လါမ့ၤ ၂၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
မိဒီၢ်ဝ့ၢ်လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၄)တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ် အပူၤအံၤ ဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲအိၣ်ဃုလါဘျဲၣ်ဝံၤလီၢ်ခံ ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၉ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါဝဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မိၢ်ဒီၢ်ဝ့ၢ်လၢပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါဝဲအံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၅)လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အခါန့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသိၣ်မှံၤ သုးပၥ်ဖှိၣ် ထီၣ်မၤန့ၢ်ဒိၣ်စိဝဲဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးဝ့ၢ်အံၤအိၣ်ဆီလီၤသးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မ့ၢ်ဝဲပနံၥ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤကျဲ တဘိ လၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢသုးမီၤစိရိၤကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုၥ်လီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်မိဒီၢ်ဝ့ၢ်အံၤဝံၤလီၢ်ခံ သုးမီၤစိရိၤလၢကထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤဝဲအဂီၢ်ဆှၢထီၣ်အဂံၢ်အဘါ အမဲၥ်ညါလၢ ကလံၤကျါအံၤတဆီလဲၤခးလီၤစၢၤဝဲတၢ်ဒီး လၢပျီပူၤစ့ၢ်ကီးဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ် တဖၣ်အံၤ အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိ တိဝဲတဖျိဘၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ထီၣ်ဘးဝဲလၢဃုလါဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်စးထီၣ်ဖဲလါမ့ၤထီၣ် ၅ သီအံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအံၤလၢကထီၣ်ဟံန့ၢ်က့ၤမိၢ်ဒီၢ်ဝ့ၢ်အံၤအဂီၢ် သုးဂံၢ်ဘါအါအါ ဂီၢ်ဂီၢ် တကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါလၢကဘီယူၤ,ကျိဖးဒိၣ်,ဒြိအံၤတဆီ ဟဲခးဆှဲဝဲကျဲ,ဟဲခးလီၤတၢ်လၢဝ့ၢ်ပူၤဝ့ၢ်ခိၣ်ဝ့ၢ်ဃၢၤတပယူၥ်ဃီ အဃိ...
လါမ့ၤ ၁၉ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကလဲၤထီၣ်ဝဲဆူခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅) ကမၤမိၢ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်အံၤအဂီၢ် ပယီၤသုးဂံၢ်ဘါ အဂၤ (၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ် လၢအဟဲထီၣ်တဖၣ်အံၤ ဟဲထီၣ်တုၤဝဲလၢမီလိၥ်ကျိတကပၤလံဒီး ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)ခိးခးအဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ဒ့ၣ်စၢၤတၢ်ဒုး ကဲထီၣ် အဃိ ပယီၤသုးသံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဝဲအသိးတၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်ဝဲစုကဝဲၤပီးလီအိၣ်ဝဲတနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢဘူးဒီးဟီၣ်ကဝီၤ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤစံးဝဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢမၠဲၣ်ကၠံငူၣ်(ခီၣ်တီၣ်)အံၤတဆီအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤထီၣ် ၅ သီဒီး ၆ သီအနံၤ ပယီၤသုး(စစ်ကူ)တဖၣ်အံၤဟဲတုၤဝဲလၢကမၤမိၢ်ဝံၤ ဆဲးလဲၤထီၣ်ဝဲဆူ ၀ါဒူ,သါအီၣ်ပျ့ၣ်,မဲၤကၠံၣ်ခံဒီးလၢၢ်ကွဲသဝီတကပၤဒီးဒ်သိးကဆဲးလဲၤထီၣ်ဆူညါကန့ၢ်အဂီၢ်ပယီၤသုးသူဝဲကျိဖးဒိၣ်, ဒြိ,ကဘီယူၤမၤဆှဲဝဲကျဲဒီးခဲအံၤထီၣ်တုၤဝဲဒၣ်ဖဲမီလိၥ်ကျိ,န့ၢ်ကးသဝီဒီးတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဝဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤကိးမုၢ်နံၤဒဲဒီးန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢပယီၤသုးဟဲထီၣ်ခံခီခံကပၤတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်န့ၢ်ဝဲခံနွံဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤ သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ် တကးဒံးဘၣ်တၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်ဝဲစုကဝဲၤကျိချံပှၥ်သၣ်ပီးလီအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢဘူးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ် တဖၣ် စံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖဲပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဝဲ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ...
