လီၢ်က၀ီၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ်ႇကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ခိၣ်နၢ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်မၤတၢ်ထံၣ်လိာ်သးဒီးကမျၢၢ်
လါမ့ၤ ၈သီ ၂၀၂၄နံၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢႇသုးက့(၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇလူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤႇလၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကအိၣ်၀ဲအဂီၢ်ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤခိၣ်နၢ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဖၣ်မၤ၀ဲတၢ်ထံၣ်လိာ်သးဒီးကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖဲမဟါလါမ့ၤ(၇)သီအနံၤအဂ့ၢ်ႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အတၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်မၤ၀ဲတၢ်ထံၣ်လိာ်သးဒီးကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်(သီခါဖးဒိၣ်)ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲ၀ဲဒီးဖီၣ်စုက၀ဲကရူၢ်ကရၢ(၄)ဖုလၢအမ့ၢ်(သုးခိးကီၢ်ဆၢBGF) (ကညီတၢ်မုၣ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ˜KNUKNLA/PC)( DKBAဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျူးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်ဃုာ်ဒီး( KNDP)ကညီဒီကလုာ်ဒံၣ်မိၤကရ့ၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်ႇလံာ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤန့ၣ်ႇအတၢ်တိာ်ပာ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဆိးဖဲလီၢ်က၀ီၤအပူၤတဖၣ်ကအိၣ်ဆိးဘၣ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်တဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးႇဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ၀ဲဘၣ်အဂီၢ်ဒီးသုးက့(၇)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤသုတအိၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်အဂီၢ်ႇကဂုၢ်ကျဲးစၢးမၤ၀ဲအဂီၢ်ထံၣ်လိာ်တဲအိၣ်သကိး၀ဲတၢ်ဒီးကမျၢၢ်အဂ့ၢ်ႇ(KNUKNLA/PC)ကညီတၢ်မုၣ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢႇ သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤကၠီၣ်ညိၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီ၀ဲအံၤအတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီတခီန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကအိၣ်အဂီၢ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်ဒီးၦၤကမျၢၢ်တၢ်ထံၣ်ဖှိၣ်လိာ်သးအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်မီၤႇဒီးၦၤကညီဖီၣ်စုက၀ဲကရူၢ်ကရၢ(၄)ဖုအခိၣ်အနၢ်နါက့ပာ်ခဲလၢာ်လီၤႉအတၢ်တိာ်ပာ်ခီဒုန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးႇပသုးက့(၇)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတဘ့ၣ်အံၤအပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤသုတအိၣ်လၢၤတဂ့ၤႇကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်ဘၣ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်တဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘၣ်ဖှီၣ်ဘၣ်ယာ်ဘၣ်သံဘၣ်ၦၢ်သုတအိၣ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်ႇပ၀ဲဖီၣ်စုက၀ဲၤလွံၢ်ဒူၣ်ပကဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်လၢကမျၢၢ်အဂီၢ်ပကဒီသဒၢကမျၢၢ်အဂီၢ်ႇတၢ်လၢပမၤသ့န့ၣ်ကပဂုၢ်ကျဲးစၢးမၤအီၤအဂီၢ်ႇမ့ၢ်တၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးဒီးကမျၢၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇဒ်သိးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကအိၣ်အဂီၢ်ဖဲမၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီ၀ဲအံၤပူၤထုးထီၣ်ပာ်လီၤ၀ဲတၢ်ပာ်သး(၄)ထံၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဖၣ်အၣ်တၢ်ကစီၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ႇတၢ်မၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤဘူဒးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်ဒ်အမ့ၢ်(ကၠဲၣ်တူၤယွ့သီခါဖးဒိၣ်ဗၣ်ဒၤဒၣ်စးဒီဘၤသၣ်ႇကီးတရံးသီခါဖးဒိၣ်အူတ့ၤဇနံၣ်ယၣ်ႇရၤမတံ၀့ၢ်တီၤကလ့သီခါဖးဒိၣ်ဗၣ်ဒၣ်ဒၣ်အ့ၤဂၣ်၀ၣ်သၣ်ဒီးကြုၢ်တုဘျၢထံခရံာ်ဖိတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးကတိၤလီၤ၀ဲဟီၣ်က၀ီၤတၢ်မုၣ်တၢ်ခုၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ၀ံၤအလီၢ်ခံဟ့ၣ်လီၤ၀ဲတၢ်ကလုၢ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢ(၄)ဖုလၢအမ့ၢ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)စီၤကၠၤအ့)(KNUKNLA/P သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤကၠီၣ်ညိၣ်)( DKBA) တၢ်ဘၣ်ဘျူးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်စီၤကၠီၤသီထ့) KNDPကညီဒီကလုာ်ဒံၤမိၣ်ကရ့ၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်ၦၤနဲၣ်တၢ်မါအီၤပၠ့ၤစိဃုာ်ဒီးဒူပျၢ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်ပဒိၣ်စီၤရွံၣ်မီသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးစံးကတိၤလီၤ၀ဲဘၣ်ဃးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇမဟါတၢ်မၤ၀ဲကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤႇဘူးဒးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်(ဗိၣ်ဒၣ်ဂၣ်ယၣ်သီခါဖးဒိၣ်ဗၣ်ဒၤဒၣ်စးဒၤ၀ရၣ်)ဟံ၀ဲမူဒါလၢၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအလီၢ်ဒီး(မဲဆမ့ၣ်သီခါဖးဒိၣ်ဗၣ်ဒၤဒၣ်စဒရၣ်)ဟံ၀ဲမူဒါလၢၦၤကယၢကယဲမူးအလီၢ်အဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒီးဖဲတၢ်မၤ၀ဲကမျၢၢ်တၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်ႇဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢဃုာ်ဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အါဒံအါဂၤဟဲထီၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိဖိသၣ်ဆံးဘၣ်သံ(၁)ဂၤဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤ
လါမ့ၤ ၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတီအူကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၂)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤလၢ အဘူးလိာ်အသးဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်လၢအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲ(န့ၤပၠံၣ်ဒီၣ်)ဟီၣ်က၀ီၤအံၤန့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ကဲထီၣ်အသးတအိဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကဘီယူၤအဃိဘၣ်သံဖိသၣ်ဆံးသးနံၣ်(၄)နံၣ်တဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၄)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ႇ ဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ႇ ဘဲခါလ့ခိၣ်သ၀ီအပူၤအံၤဖဲလါမ့ၤ(၅)သီဟါခီ (၄)နၣ်ရံၣ်ခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်တအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်(၄)ဖျၢၣ်အသိးလၢ(သ့ၣ်ခိၣ်ဒဲ)သ၀ီအပူၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤခဲ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲ(၄)နၣ်ရံၣ်တခီန့ၣ်ဒုၣ်ဒါကဘီယူၤဟဲခးလီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဖဲဘၢခါလ့ခိၣ်သ၀ီအပူၤန့ၣ်သ၀ီဖိဘၣ်သံတဂၤႇ ဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤမီၤနီၤႉ ဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤန့ၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉ သ့ၣ်ခိၣ်ဒၢတကပၤနါက့ ခးလီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးခးလီၤ၀ဲကျိစဲးသ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤႉ ခီဖျိသုးကီၣ်ကးတကပၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကဘီယူၤအဃိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲတၢ်ဘါယွၤသရိာ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီတနီၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အသိးကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအိၣ်ဒံး၀ဲလၢသုးကီၣ်ကးကဟဲတ့ၢ်လီၤကဒါက့ၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ကဲထီၣ်သးတအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဟူးဂဲၤမၤအါထီၣ်၀ဲကလံၤကျိၤတၢ်ခးလီၤတၢ်အိၣ်၀ဲအသိးပာ်ပနီၣ်၀ဲဟဲခးလီၤ၀ဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီႇ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်မၤလိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အဂ့ၢ်ကညီၦၤတ၀ၢတၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သူဘၣ်ထံတကဆှီဘၣ်အဃိ ပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဟၢဖၢလူ
လါမ့ၤ ၈သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢဟဲအိၣ်ကဒုဖဲ တၢ်လီၢ်ပျီတပိၢ်ႇ သူမွဲကျိကၢၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ် ခီဖျိသူဘၣ်၀ဲထံတကဆီှဘၣ်အဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲဒီးတၢ်ဟၢဖၢလူဒီးဘှီးတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤကွၢ်ထွဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိဆူၣ်ချ့အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်လၢလါမးရှးအကတီၢ်တၢ်ကိၢ်ဆါထီၣ်ခံစးအမဲာ်ညါဖဲၦၤအိၣ်ကမှံတၢ်လီၢ်သူမွဲကျိကၢၢ်နံၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးကျီၢ်ကရၢႇပနၢ်ကရၢအသိး အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီး ၦၤတရူးဖိတ့ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အဃိ တၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီသ့ၣ်တဖၣ်လီၤဆူထံကျါဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဖီလာ်ဘၣ်သူအီ၀ဲသူမွဲကျိထံ၀ဲန့ၣ်လီၤအဃိ တနံၤၦၤဆါမ့ၢ်ဟဲဒုးနဲၣ်သးအဂၤ(၈၀)ဒီးအကျါ(၄၀)န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤလၢဘၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူဒီးဘှီးသ့ၣ်တဖၣ်လီၤအဂ့ၢ် ၦၤကွၢ်ထွဲပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိဆူၣ်ချ့အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသရၣ်ကၠီၤအူ စံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲပအိၣ်တၢ်ဖီခိၣ် န့ၣ်ကျီၢ်ကရၢႇပနၢ်ကရၢအိၣ်အသိးလၢကၠီးခဲးသ၀ီတကပၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးၦၤတရူးဖိတ့ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်သူတၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤလၢထံကျါန့ၣ်လီၤႉအိၣ်ယံၤဒီးၦၤဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိဂာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအစုၣ်အပျၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤလၢထံကျါအါအဃိန့ၣ်ပအီဘၣ်အီၤဒီးတနံၤၦၤဆါမ့ၢ်ဟဲဒုးနဲၣ်သးအဂၤ(၈၀)ဒီးအကျါ(၄၀)န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤလၢဘၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူဒီးဘှီးန့ၣ်လီၤႉ ၦၤဆါတနီၤဟဲ၀ံၤဘျါက့ၤဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိက့ၤသူကဒီး၀ဲထံ၀ဲန့ၣ်အဃိက့ၤကဲထီၣ်ကဒီးသး ဒီးလဲၤတရံးသးဒ်န့ၣ်လီၤႉနီၢ်နီၢ်န့ၣ်ပမ့ၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်လၢထံ လၢအမ့ၢ်တၢ်ဒီသဒၢတခါခါန့ၣ်ကဂ့ၤဒိၣ်ႇဘၣ်မနုာ်လဲၣ်န့ၣ်တၢ်ဒီသဒၢန့ၣ်ဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ် တၢ်ကူဆါယါဘျါအဃိန့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဟၢဖၢလူဒီးဘှီးအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်သံတၢ်ၦၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ကဲထီၣ်သးတအိၣ်ဒံးဘၣ်သနာ်က့ၦၤဆါလၢဘၣ်ဆှၢလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်မဲၢ်ဆီးတၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးဘျါက့ၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်သရၣ်ကၠီၤအူစံး၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီ ခီဖျိလၢတကီၢ်ခါခဲအံၤ တၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အဃိ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဘုၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်သံ၀ဲဒၣ်အိၣ်အသိးတၢ်ဆါလၢအမ့ၢ်တၢ်ညၣ်ဂိၢ်သွံၣ်စၢ်တၢ်ဆါစ့ၢ်ကီးဟဲပၢၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်သရၣ်ကၠီၤအူတဲအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်ကိၢ်ဒိၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ် ထိၣ်ဖိႇဆီဖိႇထွံၣ်ဖိႇထိးဖိ သံဒီဒူၣ်ႉ ပကဲၦၤကညီမးန့ၣ် တစိၢ် တစိၢ်ပအီထံႇတစိၢ်တစိၢ်ပအီၣ်လုၢ်ထံအဃိန့ၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကသါ၀ဲတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉဘၣ်ဘျီဘျီကသါကသါသံကွံာ်တဒုလီၤဂာ်ဒ်သိးအကသါဃံးအသိးန့ၣ်လီၤႉ ထိးမ့ၢ်ဂ့ၤထွံၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒ်န့ၣ်လီၤႉဆီန့ၣ်သံတဘ့ၣ်တဘ့ၣ်လီၤဂာ်ဒ်ၦၤခွဲပျီအီၤအသိးန့ၣ်လီၤႉတၢ်က့ၤကိၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အစးအါန့ၢ်ခံစးသၢစးအဃိန့ၣ်တၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတခါ၀ံၤတခါဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဟၢဖၢလူဒီးဘှီးႇဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံ ဒီးတၢ်ညၣ်ဂိၢ်သွံၣ်စၢ်တၢ်ဆါစ့ၢ်ကီးဟဲပၢၢ်ထီၣ်လံန့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအိၣ်ကဒုဖဲပျီတပိၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံလီၢ်အံၤဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်၀ဲအဖျၢၣ်(၃၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးၦၤနီၢ်ဂံၢ်ကအိၣ်၀ဲ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအဆၢကတီၢ်ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံလၢကၠိစု(ကျနွ်းစု)ဟံၣ်ခိၣ်အဖျၢၢ်(၅၀)ဟဲက့ၤအိၣ်ဒုက့ၤသးဖဲန့ၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးတနီၤန့ၣ်တ့ထီၣ်၀ဲဒဲဖိလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကအိၣ်ကဒုအဂီၢ်အဖၢမုၢ်အသိးတနီၤန့ၣ်ဘၣ်အိၣ်၀ဲလၢဟီၣ်ခိၣ်လိၤလီၤအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤကွၢ်ထွဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ကိၢ်ဆါထီၣ်ဒ်အံၤအဃိသူမွဲကျိကၢၢ်နံၤသ့ၣ်ဘီဘိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအလီၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ဟၢဖၢလူကဲထီၣ်သးအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်အိၣ်လၢအစှၤဒီးကဲထီၣ်သးအါလၢဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ဒီးဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံတအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ႇဆီဖိလၢအဆံးသ့ၣ်တဖၣ်သံအိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသ့ၣ်ဘီဘိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ် ပဲၤသ၀ီပယီၤသုးကလၢၤႇတၢ်ဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်ပယီၤသုးအဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်
လါအမ့ၤ ၈သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၄) ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇ ကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ႇ သုးရ့ၣ်(၁၂)ဟီၣ်က၀ီၤ ပဲၤသ၀ီပယီၤသုးကလၢၤအံၤ(KNLA)ဒီးသုးပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်၀ဲဖဲတဂီၤအံၤ(၈)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်ဒီးတၢ်ဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်ဃုာ်ဒီးပယီၤသုးအဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ (KNLA)သုးရ့ၣ်(၂၇)အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပဲၤသ၀ီပယီၤသုးကလၢၤအံၤ (KNLA)တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်စးထီၣ် ထီၣ်ဒုး၀ဲလၢလါအမ့ၤ(၅)အနံၤအခါဒီး(၃)သီ၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲတဂီၤအံၤန့ၣ်တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်အီၤအဂ့ၢ်(KNLA)သုးရ့ၣ်(၂၇)ႇသုးရ့ၣ်(၁၂)အသုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် သုးခိၣ်မူဂ့ၤစံးဘၣ်၀ဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပစးထီၣ်န့ၣ်လၢ(၅)သီနံၤႉသုးကလၢၤ၀ဲန့ၣ်ကိး၀ဲလၢ ပဒဲၣ်(ပဲၤ)သုးလၢၤႉအသံန့ၣ်ၦၤထံၣ်(၄)ဂၤႇဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်(၂၂)ဂၤႇဃ့ၢ်ဖျိးလၢတၢ်ချၢ(၄)ဂၤန့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးကလၢၤ၀ဲအံၤန့ၣ်ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်အသိးၦၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၃၈)ဂၤဒီးမ့ၢ်အသုးထံးမနုာ်သ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်န့ၣ်တၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤအဖၢမုၢ်အသိး တၢ်ဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်အကျါအ၀ဲသ့ၣ်ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီမ့ၢ်ဂ့ၤႇတၢ်မၤန့ၢ်တၢ်စုက၀ဲၤမနုာ်သ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်န့ၣ် တၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ် သုးဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤမူဂ့ၤတဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲပဲသ၀ီပယီၤသုးကလၢၤဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်(KNLA)သုးရ့ၣ်(၁၂)ႇသုးရ့ၣ်(၂၇)ဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုး(PDF)သုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးခီဖျိတၢ်ထီၣ်ဒုးအ၀ဲသ့ၣ်သုးကလၢၤဒ်အံၤအဃိ သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်ခးလီၤတၢ်(၃)သီအတီၢ်ပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မီၤမဲၤရှီၤကမျၢၢ်လၢအစံၣ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ
လါမ့ၤ ၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် မီၤမဲၤရှီၤသ၀ီ ဖယါမဲတၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်ကပၤန့ၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ် အဃိ ၦၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်ဒီတသ၀ီတဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်အိၣ်ဆီးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ် ထွဲမၤစၢၤ တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၂ သီအနံၤန့ၣ် လၢမီၤမဲၤရှီၤသ၀ီကပၤ ဖယါမဲသုးကီၣ်ကးအတၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲ လၢပယီၤသုးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤဒီး လၢတၢ်န့ၣ်အဃိၦၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးတုၤလၢခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်တက့ၤဘၣ်ဒံးလၢအဟံၣ်အဃီဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဖဲန့ၣ် တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤစံၣ်ထီၣ်ခဲလၢာ်လီၤဖဲန့ၣ်ၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်ပၣ်အိၣ်ႉတၢ်ကိၢ်ဒိၣ်အဃိလၢတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတကပၤန့ၣ်လိၣ်မီၤႉတၢ်မၤစၢၤဒုအခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လိၣ်၀ဲဒၣ်(ORS)အဘိၣ်ႇတၢ်ခိၣ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်အိၣ် သးဒု ကဆဲးလဲၤအသးဒ်လဲၣ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစးထီၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲနုာ်လီၤအိၣ်ဖဲ(ဖယါမဲ)တၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်ဘျီန့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ဟးခးလီၤနါစိၤကျိဖးဒိၣ်ႇကျိဖိတပယူာ်ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ် မီၤမဲၤသ၀ီဖိတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤၦၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ တကးဒံးဘၣ် အမဲာ်ညါလိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါလၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢခံခီခံကပၤ အဘၢၣ်စၢၤဒီး ပယီၤသုးကျိၤနုာ်လီၤအဃိ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ၦၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ် အိၣ်ထီၣ်တုၤ၀ဲဒၣ်လၢ (၅၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် (FE5 Tanintharyi)ကရူၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအသိးသ့ၣ်ညါ ဘၣ် န့ၣ်လီၤႉ
သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအတီၢ်ပူၤ ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤ(၈၀၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် Data for Myanmar ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ
လါမ့ၤ ၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤ စးထီၣ် ၂၀၂၁ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၢ်(၃)နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအၦၤ ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အဃီအဃိ ဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဖျၢၣ် (၈၀၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (Data for Myanmar) ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၃ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်(Data for Myanmar)ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤစးထီၣ်သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ(၂၀၂၁)တုၤ (၂၀၂၄)လါအ့ဖြ့ၣ် လၢသၢနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိပယီၤသုးဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အဃီအဃိ ဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်(၈၈၃၇၃)ဘျဲၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်ထဲလါအ့ဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်မ့ၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤဟံၣ်အိၣ်၀ဲ(၃၉၆၀)ဖျၢၣ် အကျါဖဲန့ၣ် ရၢၣ်ခၢၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဘူသံတီၤ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ် ဟံၣ်အူအီၣ်(၁၅၀၀)ဖျၢၣ်ႇ မါတလ့ကီၢ်ခီပူၤန့ၣ်(၁၂၂၀) ဖျၢၣ်ႇ စကဲကီၢ်ခီန့ၣ် (၉၉၇)ဖျၢၣ်ဒီးလၢမကွ့ကီၢ်ခီန့ၣ်ဟံၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲ(၂၂၉)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးသၢနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤပယီၤသုးအတၢ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဟံၣ်အဃီဒီးအတၢ်မၤကမၣ် ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်အံၤန့ၣ် ကညီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ၦာ်ဘျးစဲ(KPSN) ၦၤနဲၣ်တၢ် နီၢ်၀ါခုၣ်ဆှံ စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးခဲအံၤန့ၣ်တမ့ၢ်ထဲလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဘၣ်မ့ဘၣ်တဲန့ၣ်အါလၢကဘီယူၤဟဲခးလီၤႇကျိဖးဒိၣ်အဃိဟံၣ်တဖၣ်အူအီၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤအါမီၤနီၤႉတချုးသုးဟံးဆူၣ်န့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဘၣ်ဒၣ်လဲၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်ဃာ်အီၤလံမီၤနီၤဘၣ်ဃးကီၢ်ပယီၤတၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်ႉအဃိတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအမၤကမၣ်၀ဲကွီၢ်မ့ၣ်ႇၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ႉမုၢ်တနံၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်က့ၤသူကဒါက့ၤအီၤလၢတၢ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်သ့၀ဲမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤသုးကီၣ်ကးအဂံၢ်အဘါလီၤစှၤအဖီခိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ပညိၣ်က့ၤ၀ဲၦၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိ ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤအံၤအဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်လၢ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤတုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်မုၣ် နီၢ်၀ါခုၣ်ဆှံ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “မ့ဘၣ်ကွၢ်ခဲအံၤကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အါထီၣ်တုၤလၢအကလီၢ်လံမီၤနီၤႉ အဖီခိၣ်ခဲအံၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤန့ၣ်ခီဖျိလၢကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်အဃိလီၤႉအဃိထီဘိန့ၣ် ပဃ့ထီၣ်၀ဲဒၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖၣ်လၢပကတုာ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်တၢ်မၤသကိးတၢ်ဒီးသုးကီၣ်ကးတဖုအံၤဘၣ်ဃးလၢ တၢ်ကပတုာ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်မၤသကိးတၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢတၢ်ကပတုာ်ဆါန့ၢ်၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤသိမီၤနီၤႉ ပမ့ဘၣ်ကွၢ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအိၣ်က့ၤဒၣ်တၢ်စုက၀ဲၤလၢအသူ၀ဲဒၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲ န့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံလၢကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်ပၢအဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ် ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်တကးဒံးဘၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအံၤဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူကွံာ်အသုးကလၢၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးလံအဃိ ပာ်က့ၤ၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဒ်ဒုၣ်ဒါအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလီၢ်ခံအံၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးအဂံၢ်အဘါလီၤစှၤအဃိသူအါထီၣ်၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်ႇ...
ဘၣ်ပာ်ဖိကၠိလၢတၢ်သးဒ့ဒီပူၤအဂ့ၢ် သ့ၣ်ဘီဘိၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံကၠိဖိမိၢ်ပၢ်စံး၀ဲ
လါမ့ၤ ၈သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအဟဲအိၣ်ကဒုဖဲသ့ၣ်ဘီဘိသ၀ီဟီၣ်က၀ီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ပာ်အဖိကၠိလၢတၢ်သးဒ့ဒီပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ဘီဘိလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိကၠိဖိမိၢ်ပၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်နံၣ်လၢအပူၤကွံာ်အသိးန့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤဘၣ်အဃိ တနံၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးကဘၣ်ပာ်၀ဲဖိကၠိလၢတၢ်သးဒ့ဒီပူၤဘၣ်ပာ်ကနၣ်ပာ်ကနၣ်၀ဲအဂ့ၢ် တလးအ့းသံးသ၀ီဖိကၠိဖိအမိလၢဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုဖဲသ့ၣ်ဘီဘိဟီၣ်က၀ီၤတဂၤစံးဘၣ်၀ဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အိၣ်လၢတၢ်သးဒ့ဒီပူၤလီၤႉ ဆှၢလၢတၢ်လီၢ်အဂၤဆှၢန့ၢ်ဘၣ်ကျိၣ်စ့တအိၣ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်ဘၣ်ပာ်ဖိကၠိဖဲအံၤလၢတၢ်သးဒ့ဒီပူၤလီၤႉတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်တမုာ်န့ၣ်ပဘၣ်လဲၤပီၤစိၢ်က့ၤပဖိန့ၣ်လီၤႉနၢ်ဟူတၢ်ကစီၣ်မ့ၢ်တမုာ်ဘၣ်န့ၣ်ၦၤပံးန့ၢ်ဖိသၣ်ကၠိလီၤႉစ့တအိၣ်ဘၣ်အဃိဆှၢဖိလၢထံ၀ၢ်(သူမွဲကျိ)ဆှၢတန့ၢ်ဘၣ်ႉၦၤလၢဆှၢန့ၣ်တနီၤန့ၣ်ဆှၢအဖိလၢသူမွဲခံအိၣ်ႇလၢအူးဟူထၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤႉယဲယဖိန့ၣ်ယပာ်ဖဲအံၤလီၤႉပာ်ကနၣ်ပာ်ကနၣ်ဒီး၀ံၤတနံၣ် တနံၣ်ႉဘၣ်အိၣ်ဒ်အံၤလီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံလၢဟဲအိၣ်ကဒုဖဲသ့ၣ်ဘီဘိဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အံၤပာ်၀ဲဒၣ်အဖိကၠိဖဲတီၢ်နီၢ်တီၤထီကၠိဒီးတီနီၢ်တီၤထီကၠိအံၤအိၣ်ဘူးစ့ၢ်၀ဲဒီးသ့ၣ်ဘီဘိပယီၤသုးကလၢၤအဃိ ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကိၢ်တၢ်လၢအဖိအဂီၢ်အဂ့ၢ်ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိး တီနီၢ်တီၤထီကၠိအံၤဒ်အမ့ၢ်တ့ၢ်ကၠိမိၢ်ၦၢ်တဖျၢၣ်အသိးန့ၣ်တၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ကတဲၤကတီၤသးလၢဖိသၣ်တၢ်မၤလိမၤဒိးဂီၢ်အဂ့ၢ် တီနီၢ်တီၤထီကၠိခိၣ်သရၣ်အဲၣ်ဃူ စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပဒွးတဘၣ်ဒံးဘၣ်ႉဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးလီၤ တီနီၢ်တီၤထီကၠိအံၤအိၣ်ဘူးဒီးပယီၤသုးကလၢၤအဃိကၠိဖိပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီတၢ်လၢအဖိအဂီၢ်အိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်တနီၤန့ၣ်ဃုန့ၢ်အဖိကၠိလၢသူမွဲခံကၠိဒီးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ အဃိန့ၣ် ဖဲဖိသၣ်အိၣ်အသိးဒီးဖိသၣ်လၢလဲၤမၤလိတၢ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤတသ့ႇကၠိဖိလၢအိၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ပအိၣ်ဒီးတၢ်ကတဲၤကတီၤသးလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉယနာ်လၢဖိသၣ်ကအိၣ်လီၤႉပတတူၢ်လိာ်ဘၣ်ဖိသၣ်ဒံးဘၣ်အဃိန့ၣ်ပကတဲအဂီၢ်ဆိဒံးႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တီနီၢ်တီၤထီကၠိအံၤန့ၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်၂၀၂၃-၂၀၂၄တၢ်သိၣ်လိနံၣ်အဂီၢ် ကၠိဖိအိၣ်၀ဲအဂၤ(၂၄၀)ဘျဲၣ်ဒီးကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အါတက့ၢ်ဟဲန့ၢ် တၢ်လီၢ်ယံၤဒ်အမ့ၢ်တီနီၢ်မုၢ်နုာ်ႇသုးက့(၅)ဒီးၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢဟဲအိၣ်ကဒုဖဲသ့ၣ်ဘီဘိဟီၣ်က၀ီၤဒီးမမ့ၢ်သ့ၣ်ဘီဘိသ၀ီကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်တခီအါတက့ၢ်ထီၣ်ကၠိလၢသမွဲကျိ၀ၢ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကမၤဆူၣ်ထီၣ်တၢ်ဒီသဒၢသ့ၣ်ၦၢ်ဒီးထံကွာ်ခံအဂီၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤမၤ၀ဲတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤသ့ၣ်ၦၢ်တၢ်မၤကျဲသနူ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၇ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၇)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဖဲလါမ့ၤ(၁)တုၤ(၃)သီအနံၤန့ၣ်ကီၢ်သူလ့ၤ သ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤတီခိၣ်ရိၤမဲဒီးမၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤသ့ၣ်ၦၢ်တၢ်မၤရဲၣ်ကျဲၤကျဲသနူလၢကမၤဆူၣ်ထီၣ်တၢ်ဒီသဒၢသ့ၣ်ၦၢ်ဒီးထံကွာ်ခံအဂီၢ်အဂ့ၢ်လီၢ်ခၢၣ်သးသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ် စီၤမါဘးထိ စံးဘၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲး စံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးဒီးကီၢ်ရ့ၣ်ႇ ကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်ၦၢ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ကသ့ၣ်ညါနၢ် ပၢၢ်ဘၣ်ဃးဒီးလီၢ်ခၢၣ်သးအတၢ်ကွဲးလီၤပာ်၀ဲခါဆူညါ(၄)နံၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်တိာ်ကျဲၤဒီးတၢ်ရှဲပၠး၀ဲဘၣ်ဃးတၢ်ကဒီသဒၢ၀ဲထံကွာ်ခံဒီးၦၤတ၀ၢသ့ၣ်ၦၢ်အလံာ်နဲၣ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အသိးကသ့ကွဲးလီၤပာ်လီၤ၀ဲသ့ၣ်ၦၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်တိာ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်မါဘးထိစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်ပညိၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲသၢခါမီၤနီၤႉ ပကွဲးဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲခိၣ်သ့ၣ်လၢ(၄)နံၣ်တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဘၣ်ဃးသ့ၣ်ၦၢ်သ နၢၣ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤထွဲအဂီၢ်န့ၣ်ကသ့ၣ်ညါ၀ဲထံထံဆးဆးအဂီၢ်ပလဲၤရှဲပၠး၀ဲမီၤႉ တၢ်ပညိၣ်အဂၤတ ခါန့ၣ်လၢပတၢ်မၤလံာ်နဲၣ်ကျဲအသီသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးသ့ၣ်ညါရှဲရှဲလဲလဲအဂီၢ်ပလဲၤရှဲပၠးဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဒီသဒၢထံကွာ်ခံအလံာ်နဲၣ်ကျဲတခါဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢရဲၣ်ကျဲၤၦၤတ၀ၢသ့ၣ်ၦၢ်အလံာ်နဲၣ်ကျဲလီၤႉ အဂၤတခါန့ၣ် ပလဲၤမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်ခါဆူညါအ၀ဲသ့ၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒၣ်၀ဲခါဆူညါတနံၣ်တၢ်ကွဲးတၢ်မၤရဲၣ်ကျဲၤမီၤနီၤႉ ၦၤလၢဘၣ်ထွဲ ဘၣ်ဃးသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ယဲၢ်ဘ့ၣ်အသ့ၣ်ၦၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခါဆူညါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်တၢ်ကဟူးဂဲၤမၤဆူၣ်ထီၣ်၀ဲဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဒီသဒၢထံကွာ်ထံခံအလီၢ်ဒီးကမၤအါထီၣ်၀ဲၦၤတ၀ၢသ့ၣ်ၦၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးကဒီသဒၢစ့ၢ်ကီး၀ဲသ့ၣ်ၦၢ်ႇ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိႇ တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိ လၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီးကဒုးအိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲၦၤကွၢ်ထွဲသ့ၣ်ၦၢ်အဂ့ၢ်လီၢ်ခၢၣ်သးသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ် စီၤမါဘးထိစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်စးထီၣ်ဖဲသုးကီၣ်ကးဟံန့ၢ်ဆူၣ်ကွံာ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲသ့ၣ်ၦၢ်ပျဲပူၤအလီၢ်အိၣ်၀ဲ(၂)ဘ့ၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၃)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢထံကွာ်ခံအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဟဲအိၣ်အါထီၣ်၀ဲ(၁၄)ဘ့ၣ်လၢဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးတီအူကီၢ် ရ့ၣ်ပူၤအသိး ကီၢ်ရ့ၣ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ကစးထီၣ်ဟူးဂဲၤမၤ၀ဲဖဲတနံၣ်အံၤအတီၢ်ပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်မၤ၀ဲ(၃)သီအတီၢ်ပူၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤသ့ၣ်ၦၢ်တၢ်မၤရဲၣ်ကျဲၤကျဲသနူဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၇)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးကီၢ်ရ့ၣ်ႇ ကီၢ်ဆၣ်ပတီၢ်သ့ၣ်ၦၢ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ် တဖၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ဟဲထီၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၂၇)ဂၤအဂ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသ့ၣ်ၦၢ်၀ဲၤကျိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ(၆)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
မိၢ်ကီၢ်စဲၣ်အပူၤႇတန့သၣ်လၢပၣ်ဃုာ်ဒီးအဘ့ၣ်တဖၣ်အၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲ
လါမ့ၤ ၇သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ တန့သၣ်လၢအဘ့ၣ်တအိးဒံးဘၣ်အသးလၢအဟးထီၣ်လၢမိၢ်ကီၢ်စဲၣ်အပူၤတဖၣ်အံၤႇတနံၣ်အံၤအၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲဒိၣ်မးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢမိၢ်ကီၢ်စဲၣ်ကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအသူၣ်ဆါ၀ဲတန့သၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်အခါဖဲတန့သၣ်စးထီၣ်အဆၢကတီၢ်ဒံးလီၤဘၣ်ဆၣ်ႇတနံၣ်အံၤမိၢ်ကီၢ်စဲၣ်အပူၤတန့သၣ်လၢအဘ့ၣ်တအိးဘၣ်ဒံးအသးတဖၣ်တနာ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲလၢတကလီၢ်ဘျဲၣ်ဒီးအၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲဒိၣ်မးအဃိႇကီျးကစၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်သူၣ်ဆါဒီးၦၤလၢအၦ့ၤဆါမၤကၤက့ၤတၢ်တဖၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဘျူးအဖှိၣ်(အလဲ-အမၠး)ဂ့ၤ၀ဲဒိၣ်မးအဂ့ၢ်ႇဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူလၢတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တန့သၣ်လၢတၢ်တအိးအဘ့ၣ်ဒံးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တနာ်တကလီၢ်ဘျဲၣ်န့ၣ်အပူၤကွံာ်ပတနၢ်ဟူဘၣ်နီတဘျီဘၣ်ႉအခဲအံၤအၦ့ၤဂ့ၤမးႉၦၤလၢအမၤအီၣ်တန့ကျီးတဖၣ်ဒုဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျူးအါမးလီၤႉသ၀ီအပူၤၦၤမၤကၤတၢ်ဖိတဂၤန့ၣ်ဟးဒ့၀ဲတန့သၣ်လၢကျီးပူၤန့ၣ်ထဲအဂ့ၤအဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉကျီးကစၢ်တနီၤမၤ၀ဲတကဲလၢၤဘၣ်အဃိဆဲးကျၢလိာ်သးဒီးၦၤမၤကၤတၢ်ဖိတဖၣ်အိၣ်၀ဲလီၤႉတနံၣ်ညါအံၤဒုအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဘူၣ်ဂ့ၤမးလီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တန့သၣ်ပၣ်ဃုာ်ဒီးအဘ့ၣ်အဖျၢၣ်ကအိၣ်၀ဲ(၁၃၀၀)တုၤလၢ(၁၅၀၀)အဘၢၣ်စၢၤတဖၣ်အံၤႇနံၣ်လၢအပူၤကွံာ်တနာ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲလၢကီၢ်ပယီၤစ့ဖဲအကလးခိၣ်ဃၢၤပူၤလီၤဘၣ်ဆၣ်ႇတနံၣ်အံၤလၢဘံလ့ကီၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်တနာ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲလၢ(၁၂၀၀၀၀)ညါအသိးႇမူၣ်ဒိၤ၀့ၢ်ပူၤတကပၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲလၢ(၁၅၀၀၀)အဂ့ၢ်ႇလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအသူၣ်ဆါတန့သၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇအပူၤကွံာ်ဘၣ်အခါတန့သၣ်လီၤအဆၢကတီၢ်ႇတန့ၣ်သၣ်လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီးအဘ့ၣ်လၢအဟဲန့ၣ်၀ဲလၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်ႇဘျံးဒ၀ဲၢ်တကပၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်နီၤဖး၀ဲအသၣ်အဖျၢၣ်အဒိၣ်အဆံး၀ံၤတနာ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၉၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးတနံၣ်အံၤစးထီၣ်ဖဲတန့သၣ်လီၤအဆၢကတီၢ်အပူၤတနာ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲလၢ(၁)ကလီၢ်ဘျဲၣ်ညါအဃိအၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ မိၢ်ကီၢ်စဲၣ်အပူၤႇကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်လုၢ်အီၣ်၀ဲအသးသမူလၢတၢ်သူၣ်အီၣ်တန့သၣ်တိၢ်ရ့ၣ်သၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အမဲာ်ညါႇသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်၀ဲရီဘၢၣ်ႇဘုႇသဘ့အကလုာ်ကလုာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီးစိာ်ဆှၢဆါ၀ဲဆူၦၤမၤကၤတၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇတနံၣ်အံၤတၢ်ကိၢ်ဆူၣ်ထီၣ်၀ဲအါန့ၣ်ဒံးလၢညါအဃိမိၢ်ကီၢ်စဲၣ်ႇဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူလၢတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တိၢ်ရ့ၣ်ကျီးတဖၣ်အံၤႇအတၢ်သူတၢ်တၢ်သၣ်အၦ့ၤလီၤ၀ဲအါန့ၢ်ဒံးနံၣ်လၢအပူၤကွံာ်အဃိႇဆါက့ၤ၀ဲတၢ်တန့ၢ်အါလၢၤဘၣ်ဒီးမုၢ်လၢ်၀ဲလၢမူခိၣ်ကစူၤလီၤက့ၤအဂ့ၢ်တိၢ်ရ့ၣ်ကျီးကစၢ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤလၢကရ့ၣ်နံၣ်သုးပာ်ဖှိၣ်ခးလီၤတဲာ်၀ဲအံၤတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်အဂ့ၢ် KNDF စံး၀ဲ
လါမ့ၤ ၇ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဖါဆီကီၢ်ဆၣ်ဒီးဘီၤလခဲကီၢ်ဆၣ်အဘၢၣ်စၢၤ ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၆ သီအနံၤန့ၣ် ကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုး ပာ်ဖှိၣ်ခးလီၤတဲာ်၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤတဘ့ၣ်ဒီး ဖဲန့ၣ်တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် Karenni Nationalities Defense Force(KNDF) စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါဂီၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤလၢအဟဲထီၣ်(စစ်ကူ)လၢဖါဆီ၀့ၢ်အံၤ ကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ခးလီၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲလီၤတဲာ်၀ဲဒၣ်လၢဘီလခဲကီၢ်ဆၣ်ပူၤဒီးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနီၣ်ဂံၢ်န့ၣ်မၤလီၤတံၢ်တန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDF)တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် စီၤတၢ်အဲၣ်စိ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့ၢ်လီၤဖဲမဟါလါမ့ၤ ၆ သီအနံၤန့ၣ် သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤလၢအဟဲဖဲဖါဆီ၀့ၢ်အံၤ ကရ့ၣ်နံၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢ သုးပာ်ဖှိၣ်ခးလီၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်မီၤနီၤႉကဘီယူၤလၢအလီၤတဲာ်တဘ့ၣ်အံၤပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢအ လီၤတဲာ် ၀ဲဒၣ်လၢဘီလခဲ ကီၢ်ဆၣ်အပူၤလီၤႉဖဲကဘီယူၤလီၤတဲာ်အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်ကဘီယူၤလၢအဂၤတဘ့ၣ်ဟဲမၤစၢၤတၢ်မီၤနီၤႉတကးဒံးဘၣ်ဖဲကဘီယူၤလီၤတဲာ်အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤႉကဘီယူၤလီၤတဲာ် ဘျီ၀ဲအံၤသုးကီၣ်ကး တကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်အသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနီၣ်ဂံၢ်န့ၣ်ပပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤမၤလီၤတံၢ်အီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ခးလီၤတဲာ်သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤတၢ်ဂ့ၢ်ဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်လၢသုး ကီၣ်ကးတကပၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါတၢ်ကစီၣ်လီၤလီၤဆီဆီတအိၣ်နီမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိး(၂၀၂၁)သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီး(PDF)ခးလီၤတဲာ်၀ဲဒၣ် သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤအိၣ်လံ၀ဲ(၇)ဘ့ၣ်ဒီးမ့ပာ်ဖှိၣ်ဒီးခဲအံၤတဘ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်(၈)ဘ့ၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကစီၣ်သန့ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အံၤလၢကထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲဖါဆီ၀့ၢ်အံၤအဂီၢ်ဖဲလါမ့ၤ ၄ သီအနံၤန့ၣ် နုာ်လီၤခး၀ဲဒၣ် သုးကီၣ်ကးအခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၁၃၄)ဒီး(ခလရ-၁၃၅)သုးရ့ၣ်အံၤဒီးဖဲန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢခံခီခံကပၤ အဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါသုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်သုတဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူကွံာ်အသုးကလၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် သူ၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢပျီပူၤတပယူာ်ဃီတုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDF)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