လါယနူၤအါရံၤ ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
မဲးပြ့ခံပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤအံၤ လါယနူၤအါရံၤဒီတလါ အတီၢ်ပူၤအံၤ သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤလဲၤကွံၥ်လီၤတၢ်ဘိၣ်လၢသုးကလၢၤပူၤဒီး တၢ်ဘိၣ်လၢတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲတဖၣ် ကျိချံပှၥ် သၣ် အမဲၥ်ညါပၣ်ဃုၥ်၀ဲကသံၣ်မူၤဘှီးအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤထီၣ်တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ (KNDO) သုးရ့ၣ်(၂) စးထီၣ်မၤ၀ဲ ဒုးယၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢမဲးပြ့ခံသုးကလၢၤအံၤအဃိ ကျိဖးဒိၣ်အမဲၥ်ညါကဘီယူၤဟဲကွံၥ်လီၤ၀ဲသုးတၢ်ဖိတၢ်လံၤ, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ကျိချံပှၥ်သၣ်အမဲၥ်ညါ ပၣ်ဃုၥ်၀ဲကသံၣ်မူၤဘှီး(ကသံၣ်ကသ့ၣ်)အဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၁)သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“ယသံကွၢ်လၢယပှၤအိၣ်လၢတၢ်မဲၥ်ညါန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲကွံၥ်လီၤတၢ်န့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်လၢကသံၣ်မူၤဘှီး,သံးနါက့ပၣ်စ့ၢ်. .အကသံၣ် တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်အမံၤမံၤလီၤ,လၢအကမူၣ်အိၣ်,အထံနါက့အိၣ်စ့ၢ်. ပၣ်ဃုၥ်ဒီးခီၣ်ယီၢ်မ့ၣ်ပိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီဒူၣ်ညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးစးထီၣ်ဖဲဟီၣ်က၀ီၤသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်စးထီၣ်မၤဒုးယၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအခါန့ၣ် ပယီၤသုးကလၢၤအံၤခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ် အဃိ ဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်လၢအမ့ၢ်အံစူၢ်ခံ,ကစၢၢ်ဖိသ၀ီပူၤဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအိၣ်အမဲၥ်ညါ ကရူၢ်(၂)ဘ့ၣ် သ၀ီ(၁၂)ဖျၢၣ်...
လါယနူၤအါရံၤ၂၉သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
တၢ်ဂ့ၢ်လၢကအုၣ်ကီၤဝဲကညီဒီတကလုၥ်အဘူၣ်အတီၢ်န့ၣ်,မ့ၢ်ဒၣ်ထဲကညီဖိတဖၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိး,တၢ်ပၥ်ဖှိၣ်လီၤအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,အကရၢခိၣ်ဆီၣ်တခူစံးလၢ(၇၆)ဝီတဝီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ကညီကလုၥ်အဘူၣ်အတီၢ်အံၤ,အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကညီဒီတကလုၥ်အစုပူၤလီၤအဃိ,တၢ်ဂ့ၢ်လၢကအုၣ်ကီၤဝဲကညီဒီကလုၥ်အဘူၣ်အတီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ထဲကညီဖိတဖၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးဒီးတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်လီၤအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢခိၣ်,ပဒိၣ်စီၤကွဲၤထူဝ့ကတိၤပၥ်ဖျါဝဲဖဲ(၇၆)ဝီတဝီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤ,လၢကလီၤဘၣ်ဝဲဖဲတလါအံၤလါယနူၤအါရံၤ(၃၁)သီအနံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တနံၣ်အံၤ(၇၆)ဝီတဝီပှဲၤထီၣ်ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအမုၢ်နံၤအံၤ,ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ယူးယီၣ်ဆူကညီဒီကလုၥ်ခိၣ်နၢ်,သိၣ်ဒူပှၤကလုၥ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤသးသမူသွံၣ်ထံက့ၢ်ဂီၤ,ဂံၢ်ဘါတဖၣ်အအိၣ်ဒီး,စံးဘျူးဆၢဂ့ၤဆၢဝါဝဲခိၣ်နၢ်သိၣ်ဒူထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်လၢအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢတၢ်ဂဲၤလိၥ်ဒီတကတီၢ်ပူၤအဂ့ၢ်,လံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲ(၇၆)ဝီတဝီပှဲၤထီၣ်ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအပူၤအံၤန့ၣ်,ကညီအတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်မၤနၢၤအဂံၢ်ခိၣ်သ့ၣ်အံၤဒိးသန့ၤထီၣ်ဝဲအသးလၢကညီဒီတကလုၥ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ,ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤဘၣ်ထွဲဝဲဒီးကညီဒီတကလုၥ်ဒီးမ့ၢ်ဝဲကညီဒီကလုၥ်အမူအဒါလၢကဘၣ်မၤပှဲၤထီၣ်ဝဲကညီကလုၥ်အတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီအဂ့ၢ်,(၇၆)ဝီတဝီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢခိၣ်ဆီၣ်တခူစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ဒ်သိးကအိၣ်ဒီးတၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤက့ၤကညီအဘူၣ်အတီၢ်အဂီၢ်,ပှၤကညီကလုၥ်တဖၣ်ကဘၣ်နုၥ်လီၤဂဲၤလိၥ်သကိးဝဲဃူဃူဒီးဒူဒူလၢတၢ်ဂဲၤလိၥ်အပူၤလၢလီၢ်သနၢၣ်ဒၣ်ဝဲစုၥ်စုၥ်ဒီးကဘၣ်ပၥ်ပနီၣ်လိၥ်သးလၢအမ့ၢ်ကညီကလုၥ်တၢ်ကရၢကရၢကရိလၢအမၤတၢ်လၢပှၤကလုၥ်အဂီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ဒ်သိးထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤကအိၣ်မုၥ်အိၣ်ခုၣ်အဂီၢ်,ကမၤကတၢၢ်ကွံၥ်ဝဲသုးမီၤစိရိၤအက့ၢ်အဂီၤဒီးအတၢ်ပၢတၢ်ြပးလၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤအပူၤအဂီၢ်,ကျဲအိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတဘိလၢတၢ်ကဘၣ်သူၣ်ထီၣ်ဝဲထံကီၢ်အံၤလၢ“ဖဲၣ်ဒၢၣ်ရၢၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်”အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤကအိၣ်မုၥ်အိၣ်ခုၣ်အဂီၢ်,ကဘှါရှဲထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤအတၢ်ဘၣ်ဂံၥ်ဂုၥ်အဂီၢ်,ဃ့ထီၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးထံကီၢ်လၢအိၣ်ဘူးအိၣ်တံၢ်တဖၣ်လၢကဆီၣ်ထွဲမၤသကိးတၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိအတၢ်ကရၢကရိ,လၢအဘၣ်ဘျိးဘၣ်ဒါဖိးမံဒီးထံကီၢ်အံၤအတၢ်အိၣ်သးနီၢ်နီၢ်အဂ့ၢ်,လံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယနူၤအါရံၤ ၂၈သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢမဲၢ်ဆီး,မဲၢ်ရမး,ဖိးဖရၣ်ဝ့ၢ်တၢ်လီၢ်သၢတီၤအပူၤ,တၢ်သုးကွံၥ်ကွံၥ်ဝဲယိၤကၠီၣ်တဲၣ်ပၢၤကီၢ်ခိၣ်နၢ်(၃)ဂၤလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤခီဖျိထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်,တၢ်မၤကၤပှၤကညီအဃိအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်,ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢပၢၤကီၢ်ခိၣ်နၢ်လၢဘၣ်တၢ်သုးကွံၥ်ဝဲအတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲမဲၢ်ဆီးပၢၤကီၢ်ခိၣ်(PittayakornPetcharat),မဲၢ်ရမးပၢၤကီၢ်ခိၣ်(ThampongPhetcharapirun)ဒီး,ဖိးဖရၣ်ပၢၤကီၢ်ခိၣ်(ChatchaiKhamying)သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပၢၤကီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်သုးကွံၥ်ဝဲအတၢ်မၤလီၢ်ကျဲခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲမၤစှၤလီၤဝဲတၢ်မၤလံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ပှၤကညီ,တၢ်မၤကၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိလၢကီၢ်ဆၢရၤမတံတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အပူၤတအိၣ်ဝဲဘၣ်အဃိအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်(BorderNewsAgency)ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ(၂၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ပၢၤကီၢ်ခိၣ်နၢ်လၢတၢ်သုးကွံၥ်လီၢ်(၃)ဂၤအံၤကီၢ်ရ့ၣ်ပၢၤကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်ကလုၢ်လၢကဘၣ်က့ၤဖံးမၤက့ၤဝဲတၢ်ဆူ,အနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်ကီၢ်ခီဒိၣ်(၆)ဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်အဂ့ၢ်,(BorderNewsAgency)ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤကၤဝဲပှၤကညီဖဲထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်,စးထီၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤထီၣ်သီအပူၤတၢ်ထံၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲတရူးပှၤဂဲၤဒိဖိ(၀ါရှ့)အလီၢ်ခံ,လၢကမၤစှၤလီၤဒီးမၤလီၢ်မၢ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်မၤကၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စးထီၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်သမံသမိးလၢထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲဒ်အမ့ၢ်,ကဘီယူၤသန့,သိလ့ၣ်သန့ဒီးတၢ်နုၥ်လီၤခူသူၣ်ကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲတဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢတၢ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲကီၢ်ဆၢကျဲတဖၣ်အပူၤန့ၣ်,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတးကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်(၅)ဘ့ၣ်လၢအမ့ၢ်,မဲၢ်ရမး,မဲၢ်ဆီး,ဖိးဖရၣ်,အူးဖၣ်ဒီးထၣ်စီၤယါတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲဒၣ်အသိး,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အံၤသမံသမိးဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်လၢပၥ်ပနီၣ်ဝဲကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,ကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲကီၢ်ဆၢတဖိးမံသဲစးတၢ်နုၥ်လီၤဟးထီၣ်ကျဲဒီးပျံၤထးတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါယနူၤအါရံၤ ၂၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤကိးဘ့ၣ်ဒဲး တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ ၂၇ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ဆိကတီၢ်ကွံၥ်၀ဲ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအိၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ် ကဲထီၣ်တၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်လၢပှၤစူးပှၤဆါတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲက၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲတနံၤအံၤလါယနူၤအါရံၤ ၂၈ သီအံၤ ကယဲၢ်မ့ၢ်တၢ်ဆါဟံၣ်လၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤလၢအမ့ၢ် မဲၢ်လး,နိၣ်ဖိ,အူးဖၠၣ်,ကရ့ၣ်နံၣ်ဒဲက၀ီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်ဆိကတီၢ်ကွံၥ်၀ဲ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤခဲလၢၥ်အဃိ လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်လၢ ပှၤစူးပှၤဆါကကူစါယါဘျါသးအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်ပှၤဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဆိကတီၢ်ကွံၥ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်တဖၣ်ဒ်အံၤအဖီၣ်ခိၣ် လၢပှၤစူးပှၤဆါဂီၢ်အမဲၥ်ညါလၢတၢ်လဲၤထီၣ်က့ၤ လီၤဒီးကျိၣ်စ့တကပၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤတၢ်ဆါဟံၣ်မူဒါခိၣ် စီၤနၤသၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
အစံး၀ဲလၢ“တၢ်အိၣ်သးခီန့ၣ်(IRC)န့ၣ်ဒိးန့ၢ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢ(US) မီၤနီၤ. အခဲအံၤဘၣ်ဃးလၢ(US)န့ၣ် ပတုၥ်ကွံၥ်ဆိတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤမီၤ.အဃိန့ၣ်တၢ်တၤတၢ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါ.ပှၤမိၢ်ဒၢမ့ၢ်ဂ့ၤ,အ၀ဲသ့ၣ်မ့ဘၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိန့ၣ်တအိၣ်ဖျဲၣ်ဘၣ်တသ့ဘၣ်,နကအိၣ်ဖျဲၣ်အဂီၢ်လၢအံၤတၢ်ကွၢ်ထွဲတအိၣ်ဘၣ်.၀ံၤဒီး(ခရီနံး)ပှၤဆါဖိတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်အီၣ်ကသံၣ်တလါတဘျီ,ကိးလါကိးနံၤဒဲးလီၤ.တၢ်မၤစၢၤတအိၣ်ဘၣ်ဒ်အံၤကသံၣ်ကသီတဖၣ်န့ၣ်ကလဲၤဃုအီၣ်၀ဲဖဲလဲၣ်.နကလဲၤလၢတၢ်ချၢဒီးနတၢ်ဂီၤတၢ်ဖှီၣ်တအိၣ်,နကျိၣ်နစ့တအိၣ်အဃိန့ၣ်ဖးကီညါတၢ်တခါအံၤ.ပှၤလၢအအိၣ်ဒီးကလ့ၢ်တၢ်ဆါတဖၣ်နါက့တနွံန့ၣ်ကဘၣ်သ့ဃၢၤ၀ဲခံဘျီ.အအံၤပှၤမ့တဆှၢလၢၥ်ဘၣ်ဘျီတၢ်ဆါန့ၣ်ကနးထီၣ်၀ဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤပှၤစူးပှၤဆါလၢကဘၣ်လဲၤဒိးပၠးသးလၢကံၣ်မဲ,မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ပတုၥ်ကွံၥ်အီၤခဲလၢၥ်လံ အသိးပှၤဆါလၢအလဲၤထီၣ်တ့ၢ်ဃၥ်တၢ်ဆါလၢ၀့ၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ဲလၢတၢ်ကလဲၤအိၣ်က့ၤအ၀ဲသ့ၣ်၀ံၤ ဟဲက့ၤဆှၢကဒါဆူဒဲက၀ီၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ဆိကတီၢ်ကွံၥ်တၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်,လီၤသးဘၣ်ဒိဒိၣ်မးလၢ ပှၤဒဲက၀ီၤဖိတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အူးဖၠၣ်ဒဲက၀ီၤပူၤ...
