(KNU) သုးက့(၇) အခီပနံၣ်ရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲလၢကသူၣ်ထီၣ်၀ဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤ ဖဲရၤမတံ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၄ သီ, ၂၀၁၈ နံၣ်, နါ၀့ၣ်ဖၠိစၣ် တၢ်ပညိၣ်ဃာ်အီၤလၢထံဆၢကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤပူၤကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ခီကီၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်, လီၢ်က၀ီၤဖိဒီးပှၤပတီၢ်မုၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဒီး KNU-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၇)အခီပနံၣ်တခါလၢအမ့ၢ် (Stepping Stone Company Limited )အံၤ ရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲလၢကဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ဟံၣ်လီၢ်လၢအပှ့ၤကလံၤ စှၤ၀ဲတၢ်တိာ်ကျဲၤတခါ ဖဲ၀့ၢ်ရၤမတံ(မၠၣ်၀တံၣ်)န့ၣ်လီၤ. တၢ်တိာ်ကျဲၤအမံၤလၢ ‘စ့လဲၣ်မၠဲၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤ’ အိၣ်၀ဲလၢကညီကီၢ်စဲၣ်, ၀့ၢ်ရၤမတံ, အစီၤစုၤဒီးရၤမတံ-မဲၢ်ဆီးတိၤအံၤ (၄) မံၤလာ် အ့ရှၣ်ကျဲမုၢ်ဒိၣ်ကပၤဟီၣ်ခိၣ် လီၢ်လၢအအိၣ်၀ဲ (၄၈)အ့ ကၢၣ်အံၤ တၢ်ကမၤဖျါထီၣ်ကမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ်အဂ့ၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢအမ့ၢ်သုးခိၣ်မိၤရှ့စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ကညီဖိလၢအိၣ်လၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤဒီးထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢမၤအီၣ်တၢ်မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်သုတဘၣ်ဒိးလဲဟံၣ်လၢအပှ့ၤဒိၣ်ဒိၣ်ဘၣ်အဂီၢ်တၢ်ပညိၣ်အီၤလီၤ”အဂ့ၢ် စီၤမိၤရှ့စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. စ့လဲၣ်မၠဲၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်ခဲလၢာ်ကအိၣ်၀ဲ(၁၀,၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤလီၢ်,ဘျီၣ်,ကၠိ,တၢ်ဆါ ဟံၣ်,တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်သူၣ်ထီၣ်,ဖီကျီး,ဒီးဒ်သိးသိလ့ၣ်လဲၤက့ၤ ကညီ၀ဲအဂီၢ်တၢ် ကပာ်လီၤသိလ့ၣ် သန့တခါအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဒၢးလီၢ်လၢတၢ်ကဆါလီၤအီၤတဖၣ်အံၤ တၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်အီၤတကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်လၢတလါအတီၢ်ပူၤ တုၤအနံၣ် ၂၀ဒီး တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤ ၃ နံၣ်တုၤ ၅ နံၣ် ပှၤလၢအပှ့ၤဃာ်တၢ်တဖၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်မ့ၢ်၀ံၤတဘျီလဲၤ အိၣ်ဆိး၀ဲသ့၀ဲန့ၣ်လီၤ. စ့လဲၣ်မၠဲၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤလၢတယံာ်လၢၤဘၣ်ကတီၢ်တၢ်ကစးထီၣ်အီၤအံၤ မ့ၢ်၀ဲ(KNU) သုးက့(၇) ခီပနံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ပဒိၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဟ့ၣ်ပျဲ အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ.