လါမ့ၤ ၁၈ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးလၢနုၥ်လီၤအိၣ်လ့က့ၣ်သဝီပူၤအံၤတဖၣ်မၢကမျၢၢ်လၢကဟဲက့ၤအိၣ် လၢဟံၣ်ဘၣ်ဆၣ် ဒူသဝီအခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်ခီဖျိဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢဆဲးကဲထီၣ်ဒံးအဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ်က့ၤဝဲတဘူၣ်ဒံး ဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ.
လ့က့ၣ်သုးကလၢၤလၢဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်တ့ၢ်ဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂ သီအခါအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်တလါ ဃၣ်ဃၣ်ဝံၤဖဲတလါအံၤလါမ့ၤ ၁၁ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါဝဲဘၣ်ဆၣ် သုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤခီဖျိတၢ်ဒိးလီၤ ဃၥ်ဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤနုၥ်လီၤအိၣ်လၢသုးကလၢၤပူၤတဘူၣ်,နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢသဝီပူၤန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးလၢအိၣ်သဝီပူၤသ့ၣ်တဖၣ် မၢဝဲသီခါဒီးကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤ ကဟဲက့ၤအိၣ်လၢသဝီပူၤဒီး တုၤလၢခဲအံၤပယီၤသုးအိၣ်ဆီလီၤသးဒံးလၢသဝီပူၤ,တၢ်ဘံတၢ်ဘၢစ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဒံးဝဲဘၣ်အဃိ ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ် က့ၤအိၣ်ဝဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် နဲၣ်ရွဲၣ် ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ခဲအံၤပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပယီၤသုးန့ၢ်မၢဝဲဒၣ်သီခါဟဲက့ၤအိၣ်လၢဖၠၣ်ဒီးဒူဖိသဝီဖိဟဲက့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်မီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိကမျၢၢ်ဒုဟဲက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်ဒံးဘၣ်.သီခါစ့ၢ်ကီးဟဲက့ၤတဘူၣ်ဘၣ်.ပှၤသဝီဖိကက့ၤအိၣ်အဂီၢ်ခီဖျိပယီၤသုးအိၣ်ဆီလီၤသးလၢဒူသဝီပူၤဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢတၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကအိၣ်အဃိပတနၢ်ဟူပှၤသဝီဖိက့ၤအိၣ်နီဂၤဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဟါအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်လၢဘူးဒီး(KNLA)တဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ် ပယီၤသုးလၢနုၥ်လီၤအိၣ်လ့က့ၣ်သဝီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤ (KNLA)...
လါမ့ၤ ၁၈သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ,တးကီၢ်ရ့ၣ်မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ(၂၀၂၆)(၂၀၂၇)တၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ်ကွဲၢ်ကဘီခီကီၢ်တီၤထီကၠိမၤဝဲတၢ်အိးထီၣ်ကၠိဒီးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဖျိကၠိလံၥ်အုၣ်သးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၁၈)သီအနံၤအပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠိဖိမုၣ်ခွါတဖၣ်ဖျိထီၣ်ဝဲတီၤပတီၢ်ဒီးတနံၤအံၤတၢ်အိးထီၣ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဝံၤဝဲဂ့ၤဂ့ၤအဖီခိၣ်,ကၠိခိၣ်စီၤကၠီၣ်ခလ့စူစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“တနံၤအံၤပမၤဝဲ(၂၀၂၆-၂၇)တၢ်အိးထီၣ်ကၠိဒီး,ပမၤစ့ၢ်ကီးဝဲ(၂၀၂၅)နံၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဖျိကၠိလံၥ်အုၣ်သးန့ၣ်လီၤ.ကၠိဖိဖျိထီၣ်တဖၣ်အံၤပမုၢ်လၢ်လၢကဆဲးမၤလိဘၣ်တၢ်တုၤလၢဖၠၣ်စိမိၤပတီၢ်ကိးဂၤလီၤ.ပတအဲၣ်ဒိးလၢကပတုၥ်တၢ်မၤလိဒီးဖံးတၢ်မၤတၢ်ဘၣ်,ကဆဲးထီၣ်ကၠိအဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ဝဲအါမးဘၣ်ဆၣ်ပအဲၣ်ဒိးလၢကကျဲးစၢးတၢ်န့ၣ်လီၤ.မုၢ်တနံၤပအဲၣ်ဒိးလၢအသုကဒိးန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအဂ့ၤ,ကျိၣ်စ့ဟဲနုၥ်လၢအဂ့ၤန့ၣ်လီၤ"အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကွဲၢ်ကဘီကၠိအံၤ(၂၀၂၅)နံၣ်အပူၤ,လၢကၠီၣ်တဲၣ်သီခါဖးဒိၣ်(Luang Por Prida Phabhatharo)အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဆီ,တၢ်ပှ့ၤဝဲဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢယိၤစ့(၇)ကကွဲၢ်ဘးဒီးသူၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ မဲၢ်ဆီး ဝ့ၢ်,မဲၢ်တီကဝီၤဒ့(၃)အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးခီဖျိကၠိအံၤကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်လၢကီၢ်ဆၢဖိဒံဖိသၣ်ဒီးခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဃိ,ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်ပျဲခွဲးဒီးသီခါတဖၣ်အတၢ်မၤစၢၤအဖီခိၣ်စံးဘျူးဘၣ်ဝဲခိၣ်နၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤလၢအဘူးဒီးကွဲၢ်ကဘီကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ကၠိတဖျၢၣ်အံၤပှၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်အဃိလၢမိၢ်ပၢ်အလီၢ်,ပသးမုၥ်ဒီးပသးခုစံးဘျူးဘၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါကိးဂၤဒဲးလၢအဲၣ်ဘၣ်ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢတၢ်ကအိၣ်ဆိးဝဲဖဲတၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.” အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤဝဲ(၂၀၂၆)နံၣ်တၢ်အိးထီၣ်ကၠိမူးဒီး(၂၀၂၅)နံၣ်ဖျိကၠိတၢ်ဟ့ၣ်လံၥ်အုၣ်သးအပူၤ,ကွဲၢ်ကဘီတီၤထီကၠိ,(ခွံတီၤ)တုၤ(GED-General Educational Development)တီၤထီကၠိဖိဖျိထီၣ်ဝဲခဲလၢၥ်အဂၤ(၁၅၀)ဂၤအဂ့ၢ်,ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,တနံၤအံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ,ကၠိဖိမုၣ်ခွါ,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်,သရၣ်သမါ,သီခါ,ခီကီၢ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရူၢ်ကရၢခိၣ်နၢ်ဃုၥ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၇၀၀)ခိၣ်ဃၢၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ကွဲၢ်ကဘီကၠိအံၤတနံၣ်အံၤတၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤတိၥ်ပၥ်လီၤဝဲဒၣ်လၢကတူၢ်လိၥ်ကၠိဖိအဂၤ(၁၀၀၀)အိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိလၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီးတီၤဒၢးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ဝဲအဃိတန့ၢ်တူၢ်လိၥ်ဘၣ်ဝဲကၠိဖိဒ်တိၤလီၤပၥ်ဝဲအသိးဘၣ်အဖီခိၣ်လၢ(၂၀၂၆)တၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ်,ကၠိဖိမုၣ်ခွါခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၄၄၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါမ့ၤ ၁၅ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆) ရၤမတံကီၢ်ဆၣ် ဂီၤလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤဒီး ပျီတပျၢ်ဟီၣ်ကဝီၤ တကပၤန့ၣ် စှၤသီအတီၢ်ပူၤ အံၤခီဖျိတၢ်စူၤကိးမုၢ်နံၤအဃိ ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး(IDPs)ဖိလၢအအိၣ်ကဒုသးဖဲထံကျိကၢၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲအိၣ်ဆိး လီၢ်ကျဲ တၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤလၢကွၢ်ထွဲပှၤလီၢ်အိၣ် ကမှံဖိတဖၣ်အံၤ အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမ့ၤ ၈ သီအခါန့ၣ်ကလံၤဟဲတၢ်စူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဃိ လၢပျီတပိၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်တကပၤန့ၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဃုၥ်ဒီးဒဲလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဝဲတစိၢ်တလီၢ်အံၤတဖၣ်ကလံၤအူအခိၣ်ဖျိးကွံၥ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤ အိၣ်ဝဲ ကအိၣ်လၢအဖျၢၣ်(၄၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢကွၢ်ထွဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုအံၤတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအဒဲခိၣ်ဒုးလီၤပှီၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ခိၣ်ဒုးတကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါ ပှၤဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ် အံၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲသူၣ်က့သးပှၢ်,ဖိဒံဖိသၣ်,ပှၤမိၢ်ဒၢသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ လၢကဟဲလါအဂီၢ်အံၤစ့ၢ်ကီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ် တၢ်အီဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် နီၢ်ကၠဲၣ်လၢကွၢ်ထွဲပှၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤလီၤအဃိအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဒီဒူၣ်လီၤ.ခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်နါက့အိၣ်ဝဲတဘူၣ်ဒြိဟးဆှၣ်တၢ်အဃိဘၣ်အိၣ်ဝဲလၢထံကျိနံၤခဲအံၤမူခိၣ်စူၤအဃိဘၣ်တ့ထီၣ်ဝဲအလီၢ်ဒီး(တၤလပၣ်)ဒ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲမဟါကလံၤဟဲအခါန့ၣ်တၢ်ခိၣ်လီၤပှီၢ်အိၣ်တနီၤ.တၢ်ဆါဟံၣ်စ့ၢ်ကီးအခိၣ်ဖျိးဘၣ်က့ၤတ့ထီၣ်လၢအသီခဲလၢၥ်လီၤ.မ့ဝံၤခဲအံၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီစ့ၢ်ကီးတအိၣ်လၢပှဲၤဘၣ်.မ့န့ၢ်တစဲးန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ဘၣ်နီၤလီၤအီၣ်သးဒ်န့ၣ်လီၤ.မ့ဝံၤဖဲန့ၣ်ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်သီအိၣ်အဃိလိၣ်ဘၣ်ဝဲကသံၣ်ကသီတကးဘၣ်ဖိသၣ်စ့ၢ်ကီးတထီၣ်ဘၣ်ကၠိဘၣ်,ကအိၣ်ဖှိၣ်မၤလိဒီးတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်ခီဖျိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံလၢအိၣ်ဂီၤလ့ၤထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးစှၤသီအတီၢ်ပူၤခီဖျိတၢ်စူၤတပယူၥ်ဃီအဃိ တနီၤန့ၣ်သုး လီၢ်သုးကျဲလဲၤငါအိၣ်ဝဲဖှိၣ်ဟံၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအိၣ်ဝဲဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီအမဲၥ်ညါလိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ခိၣ်ဒုး,ကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢကွၢ်ထွဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုတဂၤစ့ၢ်ကီးစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
“တနံၤညါအံၤယလဲၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်ဘၣ်ဆၣ်ကက့ၤထီၣ်အိၣ်လၢကဝီၤဒ့(၄)တကပၤန့ၣ်ပှၤတအဲၣ်ဒံးဘၣ်.ခဲအံၤပှၤလၢအငါအိၣ်ဟံၣ်န့ၢ်တဖၣ်န့ၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်လိၥ်သးခံဒူၣ်သၢဒူၣ်ဘျီလဲၤငါအိၣ်ဟံၣ်လၢယိၤကီၢ်တကပၤ.တနီၤန့ၣ်လဲၤအိၣ်လၢအဘူးအတံၢ်,လၢအသ့ၣ်ညါသ့ၣ်ခီးဝဲတဖၣ်အဟံၣ်န့ၣ်.ခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤအဃိတမ့ၢ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤထဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတခါတကးဘၣ်လၢတၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်တၢ်ခိၣ်ဒုတဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤ.မ့ဝံၤလိၣ်ဘၣ်ဝဲကသံၣ်သကီလၢကကူစါယါဘျါအသးမီၤ.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတ့ၢ်တဖၣ်န့ၣ်ပလဲၤထံၣ်ဘၣ်လၢအတၢ်ဆါန့ၣ်တဘျါဂ့ၤဒံးဘၣ်က့ၤရးဒိၣ်ထီၣ်ကဒါမီၤနီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိတၢ်ထီၣ်သုးကလၢၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိ...
လါမ့ၤ ၁၄ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လ့ၣ်က့ၣ်သုးကလၢၤလၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤလၢဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် ထီၣ်န့ၢ်ဝဲအိၣ်တလါဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ် တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲကဒါဝဲလံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်စံးဝဲအသိး သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
လ့က့ၣ်သုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲပယၢ်ရီကရူၢ်အပူၤအံၤ တချုးတါလီၤဒံးဘၣ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂ သီအနံၤန့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA),ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသိၣ်မှံၤလၢအဂၤတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲသုးကလၢၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ထီၣ်န့ၢ်သုးကလၢၤအံၤဝံၤလီၢ်ခံ ဖဲလါမ့ၤ ၁၁ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ်(စစ်ကူ)တဖၣ်ဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ် ကဒါဝဲလံဒီး ခဲအံၤအိၣ်ဆီလီၤသးလၢလ့က့ၣ်သဝီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၁)သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“အဟဲက့ၤထီၣ်ကဒါဝဲန့ၢ်လံ.(စစ်ကူ)ဟဲထီၣ်အဘိအါခဲအံၤနုၥ်လီၤဝဲန့ၢ်တဘိလံ.မ့မ့ၢ်လၢသုးကလၢၤပူၤတီတီဒုက့ၤအိၣ်ဝဲတဘူၣ်ဘၣ်,ခီဖျိပပှၤဒိးလီၤဃၥ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်အဃိလီၤ.အခဲအံၤအိၣ်ဝဲဖဲလ့က့ၣ်သဝီပူၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်ချၢဒုဟးထီၣ်ဝဲတဘူၣ်ဘၣ်,သဝီချၢစ့ၢ်ကီး အိၣ်ဒီးပှၤသုးဖိလီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
လ့က့ၣ်သုးကလၢၤလၢပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါက့ၤဝဲခဲအံၤန့ၣ် လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂ သီတၢ်ထီၣ်န့ၢ်အီၤဝံၤတကတီၢ်ဃီ တးပီသုး ကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဘူးဝဲဒီးသုးကလၢၤအံၤစ့ၢ်ကီး(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဆဲးထီၣ်ကဝီၤခးဝဲဒီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲ ဒိၣ်ဒိၣ်...
လါမ့ၤ ၁၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ပယီၤသုးအံၤလၢကလဲၤထီၣ်ဆူကတၢတံၥ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤအံၤအဂီၢ်ခီဖျိဘၣ်တၢ်ခိးခးလီၤအဝဲသ့ၣ်လၢ(သုးက့ ၅)အပှၤ ဒီး ထီၣ်ဝဲတဖျိဘၣ်အဃိ လၢတၢ်မၤဆှဲကျဲအဂီၢ်သူဝဲဒၣ်ဒြိ,ကျိဖးဒိၣ်ခးလီၤဆှဲကျဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီ စံးဝဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢကလဲၤထီၣ်မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါလၢကတၢတံၥ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်သုးလၢၤလၢ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ကဝီၤခးဝဲန့ၢ်လၢ(၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ ၅ သီ ဒီး ၆ သီအနံၤန့ၣ် လၢမၠဲၣ်ကၠံငူၣ်(ခီၣ်တီၣ်)ဝ့ၢ်အံၤတဆီ ပယီၤသုးအဂၤ(၂၀၀၀)ဃၣ် ဃၣ် ခီဃီၤဝဲဒၣ်ဆူကမၤမိၢ်ဝ့ၢ်တကပၤန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးတဖၣ်အိၣ်ဆီလီၤသးဟူးဂဲၤဝဲဒၣ် ဖဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤလၢအမ့ၢ် ဝါဒူ,သါအီၣ်ပျ့ၣ်, မဲၤကၠံခံဒီးလၢၢ်ကွဲဖိသဝီတၢ်လီၢ်အခိၣ်အဃၢၤဒီး လၢကထီၣ်တိဖျိတၢ်အဂီၢ်နီၤဖးလီၤဝဲအပှၤ(၃)ဒူၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)ပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ပှၤ(၃)ဒူၣ်အံၤတဘျီလၢ်လၢ်ဖဲလၢကလဲၤထီၣ်အခါ ခီဖျိ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ခိးခးလီၤဝဲလၢတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ် ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ ဒ်သိးလဲၤထီၣ်တိဝဲကဖျိအဂီၢ်ခးလီၤစၢၤဝဲဒြိ,(၆၀ မမ),(၈၁ မမ),(၁၂၀ မမ),(၁၂၂ မမ)ကျိးဖးဒိၣ်တပယူၥ်ဃီ အဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့...
လါမ့ၤ ၁၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)ဟီၣ်ကဝီၤ တလါအတီၢ်ပူၤခီဖျိလၢပယီၤသုးအကျိဖးဒိၣ်,ဒြိဒီးကဘီယူၤအံၤအဃိ ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိ(၁၅)ဂၤတကးဒံးဘၣ်ဟံၣ်ဃုၥ်ဒီးကၠိ,တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲ(၃၇)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်မၤစရီပူၤအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်,မူကီၢ်ဆၣ်ဒီးဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ အပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၉ သီ တုၤလါမ့ၤ ၇ သီလၢ(၂၈)သီအတီၢ်ပူၤ သုးမီၤစိရိၤအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဂ့ၤ,တအိၣ်ဂ့ၤသူဝဲဒၣ်ကဘီယူၤ ပီၣ်(၂၅၀),ပီၣ်(၅၀), ပီၣ် (၂၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်, ဒြိ, ပၤရၤမီၤတၤလ့ၤထံ(Paramotor), (၁၃၀ မမ),(၁၂၀ မမ), (၈၁ မမ),ဟီၤဝ့ၤစၤကျိဖးဒိၣ်အချံပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲ အစှၤန့ၢ် (၄၀) ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သံ(၁)ဂၤ,ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၄)ဂၤဒီး ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တစှၤန့ၢ်အဖျၢၣ် (၃၀), ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်(၂)ဖျၢၣ်,တၢ်ဆါဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်,သီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်(၃)ဖျၢၣ်...
လါမ့ၤ ၁၃သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတးကီၢ်ရ့ၣ်မဲၢ်လးဒီးအူးပၠၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကမှံၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကဟံးမူဒါလၢနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကမှံၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆီၣ်တခူစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်ပူၤဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအံၤအပူၤကွံၥ်(International Rescue Committee)(IRC)ဟံးမူဟံးဒါဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီး(၂၀၂၆)နံၣ်လါအ့ဖြ့ၣ်လၢၥ်အပူၤခီဖျိတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလီၤစှၤဝဲဒၣ်ဒီးဒဲကဝီၤအပူၤပှၤရဲၣ်သဲကတီၤတၢ်ကမှံၤပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်လီၤစှၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဃိ,အတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒ်တၢ်ထၢဖှိၣ်ပၥ်ဖှိၣ်တၢ်ကမှံၤ,တၢ်နီၤဖးတၢ်ကမှံၤဒီးတၢ်ဒွဲၣ်အူထီၣ်ကွံၥ်တၢ်ကမှံၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ကမၤလီၤစှၤဝဲတၢ်ကမှံၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအဂီၢ်ဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကြၢးလၢဟံးစၢၤဒါ,အိၣ်ဒီးတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးဒီးပၣ်ဃုၥ်မၤသကိးတၢ်အဂ့ၢ်,အူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤခိၣ်ခံ(စီၤနံၤဒိၣ်)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဒဲကဝီၤပူၤဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤခီပအဲၣ်ဒိးတဲလၢပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကြၢးဟံစၢၤမူဒါလၢနီၢ်တဂၤမ့ဂ့ၤ,ဟံၣ်တဖျၢၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ကဝီၤဒ့တဘ့ၣ်ဘၣ်တဘ့ၣ်အပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.