တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ကွဲး၀ဲကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ် ၀ံၤလံ၀ဲ ၈၀ မျးကယၤ
လါယနူၤအါရံၤ ၂၂သီ၊ ၂၀၁၉နံၣ်။ နၣ်ဖီၣ်မွံၤရှၣ် ၀့ၢ်တကူၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ကညီလံာ်လဲၢ် ဒီးတၢ်ဆဲးတၢ်လၤကမံးတံာ် တီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲဒီးပာ်ဖှိၣ်ကွဲး၀ဲကညီဖိ တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အံၤ ၀ံၤလံ၀ဲ(၈၀)မျးကယၤလံအဂ့ၢ် ၦၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်၀့ၢ်တကူၣ်ဖၠၣ်စိမိၤ တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ၀ဲၤကျိၤ ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒီကထၢၣ် နါလဲၣ် စံး၀ဲလၢ “၀ံၤဖးအါလံ၊ အိၣ်လၢ(၈၀)မျးကယၤလံႉ အခဲအံၤက့ၤဖီၣ်ဘျ့အီၤလီၤႉ ပ၀ဲတခီတမ့ၢ်လၢ ပကလူၤ လၢကီၢ်ပဒိၣ်ဒီး ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤတဖၣ်ဘၣ်ႉ မ့ၢ်ဒ်သိးပကပာ်လီၤဒုးနဲၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ပကျဲးစၢးလီၤႉ ပဆိမိၣ်လၢကမ့ၢ်တၢ်သးမံတခါလီၤ”အဂ့ၢ် စံးဘၣ်၀ဲ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီတၢ်ကစီၣ်အံၤ ဖဲလါယနူၤအါရံၤ၁၈သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထၢဖှိၣ်ကွဲးလီၤ၀ဲကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အံၤလၢ ၂၀၁၇ နံၣ်လါအီကူးအပူၤဒီးဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဃာ်အသိး မ့ၢ်တုၤလၢ၂၀၁၉ လါယနူၤအါရံၤအပူၤ တၢ်ကမၤအီၤတုၤလၢအ၀ံၤလီၤအဂ့ၢ်ဒီကထၢၣ်တၢ်နါလဲၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လံာ်တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ လၢတၢ်ပာ်ဖှိၣ်ကွဲးအီၤခဲအံၤန့ၣ် လံာ်ကဘျံးပၤ ကအိၣ်၀ဲ(၅၀၀)ဒီး ကညီဖိတၢ်ဟဲလီၤတုၤဃီၤ ကီၢ်ပယီၤပူၤဒီး ရၤလီၤအသးတၢ်ဂ့ၢ် တၢ်ကျိၤတဖၣ်၊ တကီၢ်ခါ တၢ်မၤ၀ဲကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးဒီးကညီကလုာ်ဒူၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် ကပၣ်ဃုာ်၀ဲခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါဒ်သိးတၢ်ကွဲးဖှိၣ်၀ဲလံာ်၀ဲအံၤကလၢၦဲၤအဂီၢ်တၢ်လီၤလၢပျီပူၤသံကွၢ်၀ဲၦၤလၢအအိၣ်မူဒ်လၢအချုးန့ၢ်၀ဲစိၤလၢညါ၊ စိၤခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ် တဖၣ်အဂ့ၢ် ဒီကထၢၣ်တၢ်နါလဲၣ်တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်အံၤ တၢ်ကွဲးလီၤထုးထီၣ်၀ဲ ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ် အလၢအၦဲၤတအိၣ်ဒံးဘၣ်ဆၣ် တၢ်ထုးထီၣ်၀ဲကညီလံာ်လဲၢ်ဒီးတၢ်ဆဲးတၢ်လၤအလံာ်တဖၣ်၊ (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢထုးထီၣ်၀ဲဘၣ်ဃး ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအလံာ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်သိးကသံၣ်ဒၢးလီၢ်ကန့ၢ်က့ၤအဂီၢ်သ၀ီဖိတဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဘၣ်သး
လါယနူၤအါရံၤ ၄သီ၊ ၂၀၁၉နံၣ်၊ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တလၢၤကီၣ်စဲၣ်၊ ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် အလူလ့သ၀ီအပူၤ ကသံၣ်ဒၢးလီၢ်လၢတၢ်ပပာ်ပနီၣ်ဃာ်လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ် ဒ်သိးကန့ၢ်အဂီၢ် သ၀ီဖိကမျၢၢ်တဖၣ် မၤ၀ဲတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ တၢ်ကစီၣ်ဖိအမူးတခါဒီး ပာ်ဖျါထီၣ်ဃုာ်တၢ်ဘၣ်သးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတခါ ဖဲလါယနူၤအါရံၤ၁သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ကသံၣ်ဒၢးအလီၢ်၀ဲန့ၣ်အခဲအံၤ ၦၤလၢလဲၤအိၣ်တဖၣ်တအဲၣ်ဒိးက့ၤဟ့ၣ်ကဒါက့ၤ၀ဲတၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်ဘၣ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲ တၢ်ဘၣ်သးဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်ၦၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဂၤလၢအမ့ၢ် အလူလ့သ၀ီဖိ ဒီၤနွဲးလ့တဲဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ “သ၀ီကသံၣ်ဒၢးအလီၢ်အံၤ ကဲထီၣ်သးယံာ်လံ၀ံၤမး အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲအိၣ်၊ ၀ဲၤကျိၤတဖၣ်၊ ကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီး မၤန့ၢ်၀ဲဟီၣ်ခိၣ်လံာ်တဖၣ်၊ တက့ၤဟ့ၣ်၀ဲ တၢ်လီၢ်အ၀ဲန့ၣ်ဘၣ်တအဲၣ်တၢ်ကက့ၤသူၣ်ထီၣ်၀ဲကသံၣ်ဒၢးဘၣ်ႉ ၀ဲၤကျိၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တနီၤဟဲကွၢ်၀ဲဒီးၦၤဟဲအိၣ်တဖၣ်လံာ်အုၣ်သးအိၣ်အဃိ တဲ၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လီၤႉ လၢအမဲာ်ညါခါန့ၣ် ဟီၣ်ခိၣ်လံာ်အုၣ်သး နာ်က့ၤတအိၣ်ဘၣ်ႉကသံၣ် ဒၢးလီၢ်လံၤအိၣ်ဒီ တဖျၢၣ်မးတဲ၀ဲလၢအ၀ဲဟီၣ်ခိၣ်လီၤႉလဲၤတၢၢ်လၢသုအဲၣ်ဒိးလဲၤတၢၢ်ခီတဲ၀ဲ၊ ၦၤထုးထီၣ်ဟ့ၣ်လံာ်အုၣ်သး တဖၣ်နာ်က့ၤတကွၢ်ထံတၢ်ဘၣ်ဒီးထုးထီၣ်ဟ့ၣ်န့ၢ်၀ဲလံာ်အုၣ်သးလီၤ”အဂ့ၢ်တဲ၀ဲလီၤ။ ကသံၣ်ဒၢးလီၢ်၀ဲန့ၣ်အလဲၢ်အထီအိၣ်၀ဲအ့ကၢၣ်(၀ႉ၈၀)ဒီးဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်စးထီၣ်လၢ၁၉၇၃နံၣ်ကတီၢ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စးထီၣ်ပာ်ပနီၣ်၀ဲလၢကသံၣ်ဒၢးဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ဒီး ဖဲ၁၉၈၇နံၣ်အပူၤၦၤအဂၤဟဲနုာ်လီၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်လီၢ်က၀ီၤမျၢၢ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါဖဲတၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်အပူၤလီၢ်က၀ီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်တ့ထီၣ်ကသံၣ်ဒၢးအလီၢ်လံၤအိၣ်ဃာ်တဖျၢၣ်ဒီးဖဲ၂၀၁၂နံၣ်န့ၣ် တလၢၤကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်အူအိမၠ့ဆဲးလီၤဃာ်စုမုၢ်ကျၢၢ်လၢအပ့ၣ်အိၣ်၀ဲ၄၀ အထီ၂၂၀ ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အံၤ ဟ့ၣ်လီၤက့ၤ၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်လၢ လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်လိးကီက့ၤ၀ဲကသံၣ်ဒၢးလီၢ်လံၤလီၤအဂ့ၢ်တဲ၀ဲသ့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲတၢ်ဘၣ်သးတခီမ့ၢ်ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤတၢ်ဘျၢသဲစးလၢအတီအလိၤ၊ ကဒိးန့ၢ် ဘၣ်က့ၤကသံၣ်ဒၢးလီၢ်၊ ကီၢ်ပဒိၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲလံာ်အုၣ်သးလၢတမ့ၢ်တတီတဖၣ်တၢ်ကက့ၤထုးကွံာ်က့ၤအီၤ ဒီးၦၤလၢအဟဲအိၣ်လၢကသံၣ်ဒၢးဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်တဖၣ်ကသုးကွံာ်သးလၢအဆိအချ့တၢ်ကိးသတြီထီၣ်၀ဲဒ်န့ၣ်ဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ခဲလၢာ်၃၀၀ ဃၣ်ဃၣ် လဲၤထီၣ်ပၣ်ဃုာ်သကိး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ့ၣ်လူနးနး အ့ၣ်ကတံာ်နးနး တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်အိၣ်သး
ဖုကီၢ်လါ ( လါယနူၤအါရံၤ-၂ဝ၁၉နံၣ် ) ကညီတၢ်ကတိၤဒိလၢ တၢ်ကတိၤအီၤ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤ အိၣ်ဝဲတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်ဝဲ “လဲၤဆူ ထံ ထံၣ် သမၣ်ႇ ထီၣ်ဆူခိထံၣ်ဘီၣ်သိၣ်”န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အခီပညီန့ၣ် မ့ၢ် ဝဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲ ဟဲတုၤအိၣ်ၦၤႇ ကဆဲးလဲၤဆူမဲာ်ညါအဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်ႇ တၢ်တၤတၢ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲအကလုာ်ကလုာ်ႇ ကဂုာ်က့ၤဆူလီၢ်ခံစ့ၢ်ကီး ၦဲၤဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအဃိန့ၣ် ဘၣ်အိၣ်ဂၢၢ်ဝဲဃိကဒိဒီး ဘၣ်ကနၣ်ထံ တၢ်အိၣ်သးအကပၤကပၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤဒိ တဖျၢၣ်အံၤ လီၤဂာ်အသးဒ် သိးဒီး တကီၢ်ခါ ကီၢ်ပယီၤ တၢ်သူၣ်ထီၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်အိၣ်သး ႇ လီၤဆီဒၣ် တၢ်ဒ်ကညီဖိအတၢ်ဂဲၤလိာ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး အတၢ်လဲၤကျဲအံၤန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အံၤ ကလဲၤသး ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဆှုၣ်တၢ်မဲဒီးတၢ်တၤတၢ်တဖၣ်အိၣ်အါႇ လၢတၢ်အိၣ်သးကလုာ်ကလုာ်အဃိ ကဂုာ်က့ၤလီၢ်ခံစ့ၢ်ကီး တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်. အဃိတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲအံၤ ဘၣ်အိၣ်ကတာ်ထီအသးဖဲ...
ကီၢ်ပူၤကီၢ်ဆၢဒီးကီၢ်ချၢ(၂)
ကီၢ်ပူၤ ကညီဒီကလုာ်ကီၢ်ပူၤ ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်အိၣ်ကီၢ်ပူၤ ဖိလံၤဆၢထံၣ်ကညီကီၢ် ကီၢ်သူလ့ၤကညီထံကီၢ် ကညီခိၣ်နၢ်အိၣ်အါလီၢ် အိၣ်ဖှိၣ်ရိဖှိၣ်သူၣ်ထီၣ်ကီၢ် ဒ်ကညီကီၢ်ကအိၣ်ဂီၢ် လၢခွံဖျၢၣ်ဆူကညီကီၢ် ကီၢ်ဆၢ ၦၤအထံကီၢ်လၢပအိၣ် ဘၣ်ကဲကုၢ်အလီၢ်တအိၣ် မ့ၢ်တပူၤဒ်လၢၦၤကုၢ် ကညီကလုာ်ကဘၣ်တူၢ် ကမျၢၢ်တူၢ်ဘၣ်လံအါဘျီ အိးထီၣ်မဲာ်ကွၢ်ထံၣ်ဖျါထီ ကြၢးသူၣ်ထီၣ်ကညီကီၢ်လံ ၀ၣ်တဘိန့ၣ်တတဲာ်ထံ ကီၢ်ချၢ ပအိၣ်ခါၦၤအထံကီၢ် အိၣ်အီၣ်မံမၤဆၢကတီၢ် လဲၤဟဲက့ၤညီမ့ၢ်တသ့ ဖိလံၤဘၣ်ဃုတၢ်ကူၣ်သ့ သ့ၣ်နီၣ်တဘျီဒ့ပီၤလီၢ် အိၣ်ဆိးတမ့ၢ်တစိၤလီၢ် ဖဲအိၣ်ဆိမိၣ်တစိၢ်လီၢ် ကီၢ်သူလ့ၤမ့ၢ်တစိၤလီၢ် ကီၢ်သူလ့ၤတအိၣ်ခံဘ့ၣ် နီၣ်တယၢ်တအိၣ်ခံဘ့ၣ် ဃုသီတၢခံ၀း တၢခံွ ခံနွံယဲၢ်ဃိးနံၣ်ထီၣ်လံ ထါကညီတဖျၢၣ်အံၤဟ့ၣ်မၤလၤကပီၤဘၣ်ကညီဒီကလုာ်လၢအိၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်(မၤ န့ၢ်အီၣ် ကဲပူၤဒုၣ်ပူၤဒါ)ဒီးခံနွံယဲၢ်နွံခီဆူနံၣ်သီခံနွံယဲၢ်ဃိးပကညီဒီကလုာ်အနံၣ်ထီၣ်သီအဂီၢ်လီၤႉ ၦၤအဲၣ်စ့ ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ တၢ်လီၢ်သီ
တၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်ဒီး သုးခိၣ်ကျၢၢ်စိ စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲ
==== တကီၢ်ခါတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲအိၣ်ကတာ်ထီသးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်သံဒိးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်အဲလ်အ့ၣ်သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်(၂)သုးခိၣ်ကျၢၢ်စိ စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲတဲ၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ======= သံကွၢ်။ ။ ဘၣ်ထွဲဒီးတကီၢ်ခါတၢ်ကတိၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲအိၣ်ကတာ်ထီအသးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤနတၢ်ထံၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်။ စံးဆၢ။ ။(အဲၣ်စံၣ်အ့ၣ်)တၢ်လဲၤကျဲအိၣ်ကတာ်ထီသးအံၤန့ၣ်ဂ့ၤလီၤဘၣ်မနုၤဃိလဲၣ်န့ၣ် ပတကြၢးလဲၤဒ်သိးပယီၤ ပဒိၣ်တၢ်ပာ်လီၤ အသိးဘၣ်၊အဃိန့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲလၢအခဲအံၤအိၣ်အဘ့ၣ်ခိၣ်ဒီးအယီးအဘျၣ်လီၤနီ၊နကဘၣ်ပြၢဒီးအဘၣ်ကျိၤဘၣ်ကျဲဒီးတဘၣ်ကျိၤဘၣ်ကျဲဘၣ်န့ၣ်နကဘၣ်တဲအါလိာ်သးလီၤမီၤ၊အဃိန့ၣ်မ့ၢ်ဘၣ်အိၣ်ပတုာ်ဘၣ်အိၣ်ပတုာ်မ့ၢ်ဘၣ်မၤဟးဂီၤန့ၣ်နဘၣ်မၤဟးဂီၤလီၤ၊အခီပညီန့ၣ်မ့ၢ်ကြၢးဘၣ်ဒီးနၦၤကလုာ်အဖီတၢၣ်န့ၣ်လဲၤမ့ၢ်တဘၣ်န့ၣ်နဘၣ်ပာ်ပတုာ်အီၤလီၤမီၤ၊အဃိန့ၣ် တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ် တၢ် လဲၤကျဲအံၤပကဘၣ်က့ၤဃိထံက့ၤအီၤဒီဘၣ်က့ၤကွၢ်မၤဘၣ်က့ၤတၢ်လဲၤကျဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲး၀ံၤမးလီၤ။ စံးဆၢ။ ။လဲၤအသးဘျ့ဘျ့ရှီရှီတမ့ၢ်ဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ထုးယံာ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တဆီတဆီအဃိန့ၣ်ပမ့ၢ်တဲလၢပကလဲၤအ၀ဲသ့ၣ်တဲလၢအခိၣ်အနၢ်တချုးဘၣ်၊အ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်တဲလၢလဲၤန့ၣ်ပဘၣ်လဲၤလီၤမီ၊အဃိပဘၣ်ကနၣ်လိာ်သးကလုၢ်ဘၣ်ပာ်ကဲလိာ်သး