စံ၁်ပျီလၢအိၣ်ထံၤလိၤ–နဘူကျဲမုၢ်ခိၣ်တိၤကပၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ သူၣ်အီၣ်ဘုတသ့ဘၣ်
လါယူၤလံ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ စံာ်ပျီလၢအိၣ်ထံၤလိၤ–နဘူကျဲမုၢ်ခိၣ်တိၤကပၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဖဲၦၤတ့ထီၣ်တိၤအခါ ခီဖျိၦၤလူလီၤဟီၣ်ခိၣ်ကမူၣ်ႇဂာ်လၢၢ်ကမူၣ်ႇလၢၢ်ဖိပြံသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢစံာ်ပျီပူၤအဃိ တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤ စံာ်ကစၢ်တဖၣ်တကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်ဘုန့ၣ်လီၤႉ ဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤဒ်ကီၢ်ဆၢဟီၣ်က၀ီၤဒီးကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်၀ဲၤကျိၤ(နတလ)အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအသိးန့ၣ် တၢ်တ့ထီၣ်၀ဲတိၤအဘိ(၂၀)ဘျဲၣ်ညါဒီးဖဲတၢ်တ့ထီၣ်တိၤအခါတၢ်လူလီၤပာ်လီၤ၀ဲလၢၢ်ႇဟီၣ်ခိၣ်ႇဂာ်လၢၢ်ကမူၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢစံာ်ပျီပူၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်တ့တိၤ၀ံၤလံဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိၦၤတက့ၤမၤဆှဲ၀ဲဘၣ်အဃိတၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤ ဟီၣ်ခိၣ်ႇလၢၢ်ႇဂာ်လၢၢ်ကမူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဃါဃုာ်အသးလၢစံာ်ပျီပူၤန့ၣ်လီၤႉ စံာ်ပျီကစၢ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးတိၤအံၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“ဖဲၦၤတ့ထီၣ်တိၤအခါန့ၣ်ၦၤဟးလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤက့ၤလၢယစံာ်ပျီအံၤကန့ၢ်တနံၣ်ခံခံဃၣ်ဃၣ်လံႉလၢၦၤကဟးထီၣ်ဟးလီၤအဂီၢ်ပာ်ကဲ၀ဲယစံာ်ပျီအံၤလၢကျဲတစိၢ်တလီၢ်မီၤနီၤႉ စံာ်ပျီဟးဂီၤႉ စံာ်ပျီပူၤန့ၣ်အိၣ်ထဲလၢၢ်ႇဂာ်လၢၢ်ကမူၣ်အဃိပထဲၢ်တသ့နီတစဲးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိၦၤတ့ထီၣ်တိၤအဃိလၢၦၤကလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤဟးဆှဲးက့ၤကျဲအဂီၢ် ၦၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤက့ၤလၢ စံာ်ပျီလၢအိၣ်တိၤကပၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိစံာ်ပျီဟီၣ်ခိၣ်ကစၢ်တဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤ တဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့အီၣ်လီးဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံာ်ကစၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စံာ်လီၢ်ကစၢ်လၢအတဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့အီၣ်လီးအၦ့ၤဒံးဘၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“မ့မ့ၢ်ယစံာ်ခီန့ၣ်ဖဲၦၤတ့ထီၣ်တိၤအခါန့ၣ် ထးကုာ်ထးကျီအိၣ်တ့ၢ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါမီၤနီၤႉတုၤလၢခဲအံၤစ့အီၣ်လီးခီဒၢးပတန့ၢ်ဘၣ်ဒံးဘၣ်ႉစံာ်ပျီဒၢးဟးဂီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်တ့ထီၣ်တိၤအံၤလၢၦၤကမျၢၢ်အဂီၢ်ဒုဂ့ၤမီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်တ့၀ံၤဘျီဟးပာ်လီၤကြီ၀ဲဒ်အံၤဒုတဂ့ၤဘၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကျဲဒီးတိၤလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်အီၤလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်၀ဲတိၤအကံၢ်အစီႇ အထီအဒိၣ်အလဲၢ်အသိးတအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (နတလ)လၢအဟဲက့ၤနုာ်လီၤမၤ(CDM)တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် ကၠံၣ်ပလံသ၀ီနုာ်လီၤန့ၣ်တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲတိၤတဘိဒီး တၢ်တ့ထီၣ်တိၤအံၤ န့ၢ်တနံၣ်ဘျဲၣ်၀ံၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉခီဖျိတိၤအံၤဟးဂီၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤတၢ်ကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဟီၣ်ခိၣ်စံာ်လီၢ်စ့ၢ်ကီးဆှူ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်မၤဟးဂီၤတီၤကၠၤအ့သ၀ီကျဲ၀ံၤလီၢ်ခံ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကစိ၁်ဆှၢၦ့ၤဆါတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်
လါယူၤလံ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကီးတရံး–နိၣ်တကီကျဲ၀ံၤလီၢ်ခံ တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကစိာ်ဆှၢၦ့ၤဆါတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ၦၤမၤဆါတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်ဖိတဖၣ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၃ သီအခါ ခီဖျိပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကွံာ်တီၤကၠၤအ့သ၀ီကျဲအံၤအဃိ ဖဲတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်ဒီးတၢ်သူတၢ်သၣ်လၢအဂၤဟးထီၣ်အဆၢကတီၢ်အံၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢ ကစိာ်ဆှၢၦ့ၤဆါ၀ဲတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် နါသ့လၢအၦ့ၤဆါတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ကျဲဒုဟးထီၣ်က့ၤလီၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤႉတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့စ့ၢ်ကီးအါ၀ဲႉခဲအံၤလၢ(ကၤမရဲၣ်)ကျဲတကပၤန့ၣ် ပဘၣ်လဲၤခီဒီးထိလီၤမီၤနီၤႉလၢန့ၣ်တကပၤန့ၣ်ထိလဲဒိၣ်အဃိနဒွးတကဲးဘၣ်ႉလၢတီၤကၠၤအ့တိၤဖီခိၣ်န့ၣ်ၦၤစိာ်ဆှၢတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်အိၣ်စ့ၢ်မီၤနီၤႉတဘျီတခီၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးပျဲစိာ်၀ဲဒီးအဆၢကတီၢ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကျဲလၢတီၤကၠၤအ့တိၤကပၤအံၤ၀ံၤလီၢ်ခံလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတကပၤဒီးၦၤဟဲၦ့ၤတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်ဖိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဟ့ၣ်လီၤစှၤ၀ဲတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်အၦ့ၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် တူၢ်ရ့ၣ်ကျီးကစၢ်တဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢညါခါန့ၣ်ၦၤဟဲၦ့ၤတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်န့ၢ်ကိးဆၢကတီၢ်ဒဲးလီၤႉနဆါမးတလၢထီၣ်ဘၣ်ႉခဲအံၤၦၤဟဲၦ့ၤဒုအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲကျဲန့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ၦ့ၤတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်န့ၣ်မၤစှၤလီၤ၀ဲအၦ့ၤမီၤနီၤႉဒ်နကိးအၦ့ၤအသိးန့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်ႉမ့၀ံၤဖဲတီၤကၠၤအ့တိၤအိၣ်ဒံးအခါန့ၣ်နလဲၤခီထံဒီးချံႇထိသ့ဒံးႉခဲအံၤနလဲၤခီတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉနလဲၤသ့ထဲလၢ(ကၤမရဲၣ်)တတီၤလီၤႉကျဲနါက့တဂ့ၤဘၣ်ႉနလဲၤသ့ဖဲတၢ်တတီၤန့ၣ်လီၤအဃိသိလ့ၣ်ႇဆဲးကဲးအါမးလီၤႉအဃိနလဲၤတတုၤဖျဲၣ်ဖျဲၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သူတၢ်သၣ်လၢအဟးထီၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤတဖၣ်အၦ့ၤဂ့ၤဒၣ်ထဲတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်တမံၤဧိၤလီၤဒီး မ့မ့ၢ်လၢနဲးသၣ်ႇ မ့ကိၣ်သၣ်ဒီးပနီကျဲသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ခီန့ၣ်အၦ့ၤတဂ့ၤ၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤတူၢ်ရ့ၣ်သၣ်အဆံးကတၢၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်(၂၀၀၀)ကၠးႇအဒိၣ်ကတၢၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ (၆၀၀၀)ကၠးညါဒီးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢမ့ကိၣ်သၣ်ခီန့ၣ်အဖျၢၣ်(၁၀၀)န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၅၀၀၀)ႇနဲးသၣ်တဖျၢၣ်ခီန့ၣ် အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၁၀၀၀)ကၠးဆူဖီလာ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးမၤဟးဂီၤကျဲတဖၣ်အံၤ၀ံၤလီၢ်ခံဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတကပၤဒီး ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတၢ်လဲၤၦ့ၤ၀ဲလၢ၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်မ့ဟဲက့ၤတုၤလၢသ၀ီပူၤန့ၣ်အၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ကဒါလၢ ကၠဲးဒိ–နိၣ်တကီကျဲ
လါယူၤလံ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လၢကၠဲးဒိ–နိၣ်တကီကျဲန့ၣ် တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤတုၤလၢခဲအံၤတစုအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါယူၤလံ ၁၀ သီ အနံၤန့ၣ် လၢကၠဲးဒိ–နိၣ်တကီကျဲ ၁၉ မဲၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢ ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲနုာ်လီၤ လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်အံၤဒီး(KNLA)တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်အဘၢၣ်စၢၤဒီး ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တုၤလၢခဲအံၤအဃိ ပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအဘူးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ဖဲမဟါန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢတပိၢ်ဖိထၣ်ႇတပိၢ်ဖိခံတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉ ၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးပိာ်ကျဲဒီတနၤတအီၣ်ဘၣ်မ့ၤဘၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဟးမးတကဲလၢၤဘၣ်ႉ ဖဲတဂီၤအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံးလၢ(ရာသုံးတ)တကပၤန့ၣ်ဒံးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲလါယူၤလံ ၁၁ သီအနံၤ န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိကၠိလၢအိၣ်ဘူးဖဲတၢ်ကဲထီၣ်သးအခိၣ်အဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ် ဘၣ်ကးပံးကွံာ်၀ဲကၠိအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိသရၣ်မုၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ပယီၤသုးဟဲက့ၤဖဲပကၠိကပၤအံၤလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲက့ၤမံဒံးဖဲန့ၣ်တသီခံသီဒံးႉပသိၣ်လိတၢ်တဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဃိ ပပံးကွံာ်ကၠိမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဘျီ၀ဲအံၤတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်အိၣ်သးခီန့ၣ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်ပယီၤသုးတကပၤခီသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သဘျုၣ်အၦ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိ သဘျုၣ်ကျီးကစၢ်တဖၣ်ဆှူ၀ဲအါမး
လါယူၤလံ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ တနံၣ်အံၤသဘျုၣ်အၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ် ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကီခဲထီၣ်အဃိ ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိလၢအသူၣ်သဘျုၣ်ကျီးတဖၣ်အံၤ ဆှူ၀ဲဒၣ်အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် သဘျုၣ်ကျီးကစၢ်တဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တနံၣ်အံၤသဘျုၣ်သံသိအၦ့ၤဂ့ၤန့ၢ်ဒံးမဟိတနံၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့အါလၢၦ့ၤအါလၢဟီၣ်ခိၣ်စီတကပၤဒီးဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိတလဲၤစိာ်ဆါဘၣ်လၢၦၤၦ့ၤသဘျုၣ်ဖိအအိၣ်ဘၣ်အဖီခိၣ် သဘျုၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤဆှူ၀ဲအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် သဘျုၣ်ကျီးကစၢ်လၢအိၣ်ဘူးကီးတရံး၀့ၢ်ဃၢၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိနဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်တမုာ်ဘၣ်ႉတဘျီတခီၣ်ၦၤပံးကျဲႇနဟးထီၣ်က့ၤလီၤတန့ၢ်ဘၣ်ႉနအဲၣ်ဒိးလဲၤအခါန့ၣ်နလဲၤတန့ၢ်ဘၣ်ဒ်န့ၣ်အိၣ်မီၤနီၤႉဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိနတဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဘၣ်တၢ်မူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လၢၤဘၣ်ႉအဃိတၢ်ဖိတၢ်လံၤနါက့ဆှူအါမးႉဘၣ်ဆၢကတီၢ်လၢဘၣ်ဒဲးလံဘၣ်ဆၣ်ပတဒဲးဘၣ်ဘၣ်ႉတၢ်ကိၢ်ခါနါက့ဘၣ်လၢနကဘၣ်လူတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိအထံအနိဘၣ်ဆၣ်နတလူဘၣ်ထံဘၣ်ႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ညီနုၢ်န့ၣ်မ့သူၣ်သဘျုၣ်အထူၣ်တကထိတပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤမ့အိၣ်(၃၀၀၀–၄၀၀၀)ကၠးန့ၣ် တနွံန့ၣ်နကန့ၢ်ဘၣ်စ့အစှၤကတၢၢ်(၃)ကလီၢ်ကၠးညါအဂ့ၢ်န့ၣ် သဘျုၣ်ကျီးကစၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “နမ့သူၣ်သဘျုၣ်အထူၣ်တကထိန့ၣ်နကန့ၢ်ဘၣ်အါမီၤနီၤႉနကွၢ်ထွဲသဘျုၣ်ထူၣ်မ့ဂ့ၤန့ၣ်တနွံန့ၣ်နမ့ထုးကွံာ်နငါတၢ်အဘူးအလဲမ့၀ံၤန့ၣ်အစှၤကတၢၢ်ကအိၣ်တ့ၢ်ဒံးလၢနဂီၢ်(၃)ကလီၢ်ႇ(၄)ကလီၢ်ဒံးႉသဘျုၣ်အၦ့ၤမ့အိၣ်သၢမၢလွံၢ်မၢန့ၣ်မီၤနီၤႉ အၦ့ၤမ့တဂ့ၤဘၣ်ဒုအိၣ်ဒၣ်ဘၣ်ထုးထီၣ်က့ၤလၢကစၢ်ထၢၣ်ပူၤလီၤႉသဘျုၣ်အၦ့ၤမ့အိၣ်ထဲ(၂)မၢန့ၣ်ဘၣ်ထုးထီၣ်လၢကစၢ်ထၢၣ်ပူၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သဘျုၣ်လၢအဟးထီၣ်လၢကီးတရံးဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်အဘ့ၣ်တီၣ်၀ဲဒီးတၢ်လဲၤစိာ်ဆါအီၤလၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤၦၤၦ့ၤသဘျုၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉအပူၤကွံာ်မဟိသဘျုၣ်တပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၅၀၀၀)ကၠးလီၤဒီး ဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤတပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၁၅၀၀၀)ကၠးညါန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢသဘျုၣ်အံၤဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢအထူၣ်အဖီခိၣ်တၢ်ဒဲးအီၤအသီတဆံတဘျီႇတဆံယဲၢ်သီတဘျီအသိး ဒ်သိးသဘျုၣ်ထူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသုတဟးဂီၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ထဲကတဲၤကတီၤအီၤထီဘိလီၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ကိၢ်ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဘၣ်လူန့ၢ်အထံတနွံတဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် သဘျုၣ်ကျီးကစၢ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ကလံၤထံးဟီၣ်က၀ီၤ ယွၤသ့ၣ်ကိႇနါစွ့ၤမိၤႇတီၤကၠၤအ့သ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ သူၣ်၀ဲသဘျုၣ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤတခါအသိးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ဟဲအါထီၣ်လၢဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ဟးထီၣ်ဃိၣ်လိ၁်တိၤတၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်
လါယူၤလံ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ပယီၤသုးလၢအအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ဖဲဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ဟးထီၣ်ဃိၣ်လိာ်တိၤအံၤတဖၣ်စှၤလါအတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ခိးသမံသမိးကမျၢၢ်လၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲအါထီၣ်အဃိ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢနကလဲၤထီၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအသဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤဒီးလါယူၤလံအတီၢ်ပူၤတၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်ဘံလ့တိၤႇတလၢၤ–ကညီကီၢ်စဲၣ်ဘၢၣ်စၢၤ ဒိၤသမံၣ်တိၤဒီး ၀ါဘိတီ–ဘယ့ၣ်ညံၣ်နီၣ်လ့ဘၢၣ်စၢၤ တိၤအံၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ပယီၤသုးလၢအအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ဖဲဃိၣ်လိာ်တိၤအံၤသ့ၣ် တဖၣ် သမံသမိးတၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤန့ၣ်လီၤႉ အပူၤကွံာ်ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤသမံသမိး၀ဲသိလ့ၣ်ယီၢ်ႇသိလ့ၣ်ႇသိလ့ၣ်တီၣ်ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဖးဒိၣ်တကးဒံးဘၣ် သမံသမိး၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးသမံသမိးမၤပျံၤမၤဖုး ကမျၢၢ်လၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်အံၤဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိလၢအလဲၤဆါတၢ်သူတၢ်သၣ်လၢဖၣ်အၣ်၀ံၢ်အံၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “လၢဖၣ်အၣ်ဃိၣ်လိာ်တိၤန့ၣ်ပယီၤသုးသမံသမိးတၢ်ဟဲအါထီၣ်မီၤနီၤႉယဲဒၣ်န့ၣ်ယလဲၤဆါတၢ်သူတၢ်သၣ်လၢဖၣ်အၣ်ႇယဘၣ်လဲၤခီတဲာ်တြဲၤတဘ့ၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်သမံသမိးတၢ်ၦၤကမျၢၢ်မးတသ့ၣ်ညါ၀ဲလၢၤဘၣ်ႉမ့သမံသမိးလၢၦၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိဒုတမံၤမီၤနီၤႉနလီတဲစိမ့ပၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သမံသမိး၀ဲႉအ၀ဲသ့ၣ်သမံသမိးတၢ်အဃိနမ့တဟဲစိာ်လီတဲဘၣ်ခီဒၢးအ၀ဲသ့ၣ်(ယ့း)နၤဒီယုၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢမၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးႇကြုၢ်တုကျဲတကပၤန့ၣ် ပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ႇ ကညီတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရၢ(PC)ႇသုးမီၤစိရိၤအဂၢၤကီၢ်သုးကရူၢ်တၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးအ၀ဲသ့ၣ်သမံသမိးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးကျိာ်တၢ်ကီတၢ်ခဲမ့အိၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်မၢၦၤဟဲရ့ထီၣ်က့ၤဒီးစ့စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံးကလံၤထံးသ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ“လၢကြုၢ်တုႇကီးတရံးကျဲမုၢ်ခိၣ်တကပၤန့ၣ်ၦၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလီၤမီၤနီၤႉ လၢအခးညါခးလီၤႇမ့တခးဘၣ်ဒၢးအိၣ်ခိးထၢအီၣ်စ့လၢကျဲပူၤႉသမံသမိးတၢ်ႉမ့မ့ၢ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤဖိန့ၣ်သမံသမိး၀ဲအါတစဲးႉ ၦၤကညီဖိတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်အတဲပယီၤတဘၣ်အါအါဘၣ်ႇအဃိအ၀ဲသ့ၣ်မ့လဲၤထီၣ်ၦ့ၤတၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ် ပယီၤသုးကိးတီၢ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢကျဲႉမၢၦၤလဲၤရ့ထီၣ်ဒီးစ့မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်သံကွၢ်၀ဲမ့ၢ်သုသ့ၣ်ညါစုသၢဘိစ့ၢ်ဧါႇလၢသ၀ီပူၤန့ၣ်စုသၢဘိအိၣ်ဧါႇအ၀ဲသ့ၣ်မၢသုဟဲၦ့ၤတၢ်ခီဧါသံကွၢ်၀ဲဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါတၢ်အိၣ်သးခဲအံၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဒီးဘၣ်ဆၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢခံခီခံကပၤတၢ်အိၣ်သးဖီခိၣ်ၦၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးခးသံ၀ဲဒၣ်သၣ်တီၣ်၀့ၢ်ပူၤသးစၢ်ပိာ်ခွါ(၂)ဂၤဒီး ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲဟံၣ်(၄)ဖျၢၣ်
လါယူၤလံ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤလံ(၇)သီဒီး(၈)သီအနံၤန့ၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် သၣ်တီၣ်၀့ၢ်ပူၤ ပယီၤသုးခးသံ၀ဲ(၁၃)မဲၤ သးစၢ်ပိာ်ခွါ(၂)ဂၤဒီးဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲကမျၢၢ်အဟံၣ်(၄)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါယူၤလံ ၇ သီအခါ လၢသၣ်တီၣ်၀့ၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဒီး ပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ပယီၤသုးလိာ်ကွီၢ်၀ဲ(ဒေးမူလော)က၀ီၤဒ့ပူၤ ၦၤပိာ်ခွါ(၃၀)နံၣ်တဂၤအံၤလၢ အတၢ်ဘၣ်ထွဲအိၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အဃိနုာ်လီၤခးသံ၀ဲလၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲလါယူၤလံ ၈ သီ အနံၤစ့ၢ်ကီး သးစၢ်ပိာ်ခွါ(၂၅)နံၣ်တဂၤအံၤအိၣ်ပၠါစခါသ၀ီဟဲက့ၤဆူသၣ်တီၣ်၀့ၢ်ပူၤ ဖဲအဟဲက့ၤလၢကျဲအခါ ပယီၤသုးခးသံကဒီး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ၦၤခံဂၤလၢပယီၤသုးခးသံ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ၦၤသၣ်တီၣ်၀့ၢ်ဖိမီၤနီၤႇအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်ကဲ၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်ယိယိဖိလီၤႉအတမ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢနီတမံၤဘၣ်ႉတၢတဂၤန့ၣ်ၦၤဟဲက့ၤစိာ်အီၤလၢသ၀ီပူၤၦၤကုၢ်ထီၣ်အီၤမီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်လၢအ၀ဲတဂၤခီန့ၣ်ၦၤလဲၤဟံအစိၣ်တဘူၣ်ဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်အ၀ဲခီန့ၣ်ၦၤခးသံအီၤလၢကျဲပူၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤပိာ်မုၣ်လၢအသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဖဲလါယူၤလံ ၇ သီအခါန့ၣ် ပယီၤသုးလိာ်ကွီၢ်၀ဲဟံၣ်(၄)ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဟံၣ်အဃိ ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲကွံာ်၀ဲဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအထံၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သးဒီးအမဲာ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးထံၣ်၀ဲလၢတၢ်ဒူၣ်ကပၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးကျိၣ်ဂီၤအဃိတဲ၀ဲလၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ခိၣ်နၢ်အဟံၣ်ဘျီ ပယီၤသုးဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံာ်၀ဲမီၤနီၤႉဟံၣ်တဖၣ်န့ၣ်အကဲ၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲတနံၣ်အံၤလၢသၣ််တီၣ်၀့ၢ်ပူၤခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ံၤလီၢ်ခံလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲဒီးကမျၢၢ်လၢအအိၣ်တ့ၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤအံၤတဖၣ်ဒီးၦၤလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပယီၤသုးဖီၣ်သမံသမိးႇ လိာ်ကွီၢ်၀ဲလၢအတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအိၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အဃိခးသံ၀ဲစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ် လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါစးထီၣ်ဖဲတနံၣ်အံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၄ သီ တုၤလၢခဲအံၤတစု ပယီၤသုးဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အဟံၣ်အဃီႇတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်အဟံၣ်ဒီးကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီကအိၣ်လၢ(၂၄)ဖျၢၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ်အဃိ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်က့ၤလၢဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်
