ကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိးထီၣ်ကဒါ၀ံၤလီၢ်ခံ အဆိကတၢၢ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဖိစးထီၣ်ဟးထီၣ်လံ
လါယူၤလံ ၁၈ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်အပူၤ တၢ်က့ၤအိးထီၣ်ကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ၀ံၤလီၢ်ခံအဆိကတၢၢ်တဘျီဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်စးထီၣ်ဟးထီၣ်လဲၤဆူကီၢ်အမဲၤရကၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်အပူၤ ခံ၀ီတ၀ီတၢ်က့ၤအိးထီၣ်တၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါန့ၣ် ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤအံၤ ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် စးထီၣ် ဟးထီၣ်လဲၤဆူကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤၦဲၤစ့ ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤစံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အမ့ၢ်လီၤမီၤနီၤႉဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤခိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဖဲမဟါတနံၤလၢမဲၢ်လးဒဲက၀ီၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤလီၤႉ ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤန့ၣ်ၦၤကညီလဲၤလံမီၤနီၤႉအခဲအံၤလဲၤဆိဒၣ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤတဖျၢၣ်ဒံးလီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်လၢၦဲၤသီတနံၤလဲၣ်ခီန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်မီၤနီၤႉမဟါန့ၣ်ဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤခိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒ်န့ၣ်ႉယဆိမိၣ်ကဘၣ်လၢအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါလံဧါသၢၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဟံၣ်ဖိဃီဖိဟးထီၣ်လဲၤဆူကီၢ်အမဲရကၤအံၤဟံၣ်ဒူၣ်ၦဲၤဖျၢၣ်လဲၣ်ဒီး ၦၤနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးဆံးအါလဲၣ်တၢ်ဆဲးကျိးတၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတဆီတကီၢ်ခါခဲအံၤဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်စးထီၣ် ဟးထီၣ်လဲၤလံဘၣ်ဆၣ်ဒဲက၀ီၤလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ်တၢ်တစးထီၣ်ဘၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒံးဘၣ်အိၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ အဃိဘၣ်ဃးတၢ်သုးလီၢ်ကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤဘၣ်မနုၤဃိတၢ်စးထီၣ်အီၤ လၢဘၣ်ဒိၤယါ တကပၤလဲၣ်ဒီးဒဲက၀ီၤလၢအိၣ်တ့ၢ်အဂၤတဖၣ်တၢ်ကစးထီၣ်အီၤတၢ်အိၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤဒ်လဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် (KRC)နဲၣ်ရွဲၣ် စီၤၦဲၤစ့ စံးအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ၦၤဒဲက၀ီၤဖိခီန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးတဲနၢ်ပၢၢ်တဲကျၢအ၀ဲသ့ၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကရၢကရိခဲလၢာ်လီၤႉၦၤကိးတၢ်ခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ် အမဲရကၤ ထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဒံးလီၤႉအမဲ&ကၤအံၤအ၀ဲသ့ၣ်ကရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲဒ်သိးၦၤကိးတဘျီဃီဒဲက၀ီၤကိးဖျၢၣ်ဒဲးန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အကျိၣ်အစ့တအိၣ်လၢကငါၦၤကညီပာ်လီၤ၀ဲအကရူၢ်(Team)သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ႉငါ၀ဲန့ၢ်တဖုလီၤအဃိပာ်လီၤဆီ လီၤ၀ဲလၢကလဲၤ ဆိ လၢထါမဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤႇဘၣ်ဒိၤယါဒဲက၀ီၤလၢန့ၣ်တကပၤလၢညါ၀ံၤမးကဟဲလီၤက့အူးဖၠၣ်ႇနိၣ်ဖိႇ မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤတဆီ တဆီအဃိန့ၣ်ကတံာ်တာ်၀ဲအဃိန့ၣ်၀ံသးစူၤအိၣ်ခိးမီၤနီၤႉအဃိတနီၤနီမဒုတနံၣ်ညါအံၤတတုၤဒံးဘၣ်အိၣ်ဒီးတနီၤန့ၣ်ကတုၤအိၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၂၂ သီအခါန့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်အမဲရကၤပဒိၣ်ႇဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးထုးထီၣ် ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢကအိးထီၣ်ကဒါတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒီးဖဲန့ၣ်ဒဲက၀ီၤ ၦၤဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဖိကမျၢၢ်တဖၣ်သူၣ်ခုသးခု၀ဲလၢကလဲၤဘၣ်၀ဲလၢကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ရဲၣ် တၢ်ကျဲၤအံၤ အပူၤကွံာ်(၂၀၀၅)အခါအဆိကတၢၢ်တဘျီတၢ်အိးထီၣ် လၢၦၤဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒီးဖဲန့ၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်လဲၤအိၣ်ဆိး၀ဲလၢကီၢ်အမဲရကၤထံကီၢ်အံၤ အနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်...
ဝ့ၢ်တကူၣ်–မီၣ်လမၠဲၣ်ကျဲ တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်ကဒီးဘိၣ်ခါကွ့တိၤတဘိႇပယီၤသုးက့ၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်
လါယူၤလံ ၁၇ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် သထူၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲမဟါလါယူၤလံ ၁၆ သီအနံၤ တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်ကဒီး၀ဲဘိၣ်ခါကွ့တိၤတဘိလၢအိၣ်ကၠဲဘူးသ၀ီဃၢၤအံၤဒီးတိၤလီၤၦီၢ်ဟးဂီၤဒီတဘိတကးဒံးဘၣ် ပယီၤသုးတကပၤစ့ၢ်ကီးက့ၤခးလီၤကဒါကျိးဖးဒိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါမုၢ်နၤခီ ၁၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ် ဘိၣ်ခါကွ့တိၤလၢအိၣ်ဖဲကၠဲဘူး–ကမၣ်စဲၣ်သ၀ီဘၢၣ်စၢၤအံၤ တၢ်မၤပိၢ်ဖး ထီၣ်၀ဲဒီးဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံ တဂီၤအံၤန့ၣ်သုးကီၣ်ကးအမျိာ်သုး(၃၁၄)ခးလီၤ၀ဲဒၣ် ကျိဖးဒိၣ်ကအိၣ်လၢ ယဲၢ်ဖျၢၣ်ဃုဖျၢၣ်ညါ အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲမနၤ ၁၀း၁၈ မံးနံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ် နၢ်ဟူတၢ်ပိၢ်ထီၣ်သီၣ်မီၤနီၤႉ မုၢ်၀ါထီၣ်ဘျီပဆဲးကျိးပၦၤ တဲ၀ဲလၢ ဘိၣ်ခါကွ့တိၤထီၣ်တဲာ်ၦၤမၤဟးဂီၤအီၤမီၤႉမ့၀ံၤတိၤဟးဂီၤလီၢ်ခံဖဲတဂီၤညါအံၤ(၈)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ် သုးကီၣ်ကး အမျိာ်သုး (၃၁၄)ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကအိၣ်လၢ(၆)ဖျၢၣ်ဃၣ်ဃၣ်ညါႉကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်အလီၤတဲာ်လိၤဖဲလဲၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ႇ တအိၣ်န့ၣ်တသ့ၣ်ညါအဂ့ၢ်အကျိၤနီမံၤဘၣ်အဃိတဲတသ့ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီ တၢ်ကစီၣ် ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဘိၣ်ခါကွ့တိၤဟးဂီၤအဖီခိၣ်ခီဖျိသိလ့ၣ်ႇဆဲးကၢးသ့ၣ်တဖၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတသ့လၢၤဘၣ်အဃိ တကီၢ်ခါခဲအံၤသိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဆှဲးလဲၤက့ၤကျဲလၢမိကီႇမယါကိႇစွ့ၣ်ယီၣ်ပၠးသ၀ီတကပၤအသိး ဘၣ်ဃးတၢ်မၤ ပိၢ်ဖးထီၣ်တိၤအံၤမ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢဖဲလဲၣ်တဒူၣ်မၤ၀ဲလဲၣ်န့ၣ်တဲလီၤတံၢ်တသ့ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်ဘိၣ်ခါကွ့တိၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်ဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် လၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲမနၤကမျၢၢ်တဖၣ်နၢ်ဟူတၢ်ပိၢ်ထီၣ်ဘျီဒူသ၀ီခိၣ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဟူးမီၤႉအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဆိမိၣ်လၢၦၤမၤ ဟးဂီၤတၢ်တမံၤမံၤဧါႇမ့ၢ်ကဘီယူၤဟဲကွံာ်လီၤခီဧါႉဖဲန့ၣ်တၢ်ပိၢ်ထီၣ်၀ံၤဘျီကဘီယူၤဟဲတဘ့ၣ်ႉကဘီယူၤဟဲအခါန့ၣ် ပိၢ်ထီၣ်ဒံးတထံၣ်ဒံးႉမ့ၢ်အပိၢ်ထီၣ်ဖဲလဲၣ်ခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်စ့ၢ်ဘၣ်ႉတၢ်ပိၢ်ထီၣ်ဘျီအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်မံလၢဟံၣ်ဖီလာ်ႉမုၢ်၀ါထီၣ်ဘျီအ၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါလၢတၢ်မၤဟးဂီၤတိၤဘျီဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢပယီၤကခးလီၤကြီကျိဖးဒိၣ်လၢဒူသ၀ီႇတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကအိၣ်ထီၣ်အဃိဘၣ်အိၣ်၀ဲလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးထီဘိန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ် လီၤႉ ဘိၣ်ခါကွ့တိၤအံၤခီဖျိအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢသ၀ီဃၢၤသ၀ီခံဖျၢၣ်ဘၢၣ်စၢၤအဃိ တၢ်မၤပိၢ်ဖးထီၣ်တိၤဘျီ၀ဲအံၤ ၦၤကမျၢၢ်တၢ်သံ တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်၀ဲဘၣ်အသိး...
ဒ၀ဲၢ်ဝ့ၢ်အပူၤဖိဒံဖိသၣ်ဒီးသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါကဲထီၣ်
လါယူၤလံ ၁၇သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်စံၣ် တနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်,ဒဝဲၢ်ဝ့ၢ်ဒူသ၀ီတဖၣ်ဒီးဝ့ၢ်ပူၤတၢ်ဆါဟံၣ်တဖၣ်အပူၤဖိဒံဖိသၣ်ဒီးသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါကဲထီၣ်အသးအါထီၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ ဒ၀ဲၢ်ဝ့ၢ်ပူၤ,စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံအလီၢ်ခံကတၢၢ်တနွံကဝီၤဒ့တၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤဖိဒံဖိသၣ်ဒီးအနံၣ်(၂၀)ဘၢၣ်စၢၤသူၣ်စၢ်သးဘီၣ်တဖၣ်အါတက့ၢ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါအါထီၣ်ဒီးဖဲတလါအံၤလါယူၤလံအဆိကတၢၢ်တနွံအပူၤပှၤဟဲထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်အါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်,ဒ၀ဲၢ်လီၢ်က၀ီၤပိၥ်မုၣ်ပှၤဆါအနီၢ်ကစၢ်တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ လၢတၢ်ဆါဟံၣ်အပူၤန့ၣ်ပှၤကဲထီၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါလၢဒီဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲလီၤ,အါတက့ၢ်ကဲထီၣ်လၢဖိသၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ,ပှၤဟဲထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်ဖိသၣ်ဒီးသးစၢ်အါတစဲးလီၤ,တနံၤန့ၣ်အိၣ်လၢသၢဂၤဆူအဖီခိၣ်လီၤ,ပှၤလၢစ့အိၣ်တဖၣ်ဒုလဲၤပၠးဝဲလၢနီၢ်တဂၤတၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်စံဝဲန့ၣ်လီၤ ပှၤလၢတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါဒီးဟဲထီၣ်၀ဲတၢ်ဆါဟံၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဟၢဖၢလူကဲထီၣ်၀ဲအသးဒီးအီၤခီဖျိလၢအီၣ်တၢ်အီၣ်တကဆှဲကဆှီဘၣ်တဆီဒီးပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါသူၣ်ခ့သးပှၢ်,ဖိဒံဖိသၣ်ဃုၥ်ဒီးသးစၢ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဆါတဖၣ်အံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်က၀ီၤပိၥ်ခွါတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဒ၀ဲၢ်လီၢ်က၀ီၤအပူၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးတကီၢ်ခါအံၤတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးသူၣ်ခ့သးပှၢ်တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါဘၣ်ဆၣ်အသးသမူတၢ်လီၤဘၣ်ယိၥ်တအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်ပှၤမၤစၢၤပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ ဒ်န့ၣ်အသိး,လၢကဒီသဒၢတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါအံၤအဂီၢ်ကဘၣ်သ့စုကဆှဲကဆှီ,ကဘၣ်အီထံလၢအကဆှီ,ကဘၣ်ဖီၣ်အီၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီတုၤလၢအမံ,ကဘၣ်ပၥ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအပူၤဖျဲးဒီးသၣ်ဘံလါဒီးမ့တူၢ်ဘၣ်တၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါန့ၣ်ကဘၣ်လဲၤဒိးပၠးသးလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ထံၣ်လိၥ်သးဒီးကသံၣ်သရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ဆူၣ်ချ့၀ဲၤကျိၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆီၣ်တခူစံးဝဲန့ၣ်လီၤ
(KNLA)ဒီး(KTLA)အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအံၤကလဲၤအသးဒ်အံၤဆံးယံၤလဲၣ်.