မ့ၢ်ပာ်ကဲလိာ်သးတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်မးပသူၣ်ထီၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကန့ၢ်လီၤမီ၊ထဲပ၀ဲတကပၤတန့ၢ်ဘၣ်အ၀ဲတကပၤနာ်က့တန့ၢ်ဘၣ်။ သံကွၢ်။ ။တကီၢ်ခါတၢ်အိၣ်ကတာ်ထီသးအံၤန့ၣ်ပယီၤပဒိၣ်တခီတဲအါထီၣ်၀ဲ(တစ်ခုထည်းသောတပ်မေတာ်)၊၂၀၀၈တၢ်ဘျၢ၊တဘၣ်ထုးဖးသးဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤကလုာ်ဒူၣ်မ့ၢ်တူၢ်လိာ်မးအ၀ဲသ့ၣ်ကတဲသကိးတၢ်အဖီခိၣ်နအဲၣ်ဒိးပဲာ်ထံနီၤဖးဒ်လဲၣ်။။ စံဆၢ။ ။ပယီၤပဒိၣ်တၢ်ပာ်သးန့ၣ်ကမၤကတၢၢ်ကွံာ်၀ဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢ၊ကမၤပတုာ်ကွံာ်၀ဲကလုာ်ခဲလၢာ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီးကပၢ၀ဲဒၣ်လၢ၂၀၀၈တၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဟဲလီၤလၢလီၢ်ခၢၣ်သးလီၤ၊ဒ်သိးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢအပူၤကွံာ်လီၤ၊သုးမုၢ်ဒိၣ်တခါဃီန့ၣ်တမ့ၢ်ခဲအံၤဘၣ်လၢ၂၀၁၂-၁၃ခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဲ၀ဲလိၤလိၤလီၤ၊ပာ်လီၤကွံာ်တၢ်စုက၀ဲၤဟဲက့ၤအိၣ်က့ၤတဖုဃိဒီးပကဘၣ်မၤသကိးတၢ်ဒ်လဲၣ်တမ့ၢ်ဖဲမဟါတဟါဘၣ်လၢအခီၣ်ထံလံၤလံၤလီၤ။ သံကွၢ်။ ။အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ပာ်သးမ့ၢ်အိၣ်ကျၢၤမုဆှုဒ်အံၤဆူညါတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲအံၤမ့ၢ်ကလဲၤအသးဒ်လဲၣ်။ စံးဆၢ။ ။မ့ၢ်ပာ်လီၤ၀ဲကျၢၤမုဆှုန့ၣ်နကဘၣ်ဟါမၢ်ဘၣ်ကတၢၢ်လီၤ၊နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးအိၣ်လၢနဖီတၢၣ်၊တၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီၤန့ၣ်တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးန့ၣ်နကဘၣ်အိၣ်ပတုာ်နလဲၤတန့ၢ်ဘၣ်၊ကဘၣ်ဟးဂီၤလီၤကျဲအဂၤတအိၣ်ဘၣ်၊နမ့ၢ်တမၤဟးဂီၤမ့ၢ်တလဲၤဘၣ်န့ၣ်နဘၣ်မၤကတၢၢ်နဖီတၢၣ်လီၤ၊ သံကွၢ်။ ။အခဲအံၤလၢပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်တကပၤသုးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတၢ်လီၤဆီအိၣ်ဖျါထီၣ်တမံၤမံၤလံဧါ။ စံးဆၢ။ ။အခဲအံၤဒုလၢတၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်လီၢ်၊ဟဲအါထီၣ်ဆီတလဲအသုး၊မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်ဆဲးကျိးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမၤ၀ဲထီဘိထီဘိလီၤ၊တၢ်၀ဲန့ၣ်တမ့ၢ်အိၣ်ဃိဒိဘၣ်မၤ၀ဲထီဘိလီၤအတလီဆီဘၣ်ဒ်သိးလၢအပူၤကွံာ်လီၤ၊နမ့ၢ်တကွၢ်ထံဘၣ်ခီနတသ့ၣ်ညါဘၣ်နမ့ၢ်ကွၢ်ထံခီလီဆီထီဘိလီၤ။ သံကွၢ်။ ။ ထီဘိန့ၣ်နတဲလၢပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်တပၤန့ၣ်လၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲအံၤ တၢ်ပာ်သးတတီတလိၤဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်နအဲၣ်ဒိးစံးအခီပညီဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ။ ။ယဲယတဲလိၤလိၤလီၤ(အဲၣ်စံၣ်အ့ၣ်)ကျဲတၢ်ပာ်လီၤအံၤမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ကူၣ်တရံးတခါလီၤဒ်သိးကတုၤလၢအ၀ဲတၢ်ပညိၣ်ဖီတၢၣ်အသိးန့ၣ်၊ယတဲထီဘိထီဘိန့ၣ်အခီၣ်ထံးတဲ၀ဲလၢပကတဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခး၊ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးသနာ်က့ၤပကတဲသကိးတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးလၢကီၢ်စဲၣ်တဘ့ၣ်တဘ့ၣ်မ့ၢ်၀ံၤမးပကလဲၤထီၣ်လၢကီၢ်စၢဖှိၣ်လၢန့ၣ်ပၠံၣ်တီၣ်လၢ၂၀၁၅ပကဆဲးလီၤသကိးဖဲန့ၣ်၊အခီၣ်ထံးန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးလီၤ၊ကလုာ်ဒူၣ်န့ၣ်ဃ့ထီၣ်က့ၤအီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်၊ကဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးလၢကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်(တၢ်ပတုာ်တၢ်ခး)၊ဒီးတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢကဘၣ်လဲၤလၢ၂၀၁၅န့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တအိၣ်လၢာ်ဘၣ်၊လဲၤ၀ဲတညီလၢာ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်၀ံၤမးဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်ကတိၤတခါလၢ(အဲၣ်စံၣ်အ့ၣ်)အံၤပကကွဲးသကိးအီၤ၀ံၤပကဆဲးလီၤအီၤအ၀ဲန့ၣ်ပယီၤအတၢ်၊ပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်အတၢ်ကူၣ်တရံး၊အဃိတၢ်၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဃိပဘၣ်ပိာ်ထွဲက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလီၤ။ သံကွၢ်။ ။ တကီၢ်ခါတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲအံၤအဖီခိၣ်နအဲၣ်ဒိး ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖး၀ဲကညီခိၣ်နၢ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤကလုာ်ဒူၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ။ ။ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီ၊ပတၢ်ပညိၣ်ဖီတၢၣ်ဒီးတၢ်လဲၤကျဲအံၤလိၤလီၤအသးဧါမ့ၢ်တလိၤလီၤသးဘၣ်န့ၣ်ပတဘၣ်တူၢ်လိာ်ဘၣ်အဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ကူၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ။ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်လၢပပာ်လီၤအီၤန့ၣ်လိၤလိာ်အသးဧါမ့ၢ်တလိၤဘၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ပတုာ်ကွံာ်အီၤလီၤ။ သံကွၢ်။ ။ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်လဲၤကျဲအံၤနအဲၣ်ဒိးတဲအါထီၣ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ။ စံးဆၢ။ ။တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်န့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးကိးဂၤဒဲးလီၤ၊ ပအိၣ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အပူၤမးန့ၣ်တၢ်တမုာ်တခုၣ်ဘၣ်အိၣ်ဒ်၊ အဃိအဲၣ်ဒိးတဲန့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢအဘၣ်ကျိၤဘၣ်ကျဲန့ၣ်ပကဃုဒီးပကသူၣ်ထီၣ်သကိး၊ သုတမ့ၢ်တကပၤဒ့တဂ့ၤ၊...