ဒဲကဝီၤဒီတဘ့ၣ်ပတီၢ်ပှၤဒွဲၣ်တၢ်ဖိထဲတဂၤခံဂၤဒုမၤဝဲတနၢၤဘၣ်မီၤနီၤ.အဃိန့ၣ်ပကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးဒီးပၥ်ဃုၥ်မၤသကိးတၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤအံၤမဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤဒီးတၢ်ခူၣ်တၢ်ပူၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ပျဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ဒ်သိးခိၣ်ဃၢၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်သုတအိၣ်ထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကပၥ်သူၣ်ပၥ်သး,ဒီးဟံးမူဟံးဒါရဲၣ်သဲကတီၤနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကမှံၤအဂ့ၢ်မဲၢ်လးဒဲကဝီၤခိၣ်စီၤစၢဒ့စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ပမဲၢ်လးဒဲကဝီၤသနၥ်က့သဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ကမှံၤတကပၤအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.တၢ်ပၥ်လီၤတၢ်ကမှံၤကမါပူၤကမါပှဲၤလံ,ပကခူၣ်တၢ်ပူၤဒၢးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဟ့ၣ်တၢ်ပျဲဘၣ်အဃိ,ဆူမဲၥ်ညါတၢ်မ့တၢၤလီၤတၢ်ကမှံၤလၢထံကျိပူၤမ့ဂ့ၤ,ခိၣ်ဃၢၤမ့ဂ့ၤန့ၣ်ကဘၣ်ဒိတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဃိအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်လၢတၢၤလီၤနါစိၤတၢ်ကမှံၤလၢထံကျိပူၤတဂ့ၤ,ဒီးကဟံမူဒါလၢအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်,ကရဲၣ်သဲကတီၤဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကမှံၤအဂီၢ်ဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤမဲၢ်လးဒဲကဝီၤအပူၤကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးတၢ်ကရၢကရိခိၣ်နၢ်တဖၣ်နဲၣ်လီၤဝဲဒၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲဝဲဒၣ်တၢ်ဘျၢ(၈)ထံၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ
(၁)ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပဲၥ်ဖးနီၤဖးတၢ်ကမှံၤ,ကဘၣ်တ့ၢ်နုၥ်လၢတၢ်ဒၢပူၤဒီးတချူးလၢလဲၤပၥ်လီၤအဆၢကတီၢ်ကဘၣ်ဃ့ဃၥ်ဝဲတဲၢ်ဒၢအခိၣ်မုၥ်မုၥ်နီၢ်နီၢ်
(၂)ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်ပၥ်လီၤတၢ်ကမှံၤလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အလီၢ်ထဲမုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အီၤ.
(၃)ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်ကွၢ်မၤစၢၤတၢ်ကဆှဲကဆီလၢထံကျိ,ကျဲမုၢ်,ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဃၢၤ
(၄)လ့ၤတက့ၤတၢ်တဘၣ်တၢၤလီၤတၢ်ကမှံၤလၢထံကျိပူၤဒီးတၢ်လီၢ်လၢအဂၤဘၣ်.တၢ်မ့တလူၤပိၥ်ထွဲဘၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီၣ်လိး(၁၀၀၀)ဘးမ့တမ့ၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ကမၣ်.
(၅)ဟံၣ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိတဖၣ်တဘၣ်ပျၢ်လီၤတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီလၢထံဃဲကျိၤပူၤဘၣ်.
(၆)ဟံၣ်လၢဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်အ့ၣ်တၢ်ဆံၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်,တဘၣ်ပျၢ်လီၤတၢ်အ့ၣ်တၢ်ဆံၣ်လၢထံကျိပူၤဘၣ်.