လါယနူၤအါရံၤ ၂၇သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,နဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်မါရှါလါဖါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးလၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)အဂီၢ်,ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(EC)ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(PhanFoundation)ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဖဲတနံၤအံၤလါယနူၤအါရံၤ(၂၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(EC)ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအံၤမ့ၢ်ကညီသးစၢ်ပိၥ်မုၣ်အသးနံၣ်အဆံးကတၢၢ်လၢအဟူးဂဲၤဝဲလၢတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်မၤလီၤစှၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးအီၣ်အီအတၢ်ကီတၢ်ခဲတကပၤဒီး,ဟူးဂဲၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးကမျၢၢ်တဖၣ်အတၢ်ထဲသိးတုၤသိးအအဂီၢ်အသိး,လၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤတကပၤစ့ၢ်ကီးမၤဝဲလၢအလီၢ်အသနၢၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,(PhanFoundation)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,(၂၀၂၁)နံၣ်သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမၤအလီၢ်ခံအဝဲဟံးမူဒါကွၢ်ထွဲဝဲပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အဂီၢ်တုၤလီၤတီၤလီၤဒီးအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢပှၤတဝၢအဂီၢ်အံၤယံၥ်ဝဲလၢ(၁၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံအဖီခိၣ်,တၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤဝဲသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိအခိၣ်ဖးဆူပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအံၤမ့ၢ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအဂ့ၢ်,ပှၤဒုးအိၣ်ထီၣ်(Phan Foundation)နၣ်ဇိယၤဖါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိတၢ်လၤကပီၤအံၤန့ၣ်,ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအနီၢ်စၢ်စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဖါအတၢ်လၤကပီၤန့ၣ်,ယနီၢ်ကစၢ်တတိၥ်သူၣ်ပၥ်သးတဆိမိၣ်ဘၣ်နီတဘျီဘၣ်.ဒိးန့ၢ်ဘၣ်လံအဖီခိၣ်ယသးခုဒိၣ်မး,မ့ၢ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီအဃိမ့ၢ်တၢ်သူၣ်ပိၢ်သးဝးလၢယဂီၢ်လီၤယဒိးန့ၢ်ဘၣ်အဖီခိၣ်ယနၥ်လၢကကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ကွၢ်လိတၢ်ဒိဂ့ၤတဲၥ်ဘၣ်လၢသးစၢ်တဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်ယတူၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးလၢယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲယကမၤဂ့ၤထီၣ်,မၤအါထီၣ်,မၤလိၣ်ထီၣ်ဖးထီၣ်တၢ်လၢပှၤတဝၢအပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီဒူၣ်ဒံးညါ”လီၤအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအံၤတကီၢ်ခါခဲအံၤအဝဲဟံဝဲမူဒါဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(IDPs)ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံၥ်တၢ်ကရၢကရိဝဲၤကျိၤခိၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကီၢ်ရ့ၣ်(EC)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤအသိးအဝဲမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(KHRG)ပှၤကညီဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၥ်ကမံးတံၥ်ခိၣ်တဂၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိအတၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤအံၤ,လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲကညီသးစၢ်လၢဟူးဂဲၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤတဖၣ်အဃိ,မ့ၢ်တၢ်မၤဟူးဂဲၤထီၣ်ဝဲသးစၢ်တဖၣ်အသးသဟီၣ်လၢကနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်အါထီၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤပူၤအဂ့ၢ်,ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ပှၤကလုၥ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤတၢ်လိၣ်အိၣ်ဒံးဝဲအါမးဒီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤသးစၢ်တဖၣ်အါမးအဖီခိၣ်,ဆီၣ်တခူဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲသူၣ်စၢ်သးဘီၣ်တဖၣ်လၢကနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်လၢပှၤတဝၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,လၢတၢ်အဲၣ်ဘၣ်ပပှၤကလုၥ်လၢလီၢ်သနၢၣ်ဒၣ်ဝဲဒ်တၢ်သ့အိၣ်ဝဲအအသိးအဂ့ၢ်,ပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်ဝဲပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဃုၥ်ဒီးဒီၣ်လၣ်(၄၀၀၀)အဖီခိၣ်,တၢ်ဟ့ၣ်လၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအံၤကဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤဝဲတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်အနီၢ်ကစၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကဟ့ၣ်လီၤဝဲခိၣ်ဖးအံၤန့ၣ်,တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤဝဲဆူပဒိၣ်နီၢ်ရှံဝါအစုပူၤဖဲလါယနူၤအါရံၤ(၃၁)လၢအလီၤဘၣ်ဝဲ(၇၆)ဝီတဝီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအမုၢ်နံၤအဂ့ၢ်(Phan Foundation)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(Phan Foundation)အံၤတၢ်စးထီၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဖဲ(၂၀၀၈)နံၣ်အခါဒီးဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် အနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်မါရှါလါဖါအဖိမုၣ်ဖိခွါသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး,တၢ်ဃုထၢဟ့ၣ်ဝဲပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤန့ၣ်,ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲသးစၢ်လၢအအိၣ်(၃၅)နံၣ်ဆူဖီလၥ်တဖၣ်လၢတကွၢ်လီၤနီၢ်ကစၢ်အဘျုး,ဂုာ်ကျဲးစၢးဟူးဂဲၤတၢ်လၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤအီၤဖဲ(၂၀၀၈)နံၣ်အခါဒီး ဒီတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်အံၤ တၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤအိၣ်၀ဲ(၁၇)ဝီလံန့ၣ်လီၤႉ
