Home တၢ်ကစီၣ် တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ

တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ

330
0

တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤတီနံ

ခါလၢကဟဲ(၂၀၂၃)လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီအနံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ အသးနံၣ်လၢၤ၀ဲဒၣ်လံန့ၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်လၢကဟဲ(၂၀၂၃)လါအီကူးန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤထီၣ်အသးလၢကမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢန့ၣ်လီၤႉ
လၢသုးမီၤစိရိၤကမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢဘျီ၀ဲအံၤအဖီခိၣ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တၢ်ပာ်သးအိၣ်၀ဲဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပဆဲးကျိးသံကွၢ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ၀ဲၤကျိၤခိၣ် ပဒိၣ်စီၤတီနံဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ

တၢ်သံကွၢ်–နံၣ်လၢကဟဲ ၂၀၂၃ အံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤထီၣ်အသးလၢကမၤ၀ဲတၢ်ဃုထၢအဖီခိၣ် နတၢ်ပဲာ်ထံနီၤဖးအီၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ
စံးဆၢ–မ့ၢ်တၢ်တခါလၢအ၀ဲဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢခံကတၢၢ်တထံၣ်ဒ်သိးကဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ကဲ၀ဲ ဒ်သိးၦၤလၢအဖိးသဲစးတဖုန့ၣ်အ၀ဲန့ၣ်အတၢ်ဂဲၤလိာ်လၢခံတထံၣ်လီၤႉနါက့ဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဆၢကတီၢ်ကြၢး၀ဲဘၣ်၀ဲလၢမ့ၢ်ပကြၢးမၤတၢ်ဃုထၢအမူးဧါႇထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ညါတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်ဘံဘူဆးကျးႇတၢ်ဒုးတၢ်ယၤႇတၢ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးႇတၢ်မၤသံမၤ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အမဲာ်တကတၢၢ်နီတဘျီကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးႉၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးညါန့ၣ်လၢထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ညါန့ၣ်လၢအကကွဲၢ်ကကွဲၢ်လံႉဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မတၤမၤလဲၣ်ႉတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးမၤ၀ဲလီၤႉအ၀ဲလဲၤမၤ၀ဲလၢကျိဒီးသါကလဲၤမၤက့ၤ၀ဲလၢတၢ်ဃုထၢအမူးန့ၣ်ခီပညီတၢ်ဃုထၢအမူးလၢတၢ်ကဘၣ်မၤအီၤန့ၣ်ဒုတမ့ၢ်၀ဲတၢ်လၢအဘၣ်ကြၢးဒီးတမ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်မၤတခါလၢအဖိးမံလိာ်သးဒီးတၢ်အိၣ်သးလၢဆၢကတီၢ်အ၀ဲအံၤဘၣ်မီၤႉအဃိသးဒီးပမ့ဘၣ်ကွၢ်ဒုတၢ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အိၣ်ထဲလဲၣ်တၢ်သံကွၢ်အိၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဒု၀ဲဒုပထံၣ်ဒီးလီၤဂာ်ဒၣ်တၢ်တခါလၢတၢ်ယီၤဃ့ထီလၢမဲးမုၢ်ခိၣ်ဖီခိၣ်ထံတအိၣ်နိတအိၣ်တၢ်တစူၤနီတစဲးန့ၣ်ဒ်သိးဒၣ်အ၀ဲကလဲၤဖှံလီၤတၢ်ချံမဲထီၣ်တသ့ဘၣ်နီတဘျီန့ၣ်ပတဲလီၤမီၤနီၤႉ

