လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၀ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၈ သီ ဒီး ၉ သီအနံၤန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်လဲၤခးစဲးပြဲး၀ဲလ့က့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤအဃိ ဘၣ်ဒိတဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤ ဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လ့က့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲသ၀ီပူၤအံၤဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၈ သီ ဟါခီ ၈း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်လဲၤခး၀ဲတဘျီဒီး မၤကဒီးမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ် ၉ သီ ဂီၤခီ ၅း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ် တၢ်လဲၤခးကဒီး၀ဲတဘျီ အဃိ ဒုၣ်ဒါဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁)ဂၤဒီး မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤ တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိ ဘၣထံးတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အလီၤဆီဒုတအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဒုၣ်ဒါန့ၣ်ဘၣ်ဒိတဂၤႉမ့မ့ၢ်လၢပအိၣ်ဒုတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ စးထီၣ်(၂၀၂၁)သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၢ် ၃ နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤ ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်ႇကဘီယူၤအဃိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်ဒီးၦၤကၠိဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဂၤ(၂၀၀)ဘျဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီလၢအလီၤဘၣ်၀ဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်တၢ်ဒီသဒၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ထီၣ်ဒုးမုၢ်နံၤဆၢ က့ၤၦဲၤထီၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဒီးကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD)မၤ၀ဲတၢ်ထုး ထီၣ်ရၤလီၤကၠိတၢ်ပူၤဖျဲးအတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဖဲတနံၤအံၤလၢ(အီၤလါ)ပူၤဒီးလၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတဆီ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢခိၣ်-၂ ပဒိၣ်စီၤဆၢဂ့ၤစံးလီၤ၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“သုးကီၣ်ကးအၦၤသ့ၣ်တဖၣ်သူ၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်ႇကျိဖိတကးဒံးဘၣ်သူ၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤ,ဒြိခးလီၤ၀ဲဒၣ်ဆူကမျၢၢ်အိၣ်ဆိး လီၢ်တပယူာ်ဃီန့ၣ်လီၤႉခီဖျိလၢတၢ်ထီၣ်ဒုးဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်တကးဒံးဘၣ်ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးစၢၤသွဲၣ်သီတဖၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူန့ၣ်လီၤႉခီဖျိသုးကီၣ်ကးအတၢ်သူ၀ဲကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးဒ်အံၤအဃိတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်ကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤပူၤၦၤဖိသၣ်လၢအဘၣ်ထီၣ်ကၠိတဖၣ်ဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်(၁၈၆)ဂၤႇသံ(၆၃)ဂၤဒီး ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်၀ဲ(၁၅)ဂၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိသုးကီၣ်ကးအတၢ်သူ၀ဲတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးအံၤအဃိကၠိဟးဂီၤတစှၤန့ၢ်(၄၇)ဖျၢၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး တုၤလၢခဲအံၤကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အိၣ်ပတုာ်သးအဖၢမုၢ်အိၣ်ဒံး၀ဲဒီးလၢတၢ်အံၤအဖီခိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢ ဖှိၣ်ကရၢအံၤအမူဒါအိၣ်လၢကဒီသဒၢ၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအခွဲးအယာ်အသိးအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဟူးဂဲၤ၀ဲတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်၀ဲအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤဆၢဂ့ၤ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၃)လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီန့ၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤအကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ ကၠိကမံးတံာ်ဃုာ်ဒီးၦၤကၠိဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတကးဒံးဘၣ် သုးကီၣ်ကး အိၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢကမၤသဘှံးကွံာ်ကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢကလုာ်ဒူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ တဖၣ်အပူၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)ကရၢခိၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူစံးလီၤ၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကမၤနၢ်ပၢၢ်အသးလၢကွီၣ်မ့ၣ်,ကွီၢ်ထံသဲစးဒီးသဲစးဘၢကွီၢ်ဂ့ၢ်ဝီအတၢ်မၤအကျဲတဖၣ်ဂ့ၤဂ့ၤအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဆီၣ်တခူပၥ်ဖျါဝဲလၢလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤဖဲတနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၉)သီအနံၤ,လၢအလီၤဘၣ်ဝဲကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးမုၢ်နံၤပှဲၤထီၣ်(၃၃)ဝီတဝီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
