ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤခီဖျိဟုသးကၤထီၣ်ဟးၦ့ၤအီၣ်ဟုသးတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဃိကမျၢၢ်တနီၤဘၣ်အီၣ်က့ၤမ့ၤချီ
လါအီကူး ၂၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤ ဟုသးၦ့ၤထီၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကီခဲထီၣ်အဖီခိၣ် ဟုသးကၤထီၣ်ဟးၦ့ၤအီၣ်ဟုသးတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တနီၤပၢၢ်တုၤလၢဘၣ်အီၣ်က့ၤမ့ၤချီအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်ပူၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါအီကူးန့ၣ်လၢဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤဟုသးယိယိဖိတထၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤထီၣ်တုၤလၢ(၂)ကလီၢ်လံဒီး စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ပံးဃာ်၀ဲခိကျဲႇထံကျိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဃိ ဟးၦ့ၤအီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အဃိၦၤတမၤအီၣ်ဘၣ်စံာ်လၢၤဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤမ့မ့ၢ်ဟုသးဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်ညါႉ(ပီၣ်စါမွ့)ဟုသးလၢအဟဲဂ့ၤထီၣ်တစဲးန့ၣ်တတလီးန့ၣ် အၦ့ၤအိၣ်(၃)ကလးလံႉတမၤအီၣ်ဘၣ်လၢၤစံာ်ဘၣ်အဃိခါဆူညါအိၣ်ဒၣ်လၢကနးဒိၣ်ထီၣ်လီၤႉဖဲအံၤၦၤချီအီၣ်က့ၤ မ့ၤချီ အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉခဲအံၤခိကျဲစ့ၢ်ကီးလဲၤတန့ၢ်ဘၣ်ႉထံကျဲနါက့ချံလဲၤထီၣ်တအိၣ်နီတဘ့ၣ်ဘၣ်ႉသိနါက့အၦ့ၤဒိၣ်ညါႉ ဟုသးႇ သိႇအံသၣ်ႇတၢ်ဆၢကမူၣ်(အခၠိၤမိၣ်)တဟဲလီၤနီတမံၤလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤလါအခါၦၤစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးသိလ့ၣ်ယီၢ်(ဆဲးကဲး)န့ၢ်ဒံး၀ဲဘၣ်ဆၣ် တကီၢ်ခါခဲအံၤ ခီဖျိတၢ်ပံးဃာ်ကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤယံၤထီၣ်လံအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူန့ၣ်လီၤႉ “တနီၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟးၦၤ့အီၣ်ဟုသးတန့ၢ်ဘၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲလၢယဟံၣ်ကိးနံၤဒဲးလီၤႉမ့ဟဲတဂၤန့ၣ်တဲ၀ဲလၢဒုး အီၣ်ယၤတတလီးစ့ၢ်မီၤႉ ၁၂ နၣ်ရံၣ်ဘၣ်လံ ယတဖီအီၣ်ဘၣ်မ့ၤဒံးဘၣ်ႉ ယဲနါက့ဘၣ်လၢယဟုသးအိၣ်ဒံး အခါန့ၣ် ယဒုးအီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဂၤတတလီးႇတတလီးဘျဲၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉခဲအံၤယဟးဃုၦ့ၤအီၣ်တဘၣ်နီတပူၤလၢၤဘၣ်အဃိယဟ့ၣ်အီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တသ့လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤ ကမျၢၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤၦ့ၤထီၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါလၢဖၣ်အၣ်ႇလူၢ်ပျဲၢ်ႇနိၣ်တကီႇသၣ်တီၣ်ႇမၠၣ်၀တံၣ်ဒီး ကီးတရံး၀့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီး ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကၠီၣ်တကါကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးနု၁်လီၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤဒီး ဒိးလီၤဃ၁်၀ဲဟီၣ်လ၁်မ့ၣ်ပိၢ်တဖၣ်
လါအီကူး ၂၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢပကိကီၢ်ခီဒိၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကၠီၣ်တခါကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤလံအခါတၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်၀ဲဒီး ပယီၤသုးအံၤနုာ်လီၤအိၣ်လၢဒူသ၀ီတနီၤအပူၤဒီးဒိးလီၤဃာ်၀ဲဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ပယီၤသုးအံၤနုာ်လီၤအိၣ်ဆီလီၤသးလၢသမ့ၤအ့ကိသ၀ီႇနၤစၣ်ႇဘၣ်ဘွ့ကိဒူသ၀ီတဖၣ်အံၤအပူၤဒီး ဒိးလီၤဃာ်၀ဲဟီၣ်လာ် မ့ၣ်ပိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အၦၤဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအခါန့ၣ်မ့ၢ်လၢပယီၤသုးတကပၤ သံဘၣ်ဒိ ဘၣ်ထံးအါအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဒိးလီၤဃာ်ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီပူၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီပူၤတကးဒံးဘၣ်ခီဖျိပယီၤသုးအံၤခးလီၤ ကျိဖးဒိၣ်ႇကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤၦၤကမျၢၢ်တဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီတဘူၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“သ၀ီတဖၣ်န့ၣ်ၦၤသ၀ီဖိက့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတဘူၣ်ဒံးဘၣ်ႉ ပယီၤသုးအိၣ်လၢသ၀ီပူၤဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်တကးဒံးဘၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီယုၢ်လီၤႉကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ် အဃိ ၦၤက့ၤအိၣ်တဘူၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးတၢ်ခးလိာ်သးအံၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကဲထီၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၃)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကၠီၣ်တခါကီၢ်ဆၣ်ဒီး လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤ(၂၀၂၁)လါမ့ၤလီၢ်ခံန့ၣ် ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူ ဒူသ၀ီပူၤ တပယူာ်ဃီအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်အကျါၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအဂၤ(၁)ကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤတုၤလၢခဲအံၤတစုအ၀ဲသ့ၣ်တက့ၤဘၣ်လၢအဟံၣ်အဃီဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤ ကရူၢ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်ပူၤ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံကၠိတနီၤဘၣ်တၢ်ကးတံၢ်ဃ၁်အီၤ
လါအီကူး ၂၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဖလူၤစိၤကီၢ်ဆၣ်ဒီးဒံၤမီၣ်စိၤကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်သးအဃိ နီၢ်ကစၢ်တၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံကၠိတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကးတံၢ်ဃာ်အီၤတစိၢ်တလီၢ်န့ၢ်လၢအလါလံ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢဖလူၤစိၤကီၢ်ဆၣ်အပူၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးနီၢ်ကစၢ်တၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါကၠိလၢတၢ်အိးထီၣ်၀ဲလၢၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံ ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်တၢ်ကးတံၢ်အီၤန့ၢ်လၢအလါလံဒီးဖဲအပူၤကွံာ်တနွံအခါကၠိလၢအက့ၤအိးထီၣ်ကဒါတဖၣ်ခီဖျိကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်တပယူာ်ဃီအဃိဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲအပူၤကွံာ်တလါဘျဲၣ်ဘျဲၣ်အခါန့ၣ်ၦၤဘၣ်ပံးကွံာ်ကၠိခဲလၢာ်လီၤႉဖဲတၢ်တနွံခံနွံအတီၢ်ပူၤအံၤ ကၠိက့ၤအိးထီၣ်ကဒါတဖျၢၣ်ခံဖျၢၣ်ဒံးႉခီဖျိကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်အဃိၦၤဖိသၣ်က့ၤစံၣ်ကွံာ်ခဲလၢာ်လီၤႉၦၤအဲၣ်ဒိးက့ၤအိးထီၣ်ကဒါကၠိဘၣ်ဆၣ်က့ၤအိးထီၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ လၢဖလူၤစိၤဒီးဒံၤမီၣ်စိၤကီၢ်ဆၣ်အပူၤခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ခဲအံၤခဲအံၤအဃိလၢၦၤကၠိဖိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အဂီၢ်ဘၣ်ပံးကွံာ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကရ့ၣ်နံၣ်ဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ်(KnHRG) စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ KnHRG ၦၤနဲၣ်တၢ် ကိၤဘညါ စံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးန့ၣ်ပမ့အိးထီၣ်ကၠိန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လီၤႉ သ၀ီတနီၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲခးပျံၤလီၤ၀ဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်ဒီယုၢ်လီၤႉဖဲမဟါတဟါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲဒံးႉဖဲစှၤမံးနံးအတီၢ်ပူၤ စ့ၢ်ကီးဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲစ့ၢ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲဒ်အံၤအဃိၦၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဖၣ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤမီၤနီၤႉလၢကက့ၤအိးထီၣ်ကၠိအဂီၢ်ဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲလါအီကူး ၂၂ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢကရ့ၣ်နဲၣ်ကီၢ်စဲၣ်(ကီၢ်ဆၣ်)တဖၣ်အပူၤဒီးခီဖျိပယီၤသုးအံၤပံးဃာ်၀ဲကျဲတၢ်ဟးထီၣ် က့ၤလီၤအဃိၦၤကၠိဖိလၢအဘၣ်အိၣ်ကၠိတဖၣ်တမၤလိဘၣ်တၢ်ဘၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢပနံာ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤကဟဲလီၤအဃိကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤတဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဘၣ်တၢ်ဘၣ်အဃိ တၢ်ဒိဘၣ်အိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်အသိးခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်စံၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ယံၤထီၣ်လံဒီး တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကီၢ်ပူၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤအဃိမုၢ်လၢ်လၢကဒိးန့ၢ်အါထီၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကရ့ၣ်နံၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိလၢအမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ် ဃ့ထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်အဖီခိၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီပူၤအဂ့ၢ် LLPDF ထုးထီၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲ
လါအီကူး ၂၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် လီလိကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးဂုာ်ကျဲးနုာ်လီၤမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါလၢကျဲအဘိဘိ အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီလိကီၢ်ဆၣ် တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကရူၢ်(LLPDF)ထုးထီၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲဖဲမဟါလါအီကူး ၂၂ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ တလါအံၤလါအီကူးအတီၢ်ပူၤလၢလီလိကီၢ်ဆၣ်အပူၤပယီၤသုးအံၤပျိာ်လဲထီၣ်အသးဒ်ၦၤဟးဆါအီၣ်(ယ့ၤကဲ)ဖိႇ ၦၤဆါခိၣ်သခၢၣ်ႇယၣ်ႇချီၣ်ႇချီၣ်ထူႇၦၤဆါခိၣ်ဆူၣ်ဖိဒီးတကးဒံးဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သူ၀ဲဒၣ်(Ambulance)သိလ့ၣ်ႇ ကျးထီၣ်၀ဲသီခါဖၠၣ်အလံာ်တၢ်ပနီၣ်လၢသိလ့ၣ်လိၤမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါလၢကျဲအကလုာ်ကလုာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (LLPDF)တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးတဖၣ်န့ၣ်ဟဲထီၣ်ပျိာ်လဲအသးလၢကျဲအမံၤမံၤအဃိကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ကဒီ မီၤနီၤႉဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်မ့ဟဲလၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤပမ့တသ့ၣ်ညါချုးဘၣ်န့ၣ်ပဘၣ်သးအုးလၢကကမၣ်လိာ်သးဒီးပယီၤသုးလီၤႉခီဖျိလၢအ၀ဲသ့ၣ်မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါအဃိအခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်ကမျၢၢ်ကအိၣ်ဘၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပူၤကိးဂၤဒဲး”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကမျၢၢ်လၢအိၣ်(လီလိကီၢ်ဆၣ်)ပူၤတဖၣ်စးထီၣ်ဟါခီ ၈ နၣ်ရံၣ်တုၤလၢ ဂီၤခီ ၄ နၣ်ရံၣ် န့ၣ် တဘၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤဟ့ၣ်ပလီၢ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိပယီၤသုးခးနါစိၤကျိဖိအဃိ ဘၣ်၀ဲဒၣ်လီၢ်က၀ီၤၦၤဘိးဘုခ့ဒီဖိမိၢ်(၂)ဂၤ