ပှၤကီၢ်ပယီၤလၢအလဲၤတုၤကီၢ်အမဲရကၤ ၅၀၀ဂၤဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်သုးကွံာ်အလီၢ်တစိၣ်တလီၢ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၅ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤမၠၣ်အူသၣ် ပှၤကီၢ်ပယီၤဖိ ဟံၣ်ဒူၣ် ၉၈ ဒူၣ်,ပှၤနီၣ်ဂံၢ် ၅၀၀ဂၤဃၣ်ဃၣ် လၢအအိၣ်ဆိးဖဲကီၢ်အမဲရကၤ (Nebraska) ကီၢ်ဆၣ်(Omaha)၀့ၢ်အပူၤ(Yale Park)ဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်လီၢ်အံၤ ကီၢ်ပဒိၣ်စံးလၢဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အံၤ တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်အဃိ အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်သုးကွံာ်အလီၢ်တစိၣ်တလီၢ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပှၤကအိၣ်အဂီၢ် အပတီၢ်တထီၣ်ဘးဒံးဘၣ်ဒီး ဂာ်သ၀ံလၢတၢ်သူအီၤတဖၣ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်အဃိ လၢတၢ်ကက့ၤဘှီဘၣ်က့ၤအီၤအဂီၢ် ပဒိၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် မၢပှၤသုးဆိအလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ် စီၤအဲၣ်မူလၢဘၣ်သုးကွံာ်အလီၢ်အကျဲတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. “ပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲတုၤဒီးမၢပှၤစံၣ်လီၤ.မၢဟံးန့ၢ်၀ဲတၢ်ကူတၢ်သိး (၃)သီဂီၢ်, ၀ံၤမးမၢဟဲက့ၤဟံး တၢ်ဖိတၢ် လံၤကတီၢ်အံၤဟံၣ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤပှၤအိၣ်တသ့နီတဂၤဘၣ်.ယမါခီအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိတယံာ်ဒံးဘၣ်.အခဲအံၤဘၣ်လဲၤအိၣ်လၢပှၤဟံၣ်,တဲ၀ဲလၢတၢ်သူဂာ်သ၀ံအံၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စီၤအဲၣ်မူစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကညီဖိဒီးကလုာ်ဒူၣ်အဂၤအိၣ်ဆိး၀ဲ(Yale Park )ဟံၣ်ဒၢးဖှိၣ်လီၢ်အံၤ လၢအပူၤကွံာ်၃ နံၣ်ကတီၢ် ဂာ်သ ၀ံဒၢပိၢ်ဖးထီၣ်တ့ၢ်တဘျီဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်အဃိ ဟံၣ်ကစၢ်တဖၣ် ကက့ၤဘှီဘၣ်က့ၤ၀ဲ ဟံၣ်လီၢ်အံၤဒီးဒုး သ့ၣ်ညါဃာ်၀ဲလၢအပူၤကွံာ် (၃)လါကတီၢ်အဂ့ၢ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤအိၣ် ဟံၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဘၣ်သုးသးအကျါ ဖိသၣ်ထီၣ်ကၠိတဖၣ်ခဲလၢာ်ပၣ်ဃုာ်(၁၇၅)ဂၤ,ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်သီပၣ်ဃုာ်ဒီး(Hartland Family Service )ပှၤမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်မၤစၢၤဃာ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပှၤကီၢ်ပယီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အါဒၣ်တၢ်တ က့ၢ်မ့ၢ်၀ဲပှၤအအိၣ်ဟဲလၢအဟဲခီဖျိလၢကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်မလ့ရှါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤလၤကပီၤ ကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤ ပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်(၄)ဂၤတၢ်ကဆဲးဟံးအရ့
လါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၄ သီ၊ ၂၀၁၈နံၣ်၊ နါဘှါချ့ၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူာ် ၁၂သီအနံၤ တၢ်မၤလၤကပီၤ၀ဲ ကညီမၤထူရၤအမုၢ်နံၤ ဖဲကညီကမျၢၢ်ပၣ်တံၣ်(KPP) အရူ,ဟ့သတၣ်ကီၢ်ဆၣ်,အ့ရၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်အပူၤအကတီၢ်ပှၤလၢအတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်(၄)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဆဲးဟံးအီၤအရ့ဒ်အမ့ၢ်ဒူသွီသဲစးတၢ်ဘျၢနီၣ်ဂံၢ်(၂၆) အသိးအဂ့ၢ် ကီၢ်ဆၣ်ပၢပြးအခိၣ် အူသါနဲၣ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကညီမၤထူရၤအမုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ဲန့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဖဲ၁၃ သီအနံၤ ဟ့သတၣ်ကီၢ်ဆၣ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးရူကိးထံၣ်၀ံၤ တၢ်သုးကွံာ်တၢ်ဆၢကတီၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံ လံာ် တၢ်နဲၣ်လီၤဟဲလီၤက့ၤလၢတၢ်ပၢတၢ်ြပးရူလၢတၢ်က့ၤကိးထံၣ်က့ၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢလါအီကူာ်(၁၇)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ဆၣ်ပၢြပးခိၣ်အူသါနဲၣ်စံး၀ဲလၢ“ပမၤအီၤလၢကီၢ်ခီပဒိၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤန့ၣ်လီၤ.ပဃ့တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဒီးကီၢ်ခီ သဲးစးတၢ်ဘျၢ၀ဲၤကျိၤက့ၤနဲၣ်လီၤက့ၤပှၤလီၤ. မ့ၢ်၀ဲသ၀ီသဲစးတၢ်ဘျၢအဃိ ပကဟံးအရ့ဒ်ဒူသ၀ီ သဲစး တၢ်ဘျၢအသိးန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်တၢတ၀ီတၢ်နဲၣ်လီၤလၢတၢ်ကဟံးအရ့အံၤ လၢပှၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်(၅)ဂၤ လၢအမ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ် ကညီကမျၢၢ်ပၣ်တံၣ်ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ စီၤကၠီၣ်ကၠံ, စီၤသဲထိထိ, စီၤခုရှံထူ, စီၤအီၣ်မိၣ်စိဒီး(KNU) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ လီၢ်ခၢၣ်သးထီဘိကမံးတံးပဒိၣ်မါည့မီၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် ပဒိၣ်မါည့မီၣ်တပၣ်ဃုာ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဒိၣ်မါည့မီၣ်တပၣ်ဃုာ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်အဖီခိၣ်အူသါနဲၣ်စံး၀ဲ“တၢ်ကဟံးအရ့လၢပှၤလၢအတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်လီၤ,ပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ်လၢအခီၣ်ထံးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ကမၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအပူၤပဒိၣ်မါည့မီၣ်တပၣ်ဘၣ်.လၢတၢ်ကဆဲးဟံးအရ့အပူၤ ပဒိၣ်မါည့မီၣ် တပာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ” ဖဲတၢ်မၤလၤကပီၤကညီမၤထူရၤအမုၢ်နံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ဲန့ၣ်အပူၤ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤက့ၤပှၤဖျိးစိလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ် ကူၣ်သ့ခိၣ်ဖး,တၢ်မၤဃုာ်စ့ၢ်ကီးကညီတၢ်ကံၢ်စု,ခိၣ်နၢ်တၢ်တဲလီၤတၢ်ဒီးတၢ်ပာ်လီၤစ့ၢ်ကီးတၢ်သးအုးဖီကွီၤလၢကီၢ်ဆၣ်တဘ့ၣ်စုာ်စုာ်ဒီးဒ်တၢ်ပာ်လီၤဃာ်၀ဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အသိးခီဖျိတၢ်တလူၤပိာ်မၤထွဲအီၤဒ်န့ၣ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဟံးအီၤအရ့အဂ့ၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ပှၤရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲမူးအံၤတဂၤလၢအမ့ၢ်စီၤကၠီၣ်ကၠံစံး၀ဲလၢ“မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဟံးအရ့ဒီးဆဲးမၤ.ပ၀ဲဒၣ်အံၤတမ့ၢ်၀ဲပမၤကမၣ်တၢ်ဘၣ်,ပမၤအီၤလၢကညီဒီတကလုာ်အဂီၢ်လီၤအဃိမ့ၢ်ဟံးအရ့ဒီးဟံးပကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်အီၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ကညီမၤထူရၤအမုၢ်နံၤအံၤတၢ်မၤအီၤလၢဟ့သတၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ(၃)ဘျီတဘျီလံဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်သး၀ံၣ်၀ဲကညီဒီကလုာ်တၢ်သး၀ံၣ်,ဟ့ၣ်တၢ်ယူးယီၢ်ဆူကညီနီၣ်တယၢ်,ဟ့ၣ်တၢ်ယူးယီၢ်ဆူကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကၠံဒီးခိၣ်နၢ်သိၣ်ဒူလၢဟ့ၣ်လီၤသးတဖၣ်,တၢ်ပာ်လီၤ၀ဲတၢ်သးအုးဖီကွီၤ,ခိၣ်နၢ်တၢ်တဲလီၤဒီးတၢ်မၤဃုာ်ကညီလါခူးကံၢ်စုအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်ဒၣ်နၤယၤပမူဒါ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၁သီ, ၂၀၁၈နံၣ် ၁. ထါစံးပာ်ယွၤဒိၣ်အဖိ ကညီဖိမ့ၢ်ဖိ၀ဲၢ်ကိ သူးသ့ၣ်ထံးကဟုကညီၢ် ကိးလီၤသးလၢပှၤကညီၢ်. ၂. ထိးမဲပၢ်ဒီးစဃ့ၢ်ချိၣ် ကူၣ်ဆးအါစှၤဘၣ်လီၤတိၢ် ထံဆဲးမဲးယွၤထံကီၢ်သီ ကတုၤအိၣ်ဒံးပှၤတဘျီ. ၃. ဖုစဂီၤဒီးဖံပအိၣ် မ့ၢ်၀ဲပမိၢ်ဒိၣ်ပၢ်ဒိၣ် လီၤဖးတ့ၢ်နွံဒူၣ်နွံခီ မိၢ်ထံးပၢ်ထံပှိၢ်ဒီးစှီၤ. ၄. ကျိၣ်ဒီးကွဲၤတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ ကညီတၢ်န့ၢ်သါဃံလၤ စံၣ်ကျံၣ်,အူမီ,ပၢ်က၀့ၤ လုၢ်ဧိၤထါဧိၤအုၣ်ခီၣ်က့ၤ. ၅. ဆ့ပျိၢ်တခွဲဘိပနီၣ် ကီၢ်လါ,သူလ့ၤပှ့ၤသီၣ်လီၢ် “လၢ”ခွံဖျၢၣ်လၢဒိထီၣ်၀ဲ မ့ၢ်ကညီအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ. ၆. ကညီမုၣ်ဒီးကညီခွါ ထူရူၢ်ဆဲးလၤဟံးန့ၢ်သါ သံၣ်ခွဲၣ်ကတီၤက့ၤထူထံ ကညီဖိမိၢ်ထံးပၢ်ထံး. ၇. ဟံးဃာ်စိာ်ခီမံၤကညီ ချံသၣ်ဂ့ၤမ့ၢ်နီၢ်ဒီးစီ ဒီပုၢ်၀ဲၢ်အဲၣ်ဒၢးအဲၣ်ဘျီၣ် လဲၤသကိးဆူမုၢ်ဟဲထီၣ်. ၈. စိာ်ကဖီနပှၤကလုာ် တချုးဒံးဖဲမုၢ်လီၤနုာ် ကညီဖိဆိမိၣ်အါအါ မ့ၢ်ဒၣ်နၤယၤပမူဒါ. ၀ီၢ်သြဲခီပညီတဖၣ် ၁. တၢ်စံးပာ် -တၢ်တဲဒိတဲစိၤ,တၢ်တဲထးခိၣ်လၢထါအကျိာ်,ပမှံၤပပှၢ်တၢ်စံးပာ်. ၂. သူးသ့ၣ်ထံး -သူးသ့ၣ်လၤကပီၤ,တၢ်သကဲာ်ပ၀းအခီၣ်ထံခီၣ်ဘိ. ၃. ပှၤကညီၢ် -ကညီကလုာ်,ပှၤကညီဖိ. ၄. ထိးမဲပၢ် -ကညီဖိတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အပၢ်,တၢ်တီတၢ်လိၤဒီးတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီကစၢ်. ၅.စဃ့ၣ်ချိၣ် -ကညီဖိလၢအိၣ်ဆိးလၢပထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ,တၢ်ကူၣ်တၢ်ဆးတစှၤခီဖျိမ့ၢ် ဒၣ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ. ၆. ဖုစဂီၤဒီးဖံပအိၣ် -ကညီဖိမိၢ်ထံးပၢ်ထံး(ပှိၢ်ဒီးစှီၤ)အတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်. ၇. စံၣ်ကျံၣ်,အူမီ,ပၢ်က၀့ၤ -ပှၤကညီကလုာ်အတၢ်ဂဲၤကလံၣ်(ပၢ်က၀့ၤ-ဒိတၢ်ဂဲၤကလံၣ်). ၈. လုၢ်ဧိၤထါဧိၤ -မိၢ်ပၢ်ဖံဖုလၢပျၢၤသိၣ်က့ၤသီက့ၤ,မာ်လိာ်တၢၢ်ထွဲအဖိအနလံၤလၢထါ အကျိာ်,တၢ်တဲထးခိၣ်. ၉. ဆ့ပျိၢ်တခွဲဘိ -ပှၤကညီဟဲမၤနီၣ်မၤဃါအထံအကီၢ်လၢဆ့ပျိၢ်ဒီးတခွဲဘိ. ၁၀. “လၢ”- “လၢ”ခွံဖျၢၣ်မ့ၢ်ကညီဖိအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲ,အထံအကီၢ် (ဒီကိုးဒီတည်ရပ်ကွက်) ၁၁. ထံဆဲးမဲးယွၤ -မ့ၢ်ကညီဖိအတၢ်ဆၢလဲၤတုၤဘၣ်အလီၢ်,တၢ်လီၢ်စီဆှံ,တၢ်လၢ တၢ်ပှဲၤထံနီၢ်ကီၢ်တီ. ၁၂. နီၢ်ဒီးစီ -ကညီမုၣ်ဒီးကညီခွါ,အမံၤမဲာ်ညါဘၣ်ကိး၀ဲလၢ(နီၢ်)ဒီးမ့မ့ၢ်ကညီ ပိာ်ခွါပ ကိးအီၤလၢ(စီၤ). ၁၃. ထူရူၢ် -ထူသနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ,လုၢ်လၢ်တဖၣ်(အဒိ-ကျိာ်,တၢ်ကူတၢ်ကၤ,လံာ် လဲၢ်ဒီးအဂၤတဖၣ်). ၁၄. သံၣ်ခွဲၣ်ကတီၤ -ကတဲၤကတီၤ, ဟံးဃာ်ကျၢၤ, ပၢၤဃာ်ဒ်သိး အသုတလီၤမၢ် တဂ့ၤအဂီၢ်. လၢ-တၢ်အဲၣ်ကကွဲၢ်ကဘီ စီၤကီၢ်ဖျါစ့(တီနီၢ်ဖိ)
