(၃)သီအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိပှၤသဝီဖိ(၅၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်အသးဆူတၢ်လီၢ်အဂၤ
လါယူၤလံ ၂၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၂၂ တုၤ၂၄)လၢ(၃)သီအတီၢ် ပူၤအံၤခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကးဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဖဲ(ဝၣ်ယဲး)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဃိတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဝဲဒီးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးရ့ၣ်(၁၁)သုးဒ့(၄)အပှၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်ပှၤသဝီဖိ(၅၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်အသးအဂ့ၢ်တနီသရံၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဟဲထီၣ်ဟူးဂဲၤဝဲဖဲ(ဝၣ်ယဲး)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒီးကညီဒီကလုၥ်သုးမုၢ်ဒိၣ်သုးရ့ၣ်(၁၁)သုးဒ့(၄)အပှၤဖဲ(ကၠိတီၣ်)သဝီဒီး(ခြူၣ်ခြဲၣ်)သဝီအဘၢၣ်စၢၤတဘျီ, မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်(ခြူၣ်ခြဲၣ်)သဝီဃၢၤတဘျီဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပယီၤသုးတကပၤသံ (၁၀)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၁၂)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒီး(PDF)ကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုးသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲ(ဝၣ်ယဲး)သဝီပူၤတဘျီကဒီးအဃိကမျၢၢ်လၢအိၣ်(ဝၣ်ယဲး)ဒီး(ခြူၣ်ခြဲၣ်)ဒူသဝီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ပှၤအဂၤ(၅၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်အသးဆူတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဂၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတနီသရံၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒ်အမ့ၢ်အိၣ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤဒီးခးလီၤစိကျိဖးဒိၣ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးအံၤဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢပှၤကဟဲထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်တၢ်လီၢ်အဃိဟူးဂဲၤခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဟဲအါထီၣ်အဂ့ၢ်တနီသရံၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးပဒိၣ်စီၤထံဝါစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "အတၢ်အံၤဒံးယံၥ်ဒံးအါထီၣ်ဝဲလီၤ. အဃိသးန့ၣ်ကိးမုၢ်နၤဒဲးန့ၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်အစှၤကတၢၢ်(၅)ဖျၢၣ်(၆)ဖျၢၣ်မီၤနီၤ. အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ် ဝဲအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤကလဲၤထီၣ်ဘၣ်ဖုးအဝဲသ့ၣ်အသုးကလၢၤအဃိသတးဒီးအဝဲသ့ၣ်ခးတပျီဝဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်ဒ်သိးပှၤသုတလဲၤထီၣ်အသုးကလၢၤတဂ့ၤ"အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဝဲလၢခံခီခံကပၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်အဃိကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်ဆှၢအါထီၣ်ဝဲအသုးဂံၢ်ဘါလၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲအလီၢ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤထံဝါစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိအဂၤ(၅၀၀)ဘျဲၣ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်ပဒ့ၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်လဲၤအိၣ်ဆိး, လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဆူဒူသဝီလၢအအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်(တၣ်ယဲး)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံခံနွံတနွံအတီၢ်ပူၤဒူသ၀ီလၢအမ့ၢ်(အဘွံၣ်သ၀ီဒီးကဆီနိၣ်)ဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤသုးကီၣ်ကးတကပၤဃ့ဆူၣ်န့ၢ်၀ဲပှၤဒူသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အစ့ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်(၇၅၀၀၀)ကၠးလၢတၢ်ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပယီၤသုးအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤအပူၤ,တၢ်ကမၤဝဲတၢ်သမံသမိးမၤလီၤတံၢ်ပှၤအသီတဖၣ်စရီ
လါယူၤလံ ၂၉သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢ,တးကီၢ်ရ့ၣ်,အိးဖၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤအပူၤ,လါလၢကဟဲလါအီကၢးအပူၤတၢ်ကစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးပှၤဒဲကဝီၤဖိဒီးမၤလီၤတံၢ်ပှၤသီတဖၣ်အစရီအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်နိၣ်ဖိကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဘျၢသဲစးတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢတတူၢ်လိၥ်ဝဲပှၤအသီလၢဒဲကဝီၤအပူၤလၢၤဘၣ်အသိးန့ၣ်,လါလၢကဟဲလါအီးကၢး(၁)သီအနံၤအပူၤတၢ်ကစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးဒဲကဝီၤအပူၤပှၤလၢအ(UN)ဒီး(MOI)လံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤခိၣ်စီၤကၠီၤဝီၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ဒ်သိးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ဒုးနၢ်ဟူအသိးန့ၣ်,ဘၣ်ဃးလၢပှၤအသီလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်ဂီၤတၢ်ဖှီၣ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါလၢ(UN)ဒီး(MOI)သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်န့ၣ်ဆဲးအိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤတန့ၣ်လၢၤဘၣ်မီၤနီၤ,တတူၢ်လိၥ်ဝဲပှၤသီဘၣ်န့ၣ်ခီဖျိလၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်တိၤတစွၤနီၢ်ဂံၢ်(၄၄)အပူၤန့ၣ်လဲၤဘျးစဲဝဲလၢပှၤလၢအတူၢ်လိၥ်ပှၤခီကီၢ်ဆၢလၢအတဖိးသဲစးဘၣ်အမဲၥ်ညါ,မ့မ့ၢ်လၢနီၢ်ဂံၢ်(၄၅)ခီကကဲဝဲပှၤခီကီၢ်ဆၢလၢအတဖိးသဲးစးဘၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့လဲၤခီပတၥ်န့ၣ်ကအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ကမၣ်ဒ်သိးတၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လိး,ဃုၥ်ဒီးတၢ်ဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဒုးဃၥ်အလီၢ်အတၢ်ဘျၢတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤလီၢ်ခၢၣ်သးအတၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်န့ၣ်,အခဲအံၤလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲဝဲအဃိန့ၣ်ဖဲပဒဲကဝီၤအပူၤအံၤန့ၣ်ဟ့ၣ်ဝဲပှၤတၢ်ဆၢကတီၢ်တုၤလၢလါလၢၥ်ဝံၤခဲကၢးတလါန့ၣ်ကစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးတၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ကမၤဝဲသမံသမိးဝဲပှၤလၢတၢ်အုၣ်ကီၤသးဒဲကဝီၤလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ပှၤကၠိဖိလၢဟဲအိၣ်ကဒုသးမၤလိတၢ်တဖၣ်တပၣ်ဃုၥ်ဝဲဘၣ်အသိး,ပှၤကၠိဖိလၢဟဲထီၣ်အိၣ်ကဒုအသးတဖၣ်အံၤတၢ်ဟ့ၣ်ခွဲးယၥ်လၢကအိၣ်ကၠိမၤလိတၢ်ဝံၤက့ၤဆူဟံၣ်ဃီအဂ့ၢ်,နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤခိၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,တၢ်သမံသမိးဝဲဒဲကဝီၤအပူၤပှၤလၢအလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တမ့ၢ်နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤတဘ့ၣ်ဘၣ်အသိး,ဒဲကဝီၤကိးဖျၢၣ်ဒဲးအပူၤတၢ်ကမၤဝဲတဆီဘၣ်တဆီအမဲၥ်ညါ,တၢ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးဒဲကဝီၤအပူၤပှၤအသီတဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ကလုၢ်လၢအဟဲခီဖျိလၢကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒိၣ်ထီတဖၣ်အအိၣ်လီၤအဂ့ၢ်,(ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံတံၥ်)(KRC)နဲၣ်ရွဲၣ်စီၤပှဲၤစ့စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“အခဲအံၤန့ၣ်တမ့ၢ်ထဲနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤတဖျၢၣ်ဘၣ်,လၢဒဲကဝီၤကိးဖျၢၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်အပူၤလီၤ,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအကွၢ်ထွဲပၢဆှၢဝဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အတၢ်ကလုၢ်ဟဲထီၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်ကဘၣ်ကွၢ်ထံကွၢ်ဆးသမံသမိးက့ၤဒဲကဝီၤအပူၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်ပှၤလၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးအသီလၢအလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ,ခဲအံၤဒုဟူထီၣ်အဆိကတၢၢ်လၢနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤမီၤကလဲၤဝဲတဆီဘၣ်တဆီလီၤယဆိကမိၣ်,ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်မ့မ့ၢ်လၢအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤနါက့အခဲအံၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဝံၤလံဘၣ်ဆၣ်တစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်သမံသမိးဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,တၢ်သမံသမိးဝဲပှၤအသီတဖၣ်အံၤဝံၤအလီၢ်ခံ,ပှၤလၢသးဆူၣ်က့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကညီကီၢ်ဆၢဘီနၢၤထၣ်လီၢ်အိၣ်ကဒုတၢ်လီၢ်အပူၤတဖၣ်မ့အိၣ်န့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကဆဲးကျိးဆဲးကျၢဟ့ၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢကအိၣ်ဆိးအီၣ်အီလၢကတီၢ်ယံၥ်အဂီၢ်အနီၢ်ကစၢ်ကဘၣ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါဝဲလီၤအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးထံဒိၣ်ခိၣ်ယွၤအဃိ,ပှၤလၢဟဲထီၣ်လၢတၢ်လီၢ်အယံၤတဖၣ်ကက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတသ့တညီဝဲဘၣ်အသိး,တနီၤနီၤထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဘူးတံၢ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်ဒီးတၢ်ကစးထီၣ်မၤတၢ်သမံသမိးဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပှၤတနီၤအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဒ်ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢဘီနၢၤထၣ်လီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတၢ်အံၤ,တကီၢ်ခါအံၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အဟံၣ်ခိၣ်ကအိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၃၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတနီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤလၢ(IDP)အအိၣ်အိၣ်ဝဲအသိး,တနီၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲလၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်ကရၢကရိအသိးအကျါဒီးလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အံၤအိၣ်ဝဲန့ၣ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤဝဲန့ၣ်အပူၤန့ၣ်လံတနံၣ်ဘျဲလံအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ တၢ်ဃုထၢထီၣ်ပဒိၣ်စီၤလ့စတၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်
