KIC News

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၆သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်နိၣ်ခၠိနဲၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤဟီၣ်ကဝီၤဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ကျဲမုၢ်တဖၣ်အပူၤပယီၤသုးပၥ်လီၤအပှၤခိးကျဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢတၢ်လီၢ်အါတီၤအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. သုးကရူၢ်အံၤစးထီၣ်ဖဲတၢ်မၤဝဲတၢ်ဃုထၢဝံၤအလီၢ်ခံ,ထီၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲကျဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢဃီကျါ,မဲၢ်ကျူၢ်,လွးရှါဃိၣ်သၢဖျၢၣ်-သရိၥ်ဝါကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤဆီလီၤဝဲအသးတတီၤဘၣ်တတီၤဒ်တၢ်အိၣ်ခိးကျဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂ့ၢ်,လိးရှါလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပယီၤသုးန့ၣ်ဖဲလိးရှါ,မဲၢ်ကျူၢ်ဒီးဃီကျါန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဆီလီၤသးဒ်(လမ်းကင်း)အသိးအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.တအိၣ်တုၤလၢသဝီပူၤဘၣ်.ပနၢ်ဟူလၢအသုပှၤကလဲၤထီၣ်လူၤအိၣ်က့ၤလၢဃိၣ်သၢဖျၢၣ်တၢ်လီၢ်ကၠါန့ၣ်မီၤနီၤဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤအိၣ်ဒၣ်ပၥ်လီၤသးတတီၤဘၣ်တတီၤလၢကျဲအဖၢမုၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးမၤကဘီယူၤတၢ်ထီၣ်ဒုးတအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်,ဟးဆှၣ်တၢ်အိၣ်ဝဲပူၤဘျီပူၤဘျီအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ပယီၤသုးအတၢ်မၤကျဲတၢ်အိၣ်ခိးတၢ်အံၤမ့ၢ်ဒ်သိးကဆှၢထီၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢခိကျဲဒီးဆီတလဲအပှၤလၢ(ယဲတခိၤ)ဒီး(ယပၣ်ကိ)စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်,ဖါပြးလီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၄ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲတနံၤအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၄ သီအံၤ တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ် မၤဝဲ တၢ်ပျၢ်လီၤက့ၤ တၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်ခိၣ်နၢ်ကံၢ်စိတၢ်မၤလိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဖဲဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ဆိၣ်စံမၠဲၣ် ကရူၢ်အံၤအလီၢ်ခၢၣ်သးတၢ်လီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢ(DKBA)ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်ခိၣ်နၢ်ကံၢ်စိတၢ်မၤလိဘျီဝဲအံၤ ပှၤလၢဟဲထီၣ်တၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိဒီးသုးခိၣ်စိ ပတီၢ် ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်(၉၀)ဂၤဒီး တၢ်မၤလိဘျီဝဲအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်တံၥ်တၥ်ဝဲလၢ(၃)နွံဝံၤဖဲတနံၤအံၤ တၢ်ပျၢ်က့ၤတၢ်မၤလိမူး တၢ်ရဲၣ် တၢ်ကျဲၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်ခိၣ်နၢ်ကံၢ်စီတၢ်မၤလိအံၤ...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၄သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတးကီၢ်ရ့ၣ်,ထၣ်ဆီၣ်ယါကီၢ်ဆၣ်မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤတနံၤအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၄)သီ,ဂီၤခီ(၈)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်,မ့ၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲ(ZoneB3A)ကဝီၤဒ့ပူၤဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. (ZoneB3A)ကဝီၤဒ့အပူၤမ့ၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်ဝဲဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်အံၤစးထီၣ်ကဲထီၣ်ဆိဝဲအသးလၢဟံၣ်နီၢ်ဂံၢ်(၆၁)ဒီးယံၥ်ဝဲမံးနံး(၂၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးမ့ၣ်အူကဲထီၣ်အဆၢကတီၢ်ခီဖျိဟံၣ်ကစၢ်တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်အဃိကဲထီၣ်သးဒ်လဲၣ်န့ၣ်တၢ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤဂ့ၢ်ဝီပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “မ့ၣ်အူစးထီၣ်အူအီၣ်အဆိကတၢၢ်ခီလၢဟံၣ်နီၢ်ဂံၢ်(၆၁)တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.