(၃၃)ဝီတဝီကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးမုၢ်နံၤလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤဆီၣ်တခူစံးဝဲလၢ“ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးအံၤအိၣ်ဒီးမူဒါဖးဒိၣ်လၢကမၤလၢပှဲၤဝဲကညီဒီကလုၥ်တၢ်မိၣ်န့ၣ်သးလီဒီးထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်စိအဃိ,ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးတဖၣ်ကဘၣ်မၤသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၤအသးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢအကွီၣ်မ့ၣ်,ကွီၣ်ထံသဲစးဒီးသဲးစးလၢအဂုၤဂၤတဖၣ်ဃုၥ်ဒီးသဲစးဘၢကွီၢ်ဂ့ၢ်ဝီတၢ်မၤကျဲတဖၣ်ဂ့ၤဂ့ၤလီၤ”အဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢတၢ်မၤသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်သးလၢသဲစးကွီၢ်မ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤအံၤန့ၣ်,ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီတဖၣ်စ့ၢ်ကီးကဘၣ်အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်,တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးကညီဒီကလုၥ်အထံရုၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်ဂဲၤလိၥ်သူၣ်ထီၣ်ဖဲၣ်ဒရဲၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢသနူ,အတၢ်မၤကျဲတဖၣ်အသိး,ကဘၣ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤက့ၤဝဲဆူခိၣ်နၢ်ပှၤမၤသကိးတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်တဆီဘၣ်တဆီအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၥ်လီၤဝဲကျဲသနူတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးကညီဒီကလုၥ်အထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးကဂဲၤလိၥ်ဝဲလၢတၢ်ဒီသဒၢ,မၤစှၤလီၤဒီးဟံန့ၢ်ဂ့ၢ်ဝီလၢပှၤလၢအဂဲၤလိၥ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တဘံၣ်တဘၢ,တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အသိး,ကဂဲၤလိၥ်သပှၢ်ပှၢ်တုၤလၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တၢ်နၥ်န့ၢ်ဒီးတၢ်ပၥ်ဂံၢ်ပၥ်ဘါသ့အဂီၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲစ့ၢ်ကီးဝဲအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကမျၢၢ်တၢ်နၥ်န့ၢ်ဒီးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂီၢ်,ကဘၣ်မၤပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်အသိး,တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤတၢ်ပၥ်ကဲဒီးပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤလီၢ်ကဝီၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အလုၢ်လၢ်ထူသနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤတဖၣ်မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်နီၢ်နီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်,ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးတဖၣ်ကဘၣ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဝဲအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲလၢလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢခီကရဲး(၁၀)ဝီတဝီအတၢ်စံၣ်ညီၣ်ဆၢတဲၥ်အိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,လီၢ်ခၢၣ်သးထီဘိကမံတံၥ်ကရၢကရိသူၣ်ထီၣ်ဝဲကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးဖဲ(၁၉၉၁)နံၣ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၉)သီအနံၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးအံၤအတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲလၢတၢ်ကမၤလၢပှဲၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးကညီကလုၥ်အထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်စိတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်လၢအသနၢၣ်ဒၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,လံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးအံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်ဒီးသဲးစးတၢ်ဒိၣ်စိအဂီၢ်အဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၃)လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၈)သီအနံၤ,ဂီၤခီ(၁၁)နၣ် ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်ခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးပညိၣ်ခးလီၤနါစိၤကျိဖးဒိၣ်ဆူလ့ၣ်ပ့ၤဝဲသဝီပူၤအဃိဘၣ်ဟးဂီၤကဒီးဝဲ(လ့ၣ်ပ့ၤဝဲ)ကၠိတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးကီၣ်ကးလၢအမ့ၢ်ခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၆၄)သုးကလၢၤအံၤခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်(၂)ဖျၢၣ်ဆူ(လ့ၣ်ပ့ၤဝဲ)သဝီအပူၤဒ်အံၤအဖီခိၣ် ဘၣ်ဒိဝဲပှၤသဝီဖိ(၆၂)နံၣ်တဂၤဃုၥ်ဒီးဟံၣ်တဖျၢၣ်အမဲၥ်ညါဘၣ်ဟးဂီၤကဒီးကွံၥ်ဝဲ(KECD)တၢ်မၤလိကၠိတဖျၢၣ်အသိးကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးလၢကၠိသရၣ်,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"တနံၤညါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၈)သီဖဲ(၁၁)နၣ်ရံၣ်(၄၂)မံးနံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒုၣ်ဒါလၢ(ခလရ-၂၆၄)အိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲ(ပ့ၤစလိၣ်) အံၤခးလီၤစိကျိဖးဒိၣ်ဆူ(လ့ၣ်ပ့ၤဝဲ)သဝီအပူၤမီၤနီၤ. လီၤတဲၥ်ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲဒၣ်(လ့ၣ်ပ့ၤဝဲ)တီၤဖုၣ်ကၠိလၢဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢ ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤလီၤ. ခးလီၤဝဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်ခံဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ဘၣ်ဒိဝဲပှၤသဝီဖိတဂၤစ့ၢ်ကီးလီၤ. ပကွၢ်ကဒါက့ၤတၢ်ကဲ ထီၣ်အသးအံၤန့ၣ်ကၠိအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတကဲထီၣ်အသးဘၣ်ဒီးပတဲတသ့ဘၣ်. အဃိန့ၣ်ကတီၢ်အံၤလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကၠိသ့ၣ် တဖၣ်ကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးမီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
(လ့ၣ်ပ့ၤဝဲ)တီၤဖုၣ်ကၠိအံၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးဖဲကၠိထီၣ်အဆၢကတီၢ်ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်မၤလိတၢ်လၢတီၤဒၢးပူၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးဘၣ်ထွဲဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဘျီဝဲအံၤအပူၤမ့ၢ်လၢအဘၣ်ဝဲမုၢ်အိၣ်ဘှံးအနံၤဒီးကၠိတထီၣ်ဘၣ်အဃိကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,ပယီၤသုးအံၤပညိၣ်ဝဲဒၣ်ကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိခါဆူညါတၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤဆဲးကဲထီၣ်သ့ဒံးဝဲဒၣ်အဃိဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်သးထီဘိအဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်(လ့ၣ်ပ့ၤဝဲ)သဝီအံၤတမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအိၣ်အလီၢ်ဘၣ်အသိးလၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီးဟဲဆ့ၣ်နီၤဟူးဂဲၤသုးဂ့ၢ်ဝီဖဲတၢ်လီၢ်ဝဲန့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးအိၣ်ဒၣ်ပယီၤသုးအံၤပညိၣ်ခးလီၤနါစိၤကျိဖးဒိၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲအက့ၢ်အဂီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပဒၣ်စီၤဝါမုၢ်စံးဝဲလၢ "ပကွၢ်က့ၤကၠိလၢအိၣ်ဒုၣ်ဒါတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအလီၢ်ဒီးကၠိလၢတထီၣ်ဒီးဘၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢအက့ၢ်အဂီၤအဂၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲအါဖျၢၣ်မီၤနီၤ .ဒူသဝီလၢပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိအိၣ်တဘူၣ်ဒီးဟးထီၣ်အိၣ်လၢတၢ်ချၢတဖၣ်ကၠိစ့ၢ်ကီးနါက့န့ၣ်ဘၣ်ဆီတလဲသိၣ်လိက့ၤတၢ်လၢသ့ၣ်ခီၣ်ထံး, ဟံၣ်ပူၤဒ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲမးအါလီၤ." အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲပူၤကွံၥ်မဟါလါအီကူးအသီ(၂၀)အနံၤန့ၣ်ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၂၆၄)တဖုဃီဝဲ န့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိဘၣ်ဟးဂီၤတ့ၢ်ဝဲ(မိခိး)တၢ်မၤလိကၠိတဖျၢၣ်အသိးမ့မ့ၢ်လၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤတုၤကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးကဘီယူၤအဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်မၤလိကၠိဘၣ်ဟးဂီၤအိၣ်ဝဲခဲလၢၥ်(၄)ဖျၢၣ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
နီၢ်ဖီကလုၢ် (လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉သီ,၂၀၂၄)
“….တၢ်ဂ့ၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်သးတမံၤမံၤန့ၣ်ပဝဲပှၤကညီန့ၣ်,ညီနုၢ်ပပျံၤတၢ်ဒီးပဆိမိၣ်လၢတၢ်တခါအံၤပမၤအီၤတန့ၢ်ဘၣ်အဃိန့ၣ် ပဟ့ၣ်ဃၣ်ကွံၥ်တၢ်. ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ယၤန့ၣ် ထီဘိယပၥ်ဆူၣ် ယသးလၢတၢ်တ သ့ဒီးပှၤကညီန့ၣ်တအိၣ်နီ တမံၤဘၣ်. တၢ်တသ့တအိၣ်, တၢ်တမၤတခီ,အခီပညီန့ၣ် ပမ့တမၤဘၣ်န့ၣ်တၢ်ကဲ ထီၣ်လိၣ်ထီၣ်တအိၣ်ဝဲဘၣ်ဒီး ပမ့မၤတခီန့ၣ်တၢ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်လီၤမီၤ….. ”
“တၢ်တသ့ဒီးပှၤကညီတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်”ပှၤကညီမ့မၤန့ၣ်တၢ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲလီၤတၢ်ကတိၤတဖျၢၣ်အံၤ,မ့ၢ်ဝဲပှၤဒုးအိၣ်ထီၣ်ဆၣ်သူလ့ၤကၠိသရၣ်မုၣ်နီၢ်ဖီရ့ၣ်အတၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါလီၤအနီၢ်ကစၢ်သးထီဘိဖဲအဝဲဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဒီးမုၢ်နံၤကီခဲအခါန့ၣ်လီၤ.
သရၣ်မုၣ်နီၢ်ဖီရ့ၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ခီကီၢ်ဆၣ်သူလ့ၤတီၤထီကၠိလၢအအိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ၀့ၢ်မဲၢ်ဆီးအံၤန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤအဝဲမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲကၠိပှၤနဲၣ်တၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.
ကညီပှၤတဝၢပိၥ်မုၣ်ခိၣ်နၢ်အကျါသရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပိၥ်မုၣ်ခိၣ်နၢ်လၢအဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဖိဒံဖိသၣ်အတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်တဂၤဒီးအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲအသးလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤသနၢၣ်အပူၤအံၤယံၥ်ဝဲလၢ(၃၅)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
သရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်( သုးက့-၆)တၢ်ပၢ, ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်,ဖလူသဝီဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်အိၣ်ဝဲ(၅)ဂၤအကျါအဝဲမ့ၢ်ဝဲဖိဝဲၢ်ကိန့ၣ်လီၤ.အမိမ့ၢ်ဝဲပှၤမၤအီၣ်စံၥ်မၤအီၣ်ခုးဒီးမ့မ့ၢ်အပါတခီမ့ၢ်ပှၤဟူးဂဲၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤသုးကသံၣ်သရၣ်တဂၤလၢအမၤသကိးဘၣ်တၢ်ဒီးသုးက့(၅)သုးက့ၤခိၣ်လီၢ်လံၤ ဘိၤလ့ထ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
သရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအဲၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့စးထီၣ်လၢအနီၢ်ဆံးခါလံၤလံၤတဂၤလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်တမုၥ်တခုၣ်အဃိ,အဝဲဘၣ်ဒိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဝဲလၢဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအကျါအမဲၥ်ညါ,ထီၣ်ကၠိမၤလိတ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢကျိချံမျီၥ်သၣ်အကျါန့ၣ်လီၤ.
“ယမ့တဲလၢယနီၢ်ဆံးခါဒု,ယၤန့ၣ်စးထီၣ်လၢယနီၢ်ဆံးခါလံၤလံၤန့ၣ်ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤလီၤ.ဖဲယသ့ၣ်ညါလီၤယသးအဆၢကတီၢ်တိၢ်နီၣ်တၢ်ဘၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်,ပယီၤသုးမ့ဟဲခးလီၤကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်ထီဘိန့ၣ်ယမိ,ယဖံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်တွံၢ်ယၤဘၣ်စိၥ်ယၤဒီးဒုးမံယၤလၢသ့ၣ်ဖးဒိၣ်ခီၣ်ထံးလီၤ.ဒီးတုၤယထီၣ်ကၠိသ့ကဲကၠိဖိအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးဟဲခးတၢ်ထီဘိအဃိပဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်သးတကးဘၣ်,ပဘၣ်ဃ့ၢ်လၢကျိချံမျီၥ်သၣ်အကျါထီဘိအမဲၥ်ညါ,လၢကၠိန့ၣ်ပှၤမၤန့ၣ်ပှၤဒီးကတိးကၠ့(တၢ်ပူၤ)ဃုၥ်ဒီးတၢ်ဆဲးကျိးကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢပကမၤဘံၣ်မၤဘၢမၤပူၤဖျဲးပသးသမူလၢပယီၤသုးအတၢ်မၤအၢမၤနးအပူၤန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ် သရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ်တဲပၠးက့ၤ အနီၢ်ဆံးခါတၢ်အိၣ်မူတၢ်လဲၤခီဖျိအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤလၢအအဲၣ်ဒိးမၤလိမၤဒိး တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တဂၤ အသိးန့ၣ်,အနီၢ်ကစၢ်မ့ဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲမုၢ်နံၤကီခဲလၢတၢ်မၤလိအပူၤထဲလဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးတ့ၢ်ဝဲတုၤလၢအဖျိထီၣ်ကၠိတစုန့ၣ်လီၤ.ဖဲအဝဲဖျိထီၣ်ကၠိဝံၤအလီၢ်ခံ,လၢတၢ်အဲၣ်ဘၣ်က့ၤဖိဒံဖိသၣ်လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတဖၣ်အဖီခိၣ်စးထီၣ်မၤဝဲကၠိသရၣ်မုၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအနီၢ်ကစၢ်ဒူသဝီကၠိလၢ(ဖလူသဝီ)ဖဲအသးနံၣ်(၂၀)အဆၢကတီၢ်အခါန့ၣ်လီၤ.
ဒီးအခါဖဲန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးတဖၣ်အိၣ်ဘူးဒီးခးလီၤတၢ်အိၣ်ဝဲတပယူၥ်ဃီအဃိ,တဆီဘၣ်တဆီအနီၢ်ကစၢ်သုးထီၣ်ဝဲအသးဆူသ့ၣ်ဘီဘိတကပၤဘၣ်ဆၣ်သနါက့တအိၣ်ကတီၢ်ဝဲလၢတၢ်သိၣ်လိမၤလိဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အတၢ်မၤအပူၤဘၣ်ဒီး,ဆဲးမၤဝဲကၠိသရၣ်မုၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤတပယူၥ်ဃီန့ၣ်လီၤ.
ဖဲကၠိသရၣ်မုၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢကီၢ်ပူၤဒီတကတီၢ်အပူၤန့ၣ်,ပယီၤသုးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအိၣ်ဝဲထီဘိအဃိ,ဒ်သိးဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ကပူၤဖျဲးလၢပယီၤသုးအတၢ်မၤစုဆူၣ်ခီၣ်တကးအဂီၢ်,ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤတ့ၢ်က့ၤတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ပလီၢ်ပဒီအသးလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်ဒ်အနီၢ်ကစၢ်မၤလိတ့ၢ်ဝဲဖဲအထီၣ်ကၠိအခါအသိးအခါအဂ့ၢ်အဝဲစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ(၁၉၈၆)နံၣ်,(၁၉၈၇)နံၣ်အပူၤန့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်ကဒီးဝဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိ,သရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ်ဘၣ်ပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲကၠိသရၣ်မုၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးနုၥ်လီၤအိၣ်ကဒုဝဲလၢအသးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ,မီကၢဒဲကဝီၤအပူၤအလီၢ်ခံတဆီဘၣ်တဆီဖဲ(၁၉၈၉-၉၀)အပူၤသုးဃီၤက့ၤအသးဆူအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ဖဲအဝဲအိၣ်ဆိးလၢအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤ(၂)နံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံလၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအဂီၢ်လဲၤလီၤဝဲဆူ၀့ၢ်မဲၢ်ဆီးလၢကဖံးမၤတၢ်ဒီးအမုၢ်ဂၢ်ဖါတံၢ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးမၤဝဲတၢ်ဖီၣ်စရီလၢအမုဂါ(သိကျး)အဆၢကတီၢ်,ဖဲအဝဲအိၣ်ဆိးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲန့ၣ်အ၀ဲထံၣ်ဘၣ်ဝဲကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအဖိအလံၤဒီးဖိဒံဖိသၣ်ဖိၣ်ဃဲဖိတဖၣ်တဒိးန့ၢ်မၤလိဘၣ်တၢ်ဘၣ်အဖီခိၣ်အသးဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲကၠိလၢဖိသၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်အဃိဖဲ(၁၉၉၉)နံၣ်အပူၤဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဆၣ်သူလ့ၤဖိၣ်ဃဲကၠိန့ၣ်လီၤ.