လါယူၤလံ ၂၉ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၁၇ ဘျီတဘျီ ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ တၢ်ဃုထၢထီၣ် ပဒိၣ်စီၤလ့စတၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခၢၣ်စးလၢအလဲၤထီၣ်ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါယူၤလံ ၂၄ သီတုၤ ၂၆ သီအနံၤန့ၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်မၤ၀ဲခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီး ခီကရဲးအပူၤတၢ်ဃုထၢထီၣ်၀ဲ ကီၢ်ရ့ၣ်ပတီၢ် ထီဘိကမံးတံာ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး လၢတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖးအံၤတဆီ ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်အလီၢ်လၢအလီၤဟိလီၤဖျဲၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်ပဒိၣ်စီၤလ့စတၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခၢၣ်စးလၢအလဲၤထီၣ်ခီကရဲးတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ကီၢ်ရ့ၣ်ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒု၀ံၤလၢမဟါလံမီၤနီၤႉကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်၀ဲဒၣ် ပဒိၣ် စီၤလ့စတၣ်ႇ သုးက့ခိၣ်န့ၣ် စီၤကိၣ်ထူႇ နဲၣ်ရွဲၣ်န့ၣ် စီၤမီထူႇ မ့မ့ၢ်လၢနဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤန့ၣ် စီၤမူအဲၣ်ဒိၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီ တၢ်ကစီၣ်ဖဲလါယူၤလံ ၂၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ဃုထၢထီၣ်ၦၤသ့ၣ်အကျါမ့မ့ၢ်လၢစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ပဒိၣ်စီၤန့ၢ်ထူအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၁၇ ဘျီတဘျီ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခီကရဲးအပူၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သး ကရၢခိၣ်–၂ ပဒိၣ်စီၤဆၢဂ့ၤႇ လီၢ်ခၢၣ်သး ကမံးတံာ် ပဒိၣ်စီၤပိၤပိၤထူအီၤႇ ပဒိၣ်မါကန့ၤဒံၤ ဃုာ်ဒီးကီၢ်ဆၣ်ခၢၣ်စးပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ် (၁၁၈)ဂၤ ဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ် ခီကရဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိတၢ်စူၤအါထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်အဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒူသ၀ီ(၆)ဖျၢၣ်အပူၤကမျၢၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်တၢ်ကီတၢ်ခဲ
လါယူၤလံ ၂၅ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၃)လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်တပ ယူၥ်ဃီအဃိဒူသ၀ီ(၆)ဖျၢၣ်အပူၤကမျၢၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအါမးအဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံ(၂၁)သီအနံၤတုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒူသဝီ(၆)ဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်(ပဒဲကီ, ဘီကထၣ်, ကီၢ်သၤစ့, မၤပံၥ်ဒိၣ်, မၤပံၥ်ဖိ, ဒီး ငဖဲၤအ့)ဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကလုၥ် ကလုၥ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဖီခိၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်စံၥ်ပှဲၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးဒီးအါန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်စူၤခါအကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒီးဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဆူၣ်တၢ်ဆါအိၣ်ဝဲအဃိတၢ်လိၣ်အိၣ်ဝဲအကပၤကပၤအသိးလိၣ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ပကွၢ်က့ၤအခဲအံၤန့ၣ်ဘၣ်လၢတၢ်သူၣ်လီၤဘုအဆၢ်ကတီၢ်ဒီးမ့ၢ်လၢမူခိၣ်စူၤထံအါအဖီခိၣ်န့ၣ်ကသူၣ်ဝဲဘုအဂီၢ်န့ၣ်တဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးဘၣ်. ဒ်န့ၣ်အသိးကမျၢၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်တၢ်စူၤထံအါအဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ် ဆးတအိၣ်လၢၤဘၣ်မီၤနီၤ. ကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ပကွၢ်က့ၤပကမျၢၢ်ခီန့ၣ်လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဃ့ၢ်မှံ ဟးဖျိးလီၤ. ခီဖျိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး, ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲတဘျီဘၣ်တဘျီအဃိသးန့ၣ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိး, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, တၢ်အိၣ် ဆူၣ်အိၣ်ချ့သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်လိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အကပၤကပၤလီၤမီၤနီၤ. အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ဝဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ."အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဝဲ ဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိတၢ်စူၤအါထံဟဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်တပယူၥ်ဃီဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဒူသဝီဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးကလဲၤတရံးအသးအဂီၢ်ကီခဲထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်မ့ၢ်စူၤအါထီၣ်ဒီးထံမ့ၢ်ဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီဒ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်မၤလိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကဘၣ်ပတုၥ်ဃၥ်အီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢခီၣ်သုးတကပၤတအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကဘီယူၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤအဃိတၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤဒ်သိးအံၤန့ၣ်ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်တခါလၢကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ရၤမတံ-မဲၢ်ဆီး ဘၢၣ်စၢၤသူမွဲကျိထံကျိဒိၣ်ထီၣ်တုၤလၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်ပနီၣ်အဃိ,ထံကျိကပၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်