ဟံၣ်ကစၢ်တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.ဘၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်လဲၤမၤစၢၤပှၤသံတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢတၢ်လီၢ်အဂၤန့ၣ်လီၤ.ပံးဃၥ်ဝဲအဟံၣ်အဃီခဲလၢၥ်မုၢ်မုၢ်နီၢ်နီၢ်ဘၣ်ဆၣ်ပှၤဖဲအဘူးတဖၣ်တဲလၢမ့ၣ်အူစးထီၣ်အီၣ်တၢ်လၢအဟံၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်ကဲထီၣ်သးလၢပှၤအီမီၤခီဧါပှၤလဲၤမၤခီဧါဒ်လဲၣ်န့ၣ်ခီပတဲတဘၣ်ဒံးဘၣ်.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်အံၤအူအီၣ်ဝဲနးနးကျံာ်ကျံာ်အဃိဟံၣ်ကစၢ်တဖၣ်(UN)လံၥ်လဲၢ်လၢအရ့ဒိၣ်ဒီးတၢ်အဂၤတဖၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ်ခဲဆ့အဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,မ့ၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်ဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်အကျါအဂၤတဖျၢၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဟံၣ်နီၢ်ဂံၢ်မနုၤလဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်ဝဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲမဲၢ်လးဒဲကဝီၤအံၤ,က၀ီၤဒိၣ်အိၣ်၀ဲ ၃ဘ့ၣ်,ကဝီၤဒ့ခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၂၁)ဘ့ၣ်ဒီးဒဲကဝီၤဖိခဲလၢၥ်အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ(၃၀၀၀၀)သၢကလးဘျဲၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်ကိၢ်ထီၣ်ဝဲလံအဃိ,ဒဲကဝီၤခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကၠီၣ်တဲၣ်(အီးဆီး)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤဝဲတၢ်ဒီသဒၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါအတၢ်အတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်,တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်,ဃုၥ်ဒီးတၢ်အိၣ်ကတီၤသးတဖၣ်အိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အဂီၢ်,ဘၣ်ဃးမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(NGO)တၢ်ကရၢကရိဘၣ်ထွဲတဖၣ်လဲၤဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤဝဲတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တနံၣ်တဘျီလၢဒဲကဝီၤပူၤအိၣ်ဝဲကိးနံၣ်ဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ်ဒဲကဝီၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤလၢတၢ်ဒုးက့ၤဆူၣ်ထီၣ်ကဒါအံၤန့ၣ် လၢကမၤပှဲၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါအဂီၢ် ပယီၤသုးဒီး ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်တဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဟဲထီၣ်ဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. မီၤစိရိၤအံၤလၢကလဲၤထီၣ်မၤပှဲၤသုးဂံၢ်ဘါလၢကတၢတံၥ်ဒီးဖၣ်ပူၤသုးကလၢၤအံၤအဂီၢ် ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၀ သီအနံၤ လၢမၠဲၣ်ကၠံငူၣ်(ခီတီၢ်)ဝ့ၢ်အံၤတဆီ ပယီၤသုးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF),ဘူးဒးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA), ကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ် ကီၣ်ကး ကရၢ(KNU/KNLA-PC)တဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးကအိၣ်(၂၀၀)ဘျဲၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲဆူကမၤမိၢ် တဃ့ၣ်ခိၣ်တကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ ၅ ပှၤကတိၤ...