လၢတၢ်ကကွဲးကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအဂီၢ် တၢ်ထံၣ်န့ၢ်၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအသီတဖၣ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀ သီ, ၂၀၁၈ နံၣ်, စီၤထိလ့. လၢတၢ်က့ၤကွဲး၀ဲကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အဂီၢ်န့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအသီတဖၣ်အဂ့ၢ် ပှၤရဲၣ်ကျဲၤတၢ် တဂၤလၢအမ့ၢ်၀ဲ၀့ၢ်သကူၣ်ဖၠၣ်စိမိၤသရၣ်ဒိၣ်စိ ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အ၀ဲအံၤ တၢ်ပာ်လီၤဃာ်အဆၢဒိၣ်(၅) ခါဒီးလၢအဆၢဒိၣ်(၄) အပူၤဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုး ဖးဒိၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ကညီ-ပယီၤ တၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်,တၢ်တြီဆၢဖုၣ်ခီၣ်(ယပၣ်)ဒီး ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢ, ကီၢ်ပယီၤတၢ် သဘျ့ဒီးကညီခိၣ်နၢ်တၢ်ထံၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်က့ၤထံၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ကတီၢ်အံၤပမၤဆိအီၤလၢအဆၢဒိၣ်(၄)လၢပမၤကတီၢ်ပထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအသီတဖၣ် မ့ၢ်ဘၣ်တဲန့ၣ် လၢကလုာ်ဒူၣ်မီၣ်ကိ(ေမာ်ကွန်း)တၢးတၢ်မၤနီၣ်ဃာ်အသိးဖဲ ၁၉၄၉-၅၀န့ၣ် တီအူ, ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ရၤလီၤ သန့အပူၤ ¬ပဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့ၢ်လၢကအိၣ်တ့ၢ်လၢ (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အအိၣ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်အကတီၢ်တၢ်ကွဲးပာ်ဃာ်အီၤလၢစဲးပှီၢ်စု(လက်နှိပ်စက်)ဒီးတၢ်ရၤလီၤအီၤလၢကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်,တၢ်ဒီသဒၢခိၣ်ဒီးပၢၤကီၢ်ခိၣ်အိၣ်ထဲအဂၤ(၂၀)န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.”အဂ့ၢ် အ၀ဲစံး၀ဲ န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါလၢတၢ်က့ၤကွဲး၀ဲကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အံၤ တၢ်ဂ့ၢ်တနီၤန့ၣ် လဲၤမၤဘၣ်ဒိ၀ဲ ကလုာ်ဒူၣ် တၢ်ဃူတၢ်ဖိးဒီးတၢ်တဟ့ၣ်အခွဲးဘၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်ဒီးဘၣ်ဃ့တၢ်ပျဲလၢ၀ဲကျိၤအဂၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်တဲ၀ဲလီၤ. ကတီၢ်အံၤလၢတၢ်က့ၤကွဲးကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအံၤ လံာ်ကဘျံးပၤအိၣ်လံ၀ဲ ၂၀၀ဘျဲၣ်လ ံဒီး ဖဲ၁၉၈၈နံၣ် ကမျၢၢ်တၢ်ဃ့ထီၣ်အပူၤ ကညီကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၣ်ဃုာ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကက့ၤမၤနီၣ်အီၤကက့ၤ သံကွၢ်က့ၤပှၤလၢ အပၣ်ဃုာ်တဖၣ်အဂ့ၢ် ကမံးတံးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢတၢ်က့ၤကွဲးက့ၤကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအံၤလၢအ၀ံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ကက့ၤပာ်လီၤဒုး သ့ၣ်ညါအီၤဒီးလံာ်၀ဲအံၤအပူၤတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်လၢအဘၣ်,တဘၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကဟံးန့ၢ်အစၢအဂ့ၢ်ကမံးတံးဖိတဖၣ်တဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလံာ်အံၤဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ၀့ၢ်တကူၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ကညီလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ဆဲးတၢ်လၤက မံးတံးဒီးလံာ်၀ဲအံၤ တၢ်ပာ်လီၤအဆၢဒိၣ်(၅)ခါ ဒ်အမ့ၢ်တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအခိၣ်ထံဒီးကတၢၢ် ကညီဖိတၢ်အိၣ် သး,စိၤသီကညီဖိ,ကိၤလၤ၀ါ(ကိၣ်လိၣ်နံၣ်)ပဒိၣ်ဒီးကညီကလုာ်,ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးဖးဒိၣ်၀ံၤကတီၢ်,တၢ်သဘျ့ကတီၢ်ကီၢ်ပယီၤဒီးကညီဖိအတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲအဂ့ၢ်ဒီကထၢၣ်နါလဲၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်တဖၣ် အါဒၣ်တက့ၢ်တဒိးန့ၢ် စ့အီၣ်လိးအဂ့ၢ် (KHRG) တဲ၀ဲ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤသ့မၠ့ၣ် ကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤစိးတကပၤတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤတဖၣ်အံၤအဂီၢ် ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢတၢ်ဟံးန့ၢ်ကွံာ်အီၤတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်စ့အီၣ်လိးဘၣ်အဂ့ၢ်ကညီပှၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ်(KHRG)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်၁၈သီအနံၤ(KHRG) မၤ၀ဲတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါလၢအလံာ်ပာ်ဖျါအခိၣ်တီ လၢအမ့ၢ် ‘တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်လၢတပၣ်ဃုာ်ဒီးပှၤကမျၢၢ်’ အံၤ ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ တၢ်လီၢ်တတီၤအကတီၢ် လံာ်ပာ်ဖျါပှၤကတိၤတၢ်ပၢစီၤ၀့ၢ်လ့စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပှၤကမျၢၢ်အါဒၣ်တၢ်တက့ၢ်န့ၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲစ့အီၣ်လိးဘၣ်န့ၣ် ပပာ်ဖျါဃာ်ရှဲရှဲ လၢပလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် လၢတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ် တၢ်မၤအပူၤတၢ်သူ၀ဲဟီၣ်ခိၣ် လီၢ်ဒီဒူၣ်ဒီထၢလီၤ. ဘၣ် ဆၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤတနီၤလီၤဟ့ၣ်လီၤ၀ဲ စ့အီၣ်လိးလၢတဆံးတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်အ၀ဲစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါလၢတၢ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လိးကတီၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဒ်အမ့ၢ် ကီၢ်ပဒိၣ်, သုး, ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်တဖၣ် တၢ်ဟဲမၤပျံၤမၤဖုး၀ဲပှၤသ၀ီဖိတဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီး သ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဟံးန့ၢ်၀ဲ စ့အီၣ်လိးတဖၣ်လၢ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤအဂ့ၢ် စီၤ၀့ၢ်လ့ဆဲးတဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါလၢအထုး၀ဲကျိာ်သၢခါ ဒ်အမ့ၢ်ကညီ, ကိၤလၤ၀ါ, ပယီၤအံၤ စးထီၣ်လၢ၂၀၁၅နံၣ် တုၤ ၂၀၁၈နံၣ် ကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံး အပူၤ တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ် တၢ်မၤတၢ်တိာ်ကျဲၤ တဖၣ် လၢအမၤဟး ဂီၤ၀ဲ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်လၢလံာ်ကဘျံးပၤတကယၤဘျဲၣ်ဒီးကဆၢဒိၣ် ယဲၢ်ခါန့ၣ်လီၤ. တၢ်တိာ်ကျဲၤအဒိၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ် တၢ်ခူၣ်ဟီၣ်လာ်တၢ်အိၣ်ယၢၤလၢအဒိၣ်အမုၢ်, လၢၢ်သွဲၣ်လး လီမ့ၣ်အူ, (တရူး ၀့ၢ်)လၢတရူးပှၤဒိၣ်ကျိၣ်ဒိၣ်စ့တဖၣ်သူၣ်ထီၣ်၀ဲ,မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်သန့,တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢအဒိၣ်အမုၢ်,ထံတမၢၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤ,တၢ်တ့ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးလၢတၢ်တိာ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်ဟံးန့ၢ်၀ဲဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်(KHRG) လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ် လီၤ. နီၢ်အဲလ့းစ်လၢကညီပိာ်မုၢ်ကရၢအံၤစံး၀ဲလၢ “တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအဃိ...
