အဆိကတၢၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်ကကိးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖိလၢကလဲၤဖံးမၤတၢ်အဂၤ(၃၀၀၀၀)ဘျဲၣ်

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်

ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤ အဆိကတၢၢ်တၢ်ကကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖိလၢ ကလဲၤ ဖံးလဲၤမၤတၢ်အဂၤ(၃၀၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်(KRC)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံးဝဲ အသိးသ့ၣ်ညါ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲလါအီကူး ၃၀ သီအနံၤန့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် စံစးက့း(Si Sa Ket)ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်မၤကစၢ်ဟဲထံၣ်လိၥ်အိၣ်သကိးဒီး(KRC) ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤလၢကလဲၤဖံးမၤတၢ်လၢကထံပိၥ်ကျီးဒီးလါမယါကျီးပူၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ပှၤမၤတၢ်ဖိ (၃၂၀၀၀)ဘျဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤပှဲၤစ့ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

“ဖဲ ၃၀ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်မၤအကစၢ်လၢအအိၣ်(စံစးက့း)ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်ဟဲအိၣ်သကိးဝဲဒီးပ(KRC).ဖဲန့ၣ်ပကွဲမုၥ်စ့ၢ်ကီးမဲၢ်လး ဒဲကဝီၤ ခိၣ်ဒီးအူးဖၠၣ်ဒဲကဝီၤခိၣ်လၢကဟဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးပတဲသကိးတၢ်လီၤ.ခဲအံၤတၢ်မၤကစၢ်တဲဝဲလၢအဆိကတၢၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိလၢကမၤတၢ်လၢကထံပိၥ်ကျီးဒီးလါမယါကျီးပူၤလီၤ.လိၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိ(၃၂၀၀၀)ဂၤ.အဝဲသ့ၣ်ဆဲးကျိးဃၥ်ဝဲလၢဘီးကီးဘျီၣ်ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လၢၤလံ.အဃိန့ၣ်လီၤတံၢ်လံလၢပှၤဒဲကဝီၤဖိကန့ၢ်လဲၤမၤဘၣ်တၢ်.တၢ်မၤဒုအိၣ်ဒီဒူၣ်ဘၣ်ဆၣ်အဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဆိဝဲလၢကထံပိၥ်ကျီးဒီးလါမယါကျီးပူၤလီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဃးတၢ်ဟဲကိးပှၤမၤတၢ်ဖိအဂၤ(၃၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘျီဝဲအံၤ ပှၤလဲၤန့ၢ်ဒၣ်ထဲပှၤလၢအအိၣ်ဒီး(MOI),(UNHCR)တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ် လီၤဒီး တကးဒံးဘၣ်အဒံၣ်အဖိလၢအလဲၤပိၥ်အမိၢ်အပၢ်ခံတဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ကပၥ်န့ၢ်ဝဲလၢကၠိအဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤပှဲၤစ့ စံးအါ ထီၣ်ဝဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤ.

“ခဲအံၤပှၤလၢအလဲၤမၤတၢ်ကသ့န့ၣ်ပှၤလၢအအိၣ်ဒီး(MOI),(UNHCR)တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒံးလီၤ.အဃိလဲၤမၤဆိတၢ်မၤမ့ဘၣ်ဂီၢ်န့ၣ် ကွဲဃုၥ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တဲဝဲ,မ့ဝံၤအဖိအမါတဖၣ်န့ၣ်မၤတၢ်မ့ကဲန့ၣ်တၢ်မၤအိၣ်.မ့မ့ၢ်အဖိန့ၣ်မ့အဲၣ်ဒိးအိၣ်ကၠိန့ၣ်ကပၥ်န့ၢ်ဝဲလၢယိၤကၠိ.ယအဲၣ်ဒိးတဲဒဲကဝီၤပူၤကမျၢၢ်တဖၣ်လၢပအဲၣ်ဒိးဆၢထၢၣ်လၢပခီၣ်ဒီးပဃ့ထီၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်တခါအံၤယံၤတ့ၢ်လံ.လၢကန့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်အံၤအဂီၢ်ပှၤဂဲၤလိၥ်တၢ်ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤတခါအံၤကဲထီၣ်လံအဃိစံးဘျုးဘၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ,ခိၣ်နၢ်လၢအပၢပှၤပြးပှၤဒီးစီၤလိၣ်စီၤပၤ,ပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိးပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်အသိး တနံၤန့ၣ်အစှၤကတၢၢ်တၢ်ကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်မၤအဘူးအလဲ (၃၀၀)ဘးတုၤလၢ(၄၀၀)ဘးခိၣ်ဃၢၤဒီး တကတီၢ်ဃီပှၤဒဲကဝီၤဖိလၢကလဲၤမၤတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကဘၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအအိၣ်ဆူၣ် အိၣ်ချ့ဂ့ၤဖံးမၤတၢ်ကဲအဃိ တချုးအဝဲသ့ၣ်လဲၤဒံးဘၣ်န့ၣ်တၢ်ကသမံသမိးကွၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)စံးဝဲန့ၣ် လီၤ.

တကးဒံးဘၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိလၢအကလဲၤမၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဃၥ်န့ၢ်ဝဲတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ, လံၥ်ပိၥ်ကျဲ,တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲခဲလၢၥ်လံဒီး လၢကလဲၤမၤဘၣ်တၢ်အဂီၢ်အိၣ်တ့ၢ်ထဲလၢကၠီၣ်တဲၣ်ကိတိၥ်ခိၣ်ကဘၣ်ဆဲးလီၤ မံၤလီၤအဃိ လၢကဟဲလါအီးကထိဘၢၣ်ထီၣ်အံၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ်ကဟဲဖျါထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပှဲၤစ့ စံးဝဲ န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်ပှၤလၢအဲၣ်ဒိးလဲၤမၤတၢ်နီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအဂီၢ်တၢ်ကမၤလီၤတံၢ်ဝဲစရီဒီးတကးဒံးဘၣ် ဒ်သိးကသ့ၣ် ညါဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်အိၣ်သးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢတလါအံၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကိးဘ့ၣ်ဒဲး ခၢၣ်စးပှၤ ဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ကလဲၤကွၢ်,ဃုသ့ၣ်ညါဆိဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်အိၣ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)စံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ ပှၤဒဲကဝီၤဖိလၢအတဃုထၢဝဲတၢ်မၤအံၤဘၣ်ဒီးလၢအအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်တလါအံၤ တၢ်ရဲၣ် တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်ကဟဲကိးဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိလၢကလဲၤဖံးမၤတၢ်လၢအတၢ်မၤလီၢ်အကလုၥ်ကလုၥ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် စံစးက့း(Si Sa Ket)ကီၢ်ရ့ၣ် လၢတၢ်ဟဲကိးဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢကလဲၤမၤဘၣ်တၢ်အံၤန့ၣ်အိၣ်ဘူးဝဲဒီး ကၤဘီဒံယါထံကီၢ် မ့ၢ်ဝဲကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တတီၤန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ(၉)ဘ့ၣ် ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၀၇၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢအံၤ တၢ်ဒီၣ်တဲၥ်ကွံၥ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤဝံၤလီၢ်ခံ ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢကဟးထီၣ်ဃုဖံးဃုမၤတၢ်လၢတၢ်ချၢကန့ၢ်အဂီၢ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိ, ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲ ဂုၥ်ကျဲးတီၣ်ဖျါထီၣ်ဃုကျဲဝံၤ ဖဲလါအီကူၥ် ၂၆ သီအနံၤန့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤ လီၤဝဲလၢကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိဃ့ထီၣ်ဝဲအံၤဘၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.