အခီၣ်ထံးသူၣ်ထီၣ်ဝဲကၠိအဆၢကတီၢ်,စးထီၣ်ဝဲလၢအနီၢ်ကစၢ်ကၠိသရၣ်မုၣ်တဂၤဒီးကၠိဖိ(၂၅)ဂၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးဒ်သိးအိးထီၣ်ဝဲကၠိအံၤအိးထီၣ်ဝဲကန့ၢ်အဂီၢ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်အခါန့ၣ်ယထံၣ်ဘၣ်ဖိဒံဖိသၣ်လၢအိၣ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤဝဲအံၤအပူၤတဖၣ်န့ၣ်တထီၣ်ဘၣ်ကၠိနီတဂၤဘၣ်.ကထီၣ်ဘၣ်ကၠိအဂီၢ်ကၠိတအိၣ်ဘၣ်.ကလဲၤလၢယိၤကၠိတၢ်တတူၢ်လိၥ်အီၤဘၣ်.ကယဲၢ်မ့ၢ်ကီၢ်ပယီၤဖိလၢဟဲနုၥ်လီၤအိၣ်ဖဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဖဲန့ၣ်အခါတဒိးန့ၢ်မၤလိဘၣ်တၢ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်ယသးကညီၤဘၣ်ဝဲဖိသၣ်တဖၣ်အံၤဒီးယသးဆီၣ်တခူထီၣ်ယၤလၢကအိးထီၣ်ကၠိအဃိယစးထီၣ်အိးထီၣ်ဝဲဆၣ်သူလ့ၤကၠိအံၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် သရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
သရၣ်မုၣ်နီၢ်ဖီရ့ၣ်သူၣ်ထီၣ်၀ဲ ဆၣ်သူလ့ၤကၠိအံၤ တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်. ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်၀ဲ,ခီဖျိဘၣ်၀ဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်အကလုၥ်ကလုၥ်န့ၣ်လီၤ.
“ဒီးဖဲပစးထီၣ်ဝဲကၠိအံၤ သီသီအခါန့ၣ် ကၠိတၢ်လဲၤတရံးအသးဂီၢ်ဘၣ်...
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၈ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၅)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢကမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါအဂီၢ်န့ၣ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တနီၤဒီးပယီၤသုး ပၥ်ဖှိၣ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်ဟဲထီၣ်တုၤဝဲဒၣ်ဖဲ(ကတၢၢ်တံၥ်)အဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢကလဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိဆဲးလဲၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်အဃိဆီလီၤဝဲအလီၢ်အကျဲဖဲ(ကတၢၢ်တံၥ်)ပယီၤသုးကလၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤကတိၤတၢ်ပၢသုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
"အပူၤကွံၥ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဲဃၥ်ဝဲအိၣ်မီၤနီၤလၢ(BGF)ဒီးသုးကီၣ်ကးန့ၣ်တပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်လၢၤဘၣ်,အိၣ်က့ၤလီၤလီၤဆီဆီလီၤတဲဝဲဒ်န့ၣ်. ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤဖဲအံၤန့ၣ်တထုးဖးအသးဘၣ်. ဖဲအံၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်အိၣ်သကိး,လဲၤဃုၥ်က့ၤဃုၥ်မၤသကိးအီၣ် သကိးဝဲမီၤနီၤ. အဝဲသ့ၣ်ပၥ်ဖှိၣ်အသးဟဲထီၣ်ဝဲဖဲ(ကတၢၢ်တံၥ်)န့ၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၀၀)ဘျဲၣ်ခိၣ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်မီၤနီၤ. နါက့န့ၣ်ဟဲဝဲတုၤဖဲ(က တၢၢ်တံၥ်)လီၤ. ဆူအဖီခိၣ်ခီန့ၣ်ဒုတထီၣ်ဝဲဘၣ်,မ့ၢ်ထီၣ်လၢအဖီခိၣ်ဒုကဲထီၣ်ဒၣ်ခီမီၤ. အခဲအံၤဒုတကဲထီၣ်ဒံးဘၣ်." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ် အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤ.
ဖဲပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်ပူၤပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ-၁၉)ဒီးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၄၃၄)သုးကလၢၤ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကညီဒီ ကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဝံၤလီၢ်ခံတုၤလၢခဲအံၤဒိၣ်စိဒံးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်(သုးက့-၅)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပယီၤသုးလၢအိၣ်ဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤပၥ်ဖှိၣ်အသးလၢ ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၃၄၀),(ခမရ-၃၄၁)သုးကလၢၤ တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤကျၢၤဒိၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"ဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်ဒ်သိးဒီးဒုးယၤသုးကလၢၤခီန့ၣ်သုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဂၢၢ်တံၥ်ဃၥ်အဝဲသ့ၣ်ဒီးတြီတံၥ်ဃၥ်အဝဲ သ့ၣ်တၢ်ဟးထီၣ်ဟးလီၤခဲလၢၥ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ(ခီပူၣ်)သုးကလၢၤနါက့ဒ်န့ၣ်လီၤ. သုးကလၢၤ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဟူးဂဲၤဝဲလၢ အံၤလၢဘးန့ၣ်ဟူးဂဲၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်. ဘၣ်အိၣ်သံဃၥ်ဝဲလၢအသုးကလၢၤအပူၤလီၤ. ဘၣ်ဒိးသန့ၤအသး လၢအခိၣ်အနၢ်ကဟဲတ့ၢ်လီၤ န့ၢ်အီၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကဘီယူၤဒံးန့ၣ်မီၤနီၤ. " အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဖၣ်ပူၣ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲ(ခီပိၣ်)သုးကလၢၤတဖျၢၣ်လီၤဒီးဘၣ်ဆၣ်လၢ(က မၤမိၢ်)ကျဲ(ကမၤမိၢ်)သုးကလၢၤဒီး(ကတၢၢ်တံၥ်,ကူစ့ၣ်,တီၤသိလိ,မၤထီ)ပယီၤသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်တ့ၢ်ဒံးဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၅)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကလၢၤအဒိၣ်အဆံးအိၣ်ဆီလီၤသးခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၈၀)ဖျၢၣ်ဒီး သၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲသုးကလၢၤအဖျၢၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးသုးကလၢၤလၢအဆံးတဖၣ်တနီၤန့ၣ်ကၢတီၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ်ဝဲဒ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၇ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကဟဲတလါအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၉)သီအနံၤအံၤမ့ၢ်ဝဲကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးနံၣ်ဆၢက့ၤပှဲၤထီၣ်ဝဲ(၃၃)ဝီတဝီဒီးလၢမုၢ်နံၤဆၢက့ၤအဖီခိၣ်အံၤပိၥ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကနုၥ်လီၤမၤသကိးတၢ်အါထီၣ်လၢကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးဒီးကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤလၢကကဲထီၣ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ,တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီလၢကညီဒီကလုၥ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢ(KWO)ပၥ်ဖျါထီၣ်လံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်ဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲဖဲမဟါအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢအကရၢခိၣ်သရၣ်မုၣ်နီၢ်ကညီဖီစံးဝဲလၢ "ဘၣ်ဃးလၢပၢၤကီၢ်သုးတကပၤန့ၣ်ပိၥ်မုၣ်အတၢ်ပၣ်ဃုၥ် ပၥ်ဂီၢ်အိၣ်ဝဲဒီးလၢလီၢ်ခၢၣ်သးအပတီၢ်န့ၣ်ဝဲၤဒၢးခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပိၥ်မုၣ်လီၤ. လၢကီၢ်ရ့ၣ်တဘ့ၣ်စုၥ်စုၥ်န့ၣ်ပၢၤကီၢ်ပိၥ်မုၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲလီၤ. ပထံၣ်လၢအရ့ဒိၣ်ဝဲဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပၢၤကီၢ်န့ၣ်အမူဒါမ့ၢ်တၢ်ကဒီသဒၢဝဲဒၣ်ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ,ဒူသဝီဖိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီးလီၤဆီဒၣ်လၢပိၥ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတကပၤမီၤနီၤ. တၢ်မူးတၢ်ရၣ်နါက့န့ၣ်ကဲထီၣ်သးဒီးပိၥ်မုၣ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်အသိးပိၥ်မုၣ် လၢအမၤကမၣ်တၢ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ. ပိၥ်မုၣ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,မၤကမၣ်တၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤလၢတၢ်သံကွၢ်သံဒိးတၢ်မူးတၢ်ရၣ်အပူၤန့ၣ် ပိၥ်မုၥ်ကဘၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲမီၤနီၤ. အဃိန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါလၢပိၥ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကပၣ်ဃုၥ်အါထီၣ်ဝဲ"အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဖဲတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးအဆၢကတီၢ်ကညီပိၥ်မုၣ်တဖၣ်နုၥ်လီၤဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်မူဒါပှဲၤဒီး တၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ်လၢကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်အသိးအဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအပတီၢ်အိၣ်ဝဲ အဃိမ့ၢ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအပနီၣ်လၢပိၥ်မုၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ်မျးကယၤအိၣ်စှၤဒံးဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးလဲၤတရံးအသးချ့,တၢ်ဆီတလဲဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲအဖီခိၣ်ဒ်သိးဒီးသဲစးတၢ်ဒိၣ်စိကအိၣ်အဂီၢ်ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးကမၤဂ့ၤထီၣ်အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အကံၢ်အစီ,မၤဃံးဃီၣ်ဒီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤသဲးစးတၢ်ဘျၢဒီးဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်သုတဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤဒီးဟံးန့ၢ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိလီၤဆီဒၣ်တၢ်ပိၥ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးအံၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးမူဒါလၢကဘၣ်ကဟုကယၥ်,ဒီသဒၢဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ကမၤလီၤပှီၢ်ကွံၥ်ဝဲထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဆါကသံၣ်ပူၤဘှီး,တၢ်သူၣ်ကသံၣ်မူၤဘှီး,တၢ်လိၥ်ကွဲတၤကျိၣ်တၤစ့ဒီးတၢ်မၤမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်လၢအတဖိးမံလိၥ်အသးဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၥ်လီၤကျဲသနူသ့ၣ်တဖၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒီးကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးကဖီၣ်လိၥ်သးစုမၤသကိးတၢ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်အဂ့ၢ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးမုၢ်နံၤပှဲၤထီၣ်(၃၃)ဝီတဝီအံၤအဖီခိၣ်မ်ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုး,ခိၣ်နၢ်သိၣ်ဒူမုၣ်ခွါဃုၥ်ဒီးပပှၤကလုၥ် ထံဖိကီၢ်ဖိခဲလၢၥ်ကပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီ,နၢၤဒုၣ်နၢၤဒါဒီးမၤန့ၢ်အီၣ်ကဲထီဘိတက့ၢ်အဂ့ၢ်ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢဟ့ၣ်ထီၣ်အတၢ်ဆၢဂ့ၤဆၢဝါန့ၣ်လီၤ.
ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုးအံၤဘၣ်တၢ်ကရၢကရိဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ(၁၉၉၁)နံၣ်,လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၉)သီဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးထီဘိကမံးတံၥ်ဒီးလီၢ်ခၢၣ်သးကတီၤဆိကမံးတံၥ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤလၢအဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲမၤနၢၤပျီအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ပညိၣ် မ့ၢ်ဒ်သိးသဲးစးတၢ်ဒိၣ်စိကအိၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤကအိၣ်မုၥ်အိၣ်ခုၣ်ဘၣ်ဝဲအမဲၥ်ညါတၢ်ကမၤလီၤမၢ်ကွံၥ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၉ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကညီကီၢ်စဲၣ်-ကီးတရံးကလံၤစိး(ထံးဖူကၠီၤ)ဟီၣ်ကဝီၤ(ကိးဖီယါ)သဝီအပူၤဖိသၣ်မုၣ်(၁၃)နံၣ်တဂၤလၢအလီၤမၢ်ဖဲအကွၢ်ကျီၢ်အ ဆၢကတီၢ်အံၤန့ၣ်ဖဲတနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၇)သီ,မုၢ်ဆါခီ(၁၂)ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်ကမျၢၢ်ပှၤသဝီဖိက့ၤထံၣ်ကဒါဝဲလံအဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢအဘူးအတံၢ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖိသၣ်ပိၥ်မုၣ်ဖိလၢအဟါမၢ်တဂၤအံၤန့ၣ်(ကိးသလီၣ်)သဝီဖိက့ၤထံၣ်န့ၢ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤလၢသးသမူတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးပှၤလၢအက့ၤကိးဖိသၣ်ပိၥ်မုၣ်ဖိတဂၤန့ၣ်တၢ်တဖီၣ်ချုးန့ၢ်အီၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ဖိသၣ်မုၣ်ဖိအမုၢ်ဂါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ "တၢ်က့ၤထံၣ်အီၤလၢ(ကိးသလီၣ်)သဝီတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤ. ပှၤလၢက့ၤဖီၣ်ဖိသၣ်မုၣ်ဖိတဂၤန့ၣ်ဒုတၢ်ဖီၣ်အီၤ တချုးဒံးဘၣ်, ပှၤသဝီဖိလူၤဖီၣ်ဝဲအဖၢမုၢ်လီၤ. တၢ်က့ၤထံၣ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လီၤ, ပှၤဟဲက့ၤဆှၢအီၤလၢသဝီပူၤအဖၢမုၢ်လီၤ ဖဲမဟါဧါတသ့ၣ်ညါဘၣ်မုၢ်ဂါအိၣ်လၢဒဲပူၤတဂၤန့ၣ်တဲဝဲလၢထံၣ်အဝဲသ့ၣ်ဒံး. အဝဲဟးပိၥ်ဝဲဒၣ်ပှၤက့ၤဖီၣ်တၢ်တဂၤအခံဘူးဘူးလီၤ မီၤနီၤ. တဲဝဲလၢပှၤတဂၤန့ၣ်မ့ၢ်လဲၤဃ့ၢ်နုၥ်လီၤလၢတပှီၥ်ကျါန့ၣ်အဝဲနါက့ဃ့ၢ်နုၥ်လီၤဝဲလီၤ. " အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပှၤလၢဖီၣ်က့ၤကိးဝဲဖိသၣ်မုၣ်ဖိတဂၤအစုပူၤန့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဒီးမ့ၣ်ပိၢ်တဖျၢၣ်အဂ့ၢ်ပှၤသဝီဖိသ့တဖၣ်စံးဝဲအသိးတၢ်ကဲထီၣ်အသးဒီးဖိသၣ်မုၣ်ဖိတဂၤအံၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်ကတီၢ်ခဲအံၤတၢ်သံကွၢ်သံဒိးအီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးအဘူးအတ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤလၢဖီၣ်က့ၤကိးဖိသၣ်မုၣ်ဖိတဂၤအံၤမ့ၢ်ဝဲမတဂၤလဲၣ်န့ၣ်တၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အသိးလီၢ်ကဝီၤပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်လူၤဃုသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်အဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖိသၣ်မုၣ်ဖိ(နါပ့ပ့ၣ်)ကိး(နါသစ့ၤခဲၣ်)လၢအဘၣ်တၢ်က့ၤထံၣ်ကဒါက့ၤအီၤတဂၤအံၤဖဲပူၤကွံၥ်လါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၅)သီ,မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ(၂)နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်အဝဲဒီးအနီခံဂၤလဲၤကွၢ်ကျီၢ်လၢသဝီချၢအဆၢကတီၢ်ပှၤလၢတၢ်တသ့ၣ်ညါတဂၤနဲၣ်ဝဲအီၤဒီးဒီဖီၣ် က့ၤကိးဝဲဒၣ်အီၤဒီးတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤ(၂)သီဝံၤလီၢ်ခံမးတၢ်က့ၤထံၣ်ကဒါက့ၤအီၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၆ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
(တအီ)ဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(TNLA)ဒိၣ်စိၤပၢဝဲ(နခါ)ဝ့ၢ်အပူၤဖဲတနံၤအံၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၆)သီဖးဖီမုၢ်(၁)ဃၣ်ဃၣ်ဆၢကတီၢ်န့ၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘီယူၤဒုးသုးဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲဒၣ်(ပီၣ်-၅၀၀) မ့ၣ်ပိၢ်အဃိဘၣ်သံဝဲကမျၢၢ်(၁၁)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲမိၢ်ဒၢတဂၤ အဂ့ၢ်(TNLA)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ(နခါ)ဝ့ၢ်ကျးဆါတၢ်အလီၢ်အဃၢၤဖဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးလီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲ(ကၠါဖၠူၣ်)ဘျီတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်(TNLA)စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢမ့ၣ်ပိၢ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်အသဟီၣ်ဆူၣ်ဝဲအဃိဘၣ်သံဝဲဖိသၣ်ဖိ(၂)ဂၤ,ပှၤပိၥ်ခွါ(၅)ဂၤဒီးပှၤပိၥ်မုၣ်(၄)ဂၤ,ခဲလၢၥ်(၁၁)ဂၤဒီးအကျါပၣ်ဃုၥ်ပှၤမိၢ်ဒၢတဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲဟံၣ်ဃီ(၆)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်(TNLA)တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကဲထီၣ်အသးအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲသုးကီၣ်ကးပၥ်ပနီၣ်လိၤလိၤကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသိးပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤလၢဟီၣ်ခိၣ်မဲၥ်ဖံးခိၣ်တၢ်မဲၥ်ညါနါက့န့ၣ်နုၥ်လီၤဟံးဆူၣ်န့ၢ်ဝဲတၢ်လၢကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီအပူၤဒီးဟူးဂဲၤမၤထီဒါဝဲပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယၥ်အိၣ်ဝဲအကလုၥ်ကလုၥ်အဂ့ၢ်ယိၤဒိၣ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးကရူၢ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ(ယ့လယဲဟၢၤ)စံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ "နၢ်ဟူလၢ(နၢၣ်ခၢ)န့ၣ်တၢ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လီၤ. တၢ်ဘျၢသဲးစးတၢ်ဒိၣ်စိတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိန့ၣ်ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲမီၤနီၤ. တၢ်နုၥ်လီၤဝဲဒီးဘၣ်တၢ်အီၣ်ဟုၣ်ဝဲတၢ်မီၤနီၤ. ဘၣ်သဂၢၢ်စ့ၢ်ကီးဒီးအီၣ်အီအိၣ်ဆိးတၢ်ကီတၢ်ခဲအက လုၥ်ဒ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်မီၤနီၤ." အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
(နခါ)ဝ့ၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဝ့ၢ်လၢအအိၣ်စဲးဘူးလိၥ်အသးဒီးတရူးကီၢ်ဆၢတဖျၢၣ်အသိးဝ့ၢ်အံၤစးထီၣ်လၢ(TNLA)ဒိၣ်စိပၢဝဲဝံၤအလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲဒၣ်မ့ၣ်ပိၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလီၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၆ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်,တကဲးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကီၣ်ကးလၢဟဲတီဆှၢန့ၢ်ဝဲအပှၤ တၢ်အီၣ်တၢ်အီသ့ၣ်တဖၣ်ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ခိးခးဝဲအဃိသိလ့ၣ်(၅)ခိၣ်အကျါဘၣ်ဟးဂီၤဝဲ(၃)ခိၣ်အဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၅)သီအနံၤန့ၣ်တကဲးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဖဲ(ဃုတၢၣ်)သဝီအပူၤဝံၤအလီၢ်ခံဖဲတၢ်တနံၤဃီဝဲန့ၣ်အတီၢ်ပူၤပယီၤသုးသိလ့ၣ်(၅)ခိၣ်လၢဟဲတီဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးရ့ၣ်(၁၁)အသုးဒ့(၂)ခိးခးဝဲဖဲ(ယဲၢ်တၢၣ်)သဝီတၢ်လီၢ်တကပၤန့ၣ်အဃိဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲသိလ့ၣ်(၃)ခိၣ်အဂ့ၢ်တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပဒိၣ်စီၤထံဝါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
"ပယီၤသုးအသိလ့ၣ်အံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်ကခးအဝဲသ့ၣ်အဃိဟဲတီဆှၢဝဲတဘူၣ်ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်ဟံန့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤသဝီဖိသိလ့ၣ်ဒီးမၢဝဲ ပှၤသဝီဖိဟဲဆှၢန့ၢ်ဝဲမီၤနီၤ. သိလ့ၣ်တနီၤန့ၣ်အကစၢ်တပၥ်ဃုၥ်ဘၣ်. ပယီၤသုးန့ၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲသိလ့ၣ်ဒီးဟဲနီၣ်ဝဲလၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲလီၤ. သိလ့ၣ်အံၤတမ့ၢ်ပယီၤသုးအတၢ်ဘၣ်မ့ၢ်ဝဲကမျၢၢ်အသိလ့ၣ်မီၤနီၤ. ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးပှၤသုတမၤအီၤတဂ့ၤအဂီၢ်ဟဲနီဝဲပှၤက မျၢၢ်သိလ့ၣ်မီၤနီၤ. ပပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢတၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဒုၣ်ဒါတၢ်အီၣ်အဃိန့ၣ်ပခိးခးဝဲမီၤနီၤ. မ့မ့ၢ်လၢတၢ်အီၣ်ခီဒုန့ၣ်ပပှၤမၤ တန့ၢ်ဘၣ်. အိၣ်ဒၣ်ပခးဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲတဆံးတက့ၢ်လီၤ. သိလ့ၣ်(၃)ခိၣ်ဒုလဲၤတသ့လၢၤဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢ(၂)ခိၣ်န့ၣ်လဲၤသ့ဝဲမီၤနီၤ" အ ဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဖဲတနံၤဂီၤခီ(၅)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်လၢတနီသရံၣ်ဝ့ၢ်ပူၤတဆီဟဲဆှၢအါထီၣ်ကဒီးသိလ့ၣ်(၃)ခိၣ်ဒ်သိးကတီဆှၢအါထီၣ်န့ၢ်ဝဲအပှၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢ(ထိတီၤ,ဃုတၢၣ်,၅၆၁-သုးကလၢၤအပူၤဒီးဘါလီသဝီတကပၤ အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤထံဝါစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤန့ၣ်တကဲးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အသးအိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤအသိးပယီၤသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်ဆှၢအါထီၣ်အသုးဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အမဲၥ်ညါပယီၤသုးအံၤလၢတၢ်ဝံစိၥ်တီဆှၢန့ၢ်ဝဲအပှၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂီၢ်သူဝဲကမျၢၢ်အသိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲမဟါလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၅)သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်နုၥ်လီၤအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲ(ထိတီၤ,ဃုတၢၣ်)သဝီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်လဲၤဟူးဂဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဒီးဒြိမ့ၣ်ပိၢ်အဃိပယီၤသုးကီၣ်ကးတကပၤသံ(၅)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိအဂၤ(၁၀)ဆူအဖီခိၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.