မုၢ်တြီၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ သမူးဖိ တၢ်ဆါအဃိ ပှၤဆါ (၂၀၀)ဘျဲၣ်အကျါ သံ(၁)ဂၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၁၈ နံၣ်, စီၤရှါ မုၢ်တြီၢ်(ဖၣ်ပူၣ်)ကီၢ်ရ့ၣ်,ဒွဲၣ်လိဒီးဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ ခီဖျိသမူးဖိတၢ်ဆါအံၤ ကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ် မုၢ် မုၢ်အဃိ ပှၤဖိသၣ် ၂၀၀ ဘျဲၣ်အကျါ သံကွံာ်၀ဲတဂၤဒီး မဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်လၢၤဘၣ်တဂၤအဂ့ၢ် ထၢၣ်၀ံချၢ တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ကရူၢ် (BPHWT) မုၢ်တြီၢ်ဟီၣ်က၀ီၤမူဒါခိၣ် စီၤဖိအ့ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ဖိသၣ်လၢသံတဂၤအံၤ မ့ၢ်အသံလၢသမူးဖိတၢ်ဆါဧါ,မ့ၢ်အသံလၢတၢ်ဆါအဂၤဧါန့ၣ် ပကလူၤဃုအစၢန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ဖိသၣ်လၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်လၢၤဘၣ်တဂၤန့ၣ် ကဲထီၣ်အသးလၢတၢ်ဆါအံၤအဃိလီၤ. ပ၀ဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ် အိၣ်ချ့ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ပခိးကွၢ်လၢအဘူးအဃိ ပှၤဆါတဖၣ်တဖၣ်က့ၤအိၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤအိၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် စီၤဖိအ့စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်စးထီၣ်လၢ လါအီကူး ၂၄ သီတုၤ လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၀သီအနံၤ တၢ်ဆါအံၤစးထီၣ်ရၤလီၤအသးလၢ သ၀ီၤ ၈ ဖျၢၣ်အပူၤ ပှၤဒိးန့ၢ်တၢ်ဆါအိၣ်၀ဲ ၁၀၀ ဘျဲၣ်ဒီး ကတီၢ်အံၤ ဟဲအါထီၣ် သ၀ီ ၄ ဖျၢၣ်ဒီး ဖိသၣ်လၢ အဒိးန့ၢ်တၢ်ဆါ အါထီၣ် ၁၀၀ဘျဲၣ်အဃိ ဘၣ်ကွၢ်ထွဲကူစါယါဘျါ၀ဲဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်အဂ့ၢ် စီၤဖိအ့ဆဲးတဲ ကဒီး၀ဲလီၤ. ဖိသၣ်လၢသမူးဖိတၢ်ဆါဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် ကတီၢ်အံၤဘၣ်တၢ်ကွၢ်ထွဲကူစါယါဘျါအီၤလၢ ကညီဆူၣ်ချ့ မၤစၢၤ၀ဲၤကျိၤ(KDHW),(Shoklo Malaria Research...
တလၢၤ,ပကိဒီး အ့ရၣ်၀တံၣ် ကီၢ်ခီဒိၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ကရၢ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်,စီၤထိလ့ ကညီပှၤမၤမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဖိတဖၣ် ဒ်သိးကဟဲအါထီၣ်အဂီၢ် တလၢၤ(မိၣ်)ကီၢ်စဲၣ်, ပကိဒီး အ့ရၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီ ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲကွာ်တၢ်မၤကစၢ်ကရၢအံၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အပူၤအဂ့ၢ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ကရၢအဂီၢ် ပှၤတီခိၣ်ရိၢ်မဲတၢ် ၀့ၢ်တကူၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ကညီလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤစီၤဘိၣ်ဘိၣ်၀့ၣ်မီၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. တလၢၤကီၢ်စဲၣ်အပူၤကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲကွာ်တၢ်မၤကစၢ်ကရၢအံၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် (၁၆) သီ, အ့ရၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်အံၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်(၁၅)သီ ဒီးပကိကီၢ်ခီဒိၣ် ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ် တၢ်မၤကစၢ်ကရၢ အံၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ထီၣ်သီန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တလၢၤ,ပကိဒီးအ့ရၣ်၀တံၣ် ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ် တၢ်မၤကစၢ်ကရၢ အံၤ ပှၤလၢအ ဟဲထီၣ် တဖၣ် ဃုထၢထီၣ်၀ဲဒ်အမ့ၢ်ကရူၢ်အံၤ ပှၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဒီး ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ (၂)ဂၤတဂၤ, ပၢဆှၢတၢ် ကမံးတံးတ ဖၣ်အံၤ လၢအ၀ဲသ့ၣ်အနီၢ် ကစၢ်ဒၣ်၀ဲလီၤ. ၀ံၤပှၤလၢကမၤဖျါထီၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အ၀ဲသ့ၣ်ဃုထၢ ထီၣ်၀ဲ၀ံၤ အ၀ဲသ့ၣ်ကဆဲးကွဲးပာ်လီၤ၀ဲတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ. တၢ်တိာ်ကျဲၤအိၣ်လၢကဆဲးဒုးအိၣ် ထီၣ် ၀ဲကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်မၤကစၢ်ကရၢလၢကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ပတီၢ်အိၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ် စီၤဘိၣ်ဘိၣ်၀့ၣ်မီၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ် အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်တလၢၤကီၢ်စဲၣ်ကညီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်မၤကစၢ်ကရၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤတၢ်မၤအီၤ ဖဲလါစဲးထ့ ဘၢၣ် (၁၆) သီဖဲတလၢၤကီၢ်စဲၣ်,...
မဲၢ်လးအူ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ ထံဒိၣ်,ဟီၣ်ခိၣ်လာ်အဃိ သံတဂၤ,လီၤမၢ်(၇)ဂၤ
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်,စီၤသ့မၠ့ၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်ဟီၣ်ဆီၣ်တၢ်ပၢ, မဲၢ်စရံယါကီၢ်ဆၣ် မဲၢ်လးအူကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲ က၀ီၤ,က၀ီၤ ဒ့နီၣ်ဂီၢ်(၁)အပူၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၆ သီဟါလီၤခီန့ၣ် ခီဖျိထံဒိၣ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ် လာ်တၢ်ကဲထီၣ်အသးအဃိ ဒဲက၀ီၤဖိသံ ၁ဂၤ,လီၤထွံလီၤမၢ်ကွံာ်၀ဲ(၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကမံးတံး(KRC) စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. KRC မဲၢ်စရံယါ၀ဲၤဒၢးပှၤကတိၤတၢ်ပၢစီၤပှ့ၤဒိၣ်စံး၀ဲလၢ “ကတီၢ်အံၤစရီအပူၤသံ၀ဲ(၁)ဂၤ, လီၤမၣ်(၇)ဂၤ ဒီး ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတခီအိၣ်၀ဲ(၁၁)န့ၣ်လီၤ .တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲ၆ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.” အဂ့ၢ်တဲဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ် လီၤ. တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအဟးဂီၤတဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်ဟံၣ်ဃီတကးဘၣ်အမဲာ်ညါ(NGO)ရူ, တၢ်ဘါယွၤသရိာ်ဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးကတီၢ်ဒဲက၀ီၤဖိလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်ဒီးဟံၣ်ဟးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်အဂ့ၢ် စီၤပှ့ၤဒိၣ်ဆဲးတဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါ ပှၤလၢအလီၤမၢ်တဖၣ်န့ၣ် ကတီၢ်အံၤတၢ်ထံၣ်က့ၤအသံစိၣ်တနီၤလံဘၣ်ဆၣ် အအိၣ်တ့ၢ်ဒံးတနီၤအဖီခိၣ်ဒဲက၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်, (NGO)ကရူၢ်တဖၣ်ဒီး ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤမၤစၢၤ တၢ်ကရူၢ်တဖၣ်ဟဲတုၤဒီးလူၤဃု၀ဲအဖၢမုၢ်ဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲၢ်လးအူကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအပူၤ ပှၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၉,၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီး လၢအပူၤကွံာ် ထံဒိၣ်, ဟီၣ်ခိၣ် လာ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် ဒ်အံၤ မ့ၢ်၀ဲအဆိကတၢၢ်တဘျီအဂ့ၢ် ဒဲက၀ီၤပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
(JMU-U)တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤ တၢ်တတဲသကိး၀ဲ သုးက့(၅) တၢ်ခးလိာ်သးတၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်
လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇ သီ, ၂၀၁၈နံၣ်, စီၤထိလ့ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သုးက့(၅) ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ခံခီခံကပၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ် အဖီခိၣ် ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၂ သီတုၤ ၁၄သီအနံၤ တၢ်ကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုၣ်တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးကမံးတံာ် (၁၈)၀ီ တ၀ီ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ တၢ်တဲသကိး၀ဲတအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်ကမံးတံာ်နဲၣ်ရွဲၣ်-၁ဒီကထၢၣ်ရွ့ၣ်ခါတဲ၀ဲန့ၣ် လီၤ. “ဘၣ်ဃး သုးက့(၅)တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ JMC_S( ကီၢ်စဲၣ်အပတီၢ်) တၢ်တဲသကိးအီၤဖးအါညါ, တဘျီညါအံၤတၢ်ပာ်ဖျါ ထီၣ်ဘၣ်ဃးသုးက့(၅)တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ တအိၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်တ့ထီၣ်၀ဲကျဲအံၤ အဖီခိၣ် တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါနၢ် ပၢၢ်၀ဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် ပမၤဃာ်အိၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်အ၀ဲတဲလီၤ၀ဲဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၄ သီအနံၤ ဖဲလၢ တၢ်မၤရှဲလဲပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်ဖိအမူးအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါကမျၢၢ်ကမံးတံာ်တဖၣ်လဲၤထံၣ်လိာ်သးဒီး(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ခိၣ်နၢ်အဖီခိၣ် တၢ်ကဘၣ်က့ၤ ဘှါရှဲတဲသကိးအိၣ်အဂ့ၢ် ဒီကထၢၣ်ရွ့ၣ်ခါတဲအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်) သုးက(၅)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ အပူၤကွံာ်စးထီၣ်လၢလါအီကူာ် ၂၈သီ န့ၣ်ကီၢ်ပဒိၣ်သုးတကပၤ ဟဲခီပတာ်၀ဲတၢ်ပာ်ပနီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအဃိ တၢ်ခးလိာ်သးက့ၤကဲထီၣ်သး အသီတဘျီတုၤလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၈ သီအနံၤအံၤ တစှၤန့ၢ် ဒံး (၅)ဘျီဒီး တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူတဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. JMC_U တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢတၢ်မၤအီၤယံာ်၀ဲ ၃သီအပူၤ တၢ်က့ၤသူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤယိၤဒိၣ်ကီၢ် ကီၣ်ကး (RCSS)...