လါယနူၤအါရံၤ ၂၇သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ တး(ခ်)ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ(၃)ဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ် မဲၢ်လး,အူးပၠၣ်,နိၣ်ဖိ ဒဲကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်အံးထွဲကီၢ်ထွဲဆူၣ်ချ့တၢ်ဆါဟံၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်သးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲကဝီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၥ်လဲၣ်န့ၣ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒံးဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်ဖီခိၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤအဃိ ပှၤဆါလၢဟဲထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဘိၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ဘိၣ်က့ၤကဒါဆူဟံၣ်လၢၥ်လံဒီးတၢ်ဆါဟံၣ်ပူၤပှၤဆါတအိၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ် အူးပၠၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကသံၣ်သရၣ်တဂၤစံးဘၣ်ဝဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးမဲၢ်လးဒဲကဝီၤတၢ်ဆါဟံၣ်စ့ၢ်ကီးပှၤဆါအိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်တၢ်ကဘၣ်ပျဲက့ၤဒီးတၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆါကသံၣ်ကသီမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်ပီးတၢ်လီမ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်မၢပှၤဘိၣ်ထီၣ်ပၥ်ကွံၥ်ခဲလၢၥ်လံအဂ့ၢ် မဲၢ်လးဒဲကဝီၤပှၤကွၢ်ထဲပှၤဆါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်ဆါဟံၣ်ပူၤပှၤဆါအိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်ပှၤပျဲက့ၤဆူဟံၣ်ကီးဂၤဒဲးလီၤ.ကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်အိၣ်ထီၣ်က့ၤခဲလၢၥ်ခဲစ့န့ၣ်လီၤ.ပှၤသ့ထီၣ်က့ၤတၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤခဲလၢၥ်လံန့ၣ်လီၤ.စဲးဖီကဟၣ်ဒ်သိးတၢ်မၤကွၢ်ပှၤဖိသၣ်ကသါသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်သ့ထီၣ်ကွံၥ်အီၤခဲလၢၥ်လံန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးတဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤပူၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိ ပှၤနီန့ၢ်ဒဲကဝီၤတၢ်ဆါဟံၣ်သိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်က့ၤဆူတဂၤဟံၣ်တဂၤဃီလၢၥ်လံအဃိဒဲကဝီၤပူၤပှၤဆါလၢကဘၣ်လဲၤဒိးပၠးသးလၢအူးဖၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ခိးဝဲတၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ် နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤဖိတဂၤစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ်လၢ“စးထီၣ်ဖဲတဂီၤအံၤ အနၣ်ရံၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်န့ၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်ပံးလၢၥ်လံန့ၣ်လီၤ.ပှၤဆါဟဲတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ခိးတၢ်တဂၤတဂၤဒ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤနီသိလ့ၣ်(Driver)တအိၣ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်.က့ၤလၢၥ်လံ.ပှၤဆါလၢကဘၣ်လဲၤဒိးပၠးသးလၢအူးဖၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ခိးဝဲတၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤန့ၣ်“(IRC)အံၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအိၣ်ကျဲဘိဘိဒီးတၢ်တခါအံၤန့ၣ်အပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲလံန့ၣ်လီၤ.မဲၢ်လးန့ၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤလၢတၢ်ကပံးကွံၥ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးပှၤဆါက့ၤလီၤလၢၥ်လံ,အိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲပှၤဆါလၢပှၤကဘၣ်ယိးအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ကအိၣ်တ့ၢ်က့ၤ(၁၁)ဂၤလီၤ.တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိပံးကွံၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဆါဟံၣ်တအိၣ်န့ၣ်တညီဘၣ် ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ကဘၣ်ပံးပှဲၤသီန့ၣ်တသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်.ခဲမဆ့ၣ်မး ပကအိၣ်ဖှိၣ်တဲသကိးလၢအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအနဲၣ်ရွဲၣ် သရၣ်ပှဲၤစ့စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ခီဖျိတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤအဃိ တၢ်ဆီတလဲလၢဟဲပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်ကဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ် အူးပၠၣ်ဒကဝီၤခိၣ်စၢၤ စီၤနံၤဒိၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲအတၢ်ထံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“မ့ၢ်လီၤ.ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤန့ၣ်တၢ်ဆီတလဲဖးဒိၣ်တခါခါကပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဖှိၣ်သကိးဝဲဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်ဝဲအံၤအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်အဝဲတဲအါထီၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤအူးပၠၣ်,နိၣ်ဖိ,မဲၢ်လး ဒဲကဝီၤသၢဘ့ၣ်အံၤ တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့, တၢ်ကဆှဲကဆှီ,ထံဒီးပှၤမိၢ်ဒၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် (IRC-International Rescue Committee) ဟံးမူဒါကွၢ်ထွဲဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါလၢဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
(IRC)အံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢကီၢ်အမဲကရကၤတၢ်မၤဂုၥ်ထီၣ်ပသီထီၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ(USAID-Agency for International Development)ဒီးဖဲအပူၤကွံၥ်...
လါယနူၤအါရံၤ ၂၇ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဟးတရဲၥ်ကရူၢ်အပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ ခီဖျိကဘီယူၤလဲၤကွံၥ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအစံၣ်ထီၣ်ဟးပလဲၥ်သးတဖၣ်ခဲအံၤတနီၤန့ၣ် က့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤ လံဘၣ်ဆၣ် ဘၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၁ သီဒီး ၂၂ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ပယီၤသုးကဘီယူၤပညိၣ်လဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်လၢ ဟးတရဲးကရူၢ် ကြူကၠံဒူသ၀ီတၢ်လီၢ်အဃိ သ၀ီခံဖျၢၣ်အံၤကမျၢၢ်အမဲၥ်ညါကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်ပျံၤတၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤပှၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢ သ၀ီပူၤအိၣ်တနီၤလံဘၣ်ဆၣ် ဘၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲလၢ တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် နဲၣ်ရွဲၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲလၢ “လီၢ်ခံကတၢၢ်တၢ်အိၣ်သးဒုခီဖျိ ကဘီယူၤ တဟဲကွံၥ်လီၤတၢ်ဘၣ်ဘျီအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤအိၣ်တနီၤ.ကဘီယူၤမ့ဟဲဒီးစံၣ်,ပှၤလၢအသူၣ်က့သးပှၢ်ညါန့ၣ်မံလၢတၢ်ပူၤ.အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤလီၤ.ပှၤလၢအအိၣ်ဒီးအတီၤအဒဲတဖၣ်ညါန့ၣ်အိၣ်၀ဲလၢအတီၤအဒဲန့ၣ်.ပှၤလၢအတီၤအဒဲတအိၣ်ဘၣ်ညါန့ၣ် ဟးစံၣ်အိၣ်၀ံၤဟဲက့ၤအိၣ်ကနၣ်ထံ၀ဲဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ စးထီၣ်ဖဲကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ်...
လါယနူၤအါရံၤ ၂၇သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
စးထီၣ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ(၂၀၂၁)နံၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤတုၤလီၤလၢ(၂၀၂၅)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤလၢ(၄)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤသုးကီၣ်ကးဖီၣ်ဒုးဃၥ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် Independent Press Council Myanmar (IPCM)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါအနံၤလါယနူၤအါရံၤ(၂၆)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်(IPCM)တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်စးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)နံၣ်သုးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးဖီၣ်န့ၢ်ဆူၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်အသိးထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ဃိၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိအစှၤကတၢၢ် (၄၃)ဂၤလီၤဘၣ်ဝဲဒၣ်ဃိၥ်ပူၤအဖၢမုၢ် ဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤဒီးပၥ်လီၤလၢဃိၥ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အကျါပှၤလၢအလီၤဘၣ်ဃိၥ်ပူၤတစိၤသးဒီးအနံၣ်ယံၥ်တုၤအနံၣ်(၁၀)သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၁၁)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဂၤအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤဘၣ်ဝဲဃိၥ်ပူၤအနံၣ်စှၤကတၢၢ်(၃)နံၣ်တုၤအနံၣ်(၁၀)အဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်(IPCM)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ပၥ်လီၤဃိၥ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတူၢ်ဘၣ်ဝဲသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤအၢမၤသီ,မၤဆါမၤပယွၤသ့ၣ်တဖၣ်ခီဖျိလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသဲးစးတၢ်ဒိၣ်စိတအိၣ်ဘၣ်ဃိတၢ်ဟံးန့ၢ်ဝဲသုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအရ့တအိၣ်ဘၣ်ဒီးဒ်သိးကတၢ်ဟံးန့ၢ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအရ့တုၤလီၤတီလီၤအဂီၢ်(IPCM)တကပၤအိၣ်ဒီးတၢ်ပၥ်ဖှိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢကဒုးသ့ၣ်ညါထံဂုၤကီၢ်ဂၤဒ်သိးထံဂုၤကီၢ်ဂၤကဟံးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအရ့ကန့ၢ်ကသ့အဂီၢ်အဂ့ၢ်(IPCM)အပှၤနဲၣ်တၢ်သရၣ်မုၣ်နါဖီဂ့ၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ "ဘၣ်ဃး(IPCM)တၢ်ပၥ်ဖျါတဘ့ၣ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါထံကီၢ်အဘူးအတံၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ,ထံဖိကီၢ်ဖိ,ဒီး တၢ်ကစီၣ်သန့သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ. ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဝဲပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအိၣ်ကီၢ်ပယီၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သံတၢ်ပှၢ်,တၢ် နးတၢ်ဖှီၣ်န့ၣ်လီၤ. ခံခါတခါန့ၣ်သုးကီၣ်ကးလၢအမၤတရီတပါတၢ်အံၤန့ၣ်ပဘၣ်ဟံးန့ၢ်အရ့လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ. သနါက့န့ၣ်ခီဖျိလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသဲစးတၢ်ဒိၣ်စိတအိဘၣ်အဃိတၢ်ဟံးထီၣ်မူဒါတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဃိန့ၣ်လၢ(IPCM)အသနၢၣ်န့ၣ်ပပၥ်ဖှိၣ်တၢ်ဂ့ၢ် တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီးပကပၥ်ဖျါထီၣ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤအအိၣ်ဒ်သိးကဟံးန့ၢ်အရ့ကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤဆါမၤပယွဲဒီးမၤအၢမၤသီတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိလၢ(၄)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ကစီၣ်ဖိခဲလၢၥ်ဘၣ်သံဝဲ(၇)ဂၤလံန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်ဖိ(၇)ဂၤအံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤသံအဝဲသ့ၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဆၢ ကတီၢ်အခါအဂ့ၢ်န့ၣ်(IPCM)ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကစီၣ်ဖိအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃၥ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဖီၣ်ဟံးန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အရ့လၢသဲစးကွီၢ်မ့ၣ်အဆၢဖိအါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ၅၀၅-က, ၅၀၅-ခ, အဆၢဖိ ၁၂၄-က, ဒီးတၢ်မၤထီဒါတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးသဲစးတၢ်ဘျၢအဆၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤထုးကွံၥ်,မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲတၢ်ကစီၣ်သန့(၁၅)ဖုအလံၥ်(လဲးစ့ၣ်)သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးမၤဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ကစီၣ်အတၢ်သဘျ့,တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိထံကီၢ်အအၢကတၢၢ်လၢအမၤဘၣ်ဒိတၢ်ကစီၣ်အတၢ်သဘျ့အအါကတၢၢ်ကျါကီၢ်ပယီၤမ့ၢ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး(IPCM)အံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်,လါဒံၣ်စဲဘၢၣ်(၂၃)သီအနံၤ,ဒ်သိးကဟူးဂဲၤထံၣ်လိၥ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်တၢ်သဘျ့အဂီၢ်ဒီးကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢတဖၣ်,ကဘှါဆှဲဝဲတၢ်ဂ့ၢ်လိၥ်ဘှီလိၥ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကစီၣ်အပူၤဒီးကတဲခဲးန့ၢ်ဝဲတၢ်,ဒုးသ့ၣ်ညါထံဂုၤကီၢ်ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်တၢ်သဘျ့တၢ်အိၣ်သးကီၢ်ပယီၤပူၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဟူးဂဲၤမၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ....