လါယူၤလံ ၁၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၃)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံထီၣ်တုၤလၢခဲအံၤတစုခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ်လၢသ၀ီပူၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် က့ၤလၢဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တလါအံၤလါယူၤလံထီၣ် ၁ သီ တုၤလၢ ၅ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးပာ်ဖှိၣ် ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲ(၉)ဘျီ၀ံၤလီၢ်ခံ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ယ့ၤတွ့ကိႇညီၤကိႇသပၠ့ၤကိႇယၤမၠိအီၤႇအိၣ်စှ့ၣ်ကိသ၀ီပူၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သံ(၂)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၆)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါယူၤလံ ၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အဂၤ(၄၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါဒီး တုၤလၢခဲအံၤတစုခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ်အဃိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီသ၀ီပူၤတဘူၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိာ်ခွါတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ၦၤ(ယၤမၠိအီၤ)တဖၣ်န့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်လၢ(ယ့ၤတွ့ကိ)ႇ(အိၣ်စှ့ၣ်ကိ)သ၀ီတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉခဲအံၤဖဲန့ၣ်နါက့ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်စံၣ်ထီၣ်ကဒီးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤလီၤႉပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်ထဲတၢ်လီၢ်တတီၤဃီဘၣ်ႉ ပယီၤသုးကျိၤမ့ဟဲလီၤလံန့ၣ်ၦၤသ၀ီဖိတဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢတၢ်ကကဲထီၣ်သးဒ်သိးဒီး(ညီၤပ့ၤသၤ)သ၀ီန့ၣ်အဃိ ၦၤဟးစံၣ်ပလဲာ်သးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်တန့ၢ်အနီၣ်ဂံၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒံးဘၣ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤန့ၢ်၀ဲထဲ ၦၤနီၣ်ဂံၢ်အဂၤ(၂၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒံးလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤ ကညီဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိအၦၤမၤတၢ်ဖိလၢ လၢအမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပဟးထၢၦၤနီၣ်ဂံၢ်စရီန့ၢ်ထဲ(၂)ကထိဘျဲၣ်လီၤႉၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤပမၤစၢၤန့ၢ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်လၢအဂၤဒုအိၣ်ဒံးမီၤနီၤႉခဲအံၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်လၢတၢ်စူၤခါႇပစိၤအ့ၣ်တၢ်ဃၢ်ဖျးအဃိၦၤဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ညၣ်ဂိၢ်တိးကွ့တၢ်ဆါမီၤနီၤႉအဃိကသံၣ်ကသီစ့ၢ်ကီးလိၣ်၀ဲဒၣ်ႇဟုသးဒီးပ့ၢ်ပီၤစ့ၢ်ကီးလိၣ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဖျၢၣ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲ(၁၃)ဖျၢၣ် တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးနုာ်လီၤလၢ(အိပ့ၤစူၣ်)သ၀ီပူၤဒီးဟံဆူၣ်၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်လၢအဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲသီခါဖၠၢ်ကရၢၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤအလီတဲစိ(၇)ဖျၢၣ်ႇစ့ပယီၤ(၂၅)ကလီၢ်ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါယူၤလံ ၇ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ(၅)သီအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီး(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲ ၉ ဘျီဒီး ဖဲန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၃၂)ဂၤႇဘၣ်ဒိ၀ဲ(၂၂)ဂၤအသိး မ့မ့ၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤန့ၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူ (၁)ဂၤႇဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲ ၀ါဘိတီဒီးဘယ့ၣ်ညံၣ်နီၣ်လ့ဘၢၣ်စၢၤတိၤတဘိ
လါယူၤလံ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲတနံၤအံၤလါယူၤလံ ၁၀ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲ တိၤတဘိလၢအိၣ်ဖဲ၀ါဘိတီဒီးဘယ့ၣ်ညံၣ်နီၣ်လ့ဘၢၣ်စၢၤအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ် န့ၣ်လီၤႉ တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်တိၤအံၤတိၤဟးဂီၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ်ၦၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤသ့ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ါဘိတီဒီးဘယ့ၣ်ညံၣ်နီၣ်လ့ဘၢၣ်စၢၤတိၤတဘိန့ၣ်မီၤနီၤႉအဟးဂီၤဒုအဟးဂီၤတစဲးတမွဲးလီၤႉဘၣ်ဆၣ်နလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤသ့ဒံးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ဟဲမၤပိၢ်ဖးထီၣ်တိၤအံၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲလၢမ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်မၤ၀ဲလီၤဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤခီန့ၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲတၢ်ကစီၣ်တအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတၢ်ဒုးက့ၤဆူၣ်ထီၣ်ကဒါ၀ဲဒီး ပယီၤသုးအံၤမၤဟးဂီၤ၀ဲ၀့ၢ်ဘၢၣ်စၢၤသ၀ီဘၢၣ်စၢၤကျဲတဖၣ်ဒီးခးလီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲကျိဖးဒိၣ်တလီၢ်လီၢ်အသိး တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီးမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲတိၤလၢသုးမီၤစိရိၤသူ၀ဲလၢ၀ံစိာ်တီဆှၢအဂီၢ်အံၤအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီး အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢဃုလါအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးသံ(၂၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပ၁်ဖျါ
လါယူၤလံ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃) လါယနူၤအါရံၤ ၁ သီ တုၤလၢ လါယူၤ ၃၀ သီ လၢဃုလါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ် အဘၢၣ်စၢၤအပူၤန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲခဲလၢာ်(၂၆၃၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါယူၤလံ ၉ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ႇကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ဃုာ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်စုတီၤဖီလာ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤ လၢ(၆)လါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲခဲလၢာ်အဘျီ(၂၄၀၀)ဘျဲၣ်ဒီး ပယီၤသုးသံအဂၤ(၂၀၀၀)အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးသံတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၅)ဂၤႇသုးရ့ၣ်ခိၣ်–၂ (၅)ဂၤႇ သုးခိၣ်အပတီၢ်(၁၃)ဂၤႇ သုးခိၣ်ယီၤ(၅)ဂၤဒီး ၦၤဘၣ်ဒိ(၁၆၀၀)ဘျဲၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲ သုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂) တဂၤအသိး (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)မၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲပယီၤသုးအသိလ့ၣ်လၢအသူ၀ဲလၢဒုးယၤပူၤအံၤကအိၣ်လၢအခိၣ်တကယၤဃၣ်ဃၣ်ညါ အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးအပူၤမ့မ့ၢ်(KNLA)ႇ(KNDO)ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်စုတီၤဖီလာ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤခီန့ၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီးၦၤကလုာ်ဂီၢ်အဂၤ(၇၀)ဘျဲၣ်ဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၂၅၀)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၃)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ကဒါအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲဒီးဖဲန့ၣ်အကျါၦၤဖိဒံဖိသၣ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ညၣ်ဂိၢ်တိးကွ့တၢ်ဆါဟဲအါထီၣ်အဃိလိၣ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်ကသီဒီးဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တကပၤပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲတဆံယဲၢ်သီတဘျီႇတလါတဘျီကိးတလါဒဲးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်သုးမီၤစိရိၤတကပၤ ခီန့ၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤကညီသးစၢ်စးသ့စီၣ်မ့လၢဘၣ်လီၤဃိာ်ပူၤ(၁၀)နံၣ်
လါယူၤလံ ၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢအ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် အ့ၤမဲကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးဖီၣ်၀ဲကညီလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤကမံးဖိ ကညီသးစၢ်စးသ့စီၣ်မ့ ကအိၣ်လၢ(၆)လါဃၣ်ဃၣ်၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲလါယူၤလံ ၅ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤစးသ့စီၣ်မ့လၢ ကဘၣ်လီၤဃိာ်ပူၤ(၁၀)နံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးစးသ့စီၣ်မ့အံၤ တဖၣ် ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၀ သီအခါန့ၣ် ပယီၤသုးလဲၤဖီၣ်၀ဲစးသ့စီၣ်မ့လၢအဟံၣ်၀ံၤ စွဲတရါ၀ဲလၢ တၢ်ဘျၢသဲစးအဆၢဖိ(၅၀ က)ႇ(၅၂ က)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ တၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤအီၤလၢမၠီမၠးဃိာ်(ကွီၢ်ဘျီၣ်)အံၤလၢ ကဘၣ်လီၤဃိာ်ပူၤ(၁၀)နံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီသးစၢ်လၢအသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးစးသ့စီၣ်မ့တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤစံၣ်ညီၣ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢမၠီမၠးဃိာ်(ကွီၢ်ဘျီၣ်)န့ၣ်မီၤနီၤႇစံၣ်ညီၣ်လီၤ၀ဲလၢကဘၣ်လီၤဃိာ်ပူၤအနံၣ်(၁၀)ႉအစံၣ်ညီၣ်လီၤစးသ့စီၣ်မ့အံၤတၢ်အုၣ်သးမနုၤမးတအိၣ်ဘၣ်ႉတၢ်စံၣ်ညီၣ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်စံၣ်ညီလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်တီတၢ် တြၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တချုးလၢတၢ်ဖီၣ်ဒီးစံၣ်ညီၣ်လီၤစးသ့စီၣ်မ့ဒံးဘၣ်အခါဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤအခါန့ၣ်တၢ်လဲၤဖီၣ်အီၤကဲထီၣ်သးခံဘျီဒံးဒီး တချုးတၢ်လဲၤဖီၣ်အီၤဖဲလီၢ်ခံကတၢၢ်တဘျီအံၤဒံးဘၣ်အခါဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၃ သီအနံၤ တၢ်မၤလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖဲ(အိမ်မဲ)အခါအဆိကတၢၢ်တဘျီပယီၤလဲၤဖီၣ်အီၤလၢကသံသမိး၀ဲမ့ၢ်အကဲတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(PDF)မ့ၢ်ဧါႇတမ့ၢ်ဧါဒီးဖဲန့ၣ်၀ံၤတၢ်လဲၤအုၣ်ခီၣ်ပျၢ်လီၤက့ၤအီၤန့ၣ်လီၤႉ ကညီသးစၢ်စးသ့စီၣ်မ့အံၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ(အ့ၤမဲကီၢ်ဆၣ်)ပူၤအမၤတၢ်လၢကညီလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤကဂုၤထီၣ်ကသီထီၣ်အဂီၢ်ဒီးတကးဒံးဘၣ်အ၀ဲသိၣ်လိ၀ဲကညီသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢခီၣ်ဖၠူထၢၣ်ႇလံာ်ကီၤလၤ၀ါႇလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤသ့ၣ်တဖၣ်အသိးဒ်ပယီၤသုးလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်အီၤလၢအမ့ၢ်(PDF)န့ၣ်တမ့ၢ်၀ဲဘၣ်ဒီးတၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤ၀ဲဒ်အံၤဘၣ်သးတမုာ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီသးစၢ်လၢအသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးအီၤလၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီး စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲန့ၣ်အမၤတၢ်လၢကညီကလုာ်အဂီၢ်လီၤႉအတမ့ၢ်(PDF)ဘၣ်ႉပသ့ၣ်ညါမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤႉတၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤအ၀ဲဒ်အံၤဘၣ်ပသးတမုာ်ဘၣ်ႉဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤပဃ့ဘါထုကဖၣ်လၢအ၀ဲကဟဲက့ၤထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ပၣ်ဃုာ်လၢတၢ်ပျၢ်ဖျဲးတၢ်ကမၣ်အကျါစ့ၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၀)လါအီကူး ၁၂ သီအခါန့ၣ် ကညီသးစၢ်စးသ့စီၣ်မ့တီခိၣ််ရိၣ်မဲမၤ၀ဲ နံၣ်(၇၀)ၦဲၤထီၣ် ကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤ မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤလၢ၀့ၢ်တကူၣ်အဃိ ကၠီၣ်တတါကီၢ်ဆၣ် ပၢၤကီၢ်ဖီၣ်အီၤဃုာ်ဒီးကညီသးစၢ် စီၤဆၣ်ကွၢ်လၢ်ကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးန့ၣ်လီၤႉ