လါယူၤ ၁၀ သီၢ် ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖိလၢအလဲၤမၤတၢ်လၢတၢ်ချၢတဖၣ် နွံလၢကဟဲအံၤတၢ်ကစးထီၣ်ဒိန့ၢ်ဝဲ လံၥ်အုၣ်သးတၢ်ဂီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢကဟဲတလါအံၤလါယူၤ ၁၇ သီအံၤ ကၤခၠနၣ်ဘူရံကီၢ်ရ့ၣ် ဘၣ်ဒိၤယါဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဒီး ရၤခၠၣ်ဘူရံကီၢ်ရ့ၣ် ထါမဟ့ၣ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖိလၢဟးထီၣ်မၤတၢ်မၤလၢတၢ်ချၢတဖၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်လၢ တၢ်ကစးထီၣ်ဒိန့ၢ် လံၥ်အုၣ်သးတၢ်ဂီၤ လၢသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၀)နံၣ်အံၤဘၣ်ဆၣ် တၢ်ကစးထီၣ်ဆိအီၤလၢဒဲကဝီၤဖဲလဲၣ်တဘ့ၣ်လဲၣ်န့ၣ်တဲလီၤ တံၢ်တဘၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်ဒီၤယါဒဲကဝီၤခိၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
“ခဲအံၤဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးန့ၣ်ခဲကၢးတနွံ ၁၇ သီန့ၣ်ကစးထီၣ်ဒိဝဲလီၤ. မ့ၢ်ကစးထီၣ်ဒိဆိဝဲတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ် တတီၤလဲၣ်ဒုတသ့ၣ်ညါ ဒံးဘၣ်. ယဆိမိၣ်အမျးကယၤအါလၢထါမဟ့ၣ်ဒဲကဝီၤတကပၤလီၤ. ခဲအံၤဒုတဲလီၤတံၢ်တဘၣ်ဒံးဘၣ် ခဲမုၢ်ဆ့ၣ်မးပသ့ၣ်ညါဘၣ် အါထီၣ်က့ၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ. ပှၤကဒိတၢ်ဂီၤတခါအံၤပှၤကဒိဆိလၢပှၤဟးထီၣ်လဲၤမၤတၢ်လၢတၢ်ချၢတဖၣ် အဂီၢ်ဒံးလီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဂီၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢကဟဲလါအီကူး ၁၇ အံၤစ့ၢ်ကီး မဲၢ်လးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤလၢပှၤနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်အံၤ ပှၤလၢဟး ထီၣ်မၤတ့ၢ် တၢ်မၤလၢတၢ်ချၢတဖၣ်တၢ်ကစးထီၣ်ဒိန့ၢ်ဝဲလံၥ်အုၣ်သးတၢ်ဂီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲကဝီၤခိၣ် စီၤဆါဒ့ စံးစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“မ့မ့ၢ်လၢပအိၣ်မဲၢ်လးတကပၤဒုဖဲပအိၣ်ဖှိၣ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖဲမုကၢးန့ၣ်ကစးထီၣ်ဝဲလၢလါအီးကူး ၁၇ သီမီၤနီၤ. အကစးထီၣ်ဒိဆိဝဲဒၣ်ပှၤလၢအလဲၤမၤတၢ်မၤလၢတၢ်ချၢတဖၣ်န့ၣ်မီၤ.မ့မ့ၢ်ကမျၢၢ်လၢအိၣ်လၢဒဲကဝီၤပူၤတဖၣ်ခီန့ၣ်အဝဲ သ့ၣ်တတဲလီၤဝဲဒံးဘၣ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒုကဟဲဝဲတဆီတဆီလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲမဟါအခါန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဘၣ်ဃးတၢ်ကဒိန့ၢ်ဝဲတၢ်ဂီၤဘျီဝဲအံၤန့ၣ် တၢ်တလိၣ်ဘၣ်ဟဲက့ၤဒိအီၤလၢဒဲကဝီၤအပူၤဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီ ဒိးသန့ၤထီၣ်သး လၢကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ဆၣ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အိၣ်ဆီလီၤသး အလီၢ်အကျဲဒီး ဖဲန့ၣ်တဆီပှၤဒဲကဝီၤဖိလၢအလဲၤမၤတၢ်ဖဲန့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်လဲၤဒိဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကထုးထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲလံၥ်အုၣ်သးတၢ်ဂီၤကးလၢပှၤဒဲကဝီၤဖိအဂီၢ်အံၤန့ၣ် ဖဲလါယူၤ ၈ သီ လၢပထိၤထၤနံၤ ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ (UNHCR)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဟဲထံၣ်လိၥ်အသးဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီး လၢတၢ်ထံၣ်လိၥ်သးဘျီဝဲအံၤ ခံခီခံကပၤ တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲဘၣ်ဃး လံၥ်အုၣ်သးတၢ်ဂီၤလၢတၢ်ကဒိန့ၢ်ဝဲအံၤတဖၣ်အတၢ်ဘၣ်ဘျုးဃုၥ်ဒီး ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ဖိဂ့ၢ်ဝီလၢ အဂၤသ့တဖၣ်တၢ်တဲသကိးဝဲအမဲၥ်ညါ ထုးထီၣ်ဒီးဒိစါကွၢ်န့ၢ်ဃုၥ်ဝဲတၢ်ဂီၤအံၤပှၤဒဲကဝီၤဖိစှၤကိၥ်ဂၤအဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပတုၥ်သးဝံၤလီၢ်ခံ ဒ်သိးခါဆူမဲၥ်ညါပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒိး သန့ၤထီၣ်သးလၢအကစၢ်ခီၣ်ကန့ၢ်ဝဲအဂီၢ် စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၅)အခါန့ၣ်တၢ်အိးထီၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢ ပှၤဒဲကဝီၤဖိ အဂီၢ်လၢကဟးထီၣ်မၤတၢ်လၢတၢ်ချၢအံၤဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီဖဲန့ၣ်တဆီဝံၤအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအခါ တၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ် ထီၣ်လၢဒဲကဝီၤကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်ပှၤလၢကအအိၣ်ဒီးပလးနီၣ်ဂံၢ်(၁၃)ဖျၢၣ်အံၤတဖၣ် တၢ်ကဒိန့ၢ်ဝဲလံၥ်အုၣ်သးတၢ်ဂီၤ လၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၀)နံၣ်အံၤဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်(KRC)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးန့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၣ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ(၉)ဘ့ၣ်လၢအမ့ၢ် မဲၢ်လး,အူးဖၠၣ်, နိၣ်ဖိ,မဲၢ်ရၤမိၢ်,မဲၢ်လးအူး,ကရ့ၣ်နံၣ် နီၣ်ဂံၢ်(၁) နီၣ်ဂံၢ်(၂)ဒဲကဝီၤဒီး ထါမဟ့ၣ်,ဘၣ်ဒိၤယါဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ဒဲကဝီၤတဖၣ်အံၤ စးထီၣ်ဖဲ (၂၀၂၅)လါအီးကထိဘၢၣ်တုၤလါမ့ၤန့ၣ် ပှၤဒဲကဝီၤဖိဟးထီၣ်မၤတၢ်လၢအဖိးသဲစးအံၤအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ(၄၀၀၀)ဘျဲၣ် (၅၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လံ အဂ့ၢ် န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