လါယနူၤအါရံၤ ၂၇ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
တလၢၤကီၢ်စဲၣ်,ယ့ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အသးတအိၣ်ဘၣ်သနါက့တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဟဲမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါလၢထံကျဲတကပၤတပယူၥ်ဃီအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်တလၢၤကီၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုး(MSRF)အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ(နဲၤနကါ)စံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤလါယနူၤအါရံၤ(၂၃)သီအနံၤ,ဂီၤခီ(၈)နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လၢ(ယ့ကီၢ်ဆၣ်)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးတၢ်သမံသမိးလၢအမ့ၢ်ဝဲ(မံတဲၣ်တိၤ)တြဲၤဒီးပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(၃၁)(ခီစါ)သုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးဒီးတၢ်ဆှၢထီၣ်ဝဲအသုးဂံၢ်ဘါသုတန့ၢ်တဂ့ၤအဂီၢ်တၢ်ခိးခးပံးကွံၥ်ဝဲကျဲသ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤဟူးဂဲၤဟဲမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါလၢထံကျဲတကပၤအဂ့ၢ်တလၢၤကီၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုး(MSRF)အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ(နဲၤနကါ)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ "ဒုၣ်ဒါသုးကီၣ်ကးအံၤသူဝဲလၢထံကျဲတကပၤဒီးဟဲမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါအိၣ်ဝဲလီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဟဲနုၥ်လီၤဝဲလၢ(အ ဆ့ၤ)ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤဖဲဒူသဝီဖဲန့ၣ်တဆီဒီးဟဲထီၣ်မၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါလၢယ့ၣ်ဝ့ၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤတၢ်လီၢ်အ ဂၤနါက့ဟဲမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါအိၣ်ဝဲလီၤ. အကါဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကလဲၤတုၤလၢ(စကစ-၁၉)အအိၣ်ဒီးလၢန့ၣ်တဆီက လဲၤထီၣ်ဝဲဆူ ၅၈၁, ၅၉၃ န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်လီၢ်ဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ(ယ့ၣ်ခၠီဖၠါ)ဒီးမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ် ဖှိၣ်ဂံၢ်ဘါဂ့ၤဝဲဟီၣ်ကဝီၤအ ဃိကလဲၤထီၣ်မၤပှဲၤဝဲအသုးဂံၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(ယ့ကီၢ်ဆၣ်)ကလံၤထံးဟီၣ်ကဝီၤလၢပီၣ်လဲၣ်အပူၤန့ၣ်အပူၤကွံၥ်သုးကီၣ်ကးအသုးကဘီထံအိၣ်ထဲ(၁)ခိၣ်လီၤဒီးဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်လဲၤနုၢ်လီၤခးဝဲပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၃၁)ဝံၤအလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးအံၤမၤအါထီၣ်အသုးကဘီထံအိၣ်တုၤ လၢ(၄)ခိၣ်လံအသိးအသုးကဘီထံသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခးတပျုၤတပျီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်(နဲၤနကါ)စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲနုၥ်လီၤ(ယ့ကီၢ်ဆၣ်)ဟီၣ်ကဝီၤဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်ပျဲဝဲပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဝံစိၥ်တီဆှၢဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်ဖဲအကြၢးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်တကီၢ်ခါအခဲအံၤန့ၣ်ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲသမံသမိးပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အလီတဲစိၤအမဲၥ်ညါပံးကွံၥ်ဝဲတၢ်ဝံစိၥ်တီဆှၢအကျဲလံအဂ့ၢ်န့ၣ်(ယ့ကီၢ်ဆၣ်)ပှၤသဝီဖိလၢအတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ "တၢ်အီၣ်တၢ်အီန့ၣ်လ့တက့ၤတပျဲပှၤဝံစိၥ်တီဆှၢလၢၤဘၣ်. လၢအခီၣ်ထံးအခါန့ၣ်ပျဲပှၤဝံစိၥ်တီဆှၢဝဲဖဲအကြၢးမီၤနီၤ. အခဲအံၤန့ၣ်ပံးကွံၥ်ဒီးမၤဝဲဒ်တဲၥ်လွံၢ်တဲၥ်အသိးလီၤ. သမံသမိးဝဲပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အလီတဲစိၤလီၤ. သိလ့ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,စဲးကဲးမ့ၢ်ဂ့ၤ မ့ၢ်လ့ၢ်လိၤလ့ၢ်ထီၣ်န့ၣ်သမံသမိးဝဲဒၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ(၈)သီအနံၤန့ၣ်လၢ ယ့ကီၢ်ဆၣ်,ကၠိလီဟီၣ်ကဝီၤအပူၤမ့ၢ်လၢပယီၤသုးကျိၤဟဲထီၣ်ဒီးခံခီခံက ပၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤစးထီၣ်ကဲထီၣ်ဝဲအဃိပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိလၢအကထိဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးတုၤလၢတကီၢ်ခါခဲအံၤအမဲၥ်ညါလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်တကပၤတၢ်လိၣ်အိၣ်ဒံးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မံၣ်ဒံၣ်ယၢၣ်လၢသ့ၣ်ညါမူဒါ-အိၣ်ဒီးသူးသ့ၣ်လၤကပီၤ ဒီး ပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိလၢသ့ၣ်ညါမူဒါ-အိၣ်ဒီးသူးသ့ၣ်လၤကပီၤ တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲ
(စိၣ်မံၣ်ယၣ်ကၠီၣ်)
(၉-၁-၂၀၂၅)
-(IT) တၢ်ကစီၣ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ချ့သဒံးတပယူၥ်ဃီ
-ပှၤကိးဂၤဒဲးသူ၀ဲလီတဲစိဒီးအ့ထနဲးတၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢ
-ထံဒိၣ်ကီၢ်လဲၢ်တနီၤ,ပဒိၣ်ဒီးသုးဂ့ၢ်၀ီ၀ဲၤကျိၤတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပၥ်ခူသူၣ်ပၥ်ကဒၢဃၥ်၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်တခါဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်ကစီၣ် အယီၤအဘျၣ်ဒီးတၢ်ကစီၣ်အကမၣ်လၢတၢ်ဃါဃုၥ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲတဖၣ်
-ပှၤကိးဂၤဒဲး ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤသ့၀ဲအကလုၥ်ကလုၥ်လၢတဂၤဒၣ်၀ဲလၢလီတဲစိပူၤသ့ဒီး ရၤလီၤ၀ဲဒၣ်ဆူစိၣ်ရှၢၣ်မံၣ်ဒံၣ်ယၢၣ်ပူၤတဆီအံၤသ့၀ဲ
-လၢပကဖီၣ်ဂၢၢ်ဃၥ်၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်(၄)ထံၣ်အံၤအဂီၢ်တမ့ၢ်တၢ်လၢအညီ၀ဲဘၣ်. တၢ်ကစီၣ်လၢအယီၤအဘျၣ်-တၢ်ကစီၣ်အကမၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဟံန့ၢ်၀ဲခီၣ်တဃၥ်(၄)ထံၣ်လၢအိၣ်ဖျါတၢ်ဖီခိၣ်အံၤဒီး လၢစဲးကးအတီၢ်ပူၤရၤလီၤအသးချ့သဒံးဆူ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ် အပူၤန့ၣ်လီၤ.
-တၢ်လၢတၢ်ကစီၣ်အယီၤအဘျၣ်,အကမၣ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အံၤ ပဒိၣ်ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲတဖၣ် ပၢၤဃၥ်၀ဲခီဖျိလၢ တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်, တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ဂုၥ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢကျဲအကပၤကပၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ကဖီၣ်ဂၢၢ်ဃၥ်၀ဲ ဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ကစီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤညီညီကဒၣ်ချ့သဒံးဒီး လၢစဲးကးအတီၢ်ပူၤရၤလီၤအသးဆူပှၤအါဂၤအအိၣ်ခီန့ၣ် ကဲ၀ဲဒၣ်တၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်ညါဒံးန့ၣ်လီၤ.
-လၢတၢ်အိၣ်သးနီၢ်နီၢ်အပူၤစ့ၢ်ကီး ဒ်သိးတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ကစီၣ်အယီၤအဘျၣ်,တၢ်ကစီၣ်လၢအကမၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်အိၣ်သးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအကလုၥ်ကလုၥ်စ့ၢ်ကီး——-လီၤ. နကဒုးအိၣ်ထီၣ် ခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်လၢအဟဲတုၤအိၣ် ပှၤသ့လၢအတရ့တၢ်ဆၢကတီၢ်ဘၣ်အံၤဘၣ်ဧါ,လၢမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွၥ်တကပၤစ့ၢ်ကီး နကဒုးအိၣ်ထီၣ်လၢသိအလုၢ်အပှ့ၤဧါ, နကဒုးအိၣ်ထထီၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂၥ်တခါခါဧါ,နကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဃးဒုးယၤဂ့ၢ်၀ီဧါ. လၢမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွၥ်တကပၤစ့ၢ်ကီးနကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဒ်သိအလုၢ်အပှ့ၤဧါ, တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ နဒုးအိၣ်ထီၣ် ဒ်တၢ်ကွဲးပူတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတခါလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်လီၤကျဲၤလီၤန့ၣ် နထုးထီၣ်ရၤလီၤအီၤသ့န့ၣ်လီၤ.
ခ့ခါဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ ပှၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ်အိၣ်ဒီးအလီတဲစိသူ၀ဲဒၣ်(စိၣ်ရှၢၣ်မံၣ်ဒံၣ်ယၢၣ်)တခါခါအဃိ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတခါခါလၢ...