လါယူၤလံ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲတနံၤအံၤလါယူၤလံ ၁၀ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲ တိၤတဘိလၢအိၣ်ဖဲ၀ါဘိတီဒီးဘယ့ၣ်ညံၣ်နီၣ်လ့ဘၢၣ်စၢၤအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ် န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်တိၤအံၤတိၤဟးဂီၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ်ၦၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤသ့ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ါဘိတီဒီးဘယ့ၣ်ညံၣ်နီၣ်လ့ဘၢၣ်စၢၤတိၤတဘိန့ၣ်မီၤနီၤႉအဟးဂီၤဒုအဟးဂီၤတစဲးတမွဲးလီၤႉဘၣ်ဆၣ်နလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤသ့ဒံးမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးတၢ်ဟဲမၤပိၢ်ဖးထီၣ်တိၤအံၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲလၢမ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်မၤ၀ဲလီၤဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤခီန့ၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲတၢ်ကစီၣ်တအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတၢ်ဒုးက့ၤဆူၣ်ထီၣ်ကဒါ၀ဲဒီး ပယီၤသုးအံၤမၤဟးဂီၤ၀ဲ၀့ၢ်ဘၢၣ်စၢၤသ၀ီဘၢၣ်စၢၤကျဲတဖၣ်ဒီးခးလီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲကျိဖးဒိၣ်တလီၢ်လီၢ်အသိး တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီးမၤပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲတိၤလၢသုးမီၤစိရိၤသူ၀ဲလၢ၀ံစိာ်တီဆှၢအဂီၢ်အံၤအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီး အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤလံ ၁၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃) လါယနူၤအါရံၤ ၁ သီ တုၤလၢ လါယူၤ ၃၀ သီ လၢဃုလါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ် အဘၢၣ်စၢၤအပူၤန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲခဲလၢာ်(၂၆၃၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါယူၤလံ ၉ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ
ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ႇကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ဃုာ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်စုတီၤဖီလာ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤ လၢ(၆)လါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲခဲလၢာ်အဘျီ(၂၄၀၀)ဘျဲၣ်ဒီး ပယီၤသုးသံအဂၤ(၂၀၀၀)အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးသံတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၅)ဂၤႇသုးရ့ၣ်ခိၣ်–၂ (၅)ဂၤႇ သုးခိၣ်အပတီၢ်(၁၃)ဂၤႇ သုးခိၣ်ယီၤ(၅)ဂၤဒီး ၦၤဘၣ်ဒိ(၁၆၀၀)ဘျဲၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲ သုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂) တဂၤအသိး (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)မၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲပယီၤသုးအသိလ့ၣ်လၢအသူ၀ဲလၢဒုးယၤပူၤအံၤကအိၣ်လၢအခိၣ်တကယၤဃၣ်ဃၣ်ညါ အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးအပူၤမ့မ့ၢ်(KNLA)ႇ(KNDO)ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်စုတီၤဖီလာ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤခီန့ၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီးၦၤကလုာ်ဂီၢ်အဂၤ(၇၀)ဘျဲၣ်ဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၂၅၀)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါယူၤလံ ၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢအ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် အ့ၤမဲကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးဖီၣ်၀ဲကညီလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤကမံးဖိ ကညီသးစၢ်စးသ့စီၣ်မ့ ကအိၣ်လၢ(၆)လါဃၣ်ဃၣ်၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲလါယူၤလံ ၅ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤစးသ့စီၣ်မ့လၢ ကဘၣ်လီၤဃိာ်ပူၤ(၁၀)နံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးစးသ့စီၣ်မ့အံၤ တဖၣ် ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၀ သီအခါန့ၣ် ပယီၤသုးလဲၤဖီၣ်၀ဲစးသ့စီၣ်မ့လၢအဟံၣ်၀ံၤ စွဲတရါ၀ဲလၢ တၢ်ဘျၢသဲစးအဆၢဖိ(၅၀ က)ႇ(၅၂ က)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ တၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤအီၤလၢမၠီမၠးဃိာ်(ကွီၢ်ဘျီၣ်)အံၤလၢ ကဘၣ်လီၤဃိာ်ပူၤ(၁၀)နံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီသးစၢ်လၢအသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးစးသ့စီၣ်မ့တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ၦၤစံၣ်ညီၣ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢမၠီမၠးဃိာ်(ကွီၢ်ဘျီၣ်)န့ၣ်မီၤနီၤႇစံၣ်ညီၣ်လီၤ၀ဲလၢကဘၣ်လီၤဃိာ်ပူၤအနံၣ်(၁၀)ႉအစံၣ်ညီၣ်လီၤစးသ့စီၣ်မ့အံၤတၢ်အုၣ်သးမနုၤမးတအိၣ်ဘၣ်ႉတၢ်စံၣ်ညီၣ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်စံၣ်ညီလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်တီတၢ် တြၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တချုးလၢတၢ်ဖီၣ်ဒီးစံၣ်ညီၣ်လီၤစးသ့စီၣ်မ့ဒံးဘၣ်အခါဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤအခါန့ၣ်တၢ်လဲၤဖီၣ်အီၤကဲထီၣ်သးခံဘျီဒံးဒီး တချုးတၢ်လဲၤဖီၣ်အီၤဖဲလီၢ်ခံကတၢၢ်တဘျီအံၤဒံးဘၣ်အခါဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၃ သီအနံၤ တၢ်မၤလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖဲ(အိမ်မဲ)အခါအဆိကတၢၢ်တဘျီပယီၤလဲၤဖီၣ်အီၤလၢကသံသမိး၀ဲမ့ၢ်အကဲတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(PDF)မ့ၢ်ဧါႇတမ့ၢ်ဧါဒီးဖဲန့ၣ်၀ံၤတၢ်လဲၤအုၣ်ခီၣ်ပျၢ်လီၤက့ၤအီၤန့ၣ်လီၤႉ
ကညီသးစၢ်စးသ့စီၣ်မ့အံၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ(အ့ၤမဲကီၢ်ဆၣ်)ပူၤအမၤတၢ်လၢကညီလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤကဂုၤထီၣ်ကသီထီၣ်အဂီၢ်ဒီးတကးဒံးဘၣ်အ၀ဲသိၣ်လိ၀ဲကညီသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢခီၣ်ဖၠူထၢၣ်ႇလံာ်ကီၤလၤ၀ါႇလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤသ့ၣ်တဖၣ်အသိးဒ်ပယီၤသုးလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်အီၤလၢအမ့ၢ်(PDF)န့ၣ်တမ့ၢ်၀ဲဘၣ်ဒီးတၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤ၀ဲဒ်အံၤဘၣ်သးတမုာ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီသးစၢ်လၢအသ့ၣ်ညါလိာ်သးဒီးအီၤလၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီး စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲန့ၣ်အမၤတၢ်လၢကညီကလုာ်အဂီၢ်လီၤႉအတမ့ၢ်(PDF)ဘၣ်ႉပသ့ၣ်ညါမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤႉတၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤအ၀ဲဒ်အံၤဘၣ်ပသးတမုာ်ဘၣ်ႉဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤပဃ့ဘါထုကဖၣ်လၢအ၀ဲကဟဲက့ၤထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ပၣ်ဃုာ်လၢတၢ်ပျၢ်ဖျဲးတၢ်ကမၣ်အကျါစ့ၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၀)လါအီကူး...