လါယူၤလံ ၁၆သီ, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် သုးက့(၄)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ကညီဖီၣ်ကစုကဝဲၤလၢအမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)ဒီးကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)(၂)ဖုအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအံၤတဆီဘၣ်တဆီကဲထီၣ်တုၤလၢတၢ်ဂၥ်သွံၣ်ဂၥ်ဆိးန့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်ပဝဲန့ၣ်လီၤ. (KTLA)လၢအမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်အံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ကရၢကရိဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ(၂၀၂၂)နံၣ်,လါယူၤလံ(၁၉)သီဒီးအိၣ်ဆီလီၤဝဲအသးလၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီၤဒီးလၢသုးက့(၄)ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီၤန့ၣ်လီၤ.( KTLA)အိၣ်ထီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ လၢသုးက့(၆)တကပၤန့ၣ်ပတထံၣ်ဘၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ဂံၥ်ဂူၥ်အိၣ်ထီၣ်ဒီး(KNLA)ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်နီတဘျီဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်လၢသုးက့(၄)တကပၤန့ၣ် တၢ်ပၥ်ဒ့ၣ်ပၥ်ကမၢ်လိၥ်သးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ခဲအံၤခဲအံၤကယီကယီဒီးပၢၢ်တုၤလၢ (KTLA)ကူၣ်ခးသံ(KNU)ခိၣ်နၢ်အိၣ်အသိး(KNU)တကပၤစ့ၢ်ကီးထီၣ်ရှဲလဲကွံၥ်(KTLA)အိၣ်ဆီလီၤသးတၢ်လီၢ်အိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကလဲၤအသးဒ်အံၤဆံးယံၤလဲၣ်ဒီးလၢတၢ်ကဘၣ်ဘှါရှဲဝဲကညီဖီၣ်စုဝဲၤ(၂)ဖုအတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်အဆၢကမ့ၢ်တၢ်မနုၥ်လဲၣ်. ဒ်ကညီကွဲၤလ့လိၤဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီးခံခီခံကပၤခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအသိးန့ၣ် လၢတၢ်ကဘှါရှဲ,တဲသကိးတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ခံခီခံကပၤအိးထီၣ်န့ၢ်သကိးလိၥ်သးပဲတြီကစီဒီအဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခံခီခံကပၤအိးထီၣ်သကိးန့ၢ်လိၥ်သးပဲတြီ ယၢ်ခီယၢ်ခီပှဲၤထီၣ်(၃)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံဘၣ်ဆၣ်တၢ်အမိၢ်လံၤမိပှၢ်တအိၣ်ဖျါထီၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. (KTLA)သုက့(၄)တပၤစံးဝဲလၢ (KNU)သုးက့(၄)ခိၣ်နၢ်မၤသကိးတၢ်ဒီးဒုၣ်ဒါအဃိလ့ၤတက့ၤမၤသကိးတၢ်တသ့ဘၣ်အိၣ်ဝဲအသိး(KNU)တကပၤစ့ၢ်ကီးစံးဝဲလၢ(KTLA)လၢအဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢသုးခိၣ်အဲၣ်ခွံကိး ကိၤလၤဖိအံၤ ထီဒါ,မၤတံၥ်တၥ်ဝဲကရၢမိၢ်ပှၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်ဒီးတၢ်ပၢတၢ်ြပးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဃိ အသီတဘျီကဒီးဖဲလါယူၤလံ(၁၃)သီအနံၤတၢ်ကဲထီၣ်သးလၢ(KTLA)ခိးခးဝဲ(KNLA)ခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤတၢ်မၤလိပျၢ်အမူးလၢသုးရ့ၣ်(၁၂)ဝံၤဖဲက့ၤလၢကျဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခံခီခံကပၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢ်ဝဲအံၤကလီၤကဆှၣ်ကွံၥ်အဂီၢ် ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအတၢ်ပၥ်သးအိၣ်ဝဲလဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပကပၥ်ဖျါထီၣ်န့ၢ်ပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိဒ်လၥ်အသိးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အိးထီၣ်ဃၥ်ပဲတြီထီဘိလၢတၢ်ကဘှါရှဲဝဲတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအဂီၢ်ဒီး(KTLA)သုးဖိလၢတၢ်ဖီလၥ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲထံၣ်လိၥ်သးအိၣ်တဒူၣ်ခံဒူၣ်ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်တဖၣ်န့ၣ်တတူၢ်ထံၣ်သးဘၣ်အဂ့ၢ် ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်နၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပကိးဘှါရှဲအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်လၢအနံၣ်လံ. ပှၤလၢအဆံးလၢတၢ်ဖီလၥ်တဖၣ်န့ၣ်ဟဲအိၣ်တဒူၣ်ခံဒူၣ်လံ. မ့မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်(သုးခိၣ်အဲၣ်ခွံ(ကိး)ကိၤလၤဖိ)န့ၣ်ခီဆၢပှၤလၢတဟဲဘၣ်လ့ၤတက့ၤလီၤ.လၢဒုၣ်ဒါတကပၤပဘၣ်ဂဲၥ်လိၥ်စ့ၢ်ကီးအဃိန့ၣ်ပဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တချုးစ့ၢ်ကီးဘၣ်.ပဟ့ၣ်အီၤတၢ်ဆၢကတီၢ်,ပအိးထီၣ်ဃၥ်ပဲတြီထီဘိလီၤ.သနၥ်က့န့ၣ်မ့မ့ၢ်လၢပကဃုထံၣ်အီၤန့ၣ်ပတၢ်မၤလၢအဂၤအိၣ်အဃိန့ၣ်ပတချုးဘၣ်.အဒိအမ့ၢ်ဟဲန့ၣ်ပတူၢ်လိၥ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢပှၤကဘၣ်လူၤကဃုထံၣ်အီၤ,ဃ့ကညးအီၤခီန့ၣ်ယဆိမိၣ်လၢပှၤတမၤဘၣ်.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးကဒဲကဒဲဘၢၣ်စၢၤတၢ်ကဲထီၣ်သးသုတအိၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်အဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်လၢအိၣ်ပၥ်စၢၤလၢတဂၤလၢလီၢ်ဒီးလၢတၢ်ကဘှါရှဲတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢအဂီၢ်အဝဲသ့ၣ်အိးထီၣ်ဃၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲပဲတြီဘၣ်ဆၣ်တၢ်တဟဲဆဲးကျိးအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်(KTLA)အသုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤနၢၤဒါစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“အခဲအံၤန့ၣ်ပဝဲစ့ၢ်ကီးပအိးထီၣ်ပဲတြီထီဘိလၢတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂီၢ်တၢ်တဲသကိးန့ၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်.သနၥ်က့တထံၣ်ပှၤဟဲဆဲးကျိးပှၤနီတဂၤဘၣ်.အခဲအံၤန့ၣ်ပတဲလၢအိၣ်ပၥ်စၢၤလၢတဂၤလၢလီၢ်,တဂၤလၢလီၢ်.ပှၤမ့ၢ်ဟဲထီၣ်ခးပှၤန့ၣ်ပဘၣ်ခးလီၤ.ပှၤမ့ၢ်တဟဲခးခီန့ၣ်အိၣ်ပၥ်စၢၤတဂၤလၢလီၢ်ပတဲဒ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလီၤ (KTLA)သုးက့(၄)တၢ်ဖီလၥ်ပှၤသုးဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တဲသကိးတၢ်သ့,လဲၤတပူၤဃီ,အီၣ်တပူၤဃီဒီး(KNLA)သုးက့(၄)လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်အခိၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်တဂၤခံဂၤန့ၣ် ခီဖျိလၢဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ဒိၣ်စိမ့ၢ်ဂ့ၤ, အ့ၣ်လိၥ်သးလၢနီၢ်ကစၢ်တဂၤတၢ်ဂ့ၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤအဃိန့ၣ် ပထိၣ်ဃူအဝဲသ့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ် (KNLA)သုးရ့ၣ်(၁၂)ဒီးသုးရ့ၣ်(၂၇)အသုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်စီၤမူဂ့ၤတဲဖျါထီၣ်ဝဲအတၢ်လဲၤခီဖျိလၢအဝဲလဲၤဟံးန့ၢ်မူဒါဖဲသုးက့(၄)ဟီၣ်ကဝီၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“လၢတၢ်ကထိၣ်ဃူထိၣ်ဖိးအဂီၢ်န့ၣ် ပအိးထီၣ်ပၥ်ပဲတြီထီဘိလီၤ.အခဲအံၤန့ၣ်ပကတဲတီတီလိၤလိၤလီၤ.အဝဲသ့ၣ်သုးဒ့သုးရ့ၣ်အိၣ်တၢ်ဖီလၥ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပလဲၤတပူၤဃီ,အီၣ်တပူၤဃီလီၤ.လၢအအိၣ်ဖဲယအိၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယတိစၢၤမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်လၢတၢ်ချံတၢ်သၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,လၢတၢ်စုကဝဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးတနီၤလီၤ.ဘၣ်မနုၥ်လဲၣ်န့ၣ်ပကဒုးသကိးသုးမီၤစိရိၤလီၤ.တၢ်ဖီလၥ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်နၢ်ပၢၢ်ဝဲသ့လီၤ.အိၣ်ဒၣ်တဂၤခံဂၤလၢတၢ်ဖီခိၣ်န့ၣ် ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ဒိၣ်စိမ့ၢ်ဂ့ၤ, အ့ၣ်လိၥ်သးလၢနီၢ်ကစၢ်တဂၤတၢ်ဂ့ၢ်အဃိသတးန့ၣ် ပထိၣ်ဃူဒီးအဝဲသ့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်.ကီဒိၣ်မး.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီလၢတၢ်ဘှါရှဲဝဲကညီဖီၣ်စုကဝဲၤခံဖုအံၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီကန့ၢ်အဂီၢ် န့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤတဖုလၢကနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်လၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ် တၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲကညီတၢ်မုၥ်တၢ်ခုၣ်ပှၥ်ဘျးစဲ အပှၤကတိၤတၢ်ပၢသရၣ်မုၣ်ဝါခုၣ်ရှံဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲနီၢ်တဂၤအတၢ်ထံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ထံဖိကီၢ်ဖိန့ၣ် ဘၣ်သးလၢခံခီခံကပၤကက့ၤမၤဘၣ်ဂီၢ်လီၤက့ၤသးဖးယံၤလံန့ၣ်လီၤ.ပမ့ၢ်ကွၢ်တၢ်အိၣ်သးဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပှၤလၢတူၢ်ဘၣ်တၢ်အါကတၢၢ်လၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်မ့ၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်ခံခီခံကပၤအိးထီၣ်တြဲၤဒ်သိးသိးလီၤ.ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါခဲလၢၤဘၣ်.ပနၢ်ဟူလၢမၤသကိးတၢ်အိၣ်တနီၤလံအဃိန့ၣ်အသးခုန့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်မ့မၢ်တၢ်တမံၤဃီလၢတၢ်ကဒုးလီၤပှီၢ်သုးမီၤစိရိၤန့ၣ်ပသးဖှံလီၤ.လၢပှၤခံဖုအံၤကက့ၤအိၣ်ဘၣ်ဂီၢ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ယထံၣ်လၢလိၣ်ဘၣ်ပှၤလၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤတဖုလၢကဝၣ်နုၥ်ဘှါရှဲစၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ထဲန့ၣ်မးကန့ၢ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
အလီၢ်အိၣ်လၢကညီစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကဘၣ်ဖီၣ်လိာ်စုဒီးကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရၢလၢအဂၤအဂ့ၢ် KWO စံး၀ဲ
လါယူၤလံ ၁၅ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခဲမုၢ်ဆ့ၣ်လါယူၤလံ ၁၆ သီန့ၣ် မ့ၢ်၀ဲကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO) နံၣ်ဆၢက့ၤၦဲၤထီၣ် ၇၇ ၀ီတ၀ီဒီး လၢမုၢ်နံၤ ဆၢက့ၤအံၤအဖီခိၣ်အလီၢ်အိၣ်လၢကညီစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရၢတဖၣ်ကဘၣ်ဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီး ကလုာ်ဒူၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရၢအဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ(KWO)စံး၀ဲလၢ (KNDO)မုၢ်နံၤဆၢက့ၤလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤ န့ၣ်လီၤႉ ကလုာ်ဒိၣ်စိသနူကကတၢၢ်ကွံာ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤလၢအအိၣ်ၦဲၤဒီးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ႇတၢ်တုၤသိးထဲသိးႇ တၢ်စံၣ်ညီၣ် ပၢလီၤသးခွဲးယာ်အဂီၢ်န့ၣ်အလီၢ်အိၣ်လၢကညီစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရၢအံၤကဘၣ်ဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးတၢ်ကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရၢအဂၤႇကရူၢ်ကရၢလၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤ,ကမျၢၢ်သုးသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KWO)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီကလၢၤၦဲၤထီၣ်အဂီၢ်တဂၤလၢသနၢၣ်ဒ်၀ဲကဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလိာ်သးအမဲာ်ညါဒ်သိးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလၢတၢ်ကွဲးလီၤပာ်အီၤတဖၣ်အံၤသုတလီၤမၢ်တဂ့ၤအဂီၢ်အလီၢ်အိၣ်လၢပက ဘၣ်မၤ သကိးတၢ်လၢတၢ်မုၢ်လၢ်တမံၤဃီလၢသးတဖျၢၣ်ဃီအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤ ဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်သးအိၣ်သးႇတၢ်ဆီတလဲဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအဖီခိၣ် မ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ် အရ့ဒိၣ်၀ဲလၢ ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢကမၤဂ့ၤထီၣ်အါထီၣ်ကံၢ်စီဂံၢ်ဘါဒီးတၢ်အိၣ်ယၢၤဒီးကဲထီၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဂံၢ် ဘါဒ်သိးတၢ်ကမၤ လီၤသဘှံးမၤနၢၤကွံာ်ဒုၣ်ဒါတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်အပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)အံၤမ့ၢ်ကရၢတဖုလၢကညီဒီတကလုာ်အဂီၢ်ဒီးတကးဒံးဘၣ် ဒီသဒၢစ့ၢ်ကီး ၀ဲကညီအထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤအဃိ ကဲထီၣ်တၢ်ဂံၢ် တၢ်ဘါလၢကညီ တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဂဲၤလိာ်ခါဆူမဲာ်ညါအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် KWO စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလၢတၢ်ကမၤအါထီၣ်ကံၢ်စီဂံၢ်ဘါဒီးတၢ်အိၣ်ယၢၤအဂီၢ်န့ၣ်အလီၢ်အိၣ်လၢကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢႇထံဆၢ ကီၢ်ဆၢ ကညီကမျၢၢ်တဖၣ်ကပာ်ဖှိၣ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ(KNDO)ကရၢအံၤဒီးမၤသကိးတၢ်ဃူဃူဖိးဖိးတကးဒံးဘၣ်ကရၢ အံၤ အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးအမူအဒါလၢကဒီသဒၢကဟုကယာ်ဖိဒံဖိသၣ်ႇပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤတဖၣ်ဖဲစုက၀ဲၤတၢ်သဘံၣ် သဘုၣ်ႇတၢ်ဒုး တၢ်ယၤအတီၢ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်လၢတၢ်ဒုးဖျိးကွံာ်သုးမီၤစိရိၤတၢ်ဂဲၤလိာ်တဖၣ်အကျါစ့ၢ်ကီး(KNDO)ကရၢမၤသကိးတၢ်ဒီး(KNLA)ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်တဖုလၢအဂဲၤလိာ်တၢ်သၦၢ်ၦၢ်ဒ်သိးကညီကလုာ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ကွံာ်လၢတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤဒီးဒိးန့ၢ်က့ၤတၢ်သဘျ့တၢ်တုၤသိးထဲသိးအဂီၢ်အဃိပာ်ပနီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်တူၢ်ဆါသးဒီးတၢ်ဟ့ၣ် လီၤသးဒိၣ်မး အဂ့ၢ်န့ၣ် (KWO)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ပယီၤန့ၢ်တၢ်သဘျ့၀ံၤလီၢ်ခံကညီဖိတဖၣ်လၢကဒိးန့ၢ်က့ၤကညီကီၢ်အဂီၢ်လဲၤပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဘၣ်သးလၢ (ဖဆပလ) ပဒိၣ်အအိၣ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိတၢ်တတူၢ်လိာ်အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်အဃိ ဖဲန့ၣ်ဒ်သိးတၢ်ကဒီ သဒၢ၀ဲကညီကလုာ် ဃုာ်ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အသးသမူတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်အဂီၢ် ဖဲ(၁၉၄၇)နံၣ်...
ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးဘၣ်ဝဲကမျၢၢ်(၂)ဂၤ,လီၢ်က၀ီၤဖိအါဂၤဘၣ်ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံၥ်အသး
လါယူၤလံ ၁၅, ၂၀၂၄နံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်စံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,မူကီၢ်ဆၣ်,နၣ်သၣ်ကွ့တၢ်လီၢ်အပူၤ,သုးကီၣ်းခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးဘၣ်ဝဲကမျၢၢ်(၂)ဂၤအဃိ,လီၢ်က၀ီၤဖိဖဲအဘူးတဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်၀ဲအသးအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤလါယူၤလံ(၁၅)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၁၂)သီမုၢ်နၤခီ(၇)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်သုးကီၣ်ကးလၢဆီလီၤသးအိၣ်ဆိးဝဲလၢနၣ်သၣ်ကွ့ ဝ့ၢ်ပူၤတဖၣ်,ခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်(၃)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲလၢသ့ၣ်ဂ့ၤလူၢ်သဝီဒီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲသဝီဖိနီၢ်လ့ၣ်စၣ်လၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၄၂)နံၣ်ဒီးစီၤအဲၣ်ဒိၣ်ထူအဒီမါ၀ၤခံဂၤအံၤအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲလါယူၤလံ(၁၃)သီအနံၤမုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီးသုးကီၣ်ကးလၢအိၣ်နၣ်သၣ်ကွ့တဖုအံၤခးလီၤကဒီးဝဲကျိဖးဒိၣ်(၆)ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးဝဲလၢ(ယ့ၣ်လဲ)သဝီပူၤအဃိ,ဒူသဝီကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အိၣ်ဆိးက့ၤဝဲလၢသဝီပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ဒီးဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုကွံၥ်ဝဲအသးအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,သုးကီၣ်ကးလၢခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤအသုးကျိၤနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤဝဲ,နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဟံန့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢကမျၢၢ်ဒူသဝီအပူၤ,ခးလီၤဒိးလီၢ်ကဝီၤဖိလၢအမၤအီၣ်စံၥ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဒီးမၤပျံၤမၤဖုးဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဃိ,လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်တမၤအီၣ်မၤအီ,ထူဘၣ်လၢၥ်စံၥ်,ဘၣ်ပၥ်တ့ၢ်ကွံၥ်ဝဲအစံာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အါမးအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,မူကီၢ်ဆၣ်အပူၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးတဖၣ်ပညိၣ်ခးလီၤဝဲကမျၢၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အံၤကိးမုၢ်နံၤအဃိလီၢ်က၀ီၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဝဲအသးအဖီခိၣ်တၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲထံတကဆှီတၢ်ကီတၢ်ခဲဒီးတူၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဟၢဖၢလူတၢ်ဆါတဖၣ်အဃိလိၣ်ဘၣ်ဝဲကသံၣ်ကသီဒီးတၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံ,သုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤ,သုးကီၣ်ကးမၤထီဝဲပှၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယၥ်အဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ကဲထီၣ်၀ဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဖိအါထီၣ်ဝဲဒီးစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၄)လါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါယူၤအပူၤန့ၣ်,တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤအိၣ်၀ဲ(၄၃၃)ဘျီဒီးကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံအိၣ်အါထီၣ်၀ဲတုၤလၢ(၄၃၀၁၆၁)ဂၤအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(၆)လါအတီၢ်ပူၤတၢ်မၤနီၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(၂၀၂၄)နံၣ်(၆)လါအတၢ်မၤနီၣ်အသိးန့ၣ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကီၢ်ရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါ,သုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အါကတၢၢ်ဟီၣ်ကဝီၤဒီးကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအါကတၢၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တဘ့ၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ် (KTLA) ခး၀ဲ(KNLA)သိလ့ၣ်အဃိ(KNLA)အၦၤဘၣ်ဒိ(၅)ဂၤ
