ကညီဖိလၢ ကီးအဲန်ဒမဲန် Karen People of Andaman Island
ကညီဖိလၢ ကီးအဲန်ဒမဲန် Karen People of Andaman Island တံနိ( သဝီတါ) အဲန်ဒမဲန်ကီးဒီးနံၤခိဘါကီး( Andaman & Nicobar) )အံၤ အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ပယီၤကလံၤထံး, ဘ့ကလါပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကွီၤဒီး အဲန် ဒမဲန်ပီၣ် လဲၣ်အဆၢဘူးတာ်လိာ်သးအလီၢ်,အိၣ်စီၤစုၤယံၤဝဲဒၣ်ဒီးကီၢ်လါ(ကီၢ်ပယီၤ)ပီၣ်လဲၣ်နံၤ (၇၀၆) ကံလိမံထၢၣ်( ၄၃၉ တၢၣ်) လီၤ. ပမ့ၢ်လဲၤလၢကဘီထံကျဲန့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်(၉)နၣ်ရံၣ်လီၤ. ကီးဖးဒိၣ်ဒီးကီးဖိကီးဆၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်ဝဲဒၣ် (၈၃၆)ကီး,ဘၣ်ဆၣ်ပှၤတအိၣ်ဆိးလၢအပူၤခဲလၢာ်ဘၣ်. ထဲဒၣ်ကီး(၃၁)ကီးဧိၤပှၤအိၣ်လၢအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဲန်ဒမဲန်ကီးဒီးအကီးဖိကီး ဆၣ်တဖၣ် အိၣ်လၢကလံၤစိးတပၤ. နံၤခိဘါကီးဒီးအကီးဖိကီးဆၣ်တဖၣ်အိၣ်လၢကလံၤထံးတပၤလီၤ. ကီးဖးဒိၣ်ခံဘ့ၣ်ဃုာ်ဒီး အကီးဖိကီးဆၣ်တဖၣ် ခဲလၢာ်မ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ်န့ၣ်အလဲၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်-၈၂၄၉ ကံလိမံထၢၣ်(၅၁၂၆ တၢၣ်)လီၤ. မ့မ့ၢ်အဲန်ဒမဲန်ကီးမိၢ်ပှၢ်ဒီး အကီးဖိကီးဆၣ်န့ၣ် အလဲၢ်အိၣ်ဝဲ ၆၄၀၈ ကံလိမံထၢၣ်(၃၉၈၂ တၢၣ်)ဒီးမ့မ့ၢ်လၢနံၤခိဘါကီးမိၢ်ပှၢ်ဒီးအကီးဖိကီးဆၣ်၁၈၄၁ ကံလိ မံထၢၣ်(၁၁၄၄ တၢၣ်)လီၤ. ကီးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖဲ ၁၉၂၁-၁၉၂၅ နံၣ်အခါန့ၣ် အဲကလံးပဒိၣ်ဟဲမၤလဲၢ်အီၣ်ကီၢ်ဟံးန့ၢ် ပၢဆူၣ်ဝဲဒီး ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဒုးဖးဒိၣ် တၢတဘျီဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲကလံးပဒိၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်တိာ်ခံမံၤလၢအမ့ၢ်ဝဲ (၁)ကရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်ပှၤသုးလီၢ်သုးကျဲဖိတဖၣ်ကဟဲအိၣ်ဟဲ ဆိးသူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤအတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်ဖဲကီးတဖၣ်အံၤအပူၤ, (၂)ကသူၣ်ထီၣ်ဃိာ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီးကဟဲပာ်ပှၤဘၣ် တူၢ်ဘၢတူၢ်ကွီၣ်ဖိလၢအတၢ်ကမၣ်ဒိၣ်တဖၣ်ဖဲတၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၄၇ နံၣ် အဲကလံးပဒိၣ်ဟ့ၣ်လီၤက့ၤအ့န်ဒယါကီၢ်သဘျ့တဘျီန့ၣ်...
ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးဟးတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ဟဲအါထီၣ် ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး
လါမးရှး ၁၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ် ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အမဲၥ်ညါ သူ၀ဲဒြိဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီး ကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမးရှးထီၣ်အံၤန့ၣ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ် ဘၣ်ဆၣ် သူ၀ဲကျိဖးဒိၣ်,ဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ပညိၣ်ဟးခးလီၤ၀ဲတၢ်လၢဒူသ၀ီပူၤဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲဟဲအါထီၣ်၀ဲဖျိဖျိဖျါဖျါအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤ ပှၤဘၣ်မူလၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “သုးမီၤစိရိၤအံၤသူအါထီၣ်၀ဲဒြိလၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤ.တၢ်လီၢ်လၢကွၢ်၀ဲမ့လီၤဆီန့ၣ်ကွံၥ်လီၤ၀ဲ.မ့၀ံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢအပှၤတကပၤနါက့ ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၣ်တဟးပလဲၥ်သးဘၣ်,ပၥ်ဖျါသးလၢကျဲမုၢ်အါလၢသ၀ီပူၤအါအဃိ ပယီၤထံၣ်၀ဲအါဘျီကဘၣ်မ့ၢ်ခးလီၤ ၀ဲဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်ခီဖျိလၢပယီၤသုးအံၤသူအါထီၣ်၀ဲကျိဖးဒိၣ်ဒီးဒြိအဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးလဲၤလၢကျီးပူၤတဘူၣ် လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ပယီၤသုးတဖၣ်သူအါထီၣ်၀ဲဒြိတဖၣ်အဃိကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီ၀ဲတၢ်နီၣ်ဂံၢ်တၢတထံၣ်န့ၣ် ဒြိတဖၣ်န့ၣ်တၢ်ပၥ်ပနီၣ် အလီၢ်န့ၣ်ကွံၥ်၀ဲဒၣ်လိၤမးလီၤ.ခံထံၣ်တထံၣ်န့ၣ်ခဲအံၤဘၣ်လၢပှၤဖဲးခုးဖဲးသံၣ်,ပှၤမၤဒိးမၤကၣ်လီၤသး.ဒြိန့ၣ်မ့ထံၣ်၀ဲပှၤအိၣ်ဖှိၣ်အိၣ်တပူၤဃီန့ၣ်ကွံၥ်လီၤ၀ဲအဃိကမျၢၢ်န့ၣ်မၤတၢ်တဘူၣ်လၢၤဘၣ်.ကမၤတၢ်အဂီၢ်ကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်အိၣ်၀ဲလၢတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအလီၢ်လၢအတဘူးတယံၤဒီးတၢ်ပူၤဒ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်က၀ီၤတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအိၣ်ဖျါအသိးန့ၣ် လါမးရှး ၁ သီတုၤ ၁၆ သီန့ၣ် လၢဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ်,ခရၢၢ်ကရူၢ်ဒီး ၀ီၢ်ကျီၢ်ကရူၢ် ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤ ပယီၤသုး(၃၁၀)အမျိၥ်သုး,ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ် (ခမရ- ၂၀၇)သုးရ့ၣ် ခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်ခဲလၢၥ်တစှၤန့ၢ်(၂၅)ဖျၢၣ်, သူ၀ဲဒြိဟးတ့ၢ်လီၤ ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ် ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၇)ဖျၢၣ်ဒီးကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးလဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလၢပယီၤသုးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒ်အံၤအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတစှၤန့ၢ်(၄)ဂၤဒီး ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်,ကမျၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ် မၤအီၣ်လီၢ်ကျီးပူၤတၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိတဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီးဒြိမ့ၣ်ပိၢ်(၃)ဖျၢၣ်လၢ(သုးက့ ၇)သုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တၢ်လီၢ်
လါမးရှး ၁၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇)လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲတဂီၤအံၤအဆၢကတီၢ် သၢဘျီတဘျီ တၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီး၀ဲဒြိမ့ၣ်ပိၢ်(၃)ဖျၢၣ်လၢ(KNLA)သုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တၢ်လီၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတနံၤအံၤလါမးရှး ၁၈ သီ ဂီၤခီ ၄း၀၀ နၣ်ရံၣ်ခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်တၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီး ဒြိမ့ၣ်ပိၢ်(၃)ဖျၢၣ် လၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)လီၢ်ခၢၣ်သးသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိ ဘၣ်ထံး တအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ် ပဒိၣ်စီၤအီၤမီၤအ့ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အဟဲကွံၥ်လီၤ၀ဲန့ၣ်(၃)ဖျၢၣ်.ကဘၣ်ဖဲမဂီၤ ၃း၄၀ ဒီး ၄း၁၀ အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်.အဟဲလီၤတဲၥ်တဖျၢၣ်ဒီးတဖျၢၣ်အဘၢၣ် စၢၤန့ၣ်ကအိၣ်ဖဲ ၁၀ မံးနံးလီၤ.လီၤတဲၥ်လၢချံသန့တဖျၢၣ်,လၢစၢၢ်ထး၀ဲၤကျိၤအရူကပၤတဖျၢၣ်ဒီးလၢ(ပြည်ထဲရေး)အရူကပၤန့ၣ် တဖျၢၣ်.တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးခီန့ၣ်ယသံကွၢ်န့ၣ်ပှၤတဲတအိၣ်နီမံၤဘၣ်.အိၣ်ဒၣ်ဘၣ်၀ဲထး၀ါ(သိးပၠါ)ဖျိတစဲးတမွဲးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဂီၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီးဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ကဲထီၣ်ကဒီးဒ်အံၤအဃိ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ် ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဆၢကတီၢ်ခဲအံၤဘၣ်လၢဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဆၢကတီၢ်အဃိ ဒုၣ်ဒါအံၤကကူၣ်တရံးပှၤလၢကျဲအဘိဘိသ့၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤအီၤမီၤအ့ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ယဆိကမိၣ်ဒုခဲအံၤပအိၣ်ဒီးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢပခးလိၥ်သးဆၢကတီၢ်အဃိ ပဒုၣ်ပဒါန့ၣ်ကကူၣ်ပှၤ,ပပှၤစ့ၢ်ကီးကကူၣ်ဒုၣ်ဒါလီၤ မီၤနီၤ. ပဂဲၥ်လိၥ်တၢ်လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိလၢပသုးမုၢ်ဒိၣ်ကူၣ်တရံးဒုး၀ဲဒၣ်ပဒုၣ်ပဒါအသိး ပဒုၣ်ပဒါနါက့ကကူၣ်တရံးဒီးကဂဲၤပှၤ လၢကျဲအဘိဘိလီၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. (သုးက့ ၇)သုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တၢ်လီၢ်လၢတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ခဲအံၤန့ၣ် အပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢ မုၢ်နံၤ အခါဒီး(၂၀၂၄)နံၣ် လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၂ သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး...
ပူၣ်လူၣ်တူၣ်သုးကလၢၤတၢ်ဒုးအပူၤ ပယီၤသုးသံ(၁၂)ဂၤဒီးမၤန့ၢ်၀ဲကျိချံပှၥ်သၣ်အါမး
လါမးရှး ၁၆ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ပူၣ်လူၣ်တူၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇) တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ ဖဲတၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲသုးကလၢၤအံၤအခါ ပယီၤသုးတကပၤသံ(၁၂)ဂၤဒီး တၢ်မၤန့ၢ်၀ဲတၢ်စုက၀ဲၤ, ကျိချံပှၥ်သၣ် အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါမးရှး ၁၅ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၃၁)ပွဲး(၁၂၄၈) ပူၣ်လူၣ်တူၣ်သုးကလၢၤအံၤ ဖဲလါမးရှး ၁၄ သီအနံၤန့ၣ် ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးရ့ၣ်(၂၂),ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တဖၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးထီၣ် ဒုးမၤန့ၢ်၀ဲခဲလၢၥ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် ပယီၤသုးသံအမဲၥ်ညါပယီၤသုးဃ့ၢ်ဖျိးထီၣ်၀ဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤ(၁၁)ဂၤအကျါ ဘၣ်ဒိ၀ဲ(၃)ဂၤ န့ၣ်လီၤ. ဒီးပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖဲအဃ့ၢ်ထီၣ်အခါန့ၣ်စိၥ်ဃုၥ်၀ဲကျိ(၂)ခိၣ်,စုကွံၥ်မ့ၣ်ပိၢ်(၁)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံၥ် တၢ်ပၥ်ဖျါ အပူၤ ပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါပူၣ်လူၣ်တူၣ်သုးကလၢၤတၢ်ဒုးဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် တၢ်မၤန့ၢ်၀ဲကျိ,ကျိအဒၢ,ကျိဖးဒိၣ်အချံ, စုကွံၥ်မ့ၣ်ပိၢ်, ဟီၣ်လၥ် မ့ၣ်ပိၢ်ဃုၥ်ဒီးသုးတၢ်ပီးတၢ်လီလၢအဂၤအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ပၥ်ဖျါ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ် တၢ်ဒုးဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တကပၤ ဘၣ်ဒိ၀ဲ(၆)ဂၤဒီး ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံၥ်အသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီးပှၤကလုၥ်အဂီၢ်(၃)ဂၤ န့ၣ်လီၤ. ပူၣ်လူၣ်တူၣ်သုးကလၢၤအံၤလၢတၢ်ကထီၣ်န့ၢ်၀ဲအဂီၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တံၥ်တၥ်၀ဲလၢတလါဃၣ်ဃၣ်ညါဒီး ဒ်န့ၣ်အသိး စးထီၣ်ဖဲတၢ်စးထီၣ်လဲၤခးတုၤလၢအလီၤတစုန့ၣ် ပယီၤသုးမီၤစိရိၤအံၤသူ၀ဲကဘီယူၤ ဟဲခးလီၤတၢ်တပယူၥ်ခီအဃိ ဒူသ၀ီကမျၢၢ် လၢအိၣ်ဘူးဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤ၀ဲန့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် တကပၤန့ၣ်လီၤ.
SALC ကညီခီလ့းကၠိ ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ကဒီးကၠိဖိ(၆၀)ဂၤ
လါမးရှး ၁၆ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် (Shalom Arts and Leadership college-SALC)ကၠိလၢပညိၣ်ဃၥ်၀ဲဒ်သိးကၠိဖိတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ပတီၢ်ထီတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီး အကံၢ်အစီကအိၣ်လၢတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတကပၤအဂီၢ်အံၤန့ၣ် တနံၣ်အံၤ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ တၢ်မၤလိနံၣ်အံၤအဂီၢ် ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ကဒီး၀ဲ ပှၤကၠိဖိ(၆၀)ဂၤ န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤ ဖဲလါမးရှး ၁၅ သီ ဂီၤခီ ၁၀း၀၀ အဆၢကတီၢ် (SALC)မၤ၀ဲ ၁၂ ၀ီတ၀ီ နံၣ်ကတၢၢ်တၢ်ပျၢၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒီး တၢ်ပျၢ်ကၠိဘျီ၀ဲအံၤ ပှၤကၠိဖိလၢအဖျိ ထီၣ်၀ဲ(Bachelor of Arts-BA)န့ၣ် (၂၀)ဂၤ ,ဖျိထီၣ်(Higher secondary Division-HSD) ၃၇ ဂၤ, (SCI-Shalom Computer Institute) န့ၣ်ဖျိထီၣ်၀ဲ(၃)ဂၤ စုၥ်စုၥ်န့ၣ် လီၤ. တၢ်ပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢဟဲတုၤဃီၤ၀ဲတဘျီအံၤ လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအကလုၥ်ကလုၥ်ဖျိထီၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်တူၢ်ဘၣ် အိၣ်ဒ်လဲၣ်ဒီးခါဆူမဲၥ်ညါအတၢ်တိၥ်ပၥ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိဖိမုၣ် နီၢ်အဲမ်လံၤလၢအဖျိထီၣ်၀ဲ(BA)အံၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤ. “ခဲအံၤဒုယသးခုဒိၣ်မးလီၤ.တၢ်လွံၢ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤယမၤလိဘၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဖဲအံၤန့ၣ်ယတူၢ်ဘၣ်လၢယဒိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဖဲလီၤမီၤနီၤ.အဃိယပၥ်ကဖၢလၢလီၤဘၣ်ယသးဒိၣ်မး.ကၠိတဖျၢၣ်အံၤအမၤလိပှၤတၢ်ခဲလၢၥ်လီၤမီၤနီၤ.အဃိယစံးဘျုးဘၣ်ပှၤကိးဂၤဒဲးလီၤ.ခါဆူညါလၢယကထီၣ်ဆဲးကၠိအဂီၢ်တအိၣ်ဘၣ်ခီဖျိယဃုပှၤလၢအဆှၢယၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိမီၤနီၤ.ယဆိမိၣ်ယကဖီၣ်တၢ်မၤ (မ့တမ့ၢ်)ယကဟဲက့ၤသိၣ်လိက့ၤတၢ်ဖဲအံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ပျၢ်ကၠိဘျီ၀ဲအံၤထံၣ်ဘၣ်ပှၤကၠိဖိဖျိထီၣ်အံၤသူၣ်မံသးမံဒိၣ်မးဒီးခါဆူမဲၥ်ညါစ့ၢ်ကီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်မ့အိၣ်န့ၣ် ဆၢမုၢ်လၢ်လၢကဆဲးဃုသ့ၣ်ညါမၤလိဒံးတၢ်ဆူမဲၥ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် (SALC)ကၠိခိၣ် သရၣ်စီၤ၀့လယၢၣ်...
ကမၤကတၢၢ်ကွံၥ်တၢ်တိၤကျဲၤလၢမၤဟးဂီၤန့ဆၢၣ်လၢတအိၣ်ဒီးကမျၢၢ်တၢ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်အံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRW)ဃ့ထီၣ်
လါမးရှး ၁၄ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် န့ဆၢၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤတၢ်တိၥ်ကျဲၤလၢတအိၣ်ဒီးပှၤထူလံၤဖိကမျၢၢ်အတၢ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိၥ်ဘၣ်အံၤ တၢ်ကတုၥ်ကွံၥ်၀ဲဒီး ကကတိၤခဲးန့ၢ်အါထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢကဟ့ၣ်ပျဲယွၤလီၤထံကျိတဖၣ်လၢအသဘျ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်ထံကျိထံကွၥ်ကရူၢ်(Karen Rivers Watch-KRW)ကရူၢ် ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဃ့ထီၣ်၀ဲဖဲ တနံၤအံၤလါမးရှး ၁၄ သီ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်တၢ်ထီဒါထံတမၢၣ်မုၢ်နံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ထံကျိထံကွၥ်အံၤကၢၤဃၥ်၀ဲခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်,ဟံဃၥ်ဂၢၢ်ကျၢၤ၀ဲပှၤတ၀ၢအသူးအသ့ၣ်လၤကပီၤဒီး အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအသိး ထံကျိထံကွၥ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်တခါလၢကလုၥ်ဒူၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူလၢအမ့ၢ် တၢ်ဃုအီၣ်ဒ့ၣ်ညၣ်, တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤ ဒီးတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRW)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲ၂၀၂၃ နံၣ် “ဒုးယၤရဲၣ်ကျဲၤ ၁၀၁၇” ကဲထီၣ်၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ် တၢ်ဆီၣ်သနံးလၢတၢ်မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်၀ဲဃိၣ်လိၥ်ကျိ ထံတမၢၣ်တၢ်တိၥ်ကျဲၤလၢယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်အံၤအသဟီၣ်ဆူၣ်ထီၣ်၀ဲအဃိဖဲန့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဒီးခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တၢ်ဖှီၣ်တၢ်နးလၢပှၤလီၢ်က၀ီၤဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဃိလၢတၢ်ကဒီသဒၢက့ၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤက့ၤလီၢ်က၀ီၤတၢ်မူတ၀ၢအဂီၢ် ကညီပှၤထူလံၤဖိတဖၣ် ထီဒါတ့ၢ် ၀ဲဃိၣ်လိၥ်ကျိ ထံတမၢၣ်တၢ်တိၤၥ်ကျဲၤအံၤယံၤတ့ၢ်မးလံအဃိ တၢ်ကမၤကတၢၢ်ကွံၥ်တၢ်မၤဟးဂီၤန့ဆၢၣ်လၢတအိၣ်ဒီး ကမျၢၢ်တၢ်တူၢ်လိၥ်ဘၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်လၢတၢ်ကမၤကတၢၢ်ကွံၥ်တၢ်မၤဟးဂီၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအပူၤအံၤန့ၣ် လၢလံၥ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤ လီၤအပူၤ()ဃ့ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲ ကလုၥ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်,(NUCC/NUG)ဒီး ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤတ၀ၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢ ကရၢတဒူၣ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်(၃)ထံၣ်စုၥ်စုၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်(KRW)လံၥ်တၢ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါပူၤစံး၀ဲအသိးန့ၣ် ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ် ကပတုၥ်မၤလီၤမၢ်ကွံၥ်တၢ်တိၥ်ကျဲၤလၢတအိၣ်ဒီး ကမျၢၢ်တၢ်တူၢ်လိၥ်,ထီဒါသကိးဃိၣ်လိၥ်ထံတကမၢၢ်တၢ်တိၥ်ကျဲၤ,ပၥ်ပနီၣ်ပှၤထူလံၤဖိအတၢ်ဟံးဃၥ်ပၢၤဃၥ်,တၢ်ကတီၤခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ကျဲသနူ,ကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤတၢ်သိၣ်တၢ်သီဒီးမၤဆူၣ်ထီၣ်ယူၣ်ကၢန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ယၢၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤသနူသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဃ့ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ(NUCC/NUG)ကမၤသကိးတၢ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးကမျၢၢ်တၢ်ကရၢကရိ,ကပၥ်ပနီၣ်လူၤပိၥ်မၤထွဲကီၢ်စၢဖှိၣ် ကျဲသနူ, တၢ်နီၤလီၤတၢ်န့ၢ်ဘျုးန့ၢ်ဖှိၣ်,ကဆီၣ်ထွဲထံကျိလၢအိၣ်ကီၢ်ပယီၤပူၤတဖၣ်ဒ်သိးကယွၤလီၤသဘျ့လၢအပၣ်ဃုၥ်ဒီး ဃိၣ်လိၥ်ကျိ, အံၤရၤ၀ဒံၤဒီး ထံကျိအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRW)ဃ့ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်(KRW)ဃ့ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ပှၤတ၀ၢလၢ တဘၣ်ပၥ်ပနီၣ်ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်ဒ်အမ့ၢ်ပဒိၣ်ဘၣ်, ကပတုၥ်ကွံၥ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲပယီၤသုး ကျိၣ်စ့,မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွၥ်တၢ်မၤသကိး,(အၣ်စံၣ်ယၣ်)ထံကီၢ်ကြၢးကွၢ်ကဒါက့ၤ တၢ်အၢၣ်လီၤ သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မၤသကိးအါထီၣ်တၢ်ဒီး ကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တက့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်...
အဆိကတၢၢ်တဘျီတၢ်မၤလၤကပီၤပအိၣ်ဒီကလုၥ်မုၢ်နံၤလၢကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တတီၤ
လါမးရှး ၁၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲတနံၤအံၤလါမးရှး ၁၃ သီအနံၤ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲပအိၣ်ဒီကလုၥ်မုၢ်နံၤဆၢက့ၤ(၇၆)၀ီတ၀ီအံၤန့ၣ် အဆိကတၢၢ်တဘျီ ဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤမၤ၀ဲမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ တၢ်လီၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်တတီၤလၢ သူၤရံၣ်ယၣ်စၤဒၤ(Suriyasanta Hight School)ပအိၣ်ကၠိအံၤန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်ဒီကလုၥ်မုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမူးအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်အီၤ၀ဲဂီၤခီ ၇ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်ဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်သ့ၣ်နီၣ် မၤလၤကပီၤမုၢ်နံၤဒိၣ်မုၢ်နံၤထီအံၤအဂီၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤတၢ်မၤဃုၥ်၀ဲတၢ်ပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိခိၣ် သရၣ်(ခိၤမီၤယဲ) စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. (Suriyasanta Hight School)ပအိၣ်ဒီကလုၥ်ကၠိအံၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲအပူၤကွံၥ်နံၣ်အခါန့ၣ်ဒီး ကၠိဖိမုၣ်ခွါပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ် အိၣ်၀ဲ(၂၆)ဂၤဒီး ကၠိသရၣ်/မုၣ်အိၣ်၀ဲ(၈)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်မၤ၀ဲ(Suriyasanta Hight School)တၢ်ပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တကျဲၤဒီးပအိၣ်ဒီကလုၥ်မုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ, ကၠိသရၣ်/မုၣ်, ပှၤကၠိဖိဃုၥ်ဒီးပှၤတမှံၤလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပအိၣ်ဒီကလုၥ်မုၢ်နံၤမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ပအိၣ်ဖဲၣ်ဒရၢၣ်ကီၣ်ကး(PNSC)ဒီး တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ခိၣ်နၢ် ဟဲထီၣ်စံးကတိၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါလီၤ၀ဲတၢ်တဂၤစုၥ်စုၥ်န့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်ဒီကလုၥ်မုၢ်နံၤလၢအလီၤဘၣ်၀ဲတနံၤအံၤန့ၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် သၤမညၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤစ့ၢ်ကီး တၢ်မၤလၤကပီၤ၀ဲ မုၢ်နံၤအံၤအိၣ်အသိး လၢသထူၣ်၀့ၢ် ဘ့ၤလဲၤ(ဘင်လှိုင်)က၀ီၤဒ့ပူၤစ့ၢ်ကီးတၢ်မၤလၤကပီၤ၀ဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ် သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်အဃိ(FBR)ကသံၣ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်စ့မူဖီသံ၀ဲ
လါမးရှး ၁၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တီအူကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၂) ထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤ ခးလီၤတၢ်အဃိ (Free Burma Ranger-FBR)ကသံၣ်သရၣ်မုၣ် နီၢ်စ့မူဖီ သံ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (FBR)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမးရှး ၁၁ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမးရှး ၈ သီအနံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤပညိၣ်လဲၤခးလီၤ၀ဲတၢ်လၢလီၢ်က၀ီၤတၢ်ကူစါယါဘျါအလီၢ်တတီၤအဃိ ကသံၣ်သရၣ်သံ၀ဲတဘျီဃီဖဲန့ၣ်(၁)ဂၤဒီး မ့မ့ၢ်နီၢ်စ့မူဖီအံၤဘၣ်ဒိ၀ဲနးနးကျံၤကျံၤအဃိ ဖဲလါမးရှး ၁၀ သီ အနံၤန့ၣ် အသးသမူဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံၥ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (FBR)လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်စ့မူဖီအံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤဒီးအသးသမူဟးထီၣ်အခါအသးနံၣ်အိၣ်ဒံး ဒၣ်ထဲ(၂၅)နံၣ် မ့ၢ်၀ဲပှၤနီၢ်သဘျ့တဂၤန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ် အ၀ဲမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးသးစၢ်တဂၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိ,သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤ ၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ဖံး တၢ်မၤ ပူၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးနီၢ်စ့မူဖီအိၣ်မူဒံးအခါအ၀ဲမ့ၢ်ပှၤဒ်လဲၣ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢအမၤသကိးဘၣ်တၢ်ဒီးအ၀ဲတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲန့ၣ်အတၢ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးအိၣ်လီၤ.တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်န့ၣ်လူၤဃုသ့ၣ်ညါ၀ဲဒ်သိးပှၤဆါန့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဒ်လဲၣ်. ပှၤဆါမ့ဟဲန့ၣ်ဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်,လၢတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကဘၣ်ကွဲးဘၣ်ကါတၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်မၤလိ၀ဲလီၤ.” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဒ်(FBR)လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤစံး၀ဲအသိးန့ၣ် နီၢ်စ့မူဖီအံၤ ဖဲ(၂၀၁၃)နံၣ်အခါန့ၣ် ဖျိထီၣ်၀ဲ(Jungle School of Medicine Kawtholei -JSMK)၀ံၤ နုၥ်လီၤမၤ၀ဲကသံၣ်တၢ်မၤဖဲထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤတၢ်ဆါဟံၣ်တဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံအ၀ဲမၤသကိးတၢ်ဒီး(FBR) ဟးကူစါယါဘျါ၀ဲကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးဖိသံၣ်ဖိလၢ အဘၣ်ဒိ ဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးထီတထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အမဲၥ်ညါ...
မဲးပြ့ခံသုးကလၢၤခိၣ်ဃၢၤကမျၢၢ်လၢဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်က့ၤကဒါဆူအဒူသ၀ီတနီၤလံအဂ့ၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲ
လါမးရှး ၁၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ မဲးပြ့ခံသုးကလၢၤခိၣ်ဃၢၤကမျၢၢ်လၢ အဃ့ၢ်ထီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၢ်(၂)လါဃၣ်ဃၣ်တဖၣ်အံၤ တနီၤန့ၣ်က့ၤအိၣ်က့ၤဆိးက့ၤကဒါဆူအဒူသ၀ီအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ် မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တချုးတၢ်ထီၣ်န့ၢ်မဲးပြ့ခံသုးကလၢၤဖဲလါယနူၤအါရံၤထီၣ်အခါန့ၣ် ကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ်ပူၤဒူသ၀ီကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲ သုးကလၢၤအခိၣ် အဃၢၤ အံၤတဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒီး တုၤလၢခဲအံၤဃ့ၢ်ထီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤထီၣ်လံအဃိ ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအရံၤလၢၥ်ဖဲလါမးရှးထီၣ်အံၤ န့ၣ် ပှၤကမျၢၢ်က့ၤဆူအဟံၣ်အဃီကအိၣ်တ၀ၥ်ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢအဒူသ၀ီ ပှၤနီၣ်ဂံၢ် ကအိၣ်လၢတ၀ၥ်ဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံ.တၢ်မၢၤခဲလၢၥ်ဒုတအိၣ်ဒံးဘၣ်.ယသံကွၢ်ဖဲမဟါန့ၣ်တသီခံသီန့ၣ်က့ၤလီၤဟံၣ်တဒူၣ်ခံဒူၣ်. ဖဲမဟါနါက့က့ၤလီၤဒံးခံဒူၣ်ဒံး.ဟံၣ်ခိၣ်မ့အိၣ်အဖျၢၣ်(၁၀၀)န့ၣ်က့ၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ အဖျၢၣ်(၆၀),(၇၀)လၢန့ၣ်လံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ် လီၤ. လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ပၥ်တ့ၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢလီၢ်ခံယံၤထီၣ်လံဒီးလၢကဟဲဆူညါ ကအီၣ်ကအီအဂီၢ်ဘၣ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဒံး၀ဲအဃိ တသ့တဘၣ်ကွၢ်တၢ်အိၣ်သးဒီးက့ၤအိၣ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်က့ၤ၀ဲတမ့ၢ်ခဲလၢၥ် ဒံးဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဃိကမျၢၢ်လၢအက့ၤအဒူသ၀ီအဟံၣ်အဃီတဘူၣ်ဒံးဘၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးခါလၢကဟဲလၢကအီၣ်ကအီ,ကအိၣ်ကဆိးအဂီၢ် ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဘၣ်တ့ၢ်ဃၥ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ထီၣ်ခး၀ဲမဲးပြ့ခံသုးကလၢၤဒီတကတီၢ်တုၤလၢအန့ၢ်တစုန့ၣ် ပယီၤသုးအံၤခးလီၤ ကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးခးလီၤတၢ်အဃိ မဲးပြ့ခံကရူၢ်,အံစူၢ်ခံကရူၢ်,ပံၣ်တံၣ်ကရူၢ်ဒီးစွ့ၣ်လီအ့ကရူၢ် ပူၤ ကမျၢၢ်ပၥ်ဖှိၣ်အဂၤ (၄၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲတၢ်ထီၣ်န့ၢ်သုးကလၢၤ၀ံၤတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ၀ဲန့ၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤအံၤသူ၀ဲကဘီယူၤ,ဒြိ ဟးခးလီၤ၀ဲတၢ်အဃိ ကၠိ,တၢ်ဘါယွၤသရိၥ်,ကမျၢၢ်ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အမဲၥ်ညါ ကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤဖဲမဟါလါမးရှး ၁၁ သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤဆှၣ်ဒံးတၢ်လၢထံဆံၣ်ဘီ,ဃီဖိပျဲၢ်ဃုၥ်ဒီး ဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တလါအတီၢ်ပူၤကဘီယူၤခးလီၤတၢ်အဃိ ကၠိဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ(၇)ဖျၢၣ်
လါမးရှး ၁၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤတလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤအကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်အဃိ ကၠိ,သီခါဖၠၣ်ဒီးခရံၥ်ဖိတၢ်ဘါယွၤသရိၥ်ဟးဂီၤ၀ဲ(၇)ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီတုၤ ၂၈ သီ လၢတလါအတီၢ်ပူၤ သုးမီၤစိရိၤအံၤသူ၀ဲကဘီယူၤပညိၣ်လဲၤခးလီၤတၢ်လိၤလိၤ ဆူ ကၠိဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်အိၣ်၀ဲ(၇)ဘျီအဃိ သီခါဖၠၣ်(၅)ဖျၢၣ်,တၢ်ဘါယွၤသရိၥ် (၁)ဖျၢၣ်ဒီး ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟးဂီၤ(၁)ဖျၢၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်(၇)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤစရီပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးမီစိရိၤအံၤဒ်သိးကူၣ်သ့,တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါသ့ၣ်တဖၣ်သုတလဲၤထီၣ်လဲၤထီဒီးလဲၤတရံးသးသုတန့ၢ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် မၤပျံၤမၤဖုး၀ဲ ပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်လိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကူၣ်သ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ ပဲၥ်ထံနီၤဖး စံး၀ဲ ဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤ. စံး၀ဲလၢ“သုးကီၣ်ကးအတၢ်ထံၣ်ဒုလိၤလိၤလီၤ.တၢတထံၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးမၤပျံၤမၤဖုး၀ဲ ဒၣ်ပှၤကမျၢၢ်,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်လီၤ. ခံထံၣ်တထံၣ်ခီန့ၣ်ပဟံၣ်မ့ဟးဂီၤ,ပကၠိ,တၢ်ဘါယွၤ,သီခါဖၠၣ်တဖၣ်မ့ဟးဂီၤန့ၣ်ဒ်သိးပလဲၤက့ၤပဂံၢ်ပဘါတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ် မးပျံၤပှၤလီၤ.အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးမၤဟးဂီၤတၢ်ခဲလၢၥ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ် လီၤ. တကးဒံးဘၣ်တလါအတီၢ်ပူၤ ကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်(၇)ဘျီအမဲၥ်ညါ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၁၈)ဘျီ, တ့ၢ်လီၤ၀ဲဒြိမ့ၣ်ပိၢ် (၂၃)ဖျၢၣ်ဆူဒူသ၀ီပူၤအဃိ ကမျၢၢ်သံ(၁)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၁၇)ဂၤ,ဟံၣ်ဟးဂီၤ(၂၃)ဖျၢၣ်, ဘၣ်ဒီးကျိဖးဒိၣ် အက့အခီ(၁၈)ဖျၢၣ်, ထိးသံ(၅)ဒု, ကျီၢ်သံ(၂)ဒု,ဘၣ်ဒိ(၃)ဒု,စဲးထဲၢ်တၢ်(၁)ခိၣ်,ဆဲးကၢး(၁)ခိၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတလါအတီၢ်ပူၤပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA) သုးရ့ၣ်(၁), (သုးရ့ၣ်(၂), သုးရ့ၣ်(၃) သုးပၥ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဒုးစဲးပြဲး,တၢ်ခိးထုးပယီၤသုး,တၢ်လဲၤခး၀ဲဒီးစနဲးဖၢး, တၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်ဒီး တၢ်လဲၤကွံၥ်...