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၃သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢမဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်(Lotus)ဖၠါဖးဒိၣ်အပူၤ,မဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၂)သီဟါခီအနံၤတၢ်မၤဝဲတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်ဂီၤမူလၢအဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဒုးယၤဟီၣ်ကဝီၤအပူၤမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါန့ၣ်လီၤ. မ့ၣ်ပိၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အတၢ်ဂီၤမူအံၤဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲဆီၣ်ထွဲဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ (Norwegian People's Aid -NPA)ကရူၢ်ကရၢ,ဒီး(KKBC)ကရူၢ်ကရၢနီၢ်ကစၢ်အတၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒုးနဲၣ်ဝဲတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်ဂီၤမူအတၢ်ပညိၣ်အံၤမ့ၢ်ဒ်သိးကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဒုးယၤကဝီၤတဖၣ်ကသ့ၣ်ညါဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢပှၤကွၢ်တၢ်ဖိတဖၣ်တဆီအဂ့ၢ်,(Conflict Preparedness Protection-CPP)တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဆူကမျၢၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါနီၢ်ဆၢထံၣ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးပကဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အတၢ်ကစီၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဒုးယၤဟီၣ်ကဝီၤပူၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဒုးယၤဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤခီဖျိပနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲပဟးဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိလၢတၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးပမၤတန့ၢ်ဘၣ်အဃိ,လၢပှၤကွၢ်တၢ်ဖိတဆီပမုၢ်လၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကက့ၤရၤလီၤက့ၤဝဲန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဒ်သိးကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလၢဒုးယၤဟီၣ်ကဝီၤပူၤတဖၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးဒီးကသ့ကတဲၤကတီၤအသးဒီးကပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဂီၢ်,တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဂီၤမူအံၤအဂ့ၢ်စံးအါထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်မ့ကဲထီၣ်သးတမံၤလၢ်လၢ်ညီနုၢ်ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲပှံပၠါဝဲဒီးတသ့ၣ်ညါအိၣ်ကတီၤသးလၢတၢ်အရ့ဒိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤဂဲၤဒိဖိစီၤဖိဆံးစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတၢ်ဂီၤမူဖိတခါအံၤကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်လၢဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အကျါတၢ်အိၣ်သးနီၢ်နီၢ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပအိၣ်န့ၣ်ညီနုၢ်တၢ်မ့သီၣ်ထီၣ်တထံၣ်ဃီ,သဝီဖိတဖၣ်န့ၣ်လူၤကိးက့ၤအဖိတဘျီစံၢ်ထီၣ်လီၤမုၢ်ပၠံပၠါဒ်အံၤလီၤ.တသ့ၣ်ညါအိၣ်ကတီၤသးလၢတၢ်နီတမံၤဘၣ်.အအံၤတၢ်ဂီၤမူပူၤတခီပဂဲၤဒိအီၤလၢကဘၣ်လဲၤဝဲတဆီတဆီအဃိ,ပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ကွၢ်ဘၣ်ဝဲဒီးကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ်ဝဲဒီးကကဲထီၣ်တၢ်မၤလိဖးဒိၣ်တခါန့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်တၢ်ကဲဘျူးဒီးတၢ်သးမုၥ်ဒိၣ်မးလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မဟါတၢ်မၤတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်ဂီၤမူတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤပှၤဂဲၤဒိဖိတဖၣ်,ခိၣ်နၢ်ပှၤရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ဖိတဖၣ်,ခီကီၢ်ကၠိဖိတဖၣ်ဒီးထံဆၢကီၢ်ဆၢတၢ်ကရၢရိကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဟဲကွၢ်ကီဝဲခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ....

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၂ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကဟဲထီၣ်မၤပှဲၤက့ၤဂံၢ်ဘါဖဲ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၄)ကစၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် သုးကလၢၤတၢ်လီၢ်အံၤအဂီၢ် ပယီၤသုးတဖၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်လၢကျဲလၢအခါဘၣ်တၢ်ခိးခးဝဲအဃိ သံဝဲ(၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါအနံၤ န့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးအံၤလၢသယဲၣ်ခၠီဝ့ၢ်အံၤတဆီ လၢကထီၣ်မၤပှဲၤက့ၤဂံၢ်ဘါဖဲဝ့ဝး(၀င်း၀)သုးကလၢၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ် ဖဲလါဖ့ၤအါရံၤ ၁၀ သီ ဂီၤခီ ၁၀း၁၅ မံးနံးအဆၢကတီၢ် ပယီၤသုး(၄၀၃/ ၃၀၄/၄၀၅)သုးရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဟဲထီၣ်ဝဲလၢကျဲအခါ ဘၣ်တၢ်ခိးခးအဝဲသ့ၣ်လၢ(သုးက့...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၂ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ခရၢၢ်ကရူၢ်ဒီးဝီၢ်က့ကရူၢ်လၢကျိဖးဒိၣ်အမဲၥ်ညါ ပယီၤသုးကျိၤနုၥ် လီၤဟူးဂဲၤဝဲတလီၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ် ခီဖျိလၢကျိဖးဒိၣ်အံၤအဃိကမျၢၢ်သံဝဲ(၃)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤဒီး ပယီၤသုးအံၤခးသံဃုၥ် စ့ၢ်ကီးဝဲ ကမျၢၢ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၉ သီအနံၤ ပယီၤသုးကျိၤလၢအနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်(၂၅၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤ နုၥ်လီၤဝဲလၢကရူၢ်(၂)ဘ့ၣ်အံၤ သဝီတဖၣ်အပူၤဒီး ဖဲ ဂီၤခီ ၁၀း၀၀...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၂သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကမၤလီၤစှၤတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိလၢကလံၤကျါတဖၣ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲဝဲၤကျိၤ(The Government Public Relations Department)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ(၉)သီအနံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါတ့ၢ်ဝဲအသိးန့ၣ်,(၂၀၂၅)(၂၀၂၆)နံၣ်အပူၤတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိအတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤတလီၤစှၤဝဲဘၣ်ဒီးအိၣ်ဝဲတယူၥ်ဃီအသိး,တၢ်အံၤဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးလိၥ်ဝဲအသးဒီးတၢ်ဒွဲၣ်အူထီၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်,စံၥ်လီၢ်ကျီးလီၢ်,ဘုလီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲဝဲၤကျိၤပှၤကတိၤတၢ်ပၢမူဒါခိၣ်(၂)(AirinPhanrit)ပၥ်ဖျါဝဲလၢ(PRD)အစိၤရှၢၣ်မံးဒံးယၢၣ်လံၥ်မဲၥ်ကဘျံးပၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ကဂုၥ်ကျဲးစၢးရဲၣ်သဲကတီၤဒီးမၤလီၤစှၤက့ၤဝဲ(PM2.5)တၢ်ကမှံဒံအတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီအံၤအဂီၢ်,မၤဃံးထီၣ်က့ၤဝဲတၢ်ဒွဲၣ်အူမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါလၢတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်အလီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,(AirinPhanrit)ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. (PM2.5)တၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိအံၤဟဲကဲထီၣ်ဝဲအသးလၢ,တၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်,သိလ့ၣ်,ဆဲးကၢး,စဲးဖီကဟၣ်ဒီးတၢ်သူမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတဖၣ်အကျါအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆံးဆံးဖိလၢတၢ်တထံၣ်ဝဲလၢမဲၥ်သၣ်ချံဘၣ်တခါအဃိ,နုၥ်လီၤဝဲပှၤနီၢ်တဂၤအပသိၣ်ပူၤယိၥ်ယိၥ်,သွံၣ်ကျိၤပူၤသ့ဝဲအသိး,ဒုးကဲထီၣ်ဝဲပသိၣ်တၢ်ဆါ,သးတၢ်ဆါဒီးတၢ်ကသါထီၣ်ကသါလီၤကီခဲတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲညီညီအဃိ,ဖိသၣ်ဒီးသူၣ်က့သးပှၢ်တဖၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂ့ၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤဆူၣ်ချ့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤဃံးထီၣ်တၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူအတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအံၤကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲလၢထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ပတီၢ်အသိး,ပညိၣ်ဝဲလၢ(၂၀၂၆)အတီၢ်ပူၤကမၤစှၤလီၤဝဲတၢ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်တၢ်(၁၅)မျးကယၤလၢကဲထီၣ်သးတဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်,လံၥ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,တၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျး,ဘုခ့ကျီး,ကထံကျီး,ဒီးဘုဧိၤဟုဧိၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူအဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်အံၤကသူဝဲမူဖျၢၣ်ဒိၣ်(Satellite)စဲးဖီကဟၣ်တဖၣ်တပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ....