ဃိၣ်လိာ် တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ် ကရၢၢ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်ပာ်ပနီၣ်လၢအဖိးသဲစးဒီး တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၢ် က့ၤတၢ်ဘျၢမိၢ်ၦၢ်
လါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၁၈ သီ၊ ၂၀၁၈နံၣ်။ စီၤသ့မၠ့ၣ် ဃိၣ်လိာ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ် (Salween peace Park)လၢအအိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢမုၢ်တြီၢ်(ဖၣ်ပူၣ်)ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ပၢအပူၤအံၤ တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်ပာ်ပနီၣ်လၢအဖိးသဲစးဒီး တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၢ်က့ၤ တၢ်ဘျၢမိၢ်ၦၢ်အမူးအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်လူၤသီကီၢ်ဆၣ်၊ ပ့က့ၣ်ကရူၢ်၊ ဒ့ၣ်ပူၤနိၣ်သ၀ီဖဲဒံၣ်စ့ဘၢၣ်(၁၈)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဃိၣ်လိၣ်တၢ်မုာ်တၣ်ခုၣ်ကရၢၢ်ဒီးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အံၤန့ၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်(၇၅.၁)မျးကယၤ တူၢ်လိာ်ဆဲးလီၤ၀ဲစု ပနီၣ်အံၤ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤပဒိၣ်စီၤထဲဒၢၣ်၊ ဃိၣ်လိၣ်တၢ်မုၢ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ်ကမံးတံာ်ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ပဒိၣ်စီၤဒံၣ်ဂ့ၤဂၠူနံယၢၣ်၊ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိခၢၣ်စးတဂၤဒီးလီၢ်က၀ီၤၦၤထူလံၤဖိခိၣ်နၢ်တဂၤဆဲးလီၤစုပနီၣ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ၀ဲဒီးထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဃိၣ်လိာ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ်ကမံးတံာ် ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ပဒိၣ်စီၤဒံၣ်ဂ့ၤကၠူနံယၢၣ်တဲ၀ဲ လၢ“ပဘူၣ်ပတီၢ်ဒီးပတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အံၤပကဘၣ်ဆၢတဲာ်ဒၣ်ပ၀ဲလီၤႉ ပမ့ၢ်ဆၢတဲာ်လၢပနီၢ်ကစၢ်မးတၢ်ပာ်ပနီၣ်ၦၤကသ့၊ ဃိၣ်လိာ် တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ်အံၤမ့ၢ်ဒ်သိးခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်၊ လုၢ်လၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤကအိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤန့ၣ်လီၤႉ ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ အမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်ဖျါထီၣ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ် တဲဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ။ ဃိၣ်လိာ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ် တၢ်ဘျၢမိၢ်ၦၢ်လၢတၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ၀ဲန့ၣ်ကဘျံးပၤအိၣ် ၄၇အပူၤ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ အိၣ်၀ဲ (၅)ခါ ဒ်အမ့ၢ် တၢ်ကွၢ်ဒီတခါ၊ ဃိၣ်လိာ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြး၊ တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီး တၢ်တီတၢ်တြၢ်၊ ခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တၢ်ဘၣ်ထဲလွိာ်သးတမံၤဃီဒီး တၢ်သူဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်၊ ဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်ဒီးလုၢ်လၢ်ထူသနူဒီး တဲဆဲးတၢ်လၤအတၢ်န့ၢ်သါန့ၣ်လီၤႉ နီၢ်ဒ့နီၤလၢအမ့ၢ် ၦၤထူလံၤဖိတဂၤတဲ၀ဲလၢ“ပကညီကလုာ်အံၤ အဲၣ်ဒိးအိၣ်လၢနီၢ်ကစၢ်ထံကီၢ်၊ ဟံၣ်ဃီလၢတၢ်သဘျ့လီၤႉ ပအဲၣ်ဒိးအိၣ်လၢပသ့ၣ်ၦၢ်၊ ခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်ကစၢၢ်ကလိ၊ ထံကျိထံကွာ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤကဟဲဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤၦၤ န့ၣ်ပတလီကီဘၣ်ႉၦၤပာ်ပနီၣ်အီၤဒ်အံၤပသးခုဒိၣ်မးလီၤ”အဂ့ၢ် တဲဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ ဃိၣ်လိာ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကရၢၢ်အဖိးသဲစးမူးဘျီ၀ဲန့ၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤလၢ...
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်အူနူးတဲ၀ဲ
တံနိ(သ၀ီတါ) ဘၣ်ဃးဒီးကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဟဲကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ်ပသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤခီဖျိလၢပခိၣ်ပနၢ်တဖၣ်အတၢ်တဲနၢၢ်ပၢၢ်ၦၤဒီးပဖးဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကျိၤလၢလံာ်လဲၢ်လၢအဘၣ်ထွဲတဖၣ်အပူၤအိၣ်၀ဲအါမးလီၤႉကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢစးထီၣ်အခါလၢကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်အပူၤၦၤဘၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဒိၣ်ကတၢၢ် တၢ်စိတၢ်ကမီၤခဲလၢာ်အိၣ်လၢအစုပူၤၦၤအကါဒိၣ်ကတၢၢ်အကျါတဂၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကီၢ်ပယီၤကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်အူနူး(ကိး)သခ့ၣ်နူးန့ၣ်လီၤႉဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်အခါကီၢ်ပယီၤထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဂ့ၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်သးတမံၤလၢ်လၢ်အ၀ဲမ့ၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်ထဲတထံၣ်ဧိၤဒီးကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်အခါ တၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ကညီကီၢ်ဧါ တၢ်တဘၣ်ဟ့ၣ်ကညီကီၢ်ဘၣ်လဲၣ်”အတၢ်ဆၢတဲာ်ဒီးတၢ်စိကမီၤခဲလၢာ်အိၣ်ဖှိၣ်၀ဲလၢအစုပူၤလီၤႉ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဖီလာ်တခါအံၤမ့ၢ်ထတၢ်ကွဲးကျိးထံက့ၤကီၢ်ပယီၤကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤအူနူး(ကိး)သခ့ၣ်နူးအတၢ်ကွဲးလၢ(တာတေစနေသား)လံာ်ပူၤလၢအနူးပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်အတၢ်ပာ်သးဘၣ်ဃးကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဟဲကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉမ့ၢ်ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါဘၣ်ပယီၤ(ဖဆပလ)ပဒိၣ်အနူးအတၢ်ပာ်သးမ့ၢ်ဒ်လဲၣ်ဒီးပပဲာ်ထံနီၤဖးကီၢ်ပယီၤပဒိၣ် ဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်ခါအတၢ်ထံၣ်လၢကညီဖိအဖီခိၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ ......................................................................................................... ဒ်တၢ်ကတိၤဒိတခါစံး၀ဲ တၢ်ဖှီၣ်တၢ်နးမ့ၢ်ဟဲလံန့ၣ်တဟဲထဲအနီၢ်ကစၢ်တဂၤဧိၤဘၣ်၊ဟဲပုဟဲစိာ်ဃုာ်၀ဲဒီးအဖိဆံးဘံစၢ်တဖၣ်လီၤ အသိး၊ ကီၢ်ပယီၤလၢတၢ်ဖှီၣ်တၢ်နးဟဲနုာ်လီၤဆူအပူၤတဘ့ၣ်အံၤ တမ့ၢ်ထဲလၢခီၣ်မၠူၣ်နံး သုးမုၢ်ဒိၣ် ပၢၤကီၢ်သုး သိၣ်ဒူ၀ါ(ရဲဘော်ဖြူ)တဖၣ်ပူထီၣ်လီထီၣ်တၢ်ဒီး၀ံၤ၀ဲန့ၣ်ဘၣ်ႉတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအဟဲပိာ်ထွဲထီၣ်အခံအဂၤတဖၣ်အိၣ်ဒံးအါမးလီၤႉယကတဲဘၣ်သုတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်ခဲအံၤႉ ဖဲသိၣ်ဒူ၀ါတဖၣ်ထီဒါက့ၤပဒိၣ်ဒီးနုာ်လီၤဆူၦၢ်ပူၤအခါန့ၣ်သခ့ၣ်နူးပဒိၣ်(သခင်နုအစိုးရ)အံၤလီၤဂာ်ဒ်ဟံၣ်သးၦၢ်အိရိၤတဖျၢၣ်လၢၦၤမ့ၢ်ဆီၣ်ဘၣ်အကပၤထဲတစဲးဖိဧိၤဒီးကလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ဲညီကဒၣ်တဖျၢၣ်အသိးန့ၣ်လီၤႉခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢလၢအထံၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်စးထီၣ်ဟူးဂဲၤ၀ဲလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်စးထီၣ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ကဒီးစ့ၢ်ႉတၢ်ဂ့ၢ်၀ဲန့ၣ်အလီၢ်အိၣ်လၢယကဘၣ်တဲပၠးတစဲးႉ ကညီဒီးပယီၤခံဒူၣ်ဘၢၣ်စၢၤအတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်န့ၣ်တုၤဃီၤဆူဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီကဲထီၣ်သး၀ံၤတစုန့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉပမ့ၢ်ဘၣ်တဲန့ၣ်တၢ်လၢၦၤပယီၤဖိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတဘျီဃီဟဲ၀ဲဟဲစိာ်ဃုာ်န့ၢ်၀ဲဒီးအလုၢ်အလၢ်လၢအမ့ၢ်၀ဲ ၦၤလၢအအဲၣ်ဒိးဟးဃုထီၣ်န့ၢ်တၢ်အ့ၣ်လိာ်ဒီးၦၤဂၤ န့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ၦၤကညီဖိတဖၣ်တခီတမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ် ၦၤလၢအမၤကလုၢ်အီၣ်ကစုတသီၣ်တသဲအိၣ်ဒၣ်အတၢ်ကစုဒုမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်လီၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိလၢၦၤခံဒူၣ်အံၤအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂုာ်ကအိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်အလီၢ်တအိၣ်နီတစဲးဘၣ်ႉ ပတဲတၢ်လၢၦၤကညီဖိတဖၣ်မ့ၢ်ၦၤအိၣ်ခုၣ်ခုၣ်မုာ်မုာ်မၤကလုၢ်အီၣ်ကစုအဂ့ၢ်န့ၣ်ပမ့ၢ်ကွၢ်ကဒါက့ၤအပူၤကွံာ်တချုးလၢဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီကဲထီၣ်ဒံးဘၣ်အဆၢကတီၢ်အခါကီၢ်ပယီၤပူၤၦၤမၤကမၣ်ဘၢကွီၢ်တဖၣ်စရီအတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါန့ၣ်ပသ့ၣ်ညါအီၤသ့ညီကဒၣ်လီၤႉ ဖဲန့ၣ်အခါ ကွီၢ်မ့ၣ်တၢ်မူးတၢ်ရၢ် လၢအမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဒိတမျာ်၊တၢ်မၤသံအမူး၊တၢ်မူၤဆူၣ်မၤတရီတပါပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤ၊အီၣ်ဟုၣ်တၢ်၊ၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်ဘၢတူၢ်ဘၣ်ကွီၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤအါတက့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ထဲၦၤပယီၤဖိတဖၣ်လီၤႉပတထံၣ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ်ၦၤကညီဖိတဖၣ်အမံၤလၢဘၢလၢကွီၢ်စရီပူၤဘၣ်န့ၣ်ပတဲသ့လီၤႉၦၤကညီဖိတဖၣ်ခုၣ်ထဲလဲၣ်ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤန့ၣ်ပကထံၣ်ဘၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တအဲၣ်ဒိး၀ဲလၢအတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်ကတုၤထီၣ်ဆူရူဆူတ့ဘၣ်ႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်တူၢ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ်ၦၤဂုၤဂၤအတၢ်လံၣ်တၢ်လီအတၢ်မၤဆူးမၤဆါအီၤထဲလဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်တူၢ်ကစုဒု၀ဲဒီးမၤလီၤမၢ်ကွံာ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢတူၢ်ဘၣ်၀ဲတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤႉ ကညီဒီးပယီၤအတၢ်ရ့လိာ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်အိၣ်ထဲလဲၣ်အဂ့ၢ်ၦၤဖးလံာ်ဖိကသ့ၣ်ညါဘၣ်အဂီၢ်ယအဲၣ်ဒိးတဲပၠးက့ၤယနီၢ်ဆံးခါယတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်အဂ့ၢ်တခါခံခါလီၤႉယနီၢ်ဆံးခါယအိၣ်ကၠိလၢ၀ါခဲၣ်မး၀့ၢ်န့ၣ်ယအိၣ်ဘၣ်တပူၤဃီဒီးၦၤကညီဖိတဖၣ်လီၤႉကၠိမ့ၢ်ပျၢ်န့ၣ်ယဟးခးအီၣ်ထိၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တပူၤဃီလီၤႉမ့ၢ်တုၤဃီၤဆူမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤလံန့ၣ်ယလဲၤထီၣ်ဘၣ်ယွၤဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ပူၤဘျီပူၤဘျီစ့ၢ်ႉနအိၣ်လၢ၀ါခါၣ်မးနမ့ၢ်လဲၤဆူကၠိၣ်မင့(ကျုံမငေး)တပၤ နမ့ၢ်လဲၤဒိးဒီးကဘီန့ၣ်နဘၣ်လဲၤခီဂာ်၀ဲရှါယွၤစူး(ရှမ်းရွာစု)သ၀ီလီၤႉလၢသ၀ီ၀ဲအံၤအထံကျိ၀ၢ်ဘးခီတကပၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးၦၤကညီသ၀ီတဖျၢၣ်အမံၤလၢမီၢ်ဒံၣ်သ၀ီလီၤႉဖဲသ၀ီ၀ဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးယမိယပါအစံာ်တလီၢ်ခံလီၢ်စ့ၢ်ႉနံၣ်မ့ၢ်ဘၣ်ယမိယပါမ့ၢ်လဲၤဟံက့ၤအစံာ်လဲန့ၣ်ယလဲၤပိာ်အခံပူၤဘျီပူဘျီလီၤႉပလဲၤမ့ၢ်တုၤဆူၦၤကညီသ၀ီတဘျီလၢ်လၢ်ယမိယပါအသကိးၦၤကညီဖိဖဲန့ၣ်တဖၣ်ပာ်ၦၤဒ်အဒီပုၢ်ဒီ၀ဲၢ် ကိးအီၣ်ၦၤမ့ၤပဘၣ်လဲၤအီၣ်လၢန့ၣ်တဒၢးလၢအံၤတဒၢးဒီးထဲပဘၣ်ဟးအီၣ်မ့ၤဟံၣ်အါဖျၢၣ်အဃိပအီၣ်က့ၤတကဲလၢၤဘၣ်လီၤႉ ဘၣ်တဟါပလဲၤအီၣ်မ့ၤလၢၦၤကညီကွဲဒုးအီၣ်ၦၤမ့ၤဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်ဖီကျဲၣ်ကျီအီၣ်၀ဲညၣ်ဃ့ ထိၣ်ဒ့ၣ်ဒီးလူၢ်လ့သၣ်အကသူတကပၢၤန့ၣ်ယအီၣ်၀ံၣ်ပသံးတုၤဒၣ်လဲာ်ခဲအံၤပူၤကွံာ်လံအနံၣ်(၅၀)လံန့ၣ်ယတသးပ့ၤနီၣ်အီၤနီတဘျီဒံးဘၣ်ႉၦၤတမှံၤမ့ၢ်လဲၤဆူအ၀ဲသ့ၣ်အအိၣ်န့ၣ်ကွဲဒုးအီၣ်၀ဲအမ့ၤတကးဒံးဘၣ်ၦၤမ့ၢ်ဟဲက့ၤန့ၣ်ဟ့ၣ်ထွဲ၀ဲအခံဒီးတၢ်လၢအိၣ်ဒိးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်ထံလူၤသၣ်၊ထွဲ၊ညၣ်လူၢ်သၣ်ဃ့အဃိပမ့ၢ်ဟဲက့ၤတဘျီတဘျီပချံပူၤၦဲၤမးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တခီမ့ၢ်ဟဲတုၤဆူပအိၣ်၀ါခဲၣ်မးန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးတူၢ်လိာ်ဆၢကဒါက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်အဃိ ပမ့ၢ်ကွဲမုာ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢကဟဲဟးဆူပဟံၣ်န့ၣ်တဟဲ၀ဲနီတဘျီဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်မၤမ့ၢ်၀ံၤတဘျီဃီက့ၤခူသ့ၣ်၀ဲကစုကစုတတဲကျၢက့ၤၦၤလၢၤဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးတူၢ်လိာ်ခီၣ်ဆၢဘၣ်သးဒၣ်ၦၤတမှံၤလီၤႉလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဃိၦၤဂုၤဂၤတၢ်မၤကအါ၊ကကဲထီၣ်တၢ်သးတံာ်တာ်လၢဟံၣ်ကစၢ်အဂီၢ်န့ၣ်တဘၣ်သးမၤ၀ဲဒၣ်ဘၣ်ႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိပမ့ၢ်လဲၤဘၣ်ကဒီးဆူအ၀ဲသ့ၣ်အအိၣ်လၢခံမးပဘၣ်လဲၤၦ့ၤန့ၢ်က့ၤတၢ်ဟ့ၣ်တခါခါလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်ပဘၣ်မၤဒၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤႉတုၤဃီၤဆူဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီတချုးကဲထီၣ်ဒံးဘၣ်အဆၢကတီၢ်လံၤလံၤကညီဒီးပယီၤအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်အိၣ်၀ဲဒ်ယတဲအီၤခဲအံၤအသိးလီၤႉမတၤတဂၤမးဂ့ၢ်လိာ်ဒီးသမၢ၀ဲတသ့ဘၣ်လီၤႉ မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီးတၢ်သံကွၢ်ကအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢဘၣ်မနုၤအဃိပယီၤဒီးကညီအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲန့ၣ်လဲၣ်ႉတၢ်ဂ့ၢ်၀ဲန့ၣ်ယကတဲပၠးခဲအံၤႉတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖဲ၁၉၄၂နံၣ်အဲးကလံးဂုၤကွံာ်အခံဒီးကၠပၣ်သုးမုၢ်ဟဲနုာ်လီၤဆူကီၢ်ပယီၤပူၤသီသီတၢ်ဘၢၣ်စၢၤအဆၢကတီၢ်ခါန့ၣ်ပယီၤခိၣ်နၢ်တနီၤကရၢကရိဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ပယီၤတၢ်သဘျ့သုးမုၢ်ဒိၣ် ပကိးအမံၤလၢဘံၣ်အဲၣ်အ့ၣ်(BIA)န့ၣ်လီၤႉဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်အခါ(BIA)တဖၣ်န့ၣ်ဟးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ၦၤကျိၣ်ၦၤစ့ ကျိဧိၤ၀ၣ်ဧိၤ သိလ့ၣ်ဒီးတၢ်ထူးတၢ်တီၤတဖၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်တၢ်ကဲထီၣ်အသးဘံၣ်အဲၣ်အ့ၣ်အိၣ်လၢမၠီမၠးကီၢ်ရ့ၣ်တဖၣ်လဲၤဟံးန့ၣ်ကျိလၢကညီဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်ၦၤကညီဖိအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဖၣ်တဟ့ၣ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ႉတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်အခါကီၢ်ပယီၤပူၤပဒိၣ်ပၦၢ်အတၢ်ပၢတၢ်ပြးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးတအိၣ်ဘၣ်ႉထီဘိန့ၣ်ၦၤကိးဂၤဒဲးဘၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီပူၤအဃိကညီဖိတဖၣ်န့ၣ်ကလဲၤဟ့ၣ်လီၤအတၢ်စုက၀ဲၤဆူဘံၣ်အဲၣ်အ့ၣ်အစုပူၤနီဘျီ၀ဲလဲၣ်ႉမ့ၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်တဟ့ၣ်လီၤအကျိဘၣ်အဃိကညီဒီးပယီၤခးလိာ်အသးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢတၢ်လီၢ်တနီၤနီၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်ဒုးစဲးပြဲးကဲထီၣ်အသးလၢမၠီမၠးကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤအတကွီၣ်လဲၢ်ထီၣ်၀ဲဆူပသံၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးဆူမအူၤပ့ၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးပြါထီၣ်အသးသကုၤဆးဒးလီၢ်ခံကတၢၢ်ပၢၢ်တုၤဆူကညီပယီၤအိၣ်တၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးန့ၣ်လီၤႉစးထီၣ်ဖဲန့ၣ်တဘျီကညီဒီးပယီၤအတၢ်မၤသံမၤ၀ီလိာ်အသးတဖၣ်အံၤပထံၣ်ဘၣ်လၢကညီဖိအိၣ်အါအလီၢ်န့ၣ်ပယီၤတဖၣ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်ဖးဆါဒီးပယီၤအိၣ်အါအလီၢ်န့ၣ်ကညီဖိတဖၣ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်ဖးဆါန့ၣ်လီၤႉတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံအလၢၢ်ထူၣ်ဘၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တ့ၢ်အီၤအနံၣ်ယံာ်အလါအါလၢကညီဒီးပယီၤခံဖုအဘၢၣ်စၢၤတခါန့ၣ်ခဲအံၤတဘျီဘူးတ့ၢ်မးလၢကလီၤၦီၣ်ဟးဂီၤန့ၢ်ကွံာ်ၦၤခဲလၢာ်ခဲဆ့ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲဒီးကထၢၣ်ဘးမီၣ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲကရၢကရၢဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ တၢ်ပၢတၢ်ပြးကမံတံာ် ၀ံၤဒီးကွဲမုာ်ကညီခိၣ်နၢ်တဖၣ်အဃိကညီခိၣ်နၢ်လၢအမ့ၢ်၀ဲဒီးကထၢၣ်စၣ်စံၣ်ဖိဒီးကညီခိၣ်နၢ်ဂုၤဂၤတနီၤဟဲဆူ၀့ၢ်တကူၣ်လီၤႉပယီၤတၢ်ပၢတၢ်ပြးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးခိၣ်နၢ်လၢအမ့ၢ်၀ဲဒီးကထၢၣ်ဘၣ်မီၣ်၊သုးခိၣ်အီၣ်ဆါ၊သ့ၣ်ခ့ၣ်မၠး၊သခ့ၣ်သါထိ၊သခ့ၣ်နူး(အူနူး)တဖၣ်တူၢ်လိာ်မုာ်အ၀ဲသ့ၣ်အခိၣ်လီၤႉပခံဒူၣ်ပထိးဖှိၣ်လိာ်ပခိၣ်ပတဲသကိးတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤအဘျီအါမးလီၤႉဖဲန့ၣ်အလီၢ်ခံကရၢဖိတဒူၣ်လၢယဘၣ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲအီၤန့ၣ်ပလဲၤလီၤဆူထံထၣ်စွ့ကညီပယီၤဒူသ၀ီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်ပကျဲးစၢးတဲကျဲၤဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးစၢၤတၢ်ဒ်သိးကညီဒီးပယီၤဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကအိၣ်ထီၣ်က့ၤအဂီၢ်လီၤႉ ကညီဒီးပယီၤမ့ၢ်ဆုလိာ်ဒၣ်အသးဒ်အံၤန့ၣ်ကဘၣ်ဒိဆါဒၣ်ၦၤခံကပၤလၢာ်ဒ်သီးပံၢ်သၣ်ခံဖျၣ်နထိၣ်ထံးအီၤအသိးန့ၣ်လီၤႉအဟံၣ်အဃီတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်စ့ၢ်ကိးကကဲထီၣ်ဖၣ်ဆါကလၢာ်ဒၣ်ဒ်လီၤႉတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဒီးတၢ်သံတၢ်ၦၢ်တဖၣ်အကျါၦၤလၢအတၢ်သရူးတၢ်ကမၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒ်ဖိသၣ်၊ပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤသ့ၣ်တဖၣ်ကသံအါထီၣ်ကဒီးလီၤႉတၢ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်အံၤနုာ်လီၤဆူယခိၣ်နူာ်ပူၤဒီးမၤကိၢ်မၤဂီၤယၤထီဘိအဃိတုၤယကဲထီၣ်ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်တစုယကျဲးစၢးမၤဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးကညီပယီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤဒ်တၢ်သ့အိၣ်ဒီးယၤအသိးလီၤႉယထံၣ်လိာ်အိၣ်သကိးတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤဒီးစီၤဘးအူကၠံ၊မါကၠ့(မ)ထိအီၣ်၊သရၣ်သၣ်ထိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဘျီတဖၣ်အဘျီလီၤႉပလဲၤသကိးတၢ်ဒီးကညီခိၣ်နၢ်တဖၣ်အံၤဆူထံထၣ်စွ့ကညီပယီၤအိၣ်အလီၢ်ပကျဲးစၢးစံးကတိၤတဲဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤလီၤႉဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ကညီပယီၤတၢ်သးဆါလိာ်သးအတၢ်ဆါအၢတခါအံၤအီၣ်ဂိာ်လီၤအသးလၢအဒွဲပူၤယိာ်မးလံအဃိယၤဒီး စီၤဘးအူကၠံခံဂၤအံၤမုၢ်တနံၤလၢကကဲထီၣ်က့ၤပယီၤဒီးကညီအတၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂုာ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီဖးဒိၣ်တခါအံၤပကျဲးစၢးတြီအီၤထဲလဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်ပမၤအီၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉ ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤလၢပတၢ်ဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဒ်အံၤအဃိလၢခံန့ၣ်ပယီၤဒီးကညီအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီကဲထီၣ်အသးဘၣ်ဆၣ်ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်ၦိၤဆီၣ်ထွဲယၤလၢကညီကမျၢၢ်တနီၤန့ၣ်လီၤႉ(ဖဆပလ)ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပခံဒူၣ်အံၤ လၢပ၀ဲတဒူၣ်ဒီးတဒူၣ်အဘၢၣ်စၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤ လၢသနူတခါဒီးတခါအဘၢၣ်စၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ပမ့ၢ်ဒုးလိာ်ယၤလိာ်ပသးဘၣ်ဆၣ်လၢပခံဒူၣ်အဘၢၣ်စၢၤခိၣ်နၢ်တနီၤအကျါပ၀ဲဒၣ်တဂၤဒီးတဂၤအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်ပအိၣ်ဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ ပအိၣ်ဒီးတၢ်နၢ်ပၢၢ်လိာ်ပသးတုၤလၢတၢ်သးမံသ့အပတီၢ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးလီၤဖဲအံၤယအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်အဒိတခါ- တၢ်ဆၢတီၢ်မ့ၢ်၀ဲဖဲ၁၉၄၈နံၣ်လါယူၤအလီၢ်ခံကတၢၢ်တနွံအပူၤန့ၣ်လီၤႉသုးရ့ၣ်(၃)လၢမူကျာ်တိၢ်(မ့ၤကလၤဒိၣ်)န့ၣ်လီၤဖးကွံာ်၀ဲခံက့ဒီးအတက့န့ၣ်ကဲထီၣ်က့ၤ၀ဲၦၤပူထီၣ်ထီဒါပဒိၣ်လီၤႉသုးရ့ၣ်(၁)အိၣ်လၢသယဲးအသုးတရ့ၣ်စ့ၢ်ကိးဟဲလိၤဆူလာ်ခီလၢကထီၣ်ဒုးဟံးန့ၢ်၀့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်လီၤႉပ၀ဲလၢအမ့ၢ်(ဖဆပလ)ပဒိၣ်တဖုအံၤစ့ၢ်ကိးပကထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဒိးသန့ၤပသးအဂီၢ်အလီၢ်တအိၣ်နီတပူၤလၢၤစ့ၢ်ကိးဘၣ်ႉဖဲဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဒ်အံၤအခါတနံၤတခီၣ်န့ၣ်စီၤဘးအူကၠံဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲလၢကအဲၣ်ဒီးဟဲထံၣ်လိာ်ဘၣ်သးဒီးယၤန့ၣ်လီၤႉဖဲပထံၣ်လိာ်သးအခါပတဲသကိးတၢ်ဘၣ်ဃးတကီၢ်ခါကီၢ်ပယီၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်မါကၠ့(မ)ထိအီၣ်တဲထီၣ်၀ဲကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်ဧၢ နတဘၣ်ကိၢ်သူၣ်ဂီၤသးတၢ်နီတမံၤတဂ့ၤ...
တၢ်ဟဲထီထီၣ် စုဒိခီၣ်ဒိလၢအဘၣ်ဒိခီဖျိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်တဖၣ်စှၤလီၤအဂ့ၢ်
ဒံၣ်စ့ဘၢၣ်၉သီ၊ ၂၀၁၈နံၣ်၊ စီၤရှါ ကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးတကပၤ ခီဖျိဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိၦၤစုတူာ်ခီၣ်တူာ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်မၤ၀ဲတၢ်ထီထီၣ်န့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ် စုဒိခီၣ်ဒိတဖၣ် တနံၣ်ဒီးတနံၣ်စှၤလီၤ၀ဲအဂ့ၢ် တၢ်မၤစၢၤစုဒိခီၣ်ဒိ၀ဲၤကျိၤလၢအအိၣ်ဆီလီၤအသး ဖဲဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်၊ တီၣ်ကလ့အံၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စုဒိခီၣ်ဒိ ၀ဲၤကျိၤအ၀ဲန့ၣ် အိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးတကပၤလၢတၢ်လီၢ်(၅)တီၤဒ်အမ့ၢ်ကညီ၊ ကရ့ၣ်နံၣ်(ကယါ)၊ တလၢၤကီၢ်စဲၣ်၊ ပကိကီၢ်ခီဒိၣ်ဒီး တနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ လၢကထီန့ၢ်ၦၤထံဖိကီၢ်ဖိလၢ အလိၣ်ဘၣ် စုဒိခီၣ်ဒိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တီၣ်ကလ့တၢ်မၤစၢၤစုဒိခီၣ်ဒိ၀ဲၤကျိၤ ၦၤနဲၣ်တၢ်အူထိထိလၣ်စံး၀ဲလၢ“လၢညါၦၤဟဲထီစုဒိခီၣ်ဒိ (၆၀)မျးကယၤန့ၣ်ဘၣ်၀ဲ ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ်လီၤႉအခဲအံၤတဘျီ လၢတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအဖီခိၣ်တနံၣ်ဒီးတနံၣ်ဟဲစှၤလီၤ၀ဲလီၤႉ”အဂ့ၢ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိတၢ်ဟဲထီထီၣ်၀ဲ စုဒိခီၣ်ဒိ စှၤလီၤဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဆံၣ်ဆၢတၢ်ဆါအဃိၦၤဟဲထီထီၣ်၀ဲ စုဒိခီၣ်ဒိ အနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ် အဂ့ၢ် အူထိထိလၣ်တဲကဒီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ပယီၤဂာ်တဲာ်ဂီၤကရူၢ်ဒီး ထံကီၢ်ဘီမုၢ် ဂာ်တဲာ်ဂီၤကမံးတံာ်(ICRC)ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ တီၣ်ကလ့ တၢ်မၤစၢၤ စုဒိခီၣ်ဒိ၀ဲၤကျိၤအံၤ လၢ၂၀၀၃နံၣ်၊ လါယနူၤအါရံၤန့ၣ်လီၤႉ၀ဲၤကျိၤအ၀ဲန့ၣ် တုၤကတီၢ်အံၤ ဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဂၤတဖၣ်အဃိ ၦၤဟဲထီထီၣ် စုဒိခီၣ်ဒိအနီၣ်ဂံၢ် ခဲလၢာ်(၇၄၁၅)ဂၤလံအဂ့ၢ်၀ဲၤကျိၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ၦၤလၢဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤသးသမူအိၣ်ဒံး၀ဲဒီး ဘၣ်ထဲဒွီး တၢ်မၤရှဲမၤပျီဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ် လၢကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဒီးပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မၤဖျါထီၣ်၀ဲအမိၢ်လံၤမိၢ်ၦၢ်အဂံၢ်စၢ်အဃိ ကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ် တဖၣ်အပူၤဟီၣ်လာ်မ့ၣ်ပိၢ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်၀ဲဒံး၀ဲ အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ရၤမတံနီၣ်ဂံၢ်( ၂)တိၤအဂီၢ် ဟံၣ်ဃီဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤအဖီခိၣ် ကလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်က့ၤ၀ဲအဂ့ၢ် ၦၤအတူၢ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ်စံး၀ဲ
လါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၁၀ သီ၊ ၂၀၁၈နံၣ်။ စးအဲၣ်ဆူ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ၊ နီၣ်ဂံၢ် (၂) ရၤမတံမဲၢ်ဆီးတိၤတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤအပူၤ ဟံၣ်ခိၣ်(၆)ဖျၢၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤအီၤအဖီခိၣ် ဟံၣ်ကစၢ်(၅)ဂၤကက့ၤလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်က့ၤ၀ဲ ၦၤလၢအဟဲမၤဟးဂီၤတၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးလီၤ၀ဲလၢရၤမတံ ဖဲဒံၣ်စဲဘၢၣ် (၅)သီအနံၤ န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ်(၂)သီအနံၤ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် မၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲဟံၣ်(၆)ဖျၢၣ် လၢအတဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့ဒီးတၢ်ဘျၢအဖီခိၣ်ၦၤလၢတၢ်မၤဟးဂီၤအဟံၣ်တဖၣ်ကက့ၤဟံး၀ဲအရ့အဂ့ၢ်ၦၤလၢတၢ်မၤဟးဂီၤအဟံၣ်အူကၠ့ၣ်ထိတဲဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ။ “ၦၤလၢတၢ်မၤဟးဂီၤအဟံၣ်ခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ် ကီၢ်ပဒိၣ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လိးလီၤႉ ပတဟံးအီၤတမ့ၢ်ဘၣ်ႉ ဟ့ၣ်၀ဲထဲတၢ်သုးလီၢ်သုး ကျဲအလဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်မနုၤဃိ ၦၤထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်တသုးဘၣ်လဲၣ်န့ၣ် ကျဲမုၢ်၀ဲန့ၣ်အကျိၤဆီ တလဲသးအဃိန့ၣ်လီၤႉ ပတီၣ်ထီၣ်လၢကဘှါရှဲန့ၢ်ၦၤအဘျီတဖၣ်အဘီလျီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်တကပၤတဲ၀ဲလၢပဟံၣ်လီၢ်န့ၣ်အိၣ် တလၢကွံာ်၀ဲထံကီၢ် အဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အဃိ မၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မၤ၀ဲလၢအတဖိးမံဒီးတၢ်ဘျၢဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပကဲကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိလၢၦၤလီၤႉ ၀့ၢ်အံၤပၢပြးခိၣ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ် ဟဲမၤဟးဂီၤ၀ဲလၢဂီၤခီ(၅)နၣ်ရံၣ်လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ပဟံးပက့ၤ လိာ်ဘၢလိာ်ကွၢ်က့ၤ အ၀ဲသ့ၣ်လီၤႉ” ဟံၣ်လီၢ်လၢတၢ်မၤဟးဂီၤအီၤတဖၣ် အလုၢ်အၦ့ၤ ပၢၢ်တုၤလၢအကလီၢ်(၄)ကယၤ၊ ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အၦ့ၤလၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤကလီၤလၢတုၤလၢကလီၢ်လၢအကထိဃၣ်ဃၣ် ဘၣ်ဆၣ် ကီၢ်ပဒိၣ်တကပၤကိးထံၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကတီၢ်ဟ့ၣ်၀ဲစ့လၢကသုးကွံာ်အသးအဂီၢ် (၆၆)ကလီၢ်လီၤအဃိ တတူၢ်လိာ်၀ဲတၢ်အံၤဘၣ်အဂ့ၢ်အူကၠ့ၣ်ထိတဲအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အဟံၣ်ခိၣ်(၆)ဖျၢၣ်အပူၤ ဟံၣ်ခိၣ်တဖျၢၣ်ဟံးန့ၢ်၀ဲစ့အီၣ်လိးန့ၣ်လီၤႉ မ့မ့ၢ်လၢဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်တ့ၢ်ယဲၢ်ဖျၢၣ်အကျါ ခံဖျၢၣ်န့ၣ် အတီၣ်ထီၣ်ဃာ် တၢ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်ဆူ ပၢၤကီၢ်အရူ၀ံၤ၀ဲလံဒီး ဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်တ့ၢ်သၢဖျၢၣ် ကဆဲးတီၣ်ထီၣ်က့ၤ၀ဲလံာ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်အံၤ စံးလီၤ၀ဲဖဲတၢ်မၤ၀ဲတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါၦၤတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်မၤရှဲပျီ၀ဲဟံၣ်ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ် ဖဲဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၄သီအနံၤ တၢ်တိာ်ကျဲၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤ၀ဲ...
ထါဟ့ၣ်ယုာ်မၤလၤကပီၤကညီတၢ်ပၢၢ်တၢအနံၣ်နွံဆံၦဲၤထီၢ်အမုၢ်နံၤ
ဆၢထံၣ်နၤဖဲကီၢ်သူလ့ၤ (၁)ယၦၤကလုာ်လၢယအဲၣ် ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်လဲၤကျဲ တချုးတၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခါ သခ့ၤပယီၤပိၤအီၤဆါ ဃုာ်ဒီးအၦၤဖိသၢဆံ ယပၣ်ကီၢ်လဲၤမၤခိ၀ံၤ ဟဲထုးလီၤယပၣ်ဒုးသုး ကညီဖိသံဘၣ်ဂီၢ်မုၢ် ကွံာ်ထီၣ်ဖိသၣ်၀ၣ်ဆှုၣ်ခံ မိၢ်ဒၢယီၢ်လီၤဒီးခီၣ်ဖံး တၢ်ဒုးဆၢကတီၢ်အခါ အဲကလံးအၢၣ်လီၤတ့ၢ်ၦၤ ဖဲတၢ်သဘျ့မ့ၢ်န့ၢ်က့ၤ ကဟ့ၣ်က့ၤပကီၢ်သူလ့ၤ တၢ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်မံမီၢ် လၢပ၀ဲကညီဖိဂီၢ် (၂)တချုးယပၣ်ကဃၣ်က့ၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲအၣ်အ့ၣ် ပယီၤဘး ကညီတဘး ကညီဖိပတၢ်ပာ်သး ကညီလဲၤတုၤ၀့ၢ်လိဒိၣ် အဲကလံးဃၣ်က့ၤအခိၣ် အဲကလံးဟ့ၣ်တၢ်သဘျ့ ပယီၤဂီၢ်ခဲလၢာ်ခဲဆ့ မ့မ့ၢ်ကညီဖိတခီ န့ၢ်ထဲတၢ်မၤသံမၤ၀ီ ဘံၣ်အၣ်အ့ၣ်မၤအၢမၤသီ ဒွဲၣ်အူကွံာ်ပဒူသ၀ီ မၤသံၦၤဆှုၣ်မဲာ်ကဲာ်မဲာ် ဟံးန့ၣ်ဆူၣ်ပလီၢ်ပကျဲ ဖုၣ်ခီၣ်စိၤဒီးဘံၣ်အၣ်အ့ၣ် သးပ့ၤနီၣ်ပ၀ဲတသ့ (၃.)စးထီၣ်ဖဲတၢခွံလွံၢ်ခွံ သၢဆံတၢယနူၤအါရံၤ ပကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကၠံ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသူၣ်ထီၣ်၀ဲလံ ဒ်သိးဒီးပၦၤကလုာ် ကပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤလၢကုၢ် ဆီလီၤပခ့ၣ်အဲၣ်န်ယူၣ် ဃံးဃီၣ်ဒီၣ်ပကျဲသနူ ပကီၢ်ခိၣ်ဖဲတချုးသံ ပာ်တ့ၢ်တၢ်ကတိၤလွံၢ်ထံၣ် ဖုဖုဘိၣ်မၠးဟံးဃာ်၀ဲ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအကျဲ ဒုၣ်ဒါလံၣ်ၦၤအဘျီဘျီ ကညီဖိတဒိးလီၤကိာ် ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢကအိၣ်မူ တုၤန့ၢ်တၢ်သဘျ့တစု (၄.)ဖၣ်ဆၣ်ပလၣ် မၣ်ဆၣ်လၣ် နၣ်၀ၣ်တၣ်ဒီးနၣ်အၣ်ဖၣ် ကမၤလီၤမၢ်ပကလုာ် တုၤပအိၣ်တၢ်ကွၢ်ကီပူၤ ခီဖျိလၢပတၢ်သးဒူ တဃၣ်ပ၀ဲနီတစု အနံၣ်နွံဆံတၢ်ပၢၢ်ဆၢ ဆၢထၢၣ်ပ၀ဲဂၢၢ်တပၢၢ် ပစၢၤသွဲၣ်သီအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ် တၢခွံလွံၢ်ခွံသးသဟီၣ် ကညီဖိမိၢ်ထံးပၢ်ထံး သ့ၣ်ညါပမူဒါတ၀ံၤ မၤထူရၤဂီၢ်အၢၣ်လီၤသး ထံကီၢ်နီၣ်တယၢ်ဖီလာ် ပတၢ်သဘျ့ကန့ၢ်က့ၤ ဆၢထံၣ်နၤဖဲကီၢ်သူလ့ၤ အိၣ်တမှံၤကီၢ်အီစ်ထြ့လ်ယါႉႉႉႉႉႉႉသူလ့ၤနီၣ်မံၤဖိ