(၇)ဖဲတၢ်ဃ့ထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢကဘၣ်မၤတၢ်ကဆှဲကဆှီမုၢ်နံၤအခါ,ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်ဆှၢလီၤအခၢၣ်စးလၢပှၤကျါ
(၈)လ့ၤတက့ၤတၢ်တဘၣ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်တ့ထီၣ်မၤလဲၢ်ထီၣ်တၢ်လၢကျဲမုၢ်မ့တမ့ၢ်ထံကျိပူၤဘၣ်ဒီးတၢ်မ့တလူၤပိၥ်ထွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ကမၣ်လၢကဘၣ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲလၢ(၁၅)သီအတီၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ကဘှါရှဲတၢ်ကမှံၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအဂီၢ်အူးပၠၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဒီးထုးထီၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢကဝီၤဒ့ဖိတဖၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမ့ၤအတီၢ်ပူၤအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤပူၤဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအံၤဒဲကဝီၤကဘၣ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲမူဒါအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
လါမ့ၤ ၁၂ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်(စစ်ကူ)ဖဲတးပီသုးကလၢၤတဖၣ်ခးဝဲကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ် မှံဟး ဖျိးအသိလ့ၣ်တခိၣ်အဃိ ပှၤဒီဖိမိၢ်သံဝဲ(၂)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤတကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါဖီၣ်က့ၤကိးဝဲကမျၢၢ်(၄)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါမ့ၤ ၉ သီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၂း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢပယၢ်ရီကရူၢ် လ့က့ၣ်(တောင်ဂူ၀)ဃိၣ်ဖိကျဲ ကမျၢၢ် ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိ(၈)ဂၤလၢအိၣ်သိလ့ၣ်ပူၤလၢအပၣ်ဃုၥ်ဝဲဖိဒံဖိသၣ်ဒီးပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤတဖၣ်အံၤ ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်လူၤ (စစ်ကူ)ဖဲတးပီသုးကလၢၤအံၤတဖၣ် ကိးပတုၥ်ဒီးခးဝဲဒၣ်သိလ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢပယီၤသုးခးဝဲအံၤအဃိ ပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤလၢအမ့ၢ် နီၢ်ဖိပံၤနါ(ကိး)နီၢ်ဖီအဲၣ်(၄၆)နံၣ်အံၤဒီးအဖိမုၣ် နီၢ်ပါအံၣ်ဖၠူၤ(၁၃)နံၣ်အံၤ သံကွံၥ်ဝဲဒီး အဖိမုၢ်နီၢ်ရှါမၣ်လ့(၁၅)နံၣ်အံၤဒီးစီၤမီၤခဲ(၄၉)နံၣ်ခံဂၤအံၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲလၢ“တၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဖဲပှၤသဝီဖိလၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်ဟဲက့ၤဒီးသိလ့ၣ်. သိလ့ၣ် တခိၣ်န့ၣ်ပၣ်ဝဲဒၣ်ပှၤကညီ(၈)ဂၤ.ဖဲအတုၤဖဲ(တောင်ဂူ၀)ကျဲအခါန့ၣ် ပယီၤသုး န့ၣ်မၢအတၢ်အိၣ်ပတုၥ်.ဖဲန့ၣ်ပှၤအိၣ်ပတုၥ်ကါ တဘျီဃီန့ၣ်ပှၤခးကါတဘျီဃီဒီးကျိဖိတဖၣ်လီၤ.ဒီးဖဲန့ၣ်နီၢ်ဖီအဲၣ်ဒီးအဖိမုၣ်န့ၣ်သံ.မ့ဝံၤအဖိမုၣ်လၢအဝဲတဂၤနါက့ဘၣ်ဒိ,.မ့မ့ၢ်လၢစီၤမီၤခဲတဂၤန့ၣ်ခီန့ၣ်ပှၤခးအီၤဘၣ်ဘျီအဝဲစံၣ်ဖျိးထီၣ်.မ့မ့ၢ်လၢအဝဲ(၄)ဂၤန့ၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
သဝီဖိလၢပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲ(၄)ဂၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပှၤနီသိလ့ၣ်ဖိ စီၤစ့ၤယၤ, စီၤဖါပှဲၤ,စီၤမီၤစါဒီးစီၤဝ့စီၣ်ထဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး...