Home တၢ်ကစီၣ် သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအတီၢ်ပူၤဟီၣ်လ၁်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၃၀၀)ဘျဲၣ်

သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအတီၢ်ပူၤဟီၣ်လ၁်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၃၀၀)ဘျဲၣ်

115
0

လါယနူၤအါရံၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ကီၢ်ပယီၤအပူၤသုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအတီၢ်ပူၤခီဖျိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးသုးတၢ်စုက၀ဲၤလၢအပိၢ်ဖးထီၣ်သ့ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲအဂၤ(၁၃၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၂၀၂၃ ဒံၣ်စ့ဘၢၣ်အဂီၢ် တၢ်အိၣ်ခိးဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ကရူၢ်(Landmine & Cluster Munition Monitor)အတၢ်အိၣ်ခိးဃုသ့ၣ်ညါကီၢ်ပယီၤဘၣ်ထွဲ လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤစးထီၣ်(၂၀၂၁)န့ၣ်လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤခီဖျိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအအိၣ်တ့ၢ် ပိၢ်ဖးထီၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ (၂၀၂၁)အတီၢ်ပူၤန့ၣ်ၦၤသံ၀ဲဒၣ်(၁၀၈)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်(၂၅၇)ဂၤန့ၣ်လီၤႉ

လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ(၂၀၂၂)အတီၢ်ပူၤၦၤသံ၀ဲဒၣ်(၃၈၄)ဂၤႇဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဒၣ်(၁၆၁)ဂၤန့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးဒ်(UNICEF)ကီၢ်ပယီၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါစရီအသိးန့ၣ် (၂၀၂၃)တုၤလၢလါအ့ဖြ့ၣ်န့ၣ်ၦၤသံ၀ဲဒၣ်(၃၈၈)ဂၤဒီးကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲးၦၤသံလၢဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အံၤအဃိဟဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤႉ

တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအိၣ်ဖျါလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ဘၣ်ထိၣ်သတြီၤအီၤဒီးတၢ်အိၣ်သးလၢအကဲထီၣ်လၢ ပျီပူၤခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနီၣ်ဂ့ၢ်စှၤ၀ဲဒၣ်သ့၀ဲဒီးခီဖျိကရူၢ်လၢအထီဒါကီၢ်ပယီၤသုးတဖၣ်အံၤ အတၢ်သူဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိဘၣ်ဃးၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးႇလၢတၢ်ဒုးပူၤတၢ်သူ၀ဲအဃိၦၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအံၤ တၢ်နီၤဖးလီၤ၀ဲအသနၢၣ်လွံၢ်ခါအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖဲကရူၢ်မၤတၢ်မၤဆှဲလဲလီၤတၢ်ကစီၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ ကရူၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤပမ့ထိၣ်သတြီၤအီၤဒီးပျီပူၤတၢ်ကဲထီၣ်သးခဲအံၤန့ၣ်အနီၣ်ဂံၢ်ကစှၤ၀ဲ ဒီဒူၣ်ညါႉ လၢပလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်ပနီၤဖးလီၤအီၤအသနၢၣ်လွံၢ်ခါမီၤနီၤႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢသုးကီၣ်ကးသူ၀ဲဒီးကရူၢ်လၢအထီဒါသုးကီၣ်ကးသူ၀ဲတဖၣ်ႇကရူၢ်လၢအထီဒါသုးကီၣ်ကးသူ၀ဲလၢတၢ်ဒုးပူၤတဖၣ်ဒီးမ့ၢ်မတၤသူ၀ဲဒၣ်လဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉၦၤကမျၢၢ်ဒုတဲ၀ဲအိၣ်မီၤနီၤလၢပယီၤသုးသူ၀ဲဒၣ်န့ၣ်ႉမ့မ့ၢ်ကရူၢ်လၢအထီဒါသုးကီၣ်ကးတဖၣ်ခီဒုဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါ၀ဲထီၣ်၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်သူ၀ဲဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အံၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ပထံၣ်ဘၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒုအိၣ်ဒံးအဖၢမုၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(၂၀၂၂)အတီၢ်ပူၤခီဖျိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အံၤအဃိၦၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲၦၤကမျၢၢ် (၄၁၀)ဂၤႇၦၤသုးဖိ(၁၃၅)ဂၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးၦၤကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်အါကတၢၢ််အခိၣ်သ့ၣ်ခီန့ၣ် ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလၢဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်အလီၢ်ဒီးဟးဃုအီၣ်ဃုအီတၢ်လၢဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

ခီဖျိသုးကီၣ်ကးအသုးကျိၤနုာ်လီၤအိၣ်ဆီလီၤသးလၢဒူသ၀ီပူၤ၀ံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်အခါဒိးလီၤဃာ်၀ဲဟီၣ်လာ် မ့ၣ်ပိၣ်လၢလီၢ်ခံအဃိၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲၦၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤဒီးၦၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဖျါလၢတၢ်ဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်ဆူၣ်ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်ကရူၢ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဂၤစံး၀ဲလၢ“ဘၣ်မနုၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဒိးလီၤဃာ်၀ဲဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလဲၣ်မီၤနီၤႉမ့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်ခီဖျိ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢကရူၢ်လၢအဂၤကဟဲဒီးဒိးလီၤဃာ်၀ဲဒ်န့ၣ်ဧါန့ၣ်ပဃုသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်တန့ၢ်ဒံးဘၣ်ႉညီနုၢ်န့ၣ်တၢ်လီၢ်လၢဖီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်အလီၢ်န့ၣ်တၢ်သူ၀ဲဒၣ်ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်လီၤႉတၢ်ဒုးကဲထီၣ်မ့၀ံၤလံန့ၣ်ဖဲၦၤကမျၢၢ်ဟဲက့ၤကဒါလၢဟံၣ်အခါပထံၣ်ဘၣ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်မီၤနီၤႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ် န့ၣ်ကဲထီၣ်သးအါန့ၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ဒံးႉခါဆူညါစ့ၢ်ကီးပဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ကကဲထီၣ်သးဒ်အံၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ

ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအသိးန့ၣ်စးထီၣ်(၂၀၀၀)တုၤလၢ(၂၀၂၂)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်န့ၣ် ခီဖိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်ဒီး သုးတၢ်စုက၀ဲၤလၢအပိၢ်ဖးထီၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိကီၢ်ပယီၤအပူၤ ၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၆၁၇၄)ဂၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