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၁ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် အံလူၢ်ကရူၢ် ဒီး တကွံပူၤကရူၢ်အပူၤ ဖဲတလါအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၇ သီ, ၈ သီအနံၤန့ၣ် ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိ ကမျၢၢ်(၆၀၃၆)ဂၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲဒီး လၢပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်(၆၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤ ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါကွၢ်ထွဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီး ကသံၣ်ကသီ...

လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၁သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤသုတလီၤကွံၥ်တဂ့ၤအဂီၢ်,ပယီၤသုးကရူၢ်တကပၤမၤဝဲကဘီယူၤတၢ်ထီၣ်ဒုးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲလၢအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲကလီၤကွံၥ်ဝဲအဃိ,တကီၢ်ခါခဲအံၤကိးဃ့အါထီၣ်ဝဲကဘီယူၤတၢ်မၤစၢၤအါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “အဘၣ်ယိၣ်ဝဲတၢ်အဃိအစခါသုတလီၤအဂီၢ်န့ၣ်,အဝဲသ့ၣ်သူဝဲကဘီယူၤဃ့တၢ်မၤစၢၤလၢတၢ်ကမၤကလံၤကျါတၢ်ဒုးန့ၣ်လီၤ.ပဝဲတကပၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤမ့ဆူၣ်ထီၣ်တစဲးန့ၣ်,အကိးဝဲကဘီယူၤအဃိကဘီယူၤဟဲထီၣ်မၢ်မၢ်လီၤ.ကဘီယူၤန့ၣ်ဟဲကွံၥ်လီၤတၢ်ဘိၣ်အိၣ်အသိးခးလီၤတၢ်အိၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ပယီၤသုးအံၤမၤစ့ၢ်ကီးဝဲကျိးဖးဒိၣ်တၢ်ခးလီၤတၢ်ဆူဂီၤလ့ၤကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီး,ထံညၣ်လံၣ်,ထံသၢလဲၤဒူသဝီတဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဂ့ၢ်,အဝဲစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ်မဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁၀)အနံၤဂီၤခီအဆၢကတီၢ်,ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤ(Y12)ခးလီၤဝဲတၢ်ဆူထံသၢလဲၤသဝီပူၤဒီးသီခါဖၠၣ်အဃိဘၣ်ဟးဂီၤဝဲကမျၢၢ်ဟံၣ်(၄)ဖျၢၣ်ဒီးသီခါသိလ့ၣ်(၁)ခိၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ကဘီယူၤခးလီၤတၢ်အဆၢကတီၢ်ခီဖျိကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အံၤဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲဆူတၢ်လီၢ်အဂၤစးထီၣ်လၢ(၂၀၂၅)နုၥ်လီၤအခါလံၤလံၤလံအဃိ,တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဝဲနီတဂၤဘၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဂီၤလ့ပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢအံၤပယီၤသုးနီၣ်ဂံၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်ကအိၣ်ဝဲအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ဂီၤလ့ၤခိၣ်ဃၢၤဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အပူၤခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲပယီၤသုးကလၢၤလၢၥ်လံအဃိခဲအံၤအိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲဒုးယၤသုးကလၢၤတဖျၢၣ်ဧိၤအံၤလီၤအဖီခိၣ်,ပယီၤသုးတဖၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကလီၤကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.