လါယူၤလံ ၁၄သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤသုးက့(၄)ဘျံးဒဘျံးကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်အဲၣ်-ထံခံကျဲအလီၢ်အပူၤႇမဟါလါယူၤလံ(၁၃)သီအနံၤအပူၤႇကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)ခိးခး၀ဲကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သိလ့ၣ်အဃိ(KNLA)တကပၤဘၣ်ဒိ(၅)ဂၤအဂ့ၢ်ႇဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မဟါမုၢ်ထူၣ်ထီၣ်အဆၢကတီၢ်သုးခိၣ်အဲၣ်ခွံတီခိၣ်ရိၥ်မဲ၀ဲကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)တဖၣ်ခး၀ဲ(KNLA)အသိလ့ၣ်လၢအဟဲက့ၤလီၤလၢထံခံမံၣ်တၤကျဲအဃိႇၦၤသုးဖိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲဒီးခီဖျိနၢ်ဟူဆိ၀ဲတၢ်ကစီၣ်အဃိအိၣ်ခိးခး၀ဲအဂ့ၢ်ႇသုးက့(၄)ကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်ပဒိၣ်ဖျိးစိ၀့စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ကဲထီၣ်အသးဖဲမဟါမုၢ်ထူၣ်အဆၢကတီၢ်ဖဲပၣ်ရ့ၣ်မံကစၢၢ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်ၦၤဟဲက့ၤလီၤဒိးကါႇခးစိ၀ဲကါလၢမဲာ်ညါခံခိၣ်အဃိကါလၢလီၢ်ခံတဖၣ်အိၣ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ခိးခးဒီးလၢတၢ်ဖီလာ်တခီဆဲလီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉၦၤဟဲက့ၤလီၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ခိးခး၀ဲလၢကျဲလီၤႉလၢ(KTLA)တကပၤဒုမ့ၢ်မတၤသ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်လဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉ”စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (KNLA)သိလ့ၣ်လၢအဟဲက့ၤလီၤ(၅)ခိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်ႇၦၤနီၢ်ဂံၢ်ကအိၣ်၀ဲအဂၤ(၄၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးသုးရ့ၣ် (၁၀)ဒီးသုးရ့ၣ် (၁၂)အၦၤသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဃုာ်၀ဲအဂ့ၢႇ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒီးတၢ်ကဲထီၣ်သးအလီၢ်အံၤမ့ၢ်၀ဲ(KTLA)တၢ်လီၢ်လၢအအိၣ်တ့ၢ်ထဲတတီၤဧိၤအဃိတၢ်ခိးတြီ၀ဲ(KNLA)အၦၤတဖၣ်လၢတဘၣ်လဲၤခီတဲာ်၀ဲဘၣ်အိၣ်၀ဲခဲအံၤခဲအံၤဘၣ်ဆၣ်ႇခီဖျိ(KNLA)တကပၤတဒိကနၣ်၀ဲဘၣ်အဃိႇတၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်(KTLA)သုးရိၣ် မဲခိၣ်ကျၢၢ်သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိစီၤနၢၤဒါဘိၤမၠးစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်ၦၤဆှၢန့ၣ်ယၤတၢ်ကစီၣ်လၢဘံၣ်ကၠံၣ်အဲၣ်န့ၣ်ကအိၣ်အဂၤ(၂၀)ဒ၀ဲၢ်(တးမဒီၤ)န့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးသုးက့(၄)အၦၤလၢကဟဲထီၣ်ဒုး(KTLA)အဃိန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်လဲၤခိးလီၤပာ်လၢကစၢၢ်ခီၣ်ထံးဘျီကါဟဲထီၣ်ဒၢးၦၤခးလီၤမီၤႉၦၤတဲအီၤတဘၣ်ဟဲတဂ့ၤမ့အဲၣ်ဒိးဟဲန့ၣ်ၦၤပျဲဟိန့ၣ်ကျဲလၢအ၀ဲတကပၤမီၤလၢန့ၣ်တကပၤန့ၣ်တဘၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉ(KTLA)အတၢ်လီၢ်ခီန့ၣ်အိၣ်တ့ၢ်ထဲတတီၤလီၤၦၤတဲအီၤဟဲတဂ့ၤအ၀ဲသ့ၣ်ခီတကနၣ်၀ဲဘၣ်ႉဟဲထီၣ်န့ၣ်ပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်ဒီးပယီၤသုးအဃိၦၤခးလီၤႉမ့တခးဘၣ်မၤတဘၣ်လၢၤအဃိလီၤ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကဒံးဘၣ်ႇဒ်မ့ၢ်ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤကဒဲကဒဲသ့ၣ်တဖၣ်အသိးန့ၣ်တဖုဒီးတဖုလၢတၢ်ပာ်ကဲလိာ်သးအဖီခိၣ်ကြၢးဒိကနၣ်မၤထွဲ၀ဲတၢ်တြီတံာ်ဃာ်တဖၣ်အဃိတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤမ့ၢ်တၢ်ဒီသဒၢ၀ဲတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢအအိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲတတီၤအံၤလီၤအဃိကဲထီၣ်၀ဲသးအဂ့ၢ်သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိစီၤနၢၤဒါဘိၤမၠးစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၃)နံၣ်အဆၢကတီၢ်ႇဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် (KNLA)သုး ရ့ၣ် (၁၂)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤႇတၢ်ခိးခးသိလ့ၣ်ကဲထီၣ်တ့ၢ်၀ဲအသးဒ်အံၤအဃိအဃိ(KNLA)ႇသုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိစီၤဖိဆံးဒီးအၦၤဘၣ်သံကွံာ်၀ဲဒၣ်အိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ် ရ့ၣ်အပူၤအံၤကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)သုးခိၣ်အဲၣ်ခွံအစုတီၤဖီလာ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲခဲအံၤခဲအံၤအိၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ(KTLA)အတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတနီၤအပူၤ(KNLA)လဲၤထီၣ်ခး၀ဲအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ၆ လါအတီၢ်ပူၤသုးကီၣ်ကးသံ(၁၉၀၃)ဂၤဘၣ်ဒိ(၁၂၇၅)ဂၤ
လါယူၤလံ ၁၃သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤႇ(၆)လါအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤအဖီခိၣ်သုးကီၣ်ကးတကပၤသံ၀ဲ(၁၉၀၃)ဂၤဒီးႇဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁၂၇၅)ဂၤအဂ့ၢ်ႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါယူၤလံ(၁၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ (၂၀၂၄)လါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါယူၤအတီၢ်ပူၤႇတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢသုးကီၣ်ကးဒီးကညီတၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်( K.N.L.A)ႇကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးသုးမုၢ်ဒိၣ်( K.N.D.O)ဒီးႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဘၢၣ်စၢၤခဲလၢာ်(၁၈၂၇)ဘျီဒီးႇပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၁၉၀၃)ဂၤႇဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲအဂၤ(၁၂၇၅)ဂၤဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲ(၂၉၈)ဂၤအသိးဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးလၢထံကီၢ်ဒီးၦၤကလုာ်အဂီၢ်(၈၁)ဂၤအဂ့ၢ်ႇပာ်ဖျါ၀ဲလၢလံာ်ဘိးရၤလီၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဒီးဖဲ(၆)လါအတီၢ်ပူၤအံၤႇတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤသုးက့ကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤအိၣ်၀ဲဒီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲအါကတၢၢ်လၢသုးက့(၅)မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးသုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပာ်အပူၤပာ်ဖျါ၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါႇသုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤမၤဘၣ်ဒိ၀ဲၦၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ဒ်အမ့ၢ်သူကဘီယူၤခးလီၤတၢ်ဆူကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်ႇသူဒြိခးလီၤတၢ်ဆူကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇခးသံကမျၢၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႇဒိးလီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢကမျၢၢ်သူကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤပူၤႇဖီၣ်ကမျၢၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႇဒွဲၣ်အူအီၣ်ကမျၢၢ်တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ႇမၢဆူၣ်မၢစိးကမျၢၢ်ႇဟံဆူၣ်ဟံစိးကမျၢၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤႇမၢဆူၣ်မၢစိးကမျၢၢ်လၢကသုးလီၢ်သုးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီးကိးဆူၣ်၀ဲကမျၢၢ်လၢကဟး၀ံစိာ်တီဆှၢတၢ်ဒီးဟးဒုးနဲၣ်ကျဲအဂ့ၢ်ႇခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ႇ(၆)လါအတီၢ်ပူၤသုးကီၣ်ကးတဖၣ်မၤကမၣ်၀ဲၦၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်အကလုာ်(၁၀)ဆူအဖီခိၣ်အိၣ်၀ဲဒီးအဘျီတစှၤန့ၣ်(၂၃၀၃)ဘျီဘၣ်အိၣ်၀ဲအသိးႇဖီၣ်၀ဲကမျၢၢ်(၉၆)ဂၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးႇဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲ(၄၃၉)ဂၤဒီးႇဘၣ်သံ၀ဲ(၁၃၄)ဂၤအိၣ်၀ဲအမဲာ်ညါႇတၢ်ဘါယွၤသရိၥ်(၆)ဖျၢၣ်ႇသီခါဖၠၣ်(၂၃)ဖျၢၣ်ႇတၢ်မၤလိကၠိ(၁၄)ဖျၢၣ်ႇတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢး(၂)ဖျၢၣ်ႇတၢ်ဆါဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်ႇကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်(၇၉)ဖျၢၣ်ႇဘုဖီ(၃၂)ဖျၢၣ်ႇကမျၢၢ်တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအီၣ်ကျီး(၆)လီၢ်ဃုာ်ဒီးဟံၣ်(၁၀၂၄)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇ ခီဖျိသုးကီၣ်ကးမၤထီဒါ၀ဲၦၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ဒီးပညိၣ်ခး၀ဲကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်အဃိ(၂၀၂၄)လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤတုၤလၢလါယူၤအပူၤႇကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤကီၢ်ရ့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်လၢာ်အပူၤကမျၢၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒုဖိတဖၣ်အါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇသုးကီၣ်ကးပညိၣ်ခးလီၤ၀ဲကမျၢၢ်အဃိစးထီၣ်လၢ(၂၀၂၁)နံၣ်သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤဒီးတုၤလၢ(၂၀၂၄)နံၣ်လါယူၤအပူၤကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤႇကမျၢၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒုအိၣ်၀ဲတုၤလၢ( ၁ယ၂၄၄ယ၄၁၅)အဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သုးကီၣ်ကးကျိဖးဒိၣ်အဃိဒီၣ်ဖးခိၣ်ကမျၢၢ်ဘၣ်သံ(၁)ဒီးဘၣ်ဒိ(၃)ဂၤအကျါပာ်ဃုာ်(KECD)ကၠိဖိ(၁)ဂၤ
လါယူၤလံ ၁၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီကီၢ်စဲၣ်တီအူကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၂)ဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤလီၤဆီလၢအမ့ၢ်(ကၠိဒီကိ)သ၀ီအပူၤဖဲမဟါလါယူၤလံ(၁၁)သီအနံၤဂီၤခီအဆၢကတီၢ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိကမျၢၢ်လီၢ်က၀ီၤဖိ(၂)ဂၤဒီး(KECD)ကၠိဖိဖိသၣ်(၁)ဂၤဘၣ်ဒိ၀ဲအသိးဖိသၣ်ကၠိဖိအပါဘၣ်သံ၀ဲစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်တီအူကီၢ်ရ့ၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါအနံၤဂီၤခီ(၉)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်ခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်အသးတအိၣ်နီမံၤဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤခီဖျိပညိၣ်ခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်အဃိဘၣ်ဒိ၀ဲဖိသၣ်ကၠိဖိလၢအထီၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ(KECD)ကၠိတဂၤဘၣ်၀ဲအမဲာ်ချံအစ့တကပၤဒီးဘၣ်ဒိဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲၦၤသးၦၢ်(၂)ဂၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကၠိဖိဖိသၣ်ဖိလၢအဘၣ်ဒိတဂၤအံၤမ့မ့ၢ်လၢအပၢ်ခီန့ၣ်ဘၣ်၀ဲအဟၢဖၢဘၣ်သံကွံာ်၀ဲတဘျီဃီဒီးဖဲတနံၤဃီ၀ဲန့ၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ခူၣ်လီၤပာ်လီၤကွံာ်၀ဲအစိၣ်၀ံၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဂၤစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ “တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အသးတအိၣ်နီမံၤဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤႉ ဖိသၣ်ဖိအ ပါန့ၣ်ဘၣ်သံ၀ဲဖဲန့ၣ်တဘျီဃီလီၤႉ ဖဲမဟါန့ၣ်တၢ်ခူၣ်လီၤပာ်လီၤအီၤမီၤနီၤႉ အ၀ဲမ့ၢ်ၦၤလၢအိၣ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်ဒီးဒူသ ၀ီဖဲန့ၣ်ၦၤသ့ၣ်ညါအီၤခဲလၢာ်လီၤႉ အ၀ဲအိၣ်ဒီးအဖိတဂၤလီၤမီၤနီၤႉ မ့မ့ၢ်ဖိသၣ်တဂၤခီန့ၣ်အတၢ်အိၣ်သးကိၢ်ညၣ်၀ဲ လီၤႉ မ့မ့ၢ်လၢအပၢ်တဂၤခီန့ၣ်သးတမုာ်ဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါဂီၤခီသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ(၃)နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်ကဒီးန့ၣ်သုးကီၣ်ကးအံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူ(ကၠိဒီကိ)သ၀ီပူၤအဖီခိၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်သ၀ီပူၤ(KECD)တၢ်မၤလိကၠိတခီတၢ်ဘၣ်ပတုာ်ကွံာ်အီၤလၢကတီၢ်ဖုၣ်အဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤပိာ်မုၣ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကထီၣ်ဘၣ်ကၠိချုးဆၢချုးကတီၢ်အဂီၢ်(KECD)ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးနီၢ်ကစၢ်ဆၢထၢၣ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢၤအိးထီၣ်မၤလိန့ၢ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်အိၣ်သးတဘံၣ်တဘၢႇ တဂၢၢ်တကျၢၤဘၣ်အကျါ ဘၣ်မၤလိမၤဒိး၀ဲတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒီၣ်ဖးခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်လီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဖဲပူၤကွံာ်၂၀၂၃နံၣ်လါယူၤအဆၢကတီၢ်အခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူထိၣ်လွံၢ်၀ါတီၤထီကၠိတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲပူၤအဃိလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဘၣ်ဒိ၀ဲၦၤကၠိဖိ(၃)ဂၤအမဲာ်ညါလၢတၢ်ကဆဲးလဲၤတရံးက့ၤ၀ဲကၠိအဂီၢ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအါမးန့ၣ်လီၤႉ
ခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအိၣ်အါ(Mahachai)တၢ်လီၢ်အပူၤ တၢ်ဆဲးအိးထီၣ်ဒံး၀ဲ(CI)၀ဲၤလီၢ်
လါယူၤလံ ၁၂သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤႇကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိလၢတအိၣ်ဒီးလံာ်အုၣ်ကီၤသးလၢအဖိးသဲးစးဘၣ်တဖၣ်ႇကဒိးန့ၢ်မၤဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအဖိးသဲစးဒီးႇဒ်သိးကအိၣ်ဒီးလံာ်တၢ်အုၣ်သးလၢအဖိးသဲစးအဂီၢ်ႇတၢ်မၤန့ၢ်၀ဲလံာ်အုၣ်ကီၤသးအလွဲၢ်လါ(သက်သေခံလက်မှတ် အစိမ်းရောင်စာအုပ်)( CI Certificate of Identity)အံၤကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲလံဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤဆဲးအိးထီၣ်က့ၤ၀ဲ(CI)တၢ်မၤလံာ်အုၣ်သး၀ဲၤလီၢ်ထဲ(Samut Sakhon)ကီၢ်ရ့ၣ်(Mahachai)၀့ၢ်တတီၤဧိၤလီၤအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထုးထီၣ်န့ၣ်၀ဲခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအလံာ်အုၣ်သး(CI)၀ဲၤလီၢ်တဖၣ်အပူၤႇကတ့လံာ်အုၣ်သးအဂီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဟဲတီၣ်ထီၣ်လံာ်လဲၢ်အိၣ်စှၤ၀ဲအဃိႇဒ်ကီၢ်ပယီၤတကပၤဃ့ထီၣ်၀ဲအသိးတၢ်ဘၣ်ပံးကွံာ်၀ဲတၢ်မၤလံာ်အုၣ်ကီၤသးတၢ်လီၢ်တဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်ႇကၠီၣ်တဲၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိကိတိၤ၀ဲၤကျိၤတကပၤစံးပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲအိၣ်၀ဲဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤႇတၢ်အိးထီၣ်က့ၤ၀ဲ(CI)၀ဲၤလီၢ်တၢ်မၤလံာ်အုၣ်သးလီၢ်လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အပူၤထဲတၢ်လီၢ်တတီၤဧိၤလီၤအဂ့ၢ်ႇၦၤဟူးဂဲၤလၢကီၢ်ပယီၤၦၤမၤတၢ်ဖိဂ့ၢ်၀ီကရူၢ်ကမံာ်တံာ်(JACBA)ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ(အူမိကၠိ)စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“စမိၤစခီမဟၤခၠဲတၢ်လီၢ်အပူၤတၢ်အိးထီၣ်၀ဲတၢ်မၤလံာ်အုၣ်သးလီၢ်အိၣ်ထဲတတီၤဧိၤလီၤအဃိတၢ်ဘၣ်ပာ်ပနီၣ်ထုးထီၣ်က့မၤအီၤန့ၣ်လီၤႉ(CI)တစိၢ်တလီၢ်ဖးစပီးအံၤတချူးဒံးလၢတၢ်မၤန့ၣ်(PJ-Passport)ဒံးဘၣ်အဆၢကတီၢ်ဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤ၀ဲလၢကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်သ့၀ဲအဃိတၢ်သူအီၤဒ်တစိၢ်တလီၢ်ဖးစပီးအသိးသ့၀ဲလီၤႉအခဲအံၤ(CI)တၢ်မၤလံာ်အုၣ်သးလီၢ်ခဲလၢာ်(၆)တီၤန့ၣ်တၢ်ပံးကွံာ်၀ဲ(၅)တီၤန့ၣ်လီၤႉအခဲအံၤၦၤလၢအဲၣ်ဒိးမၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မၤ၀ဲလဲၤမၤ၀ဲလၢ(Samut Sakhon) (Mahachai)သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉၦၤလၢဖးစပီးတအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးဖီၣ်၀ဲ(CI)ကိးဂၤလီၤႉဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အကလုာ်ကလုာ်ဘၣ်လဲၤခီတဲာ်၀ဲစီၤနီၢ်ခိၣ်(၅)တီၤအဃိတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢၤစ့ၤအိၣ်၀ဲအါမး”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတနီၤန့ၣ်ႇမၤပာ်၀ဲထဲကဖံးကမၤတၢ်လံာ်လဲၢ်ဒ်အမ့ၢ်(ပန်းရောင်းကဒ်)သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီးၦၤလၢတမၤဘၣ်ဒံး၀ဲ(CI)လံာ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအါမးအသိးႇၦၤလၢတအိၣ်ဒီး(CI)လံာ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ႇမ့လဲၤခီတဲာ်၀ဲကီၢ်ဆၣ်ဒီးဆီတလဲ၀ဲအတၢ်မၤကစၢ်အခိၣ်အမံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ႇသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ႇသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ပံးကွံာ်၀ဲ(CI)၀ဲၤလီၢ်တၢ်မၤလံာ်အုၣ်သးအလီၢ်အံၤန့ၣ်ႇကီၢ်ပယီၤခီကီၢ်ၦၤမၤတၢ်ဖိလၢအဟဲနုာ်လီၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤလၢတဖိးသဲးစးဘၣ်ခဲလၢာ်ခီဖျိကဘၣ်က့ၤမၤ၀ဲသုးကီၣ်ကး(PJ)လံာ်လဲၢ်အဃိႇတကီၢ်ခါခဲအံၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်အိၣ်သးတဂၢၤကျၢၤဒံးဘၣ်အဖီခိၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိတနီၤကက့ၤမၤ၀ဲ(PJ)လံာ်လဲၢ်ကီခဲ၀ဲအဃိၦၤဟူးဂဲၤလၢၦၤမၤတၢ်ဖိအဂီၢ်တဖၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်လၢကထုးထီၣ်န့ၣ်၀ဲလံာ်(ပန်းရောက်ကဒ်)ဒ်သိးလၢညါထုးထီၣ်၀ဲလၢကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးႇတကီၢ်ခါခဲအံၤႇ(စမိၤပကၤႇပထိၤထါနံႇခၠိဘူရံႇစူၤရၣ်ထါနံႇဒီးကံၢ်မဲကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤႇကၠီၣ်တဲၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိကိာ်တိၤ၀ဲၤကျိၤတကပၤကးတံာ်ကွံာ်၀ဲတၢ်မၤ(CI)၀ဲၤလီၢ်တဖၣ်လံအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