လါအီကူး ၂၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤ ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ဂီၤလ့ၤသ၀ီအပူၤ ဖဲလါအီကူး ၂၂ သီ ဂီၤခီ အဆၢကတီၢ် ခီဖျိပယီၤသုးခးနါစိၤကျိဖိတဖၣ်အဃိ ဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဘိးဘုခ့ဒီဖိမိၢ်(၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၅၅၉)လၢအိၣ်ခူသူၣ်ဖဲဂီၤလ့ၤသ၀ီကပၤ သီခါဖၠၣ်မဲာ်ညါ ဘုခ့ကျီးပူၤ လၢအနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ် အဂၤ(၂၀)ဃၣ်ခၣ်အံၤ ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ခး၀ဲၦၤဘိးဘုခ့ဒီဖိမိၢ်(၂)ဂၤအံၤဒီးကျိဖိလၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ် နီတမံၤဘၣ်အဃိ နီၢ်မၠ့ၣ်အီၤ အနံၣ်(၄၀)အံၤဘၣ်၀ဲဒၣ်အခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢအဖိမုၣ်နီၢ်ဖံအဲၣ်(၁၇)န့ၣ်အံၤ ဘၣ်၀ဲဒၣ်အစုအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂီၤလ့ၤသ၀ီဖိတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ပယီၤသုးန့ၣ်အအိၣ်ဖဲဂီၤလ့ၤ(ဗျူဟာ)န့ၣ်ႇအအိၣ်ဖဲန့ၣ်န့ၣ်အဟဲလီၤဖဲထံညၣ်လံၣ်ဘျီဟဲထီၣ်ဖဲယွၤဒိၣ်ဆဲးကျိးအဃိၣ်ခိၣ်န့ၣ်ႇအခးန့ၣ်ခး၀ဲဒီးကျိဖိလီၤႉအဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ခံဂၤန့ၣ်လဲၤလၢကျီးအခါမီၤနီၤႉဖဲန့ၣ်ဘၣ်လၢပယီၤန့ၣ်ဟဲတဲးက့ဘျီန့ၣ်အ၀ဲထံၣ်စိ၀ဲဘျီကခး၀ဲတဘျီဃီဒ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ကဲထီၣ်သးန့ၣ်တယံၤဒီးသ၀ီဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးခးတၢ်ဒ်အံၤအဃိၦၤသ၀ီဖိတဖၣ်လဲၤလၢအကျီးပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဘၣ်က့ၤကဒါလၢသ၀ီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤလံ ၂၉ သီအခါစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဂီၤလ့ၤ(ဗျူဟာ)လူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီဃၢၤအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒံး၀ဲ(၃)ဂၤဒီး ဖဲန့ၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲၦၤဖိသၣ်တဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ ဘၣ်သံ၀ဲလၢၢ်ဒိၣ်လီၢ်က၀ီၤပိ၁်မုၣ် ၁ ဂၤ
လါအီကူး ၂၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၃)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိဘၣ်သံ၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ၦၤပိာ်မုၣ်(၁)ဂၤအသိး ခီဖျိကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးတုၤလၢခဲအံၤတစုအဃိကမျၢၢ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူး ၁၆ သီလီၢ်ခံတုၤလၢခဲအံၤတစု ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤဒီး ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါန့ၣ် ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ် လီၤတဲာ်၀ဲလိၤလိၤလၢဟံၣ်တဖျၢၣ်အခိၣ်အဃိဖံသးၦၢ်အနံၣ်(၇၀)ဘျဲၣ်တဂၤသံ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤပိာ်မုၣ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မုၢ်နၤခီန့ၣ်ပဒွဲၣ်မ့ၣ်အူမးတဘူၣ်ဘၣ်ႉကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်ဒီယုၢ်အဃိမ့လီၤတဲာ်အခီၣ်ထံးတဖျၢၣ်န့ၣ် ပဘၣ်ပာ်လၢတၢ်ဘူၣ်ဒီးတချုးအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲဒံးဘၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ဟးပလဲာ်စိသးလီၤႉအါဒၣ်တက့ၢ်ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးန့ၣ်ခူၣ်ဃာ်တၢ်ပူၤအဃိလၢမုၢ်နၤခီန့ၣ်ၦၤနုာ်လီၤမံလၢတၢ်ပူၤႉတၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ်တတီၤတီၤလံန့ၣ်ပယီၤသုးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီပူၤလီၤႉလၢအ၀ဲတနံၤန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လီၤတဲာ်ဘၣ်၀ဲလၢၦၤဟံၣ်ခိၣ်လိၤလိၤဖဲန့ၣ်ဖံသးၦၢ်တဂၤန့ၣ်သံ၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲ ၂၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် မၠ့ၤပၠၣ်လီၢ်က၀ီၤ ဒူသ၀ီတနီၤအပူၤန့ၣ် ကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်အိၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်ညါဒီး ဘၣ်ဆၣ်လၢကခူၣ်ဃာ်တၢ်ပူၤအဂီၢ်စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတလၢတၦဲၤဘၣ်အဃိကဘီယူၤမ့ဟဲခးလီၤတၢ်န့ၣ် ဘၣ်ဟးစံၣ်အိၣ်လၢတၢ်လီၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မၠ့ၤပၠၣ်သ၀ီဖိပိာ်မုၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တုၤလၢတဂီၤအံၤန့ၣ်ဒြိဟဲဆှၣ်တၢ်အိၣ်မၢ်မၢ်လီၤႉမ့မ့ၢ်လၢကဘီယူၤခီန့ၣ်အစှၤကတၢၢ်ဟဲဆှၣ်တၢ်တနံၤတဘျီလီၤႉ မုၢ်နၤခီမ့ၢ်ဂ့ၤမုၢ်ဆါခီမ့ၢ်ဂ့ၤလၢပကဟးစံၣ်ပလဲးသးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤခီဒၢးတဘၣ်ဂီၢ်ဘၣ်ႉစဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ လၢကခူၣ်တၢ်ပူၤအံၤတလၢတၦဲၤဘၣ်နါက့ပၣ်မီၤနီၤႉမ့ဟဲထီၣ်တမံၤမံၤလံန့ၣ်ပနုာ်လီၤစံၣ်အိၣ်လၢဘုဖီအဖီလာ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဒူသ၀ီလၢအိၣ်(စ့ၣ်တီမၠ့ၣ်)ထံကျိမုၢ်ထီၣ်တကပၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ် (ပ့စလိၣ်) ပယီၤသုးကလၢၤဒီး(ကၠီၣ်တကါ)ပယီၤသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တလီၢ်လီၢ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သံ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲပယီၤသုးကျိၤနုာ်လီၤလၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤအခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး အ၀ဲသ့ၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ် ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီအဃိဟံၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ၀ဲအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် တဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲတလါအံၤလါအီကူးအတီၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိပယီၤသုးအံၤမၤတဲာ်ကွံာ်လီမ့ၣ်အူဒီးတၢ်ဆဲးကျိးအကျိၤတဖၣ်လၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်အပူၤဒီးဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤႇခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ သ၀ီ(၁၁)ဖျၢၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ် လီၤႉ
ခီဖျိၦၤကၠိဖိအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်အါအဃိ တၢ်ပံးဃ၁်တၢ်ကြဲၢ်(ပံၢ်တခး)ကီၢ်သူလ့ၤကၠိတစိၢ်တလီၢ်
လါအီကူး ၂၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါအီကူး ၁၆ သီန့ၣ် ခီဖျိပံၢ်တခးသ၀ီလီၢ်ခံ ကီၢ်သူလ့ၤတီၤခၢၣ်သးကၠိအံၤ ၦၤကၠိဖိအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်အါအဃိ တၢ်ပံးကွံာ်၀ဲကၠိတစိၢ်တလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပံၢ်တခးသ၀ီလီၢ်ခံ ကီၢ်သူလ့ၤတီၤခၢၣ်သးကၠိအံၤ ၦၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၁၉၂)ဂၤဒီး တကီၢ်ခါခဲအံၤ ၦၤကၠိဖိအိၣ်တဆူၣ်အိၣ် တချ့ဘၣ်အနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်လၢတ၀ာ်ဃၣ်ဃၣ်ညါအသိးပၠၤကၠိဖိလၢအအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤ(KG)တီၤဖုၣ်ကၠိဖိတဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိသရၣ်§မုၣ်တဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကၠိသရၣ်မုၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“အစးထီၣ်ကဲထီၣ်သးန့ၣ်ဖဲလါအီကူး ၁၆ သီအခါန့ၣ်မီၤနီၤႉ တီၤဒၢးတတီၤန့ၣ် ၦၤကၠိဖိဟဲထီၣ်ကၠိအိၣ်ထဲလွံၢ်ဂၤႇယဲၢ်ဂၤလီၤႉခဲအံၤသ၀ီပူၤန့ၣ်ၦၤအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉ ကၠိသရၣ်§မုၣ်, ၦၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်တဆူၣ်ဘၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲလါအီကူး ၂၁ သီအနံၤ န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤၦၤကၠိဖိအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါပံၢ်တခးသ၀ီပူၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိ ၦၤအိၣ်တဆူၣ် အိၣ်တချ့ဘၣ်အါအဃိတၢ်ပံးဃာ်၀ဲကၠိတစိၢ်တလီၢ်ဒီးတၢ်ဆူးတၢ်ဆါမ့လီၤစှၤမးကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါကၠိအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကၠိသရၣ်§မုၣ်ဒီးကၠိကမံးတံာ်တဖၣ်အအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ယဖိနါက့ဘၣ်သးလိၤကိၢ်စ့ၢ်ႉအတဲ၀ဲအခိၣ်သၣ်ဃံဆါန့ၣ်ယဆိမိၣ်လၢအလဲၤကၠိတမုာ်ဘၣ်ဒ်န့ၣ်ႉအလိၤကိၢ်သွးထီၣ်မး ပထိၣ်ကွၢ်အတၢ်ကိၢ်ဘျီအတၢ်ကိၢ်အိၣ်မီၤနီၤႉၦၤဖိဒံဖိသၣ်လၢအဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်တဆူၣ်ဘၣ်တၢ်ကိၢ်ထီၣ်ဒီဒူၣ်ညါ” အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒူသ၀ီလၢအိၣ်(ပံၢ်တခး)ကရူၢ်ပူၤတဖၣ်ဖဲတလါအံၤလါအီကူးအံၤန့ၣ်ၦၤအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ကဲထီၣ်သးအါမးဒီး ခီဖျိတၢ်ဆါအံၤဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ချ့အဃိဘၣ်ပလီၢ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပူၤ ဆူၣ်ချ့ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂)ဘူးကနုာ်လီၤဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီး လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဒီး ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံ ဟးဖျိးတဖၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ညၣ်ဂိၢ်ဃၢ်တၢ်ဆါအါမးဒီးဖဲတနံၣ်အံၤတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိၦၤအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်ဟဲအါထီၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ညၣ်ဂိၢ်ဃၢ်တၢ်ဆါကက့ၤကဲထီၣ် ကဒါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တလါအတီၢ်ပူၤခီဖျိဟုသးဒီးသိၦ့ၤထီၣ်တပယူ၁်ဃီအဃိၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအါထီၣ်
လါအီကူး ၂၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ဒ၀ဲၢ်၀့ၢ်ပူၤ တလါအံၤအတီၢ်ပူၤခီဖျိဟုသးဒီးသိၦ့ၤထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအဟဲထီၣ်စံၣ်အိၣ်ဖဲ၀့ၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲဟဲအါထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲလါအီကူးထီၣ်အခီၣ်ထံးတနွံအခါန့ၣ်လၢဒ၀ဲၢ်၀့ၢ်ပူၤခီဖျိသိဒီးဟုသးအၦ့ၤထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိ (ကီၢ်ဒိၣ်ပူၤ)ကီၢ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်အါတီၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲဒ၀ဲၢ်၀့ၢ်ပူၤ(ကၠဲၣ်စါပၠ့ၤ)က၀ီၤဒ့ပူၤတဖၣ်အံၤ ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိာ်မုၣ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အၦ့ၤထီၣ်(၂)ဆးညါလံႉဟုသးတတလီးန့ၣ်(၆၀၀၀)ကၠးႉမ့မ့ၢ်ဟုသးလၢအတဂ့ၤအါအါဘၣ် တတလီးန့ၣ်အၦ့ၤထီၣ်တုၤလၢ(၄၀၀၀)ကၠးလံႉသိတပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်(၈၀၀၀)ကၠးႉမ့မ့ၢ်အရွဲၤတဆံၦ့ၤန့ၣ်ထီၣ်တုၤလၢ (၈၀၀)လံႉတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ဘၣ်ဘျီကျိၣ်စ့တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်မီၤနီၤႉကိၢ်ညၢ်လၢဟံၣ်လဲတထီၣ်ဘၣ်ႉလၢညါခါ (ခီၣ်ဖံၣ်)တဘိၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်(၂၅၀)ကၠးလီၤဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤအၦ့ၤထီၣ်တုၤလၢ(၃၅၀)ကၠးလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤလံအခါန့ၣ်သိတလံးထၢၣ်တဘူန့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်ထဲ(၄၅၀၀)ကၠးလီၤဒီးဘၣ်ဆၣ် တလါအံၤလါအီကူးအံၤအၦ့ၤထီၣ်တုၤလၢ(၅၅၀၀)ကၠးလံအသိးမ့မ့ၢ်ပဲသိတလံးထၢၣ်တဘူန့ၣ်အပူၤကွံာ်အၦ့ၤအိၣ် (၅၄၀၀)ကၠးဒီးခဲအံၤအၦ့ၤထီၣ်တုၤလၢ(၆၀၀၀)ကၠးညါလံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢလီၢ်က၀ီၤဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်၀ဲဒီးခီဖျိပယီၤသုးတၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပံးဃာ်၀ဲကျဲအဃိ သ၀ီပူၤၦၤကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲ န့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ“လၢတၢ်ကနုာ်လီၤ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးပံးဃာ်ကျဲလၢသ၀ီတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉ တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် တအိးထီၣ်၀ဲဒံးဘၣ်ႉပနၢ်ဟူလၢနီၢ်သၢလါကဒီးန့ၣ်ကက့ၤအိးထီၣ်ကဒါ၀ဲႉပတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒံးဘၣ်ႉပအိၣ်လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအခၢၣ်သးအဃိပဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ပဟံၣ်ပဃီပဘၣ်ဟးစံၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ လၢဒူသ၀ီတဖၣ်အံၤအပူၤပယီၤသုးကျိၤနုာ်လီၤ၀ဲတလီၢ်လီၢ်ဒီးဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲသ၀ီပူၤၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီႇ ဖီၣ်ကိးသူကမျၢၢ်ဒ်တၢ်လီၢ်သဒၢစု၀ဲၤအသိးဟဲအါထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးမီၤစိရိၤမၤတဲ၁်ကွံ၁် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်ပူၤ အ့ထနဲးအကျိၤ ဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤ
လါအီကူး ၂၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်အပူၤ စှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤ သုးမီၤစိရိၤမၤတဲာ်ကွံာ်အ့ထနဲးတၢ်ဆဲးကျိးအကျိၤတဖၣ်ဒီးဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤလၢဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကညီဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံးအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တချုးဒံးလၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ် မူႇလၢၢ်ဒိၣ်ႇဆီထံးကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်အံၤအပူၤ ဒံးဘၣ်သၢသီအခါန့ၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်၀ံၤစှၤသီန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤက့ၤအိးထီၣ်ကဒါက့ၤအ့ထနဲး တၢ်ဆဲးကျိးအကျိၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံာ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးမီၤစိရိၤအံၤဒ်သိးတၢ်မၤကမၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်လၢအဟဲကဲထီၣ်သးလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်အံၤဒီး ၦၤဟံၣ်ၦၤဃီဟးဂူာ် ဟးဂီၤတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသုတထီၣ်လၢ(စိၣ်ရှၢၣ်မံၣ်ဒံၣ်ယၢၣ်)ပူၤချုးဆၢချုးကတီၢ်တဂ့ၤ အဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ် မၤတဲာ်ကွံာ်အ့ထနဲးအကျိၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံးတံာ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “လၢပအိၣ်တကပၤအံၤပယီၤသုးမၤတဲာ်ကွံာ်လီတဲစိအကျိၤမီၤနီၤႉတချုးလၢကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်(၃)သီန့ၣ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲခးလီၤတၢ်၀ံၤလီၢ်ခံစှၤသီမးတၢ်ဆဲးကျိးက့ၤန့ၢ်ကဒါႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ခဲအံၤခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂၢၢ်တကျၢၤဒံးဘၣ်အဃိဒ်သိးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအကဲထီၣ်သးတဖၣ်အံၤသုတထီၣ်လၢ(အီၤလါ)ပူၤတဘျီဃီတဂ့ၤန့ၣ်ယဆိမိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဆဲးကျိးဒ်အံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၃)ဟီၣ်က၀ီၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်(၃)ဘ့ၣ်အပူၤ ဖဲလါအီကူး ၂၀ သီ အခါစ့ၢ်ကီး ဒ်ကလံၤထံးကီၢ်ခီခိၣ်အတၢ်ကလုၢ်လီၤအသိးန့ၣ် တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ်မ့ၣ်အူလၢသ၀ီခဲလၢာ်အပူၤဒီး အလီၢ်မ့အိၣ်န့ၣ် ကမၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲပၢၢ်တုၤလၢ၀့ၢ်ပူၤညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၁)ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၅)မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်လီၢ်လၢကယဲၢ်မ့ၢ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအံၤမၤတဲာ်ကွံာ်၀ဲအ့တနဲးတၢ်ဆဲးကျိးအကျိၤ သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိာ်မုၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“လီတဲစိအကျိၤဒုဖးနးညါႉနကသူ(ဖ့းစ်ဘူး)န့ၣ်တဲတဂ့ၤ နကဆဲးလီတဲစိတဘျီန့ၣ်နဘၣ်လဲၤဖးညါႉလီတဲစိအကျိၤမ့န့ၢ်တတီၤန့ၣ်နမ့ခါထီၣ်နခီၣ်တခါလံန့ၣ်က့ၤလီၤတဲာ် ကဒါလီၤႉ(ထဲၣ်လံၣ်နီ)မ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်တန့ၢ်နီတခါဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်(Mytel)ကးခီန့ၣ်နသူန့ၢ်တစဲးဒံး”အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၃)ဟီၣ်က၀ီၤ ကီၢ်ဆၣ် ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီး ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီး ဒြိအဃိ နီၤဘိၤသ၀ီႇလဲၣ်တဲၣ်ကၠံႇငတိခ့ၤႇခ့ၤနီၣ်မံႇယ့ၤပၠၤႇကၠိကိႇသ့ၣ်ဖၠူၤစ့ၣ်ႇစလိၣ်ကၠံႇ လ့ၤဒိႇသနၣ်ကွ့ႇညီၤခၠ့ၤထီၣ်သ၀ီ သ၀ီခဲလၢာ်(၁၁)ဖျၢၣ်...