လါယူၤလံ ၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤ နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ စးထီၣ်လါယူၤ ၂၉ သီတုၤလၢ လါယူၤလံ ၅ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်နုာ်လီၤခးပယီၤသုးကလၢၤ(၃)ဖျၢၣ်ဒီးတၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်(၁)ခါ ပယီၤသုးခိၣ်သံ(၁)ဂၤႇ ဘၣ်ဒိ၀ဲ(၅)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒုးယၤလီၤဆီကရူၢ်(SOF)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါယူၤလံ ၅ သီအနံၤ န့ၣ်လီၤႉ
ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ႇဒုးယၤလီၤဆီကရူၢ်(SOF)ႇ(Cloud Wings)ဒြိကရူၢ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး နုာ်လီၤခး၀ဲပယီၤခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ–၂၈၃)၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ႇ ကးလံၣ်ခံပယီၤသုးကလၢၤႇ အဘ့ၣ်ပယီၤသုးတၢ်သမံသမိးတြဲၤလီၢ်ႇချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢဒြိအဘျီ(၂၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီး တ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်အဖျၢၣ်(၅၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (SOF)သုးဖိတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“စးထီၣ်လၢလါယူၤ ၂၉ သီတုၤလၢမဟါန့ၣ်ပလဲၤတ့ၢ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးဒြိမီၤနီၤႉပနုာ်လီၤခး၀ဲ ပယီၤသုး(ခလရ–၂၈၃)ႇကးလံၣ်ခံပယီၤသုးသးကလၢၤႇအဘ့ၣ်တၢ်သမံသမိးတြဲၤႇ ချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ဒီး တၢ်လီၢ်လၢပယီၤသုးကျိၤဟဲထီၣ်အလီၢ်တဖၣ်န့ၣ်မီၤနီၤႉပယီၤသုးအမျိာ်သုးရ့ၣ်(၃၁၈)သုးခိၣ်သံတဂၤဒီးအၦၤသုးဖိဘၣ်ဒိနးနး(၅)ဂၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲလါယူၤလံ ၅ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဃးတၢ်နုာ်လီၤခးပယီၤသုးတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဖီခိၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤ ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲ...
လါယူၤလံ ၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ ခီဖျိသိလ့ၣ်တီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ ထိၣ်ကီ၁်ကိသ၀ီပူၤကျဲတဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီးလီၢ်က၀ီၤပူၤကမျၢၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိသိလ့ၣ်တီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလၢသ၀ီပူၤဒီးခီဖျိသ၀ီပူၤကျဲႇထိၣ်ကီၤကိကစၢၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ် ဟးဂီၤ၀ဲအဃိသ၀ီအဖျၢၣ်(၂၀)ဘျဲၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢ တအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“သိလ့ၣ်တီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤအါန့ၢ်အပူၤကွံာ်လၢညါဒံးႉမ့၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤကျဲ ကိးဘိဒဲးအဃိကျဲတဖၣ်ဟးဂီၤမီၤနီၤႉသိလ့ၣ်ယီၢ်(ဆဲးကဲး)မးလဲၤတသ့လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိသိလ့ၣ်တီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအတယၢၢ်ဃၢအဃိထိၣ်ကီာ်ကိ–ထံၤလိၤကျဲတနီၤဟးဂီၤ၀ဲဒီး ကျဲလၢအဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိဒၣ်၀ဲဘၣ်ဘှီဂ့ၤက့ၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“အ၀ဲသ့ၣ်ကျီသ့ၣ်ထုးသ့ၣ်ကိးနံၣ်ဒံးလီၤႉသုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤဘျီၦၤကျီသ့ၣ်ဟဲအါဒိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်ႉ ကျဲနါက့ဟးဂီၤဒိၣ်ထီၣ်ႉကျဲဟးဂီၤဘျီအိၣ်ဒၣ်ၦၤသ၀ီဖိလီၤဘၣ်က့ၤဘှီဂ့ၤထီၣ်၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိလၢအဂၤတဂၤ စ့ၢ်ကီး စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိသိလ့ၣ်တီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် မံၣ်ခၠီသ၀ီကရူၢ်ပူၤ ထံကျိလၢၦၤသ၀ီဖိသူ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒုထီၣ်၀ဲဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်ဒံး၀ဲလၢကသူထံသူနိအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤလံ ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးဘၢၣ်စၢၤအဃိ တကီၢ်ခါခဲအံၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်တုၤလၢ(၃၀၀ႇ၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် ကရ့ၣ်နံၣ်ဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ်(KnHRG) စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
KnHRG ၦၤနဲၣ်တၢ် အူဘညါ စံး၀ဲလၢ“ဖဲလီၢ်ခံအံၤလၢပကီၢ်စဲၣ်ပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ရၤလီၤသးသကုၤဆးဒး လီၤႉတၢ်လီၢ်ႇကီၢ်ဆၣ်လၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်မီၤနီၤႉခဲအံၤလၢဘီလခဲႇမဲၤစဲၤႇမိဘၠဲႇဖဲၤခိၤတကပၤန့ၣ်နါက့တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢာ်လံႉတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိကမျၢၢ်တနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်ထီၣ်အိၣ်လၢယိၤကီၢ်တကပၤအိၣ် မီၤနီၤႉကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်ပူၤအံၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်ဒုကအိၣ်လၢ(၂၇၀ႇ၀၀၀)အဖီခိၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအလဲၤစံၣ်အိၣ်လၢၦၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ် တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲ(တၢ်ခိၣ်ဒုး)ႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်ပူၤ တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)လါယူၤအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤရၤလီၤသးဟဲအါထီၣ်၀ဲအသိး ပယီၤသုးပံးဃာ်ကျဲအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကရ့ၣ်နံၣ်ဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ပယီၤသုးတြီဃာ်တၢ်ပံးဃာ်တၢ်အံၤစးထီၣ်လၢ(၂၀၂၂)အခါန့ၣ်လံမီၤနီၤႉဖဲတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)လါယနူၤအါရံၤလၢာ်အခါန့ၣ်တၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲလၢဒံၤမီၣ်စိၤမုၢ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉလၢမိဘၠဲႇဖဲၤခိၤတကပၤန့ၣ်နါက့ကဲထီၣ်စ့ၢ်လီၤႉ ဖဲလါယူၤအခါန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢမိဘၠဲႇဖဲၤခိၤတကးဒံးဘၣ်တၢ်လီၢ်လၢအဂၤစ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်အဃိပယီၤသုးတြီဃာ်တၢ်ႇ မၤဃံးထီၣ်တၢ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် (KnHRG)ၦၤနဲၣ်တၢ် အူဘညါ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိပယီၤသုးပံးဃာ်ကျဲႇတပျဲၦၤစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤတၢ်လၢၤဘၣ်အံၤဟဲအါထီၣ်အဃိ လၢကမျၢၢ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်အံၤ အဂီၢ်ဘၣ်ယိၣ်န့ၢ်တၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)လါမ့ၤအခါဒ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ဒုးဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့ၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်လိၣ်ဘၣ်ရူ(UNOCHA) ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲ...
လါယူၤလံ ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ တလါအံၤလါယူၤလံအတီၢ်ပူၤအံၤ ပယီၤသုးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် သုးလီၢ်သုးကျဲ လၢတၢ်လီၢ်အဂၤဒီးမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါအိၣ်ကတီၤသးလၢကမၤဆူၣ်ထီၣ်ဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအဘူးဒီးပယီၤသုးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကစီၣ်တဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိမ့ၣ်ပိၢ်လၢ(ကီးတရံး)ပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ် (ခလရ–၉၇)သုးကလၢၤပူၤအဃိ လါမ့ၤဒီးလါယူၤအတီၢ်ပူၤပယီၤသုးလၢအိၣ်သုးရ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤသံကအိၣ်လၢ (၅)ဂၤညါဒီး တၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံအ၀ဲသ့ၣ်စးထီၣ်ဟူးဂဲၤမၤ၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ လၢအအိၣ်ဘူးဒီးပယီၤသုး(ခလရ–၉၇)သုးရ့ၣ်ကပၤအံၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“စှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤပယီၤသုး(၉၇)သုးရ့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲလၢ(စကခ ၁၂)တကပၤ န့ၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါလီၤႉပသ့ၣ်ညါလၢသုးကလၢၤပူၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ကတီၤသးလၢသုးကျိၤကဟးထီၣ် မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်လၢပယီၤသုးကျိၤကနုာ်လီၤလၢကီးတရံး၀့ၢ်ချၢ ကလံၤထံး ယွၤသ့ၣ်ကိသ၀ီဒီး ကလံၤစိး ကၠီၤစှၤကိသ၀ီတကပၤန့ၣ်အဃိ (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်တကပၤစ့ၢ်ကီး အိၣ်ကတဲၤကတီၤသးလံ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ခဲအံၤ၀့ၢ်ပူၤတၢ်အိၣ်သးဒုနးထီၣ်လံႉပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢသ၀ီပူၤႇက၀ီၤဒ့ပူၤအဃိ ကမျၢၢ်သံ(၁)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤမီၤနီၤႉခဲအံၤနအိၣ်လၢသ၀ီနကလဲၤလၢ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်နလဲၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ႉၦၤလၢအလဲၤဘူၣ်ညါန့ၣ်လဲၤ၀ဲအိၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ယွၤသ့ၣ်ကိသ၀ီဖိတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢကီးတရံးဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခံခီခံကပၤဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တအိၣ်လၢၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်တၢ်ဒုးစဲးပြဲးခီန့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤအဃိလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကမၤအီၣ်စံာ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်ဘုအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤလံ ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၃)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤအံၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါဒီးတိကွ့တၢ်ဆါဟဲအါထီၣ်အဃိ လိၣ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်ကသီအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤခီဖျိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်စံၣ်မှံဟးဖျိးဒံး၀ဲအဃိလီၤဆီဒၣ်တၢ်ၦၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တိးကွ့တၢ်ဆါအါမးန့ၣ်လီၤႉခီဖျိပယီၤသုးတပျဲၦၤစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤကသံၣ်ကသီဒီးၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီးအါထီၣ်အဃိ လိၣ်ဘၣ်၀ဲကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့မ့ၢ်ကသံၣ်ကသီန့ၣ်လ့ၤတက့ၤပယီၤသုးတပျဲစိာ်၀ဲဘၣ်ႉပဘၣ်ဟးစိာ်ခူသူၣ်လၢပကစၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒ်န့ၣ်လီၤအဃိကသံၣ်ကသီဒုတလၢဘၣ်ႉလီၢ်ခံအံၤတၢ်စူၤမ့အါထီၣ်န့ၣ်ၦၤကဆူးကဆါအါန့ၢ်အ၀ဲအံၤဒံးမီၤနီၤႉ ၦၤမၤဘူၣ်ကစၢ်တဖၣ်နါက့ခဲအံၤမ့မ့ၢ်ကသံၣ်ကသီန့ၣ်စိာ်၀ဲတဘူၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိကမျၢၢ်တဖၣ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်တိးကွ့အခါန့ၣ် လဲၤပၠးသးလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ကသံၣ်ဒၢးအိၣ်စှၤ၀ဲအသိးအါဒၣ်တက့ၢ်ကူစါယါဘျါအသးလၢန့ဆၢၣ်ကသံၣ်ဖီၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤအဃိတနီၤန့ၣ်တၢ်ဆါနးဒိၣ်ထီၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိာ်မုၣ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့ကဲထီၣ်သးလၢအိၣ်တဆူၣ်အိၣ်တချ့ဘၣ်လံန့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်ကူစါယါဘျါ၀ဲလၢ န့ဆၢၣ်ကသံၣ်ဖီၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤႉမ့နးဒိၣ်ထီၣ်မးအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤပၠး၀ဲလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ႇကသံၣ်ဒၢးလီၣ်မီၤနီၤႉဖဲအံၤန့ၣ်ၦၤၦ့ၤအီ၀ဲ(ပန်ကာ)ကသံၣ်မီၤနီၤႉယဲၢ်ပီၢ်န့ၣ်န့ၢ်၀ဲသၢဘိၣ်ႇအ၀ဲသ့ၣ်ၦ့ၤအီကသံၣ်တခါအံၤမ့တကိၢ်ညၢ်ဘၣ်မးအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤပၠးသးလၢတၢ်ဆါဟံၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢကသံၣ်တၢ်ကူစါယါဘျါသးတကပၤအဂီၢ်န့ၣ်ကညီဆူၣ်ချ့တၢ်ကရၢကရိဒီး မုာ်သးမၤကလီ(ပရဟိတ)တၢ်ကရၢကရိလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဟဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲကသံၣ်ကသီအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အိၣ်ဒံးအဃိၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးလိၣ်ဘၣ်ဒံး၀ဲကသံၣ်ကသီႇ တၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤလံ ၂ သီ ဒီး ၃ သီအခါစ့ၢ်ကီး လၢမူကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးခးတပျုာ်တပျီာ် ကျိဖးဒိၣ်ကျိဖိအဃိ(ရေတွင်းကုန်းကြီး)သ၀ီဒီး(အုန်းပင်စု)သ၀ီဖိပိာ်ခွါဘၣ်ဒိဒံး၀ဲ ၃ ဂၤအသိး ကမျၢၢ်(၁၄၀၀)ဘျဲၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်လၢသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတုၤလၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)လါမ့ၤန့ၣ်...
လါယူၤလံ ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤအကၠိတဖၣ် ခီဖျိကၠိသရၣ်၊မုၣ်တကူတလၢဘၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤပူၤၦၤလၢအဖျိထီၣ်တီၤထီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ သုးမီၤစိရိၤတူၢ်လိာ်၀ဲလၢကကဲကၠိသရၣ်၊မုၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤအကၠိတဖၣ်အံၤကၠိသရၣ်၊မုၣ်တအိၣ်ဘၣ်အဃိအပူၤကွံာ်လါယူၤအခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကိးအိၣ်ဖှိၣ်၀ဲ ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤဒုးသ့ၣ်ညါကၠိဖိမိၢ်ပၢ်လၢသ၀ီပူၤၦၤလၢအဖျိထီၣ်တီၤထီတဖၣ်မၢအတၢ်ကဲက့ၤ ကၠိသရၣ်၊မုၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲလၢ“ကူၣ်သ့မူဒါခိၣ်ႇပၢပြးခိၣ်တဲ၀ဲလၢၦၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်ကဘၣ်ဃု ကၠိသရၣ်၊မုၣ်လီၤမီၤနီၤႉတဲ၀ဲလၢၦၤလၢအဖျိထီၣ်အတီၤထီလၢအကစၢ်လီၢ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်အံၤကဘၣ်က့ၤသိၣ်လိက့ၤတၢ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကၠိသရၣ်၊မုၣ်တအိၣ်ဘၣ်အဃိကၠိတဖျၢၣ်အပူၤဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အိၣ်အသိး ဒ်သိးကၠိသရၣ်၊မုၣ်အနီၣ်ဂံၢ်ကၦဲၤအဂီၢ် အ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (CDM)ကၠိသရၣ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“နမ့တပာ်နဒံၣ်နဖိလၢကၠိဘၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆိမိၣ်လၢနမၤ(CDM)အဃိၦၤဖီၣ်နၤသ့မီၤနီၤႉခဲအံၤနက့ၤပာ်နဖိလၢကၠိ ဘျီဒၢးက့ၤထၢကဒါစ့လၢၦၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်အအိၣ်ႉၦၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်ကဘၣ်ဃုကဒါက့ၤကၠိသရၣ်၊မုၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် လူၢ်ပျဲၢ် ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤသုးမီၤစိရိၤအကၠိတဖၣ်ဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အိၣ်အသိးဒ်သိးကၠိသရၣ်၊မုၣ်အနီၣ်ဂံၢ်ကၦဲၤအဂီၢ်န့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်လၢအဂၤတဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးကမၤ၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤဘူးဒီးသုးမီၤစိရိၤတဖၣ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံလၢလူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤကၠိလၢသုးမီၤစိရိၤက့ၤအိးထီၣ်ကဒါ၀ဲန့ၣ်အိၣ်၀ဲ (၃၃၉)ဖျၢၣ်ဒီးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ကၠိသရၣ်၊မုၣ်ဒီးၦၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ခီန့ၣ်လီၤစှၤ၀ဲသၢပူတပူညါအသိးလံာ်စ့ၢ်ကီးတၢ်တသိၣ်လိ၀ဲတုၤလၢအကတၢၢ်ဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီဟ့ၣ်ဒိးစဲး၀ဲဒ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (CDM)ကၠိသရၣ်ဒီးကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါယူၤလံ ၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤမ့ၣ်အူတဟဲလၢၤဘၣ်န့ၢ်လၢအလါလံဒီးစှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤလၢ လီမ့ၣ်အူ ကဟဲကဒါဘၣ်ဆၣ် တုၤလၢခဲအံၤလီမ့ၣ်အူတဟဲဒံး၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤကမျၢၢ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိမ့ၣ်အူတၢၣ်အခိၣ်ဆၢၣ်ဟးဂီၤအဃိလၢကီးတရံးႇမၠၣ်၀တံၣ်ႇကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လီမ့ၣ်အူတဟဲလၢၤဘၣ် ကန့ၢ်၀ဲလၢအလါလံဒီးဘၣ်ဆၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤတ၀ာ်အခါလၢမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤန့ၣ် လီမ့ၣ်အူက့ၤန့ၢ်ကဒါ၀ဲလံအဃိ ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤလၢတယံၤတမီၢ်မ့ၣ်အူကက့ၤန့ၢ်ကဒါ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကီးတရံးကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ၦၤတဲလၢမ့ၣ်အူကက့ၤန့ၢ်ကဒါန့ၣ်ဖးယံၤလံႉမ့ၢ်အဟဲကသ့ဒံးဧါတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်ႉ ၦၤတဲလၢမ့ၣ်အူတၢၣ်လီၤတီၢ်လၢ(ကမဲၤကိ)သ၀ီဃၢၤန့ၣ်တထူၣ်စ့ၢ်မီၤနီၤႉပနၢ်ဟူလၢမ့ၣ်အူကဟဲကဒါန့ၣ်ဖးယံၤလံႉ တုၤလၢခဲအံၤတဟဲဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိလီမ့ၣ်အူတဟဲဘၣ်န့ၢ်လၢအလါလံအဃိတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်လၢအဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢမ့ၣ်အူသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တနီၤန့ၣ်ဘၣ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲတၢ်တၢ်မၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“မ့ၣ်အူတဟဲဘၣ်အဃိနမၤတၢ်တသ့နီတမံၤလၢၤဘၣ်ႉကယဲၢ်မ့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်မ့ၣ်အူအိၣ်မးနမၤတၢ်သ့မီၤနီၤႉ မ့ၣ်အူတဟဲဘၣ်ဘျီကယဲၢ်မ့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအလိၣ်သူမ့ၣ်အူတဖၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ပံးကွံာ်အီၤခဲလၢာ်လီၤႉသိစ့ၢ်ကီးအၦ့ၤထီၣ်အဃိနဒွးတကၢကီၣ်လၢၤဘၣ်ႉတဘၣ်ဂီၢ်လၢၤဘၣ်အဃိအါဒၣ််တက့ၢ်ၦၤပံးကွံာ်တၢ်မၤလီၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂)လါအီကူးအခါန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိ မ့ၣ်အူတၢၣ်အခိၣ်ဆၢၣ်ဟးဂီၤလီမ့ၣ်အူစးထီၣ်ပတုာ်ကွံာ်သးတဟဲလၢၤ၀ဲဘၣ် န့ၣ်လီၤႉ