆ သီတုၤလၢ ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် (KNU/KNLA-PC)ကရူၢ် လဲၤထီၣ်၀ဲသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ကွဲမုာ်တၢ်တဲသကိးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤ(DKBA)ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အိၣ်ကတီၤထီၣ်သးလၢကလဲၤထီၣ်၀ဲသုးမီၤစိရိၤတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအဘူးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢ တလဲၤထီၣ်သုးမီၤစိရိၤအတၢ်ကွဲမုာ်တၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အံၤဘၣ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤတကပၤထုးထီၣ်လံာ်မၤဃံးထီၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢလၢအဆဲးလီၤတၢ်ပတုာ်တၢ်ခး(္ဒဃဗ)တဖၣ်အဟီၣ်က၀ီၤပူၤဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