ပယီၤသုးနု၁်လီၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤအဃိ စံကိ(ဇီးကုန်း)ကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကက့ၤဆူဟံၣ်
လါအီကူး ၂၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါ ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤနုာ်လီၤအိၣ်လၢ (ဇီးကုန်း)သ၀ီပူၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဒီး ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတုၤလၢခဲအံၤ တစုအဃိ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကက့ၤဆူဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါအီကူး ၁၆ သီအခါ ပယီၤသုးအဟဲနုာ်လီၤတဖၣ်အံၤဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီး ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ(ဇီးကုန်း)သ၀ီဃုာ်ဒီးကယၣ်၀့စ့ၣ်ႇပတီၣ်စူၣ်ႇရှါစုၣ်သ၀ီ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံမ့မ့ၢ်သ၀ီလၢအဂၤတဖၣ်န့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီလံဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်လၢ(ဇီးကုန်း)သ၀ီပူၤခီန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးအိၣ်ဆီလီၤတုၤလၢခဲအံၤတစုတဃိက့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးအိၣ်ဒံးလၢ(ဇီးကုန်း)သ၀ီဒံးႇၦၤဘၣ်ယိၣ်လၢၦၤမ့က့ၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကခးၦၤအဃိ ၦၤက့ၤတဘူၣ်ဒံးဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်လၢရှါစူၣ်ႇကယၣ်၀့စ့ၣ်ခီန့ၣ်အိၣ်လၢထံကျိ၀ၢ်ခီတကပၤအဃိပယီၤသုးမ့ဟဲန့ၣ်တဟဲခီဃီၤ လၢအံၤတကပၤဘၣ်ႉအအိၣ်လၢန့ၣ်တကပၤအဃိပဟဲက့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤဘူၣ်မီၤနီၤႉလၢ(ပတီၣ်စူၣ်)တကပၤန့ၣ် စ့ၢ်ကီး တနီၤန့ၣ်ၦၤက့ၤအိၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အခါန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ််ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးၦၤဟံၣ်ၦၤဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(ဇီးကုန်း)သ၀ီပူၤဖဲတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ် အဘၢၣ်စၢၤအခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၃)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠဲးထိၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ် (KRF) ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါအီကူး ၁၉ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဖဲတၢ်တနၤန့ၣ်ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကအိၣ်လၢအထံၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်ညါႉ ခးလီၤ၀ဲ(RPG), ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အကလုာ်ကလုာ်လီၤႉဖဲန့ၣ်၀ဲဒၣ်နါက့ၦၤဘၣ်ဟးပလဲာ်သးဒံး”အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အၦၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၁)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် (ဇီးကုန်း)သ၀ီ တကးဒံးဘၣ် ဒူသ၀ီလၢအဂၤကမျၢၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤနုာ်လီၤတလီၢ်လီၢ်အဃိ အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်တဘျုးဘျီလံ အသိး ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤလံအခါစ့ၢ်ကီးခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကျိဖိတဖၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဒံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