လါယူၤလံ ၂၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကညီကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၢ,ရၤမတံ-မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်တိၤနီၣ်ဂံၢ်(၁)ဖီလၥ်သူမွဲကျိထံကျိဒိၣ်ထီၣ်ပၢၢ်တုၤလၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ပတီၢ်အဃိ,လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအိၣ်ဆိးထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်ဘၣ်သုးဝဲလီၢ်ကျဲတစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်,ရၤမတံလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တလါအံၤလါယူၤလံသၢၢနွံတၢနွံအပူၤ,ဖဲလၢတသီခံသီအတီၢ်ပူၤမူခိၣ်စူၤတၢ်စူၤအဆၢတတဲၥ်ဝဲဘၣ်အဃိသူမွဲကျိအံၤထံဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတုၤလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အတၢ်မၤနီၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤဖိလၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိနံၤတဖၣ်ထံထီၣ်ဘၢအဟံၣ်အဃီဒီးဘၣ်သုးကွံၥ်လီၢ်ကျဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ရၤမတံလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ထံဒိၣ်သပှၢၢ်လီၤတနံၣ်အံၤ,ထံဘၢရၤမတံဝ့ၢ်တက့လံ,အခဲအံၤအမၣ်(၂)သ့ၣ်မတၤတဖၣ်န့ၣ်ဘၢလံ,တၢ်စူၤအဆၢတတဲၥ်နီတဘျီအဃိရၤမတံဝ့ၢ်ပူၤပှၤလၢအအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိနံၤတဖၣ်နါက့ထံထီၣ်မနၤန့ၣ်တဘျီထံဘၢအသုဟံၣ်န့ၣ်လီၤ,ထံဘၢဝဲတၢ်လီၢ်လၢအလီၤဖုၣ်တဖၣ်န့ၣ်မီၤအခဲအံၤမ့မ့ၢ်လၢတိၤမဲၥ်ညါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒုထံတဘၢဒံးဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်မူခိၣ်မ့ဆဲးစူၤဒုပတဲတဘၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ရၤမတံ-မဲၢ်ဆီးတိၤနီၣ်ဂံၢ်(၁)အဖီလၥ်သူမွဲကျိထံဒိၣ်ပၢၢ်တုၤတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အလွဲၢ်အဂီၤပတီၢ်အဃိပှၤလၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိကၢၢ်နံၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီးကအိၣ်ခိးကွၢ်ဝဲထံတၢ်အိၣ်သးဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဒီးသုးလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲကမျၢၢ်တဖၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,တၢ်စူၤဒိၣ်အဃိမဟါလါယူၤလံ(၂၅)သီအနံၤအပူၤကညီကီၢ်စဲၣ်,ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်,ကၠဲးဒိသဝီကဝီၤဒ့(၆)ဘ့ၣ်အပူၤထံဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိကဝီၤဒ့ဖိတဖၣ်ဘၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုဆိဝဲအသးလၢတၢ်ဘါယွၤသရိၥ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ကၠဲးဒိးလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ကၠဲးဒိသဝီပူၤကဝီၤဒ့အိၣ်(၆)ဘ့ၣ်န့ၣ်(၆)ဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်ထံထီၣ်ဘၢတၢ်ခဲလၢၥ်လီၤထံန့ၣ်စးထီၣ်ထီၣ်လၢမဟါလံဘၣ်ဆၣ်တတုၤထဲထဲအံၤဒံးဘၣ်,မ့မ့ၢ်လၢတဂီၤအံၤမးထံန့ၣ်ထီၣ်ဝဲပၢၢ်တုၤအံၤမီၤအဃိန့ၣ်ပှၤလၢအိၣ်ကဝီၤဒ့(၁)တဖၣ်န့ၣ်တဂီၤအံၤဘၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုဆိဝဲအသးလၢတၢ်ဘါယွၤသရိၥ်(ဘျီၣ်ဒိၣ်ပူၤ)လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,တသီခံသီအတီၢ်ပူၤခီဖျိထံဒိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိရၤမတံကလံၤထံးသ့ၣ်ဘီဘိပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိလၢအိၣ်ဖဲထံကျိနံၤတဖၣ်တနံၤအံၤလါယူၤလံ(၂၆)သီအနံၤအပူၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးလၢသဝီပူၤတၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီတဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,မူခိၣ်စူၤထံဒိၣ်ယွၤအီၣ်ကလီၤဝဲဟီၣ်ခိၣ်အညၣ်ထ့ၣ်အဃိကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်ြကဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်(ကၠဲးတူၤယွ့)သဝီကျဲမုၢ်(ကၠီစူၣ်တိၤ)ဒီးကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲအိၣ်ဝဲအသိးလၢထိၣ်ကီးကိကျဲလီၢ်လံၤတကပၤစ့ၢ်ကီးထံထီၣ်ပၢၢ်ဝဲလၢကျဲဒီတဘိအပူၤအမဲၥ်ညါ,ကစၢၢ်ခိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်လၥ်လီၤဝဲလၢကျဲဒီတဘိအပူၤအဃိသိလ့ၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတသ့လၢၤဝဲဘၣ်ဒီးအခဲအံၤတၢ်ဘၣ်က့ၤပံးဃၥ်ဆိဝဲကဒီးဝဲကျဲအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(ဖံၣ်စံၣ်)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲကမျၢၢ်တဖၣ်လၢအစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်အပူၤဖဲမဟါလါယူၤလံ(၂၅)သီအနံၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကဖီၣ်ခီကီၢ်တဖိးသဲးစးပှၤမၤတၢ်ဖိ(၁၂၀)သီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ,စ့အီၣ်လိးဒီးတၢ်ဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံၥ်လၢထံကီၢ်(၂)နံၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲ
လါယူၤလံ ၂၅သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤ,တၢ်ကဖီၣ်ဝဲတဖိးသဲးစးပှၤမၤတၢ်ဖိ(၁၂၀)သီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ,တၢ်မ့ထံၣ်ဝဲပှၤတခီထံတခီကီၢ်,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤသးတအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်ဒီးဖံးမၤဝဲတၢ်မၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်တဟ့ၣ်ခွဲးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီၣ်လိးလၢစ့ယိၤ(၅၀၀၀၀)ယဲၢ်ကလးအမဲၥ်ညါကဘၣ်တၢ်နီထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢကီၢ်ပူၤ(၂)နံၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိကိၥ်တိၤဝဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ,ဘၣ်တၢ်စးထီၣ်မၤအီၤလၢအပူၤကွံၥ်လါယူၤအခါလံၤလံၤလံဒီးကမၤဝဲတုၤလၢလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအသိး,ကဖီၣ်သမံသမိးဝဲပှၤတခီထံတခီကီၢ်,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမၤဝဲတၢ်တဟ့ၣ်အခွဲးတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်ဒီးကသမံသမိးစ့ၢ်ကီးဝဲခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအလံၥ်အုၣ်သး,တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးတၢ်လၢအမၤဝဲတဖိးမံလိၥ်သးဒီးအလံၥ်အုၣ်ကီၤသးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ပယီၤပှၤမၤတၢ်ဖိကမံတံၥ်(JACBA)ပှၤနဲၣ်တၢ်အူမိကၠိစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်မၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်ဟ့ၣ်ဝဲအခွဲးထဲအဝဲသ့ၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်,အခဲအံၤမ့ထံၣ်ဝဲပှၤတခီထံတခီကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မၤဝဲန့ၣ်ကဖီၣ်ဝဲလီၤ,ဒီးပှၤလၢလံၥ်အုၣ်သးတအိၣ်တဖၣ်နါက့ကဖီၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီးလီၤ,ကကွၢ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိအလံၥ်အလဲၢ်မ့ၢ်အမၤတၢ်မနုၤတဖၣ်ဒီးကသမံသမိးဝဲလၢတၢ်ချၢန့ၣ်အမၤမနုၤလဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ,ဒီးကနုၥ်လီၤသမံသမိးဝဲတုၤလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အပူၤလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်ဖီၣ်ဝဲခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိ(၁၂၀)သီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤအံၤန့ၣ်ပှၤတဂၤလၢ်လၢ်လၢတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီၣ်လိးလၢစ့ယိၤစးထီၣ်လၢ(၅၀၀၀)ဘးတုၤလၢ(၅၀၀၀၀)ဘးအိၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါ,တၢ်ကနီဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပူၤ(၂)နံၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်အလံၥ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ တကတီၢ်ဃီ,စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံ(၁၉)သီကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိကိၥ်တိၤဝဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလံၥ်ဝံၤအလီၢ်ခံတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤစးထီၣ်(၄၃)သီအတီၢ်ပူၤန့ၣ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ဖီၣ်ချူးဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိ(၁၃,၀၀၀)တကလီၢ်သၢကလးဘျဲၣ်အကျါ,ကၣ်ဘီဒံၣ်ယၣ်ပၣ်ဝဲ(၁၂၀)ဂၤ,ဘံၣ်ယၣ်နၣ်(၂၁)ဂၤဃုၥ်ဒီးထံကီၢ်အဂၤပှၤမၤတၢ်ဖိ(၆၈)ဂၤအိၣ်ဝဲဒီးပှၤကီၢ်ပယီၤဖိပၣ်ဝဲအါကတၢၢ်ခဲလၢၥ်(၅၇၀)ဂၤအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဝဲလၢလံၥ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ ဒီးပှၤလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်ဝဲတဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤလၢအတၢ်မၤလံၥ်လဲၢ်တၢ်အုၣ်ကီၤသးတအိၣ်ဝဲဘၣ်တဖၣ်အမဲၥ်ညါ,တနီၤအတၢ်မၤကစၢ်ဒီးအတၢ်မၤတဒ်သိးဝဲဘၣ်ဒီးတနီၤတခီ(Workpermit)လံၥ်တၢ်ဟ့ၣ်ခွဲးယၥ်မၤတၢ်တဖၣ်တအိၣ်ဝဲတဖၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲအဃိလံၥ်လဲၢ်မ့အိၣ်လၢပှဲၤဘၣ်ဆၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤကအိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအပူၤအဂ့ၢ်,ပှၤဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိကရူၢ်ကရၢအဂီၢ်တဖၣ်ဆီၣ်တခူစံးဝဲန့ၣ်လီၤ တကးဒံးဘၣ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတနီၤဖီၣ်ဝဲခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအဆၢကတီၢ်ဃ့အီၣ်ဝဲစ့မ့တန့ၢ်ဘၣ်ဒီးမၤဃံးဝဲလၢ(၁၂၀)တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤသ့ဝဲအဃိ,ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢတဖိးသဲစးဘၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအဂ့ၢ်အူမိကၠိစံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ ဒ်န့ၣ်အသိး,ထံဖိကီၢ်ဖိတၢ်မၤကစၢ်အခိၣ်လၢအတူၢ်လိၥ်ဝဲခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီၣ်လီးလၢစ့ယိၤ(၁၀၀၀၀)တကလးဘးတုၤလၢ(၁၀၀၀၀၀)တကလီၢ်ဘးအိၣ်ဝဲအသိး,တၢ်ဖီၣ်ချူးဝံၤမ့ဆဲးမၤကမၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢန့ၣ်တၢ်ကကးတံၥ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်ဒိးလဲ(ငါ)ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢ(၃)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤအသိးန့ၣ်လီၤ
(၂)နံၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဒီၣ်တဲၥ်(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)ထီၣ်ဘးလၢ(၃၀၀)ဘျီဃၣ်ဃၣ်
လါယူၤလံ ၂၄ သီ , ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်လီၢ်လၢတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်သးဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)တုၤ(၂၀၂၃)နံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်ဝဲ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အကျိၤထီၣ်ဘးဝဲလၢ(၃၀၀)ဘျီဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ် Myanmar Internet project အလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢသုးကီၣ်ကးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံၥ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤအလီၢ်ခံဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်၀ဲ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်), မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲတၢ် ဆဲးကျိးအဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် Myanmar Internet project ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါမၤနီၣ်မၤဃါဝဲဒီးဖဲပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၂)နွံတနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်ဝဲ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အံၤန့ၣ်ဒီၣ်တဲၥ်ဝဲအက့ၢ်အဂီၤဒ်အမ့ၢ်ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပတီၢ်, ဒီၣ်တဲၥ်ဝဲဖဲဟီၣ်က ဝီၤလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အလီၢ်, ဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်ဝဲလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်အဖီခိၣ်, မၤလီၤစှၤကွံၥ်ဝဲ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အဂံၢ်, ပံး ကွံၥ်ဝဲ(Social Media)လၢပှၤသူဝဲအါသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး(Internet Website)သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးပံးကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်,ကၠဲၣ်ဒိပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤဘၣ်သူဝဲ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အက့ၢ်အဂီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်အဝဲစံးဝဲလၢ"ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်-ကၠဲၣ်ဒိတကပၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးတအိၣ်လၢၤဘၣ်မီၤနီၤ. ဖဲန့ၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အကျိၤ,လီတဲစိၤ အကျိၤန့ၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. လၢဒူသ၀ီအပူၤပှၤသ၀ီဖိတနီၤန့ၣ်ဆီလီၤဝဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အကျိၤမီၤနီၤ. မ့ၢ်အဲၣ်ဒိး သူန့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒ်အပှ့ၤလီၤဘၣ်ဝဲအသိးလီၤ. လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲဆဲးကျိးလိၥ်သးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအလဲၤထီၣ်မၤတၢ်လၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်ကိၢ်ညါမီၤနီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံန့ၣ်လီၢ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်လၢဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲၥ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဒီၣ်တဲၥ်(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အကျိၤအါကတၢၢ်အလီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဟီၣ်က၀ီၤလၢတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်သးအလီၢ်အသိးဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)ဒီးတၢ်ဆဲးကျိးအတၢးဃုၥ်ဒီးအဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ကက့ၤဘှီထီၣ်အီၤအဂီၢ်ကီခဲဝဲအဖီခိၣ်ဖဲတၢ်ကျဲးစၢၤဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအီၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ကၠးအ့စ့ၣ်ကၠံ-ချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤစ့ၢ်ကီးစံးဝဲလၢ "(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)န့ၣ်တဘျီတခီန့ၢ်ဝဲမီၤနီၤ. တဘျီတခီန့ၣ် လီၤမၢ်ဝဲလွံၢ်သီယဲၢ်သီညါမီၤနီၤ. ဖဲအံၤတခီန့ၣ်ဒွးတယးဘၣ်ကီလီၤ."အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ကညီကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်လီၢ်လၢတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်သးအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အကျိၤကဲထီၣ်အသးခဲအံၤခဲအံၤဒီး(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)ထီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်ဝဲတုၤလၢ(၃.၂၅)မျးကယၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်လၢထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပတီၢ်တၢ်ဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်ဝဲ(အ့ထၢၣ်နဲၣ်)အါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ(စကဲ)ကီၢ်ခီဒိၣ်အိၣ်တုၤလၢ(၃၃.၃၃)မျးကယၤဒီးလၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါမ့မ့ၢ်လၢဝ့ၢ်တကူၣ်ဒီးထံထၣ်စွ့ကီၢ်ခီဒိၣ်ခီန့ၣ်အိၣ်တုၤဝဲဖဲ(၂.၄၄)မျးကယၤဒီးမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်လၢအစှၤကတၢၢ်လီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါလၢကဟဲကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤအံၤအဂီၢ်(KSNG)ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ကွဲး,တၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ပြၢလၢကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အဂီၢ်
လါယူၤလံ ၂၄ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လါလၢကဟဲလါအီကူၥ်(၁၂)သီလၢအလီၤဘၣ်ဝဲကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤပှဲၤထီၣ်(၇၄)ဝီတဝီအံၤအဂီၢ်(KSNG)တီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲဒီးဒုးအိၣ်ထီန့ၢ်၀ဲတၢ်ကွဲးဆီရဲၣ်,တၢ်ကွဲးထါဒီးတၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ြပၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢပှၤကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဒၣ်ဖဲလါယူၤလံ(၂၃)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ြပၢတၢ်ကွဲးဆီရဲၣ်, တၢ်ကွဲးထါဒီးတၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ြပၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဒ်သိးကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကကွဲးပၥ်ဖျါ ထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ထံၣ်ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိလၢမၤထူရၤမုၢ်နံၤအံၤအဖီခိၣ်ဒီးအါန့ၢ်အန့ၣ်ဒ်သိးကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကအဲၣ်တၢ်ကွဲးလံၥ်ကွဲးလဲၢ်အဂ့ၢ်ကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်အကရၢခိၣ်စီၤန့ၢ်ကီၢ်စ့စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤကပှဲၤထီၣ်ဝဲ(၇၄)ဝီတဝီအံၤန့ၣ်ပ၀ဲကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်ပမၤဝဲဒၣ်တၢ်ြပၢတခါမီၤနီၤ. တၢ်ြပၢန့ၣ် အိၣ်ဝဲ(၃)ပတီၢ်မီၤနီၤ. အတၢ်ပညိၣ်ခီန့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကကွဲးဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်အတၢ်ထံၣ်ဒီးအတၢ် လဲၤခီဖျိဘၣ်ဃးမၤထူရၤအတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဒီးပကညီကလုၥ်မၤထူရၤ, ပှၤလၢလုၢ်ထီၣ်တ့ၢ်သးသမူသ့ၣ်တဖၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပညိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လၢအပှၤကလုၥ်ဂီၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မၤအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်. ပအဲၣ် ဒိးသ့ၣ်ညါပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ထံၣ်, အတၢ်ကွဲးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအါန့ၢ်အန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကအဲၣ်ကွဲးလံၥ်ကွဲးလဲၢ်မီၤနီၤ. တၢ်ြပၢခီန့ၣ်တမ့ၢ်ထဲတၢ်ကွဲးလံၥ်ဆီရဲၣ်တခါဘၣ်ပၥ်ဃုၥ်၀ဲထါဒီးတၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ" အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲး စံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ြပၢခိၣ်တီလၢကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်ပၥ်လီၤပၥ်ဝဲန့ၣ်မ့မ့ၢ်တၢ်ကွဲးဆီၣ်ရဲၣ်န့ၣ်အခိၣ်တီမ့ၢ်၀ဲ "ပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤမၤထူရၤ သွံၣ်ထံ မၤလၢပှဲၤက့ၤအတၢ်မံမီၢ်လၢတနံၤအံၤ" ဒီးတၢ်ကွဲးထါခီန့ၣ်အခိၣ်တီမ့ၢ်ဝဲ "မၤထူရၤအတၢ်မံမီၢ် ပၥ်လုၢ်ပှ့ၤမၤလၢ ပှဲၤထီၣ်" ဒီး မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤန့ၣ်တၢ်တဟ့ၣ်လီၤအခိၣ်တီဘၣ်,ပှၤခဲၣ်တၢ်ဖိခဲၣ်ဒ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်သးသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ် ကဘၣ်ဖိးမံလိၥ်သးဒီးမုၢ်နံၤ၀ဲန့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘျၢလၢပှၤနုၥ်လီၤပြၢတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ကွဲးန့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကွဲး,ကဘၣ်ဖိးမံလိၥ်သးဒီးတၢ်ကွဲးခိၣ်တီဒီးကဘၣ်မ့ၢ်၀ဲကညီစှီၤကျိၥ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ကွဲးလံၥ်ဆီရဲၣ်တဘၣ်အါန့ၢ်လံၥ်ကဘျံးပၤသၢကဘျံးဘၣ်အသိးတၢ်ကွဲးထါခီန့ၣ်ကဘၣ်အိၣ်(၉)ဆၢတုၤ(၁၂)ဆၢ,ထါတဆၢကဘၣ်အိၣ်လွံၢ်ကျိၤဒီးမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤန့ၣ်တၢ်ခဲၣ်အီၤသ့ကိးကလုၥ်ဒဲးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကွဲးဒီးတၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ြပၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဘၣ်ဆှၢထီၣ်က့ၤအီၤအစဲးခံကတၢၢ်လါအီကူၥ်(၅)သီအနံၤဒီးတၢ်ဆှၢအီၤသ့ခီဖျိကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်လီၢ်ခၢၣ်သး(Email)အပူၤဒီးတၢ်ဆှၢအီၤသ့စ့ၢ်ကီးဆူကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်ဟူးဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်တဆီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ကွဲးဆီရဲၣ်တၢ်ကွဲးထါဒီးတၢ်ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ြပၢတဘျီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ကညီကၠိဖိပှၥ်ဘျးစဲကရူၢ်တီခိၣ်ရိမဲဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်ကညီကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ကိးနံၣ်ဒဲးအသိးကွဲမုၥ်စ့ၢ်ကီး၀ဲကညီကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢအိၣ်ကီၢ်ပူၤ,ကီၢ်ဆၢ,ကီၢ်ချၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢကနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲအဂ့ၢ်(KSNG)ကရၢခိၣ်စီၤန့ၢ်ကီၢ်စ့စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် တၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ႇကျိဖးဒိၣ်အဃိ ကမျၢၢ်သံ ၆ ဂၤႇ သ၀ီ ၆ ဖျၢၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်
လါယူၤလံ ၂၄ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲမဟါလါယူၤလံ ၂၃ သီအနံၤ လၢကၠီၣ်တါလ့ သ၀ီဃၢၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤ ဖဲန့ၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအံၤ ခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤအဃိ ကမျၢၢ်သံ(၆)ဂၤႇ ဘၣ်ဒိ(၈)ဂၤ ဒီး ဒူသ၀ီ(၆)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ် ထီၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါလါယူၤလံ ၂၃ သီ ဂီၤခီ ၁၀ နၣ်ရံၣ် ဒီး ၁၁ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ် ကၠီၣ်တါလ့သ၀ီဃၢၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤခံဘျီဒီး ဖဲန့ၣ်၀ံၤခီဖျိသုးကီၣ်ကး(၆၀၂)ပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်ဆူဒူသ၀ီပူၤအဃိ ၦၤကမျၢၢ်သံ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဘၣ်ဟဲကဲ ထီၣ်သးဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အခီၣ်ထံးတဘျီန့ၣ်အတိနိၣ်ဒီးပဂၢၤသးသုးမီၤႉခးလိာ်သး၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်ဂုၤလီၢ်ခံ ထီၣ်လၢ တၢ်မဲာ်ညါတစဲးဖိဘျီတိနိၣ်ဒီးပၦၤခးထးဖဲန့ၣ်တဘျီအဃိ တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲခံဘျီမီၤနီၤႉ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ံၤဘျီ အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႉလၢဖွ့ဖူကၢ်ခီန့ၣ်ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်အဃိၦၤသ၀ီဖိသံ(၆)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၈)ဂၤ မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲမဟါတၢ်ဒုးကဲထီၣ်သး၀ံၤပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤနုာ်လီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲ(ကၠီၣ်တါလ့)သ၀ီပူၤဟံၣ် ၂ ဖျၢၣ် တကးဒံးဘၣ် ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်အံၤအဃိၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဃုာ်ဒီးသီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးဟးဂီၤ၀ဲဒၣ် အသိးဖွ့ဖူကၢ် ကရူၢ် ဒူသ၀ီတစှၤန့ၢ်(၆)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ်ကျိဖးဒိၣ်အဃိဒူသ၀ီလၢအဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ကၠီၣ်တါလ့သ၀ီႇ ဖွ့ဖူကၢ်ႇထံပူၤ၀ါႇကဆီပူၤႇပနွဲၢ်လူၢ်ႇနိၣ်ဖးဒိၣ်သ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဘၣ်ဆၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤမ့မ့ၢ်လၢနိၣ်ဖးဒိၣ်ဒီး...
သုးကီၣ်ကးဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢတၢ်ကထီၣ်မၤန့ၢ်အသုးကလၢၤအဃိ,ခးလီၤတၢ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီအိၣ်ဆိးလီၢ်တပယူၥ်ဃီ
လါယူၤလံ ၂၄သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၄)တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်,ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့မုၢ်နုၥ်သုးကီၣ်ကးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၆၁)လၢအအိၣ်ဆိးဝဲလၢအသုးကလၢၤအပူၤတဖၣ်အံၤ,ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ကထီၣ်မၤန့ၢ်အသုးကလၢၤအဃိခးစိလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤကိးမုၢ်နံၤမုၢ်နၤဒဲးအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ၅၆၁)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲတနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်,တကဲးဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂံၢ်အဘါလၢဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတကပၤစှၤလီၤဝဲဒီးဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တဖၣ်ကထီၣ်မၤန့ၢ်အသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဃိ,ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကိးမုၢ်နၤဒဲးအဂ့ၢ်,တနီသရံၣ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤဘၣ်တဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ကတီၢ်အံၤပယီၤသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂံၢ်အဘါလၢဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတကပၤန့ၣ်စှၤလီၤဝဲအဃိသတးတူၢ်ဝဲတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ဒီးခဲအံၤအိၣ်ဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်အလီၢ်အကျဲဒီးခးလီၤဝဲတၢ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီအပူၤဒူသဝီခိၣ်ဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤဒီးမၤဝဲဒ်အံၤန့ၣ်ခီဖျိပျံၤဝဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကထီၣ်မၤန့ၢ်အသုတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဃိလီၤ,ခံမံတမံၤန့ၣ်ပၥ်ဝဲကမျၢၢ်ဒ်ဒုၣ်ဒါအဃိခးလီၤဝဲတၢ်ကိးမုၢ်နၤဒဲးလီၤတနၤတနၤန့ၣ်ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်လၢကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်န့ၣ်အစှၤကတၢၢ်ယဲၢ်ဖျၢၣ်ဃုဖျၢၣ်လီၤအဂ့ၢ်”စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဟူးဂဲၤဝဲအသိး,သုးကီၣ်ကးမၤအါထီၣ်ဝဲဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအကျါ,တၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအံၤယံၥ်ထီၣ်အါထီၣ်ဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အိၣ်ဝဲအဃိကဲထီၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢကမျၢၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တူၢ်လိၥ်ဝဲဒၣ်ပှၤမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိဒီးကမျၢၢ်လၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်လၢဒူသဝီပူၤအိၣ်ဝဲအဃိ,သုးကီၣ်ကးအံၤလၢကဒုးလီၤပှီၢ်မၤလီၤကလဲကွံၥ်ဝဲပှၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိတဖၣ်အံၤအဂီၢ်ပညိၣ်ခးလီၤဝဲတၢ်တပယူၥ်ဃီလီၤအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,သုးကီၣ်ကးပညိၣ်ခးလီၤဝဲတၢ်ဒ်အံၤအဃိအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၂၁)သီမုၢ်နၤခီ(၇)ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်အပူၤကျိဖးဒိၣ်အက့လီၤတဲၥ်ဘၣ်ဒိဝဲတနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်(ဆ့ၣ်ကီ)သဝီဖိအူမၠ့ၣ်ဆွ့ၣ်လၢအသးနံၣ်အိၣ်(၃၅)နံၣ်တဂၤအံၤအချၢဃံအဂ့ၢ်ကွဲၤကလုၢ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲတနံၤအံၤလါယူၤလံ(၂၄)သီအနံၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးခီဖျိသုးကီၣ်ကးအံၤခးလီၤစိတၢ်လၢအသုးကလၢၤအိၣ်ဝဲကိးနံၤဒဲးအဃိ,လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအဘၣ်ဒိတဂၤအံၤတၢ်ဆှၢအီၤဆူဘျံးဝ့ၢ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိလၢအဂၤတဖၣ်ဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဒီးဘၣ်ပလီၢ်ပဒီအသးထီဘိအဂ့ၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,သုးကီၣ်ကးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၆၁)အံၤအိၣ်ဆီလီၤဝဲအသးလၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်(တကဲးဟီၣ်ကဝီၤ)ညီၣ်ပ့ၣ်ကွ့မုၢ်နုၥ်အံၤစးထီၣ်လၢ(၂၀၀၁)နံၣ်အခါလံၤလံၤတုၤလၢခဲအံၤန့ၢ်လံအနံၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်လံဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအနီၣ်ဂံၢ်နီၢ်ဒွးအိၣ်ဝဲလၢ(၁၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.