တၢ်သံကွၢ်–ပမ့က့ၤကွၢ်လၢအပူၤကွံာ်ၦၤမၤတၢ်ဃုထၢလၢ(Mix Control Area) အပူၤတဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်အကျဲအိၣ်ဒ်လဲၣ်ဒီးလၢသုးမီၤစိရိၤကမၤတၢ်ဃုထၢ၀ဲအံၤန့ၣ်သုတၢ်ဟ့ၣ်ကျဲအက့ၢ်အဂီၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ
စံးဆၢ–ပမ့တဲလၢတၢ်ဃုထၢဘျီညါအံၤန့ၣ်အတိာ်ဃာ်၀ဲလၢ(၂၀၂၃)န့ၣ်လၢပခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တကပၤခီန့ၣ် ပ(ဖီလ်လစံၣ်)န့ၣ်အိၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢလ့ၤတက့ၤပတူူၢ်လိာ်တသ့ဘၣ်ႉပတဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပတူၢ်လိာ်တသ့နီတစဲးဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်တၢ်လၢပကြၢးမၤအကျိၤအကျဲပကြၢးမၤဒ်လဲၣ်ခီန့ၣ်ပတဲဖျါတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉအလီၢ်တအိၣ်လၢပတဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉတမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပတၢ်ဆီၣ်ထွဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်နါက့ဒီးလၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဃုထၢဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးအတၢ်ပာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတမၤတံာ်တာ်၀ဲဘၣ်မီၤနီၤႉတသ့ဖဲအသ့ဒီးနၢ်ပၢၢ်စၢၤ၀ဲဒ်န့ၣ်ဒီးပထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဟ့ၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဖးလီၤဆီဒၣ်တၢ်ဟီၣ်က၀ီၤလၢအစဲဘူးလိာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ပျဲအိၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးတမၤတံာ်တာ်နီတမံၤဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပမ့ကွၢ်ကဒါက့ၤန့ၣ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢပအိၣ်ဆိးအပူၤခီန့ၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီန့ၣ်လၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤအဒိးန့ၢ်တၢ်သဘျ့လၢကီၢ်အဲကလံးအအိၣ်တစုန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ထီၣ်လံႉလၢတချုးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်သဘျ့န့ၣ်အိၣ်ပာ်စၢၤလံႉပဂုာ်ကျဲးစၢးလီၤဆီဒၣ်တၢ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်သနါက့တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢပကဘှါဆှဲတန့ၢ်နီတဘျီဘၣ်မီၤနီၤႉလၢတၢ်ဂ့ၢ်အဃိသးအံၤပကထံၣ်ဘၣ်လၢပထံပကီၢ်အံၤတဆီဘၣ်တဆီဒီးကလုာ်ဒိၣ်စိသနူဒီးလၢခံဒီးဘၣ်ဃးသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်အံၤထီၣ်ပၢဆူၣ်တၢ်န့ၣ်ပကထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ပထံကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ်တၢ်တဘှါဆှဲ၀ဲဒၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အဃိသးဒီးသုးလၢအဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တဘျီလၢ်လၢ်ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤလီၤႉမၤ၀ဲဒၣ်အံၤတမ့ၢ်တဘျီဘၣ်ခံဘျီသၢဘျီကဲထီၣ်လၢပထံပကီၢ်တၢ်အိၣ်သးခဲအံၤႉပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤဖဲ(၁၉၉၀)တၢ်ဃုထၢအမူး၀ဲန့ၣ်အ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲ(၁၉၈၈)တၢ်ဂ့ၢ်၀ဲန့ၣ်န့ၣ်လီၤႉဒီးထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ဘၣ်သးနါက့န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဒိသံမၤသံမၤ၀ီဆူၣ်ဆူၣ်ကဲာ်မဲာ်ဒီးလၢခံတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးပ၀ဲကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်ဆၢထၢၣ်၀ဲဒၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိအိၣ်တကပၤဒီးပဆီၣ်ထွဲပမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်ၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲစ့ၢ်ကီးပတူၢ်လိာ်အ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉအဃိသးဒီးပမ့ကွၢ်ပ၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်စးထီၣ်လၢ(၁၉၉၀)ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပထံၣ်သ့ၣ်ညါလၢမ့ၢ်ဒၣ်ဖဲတၢ်ဃံးတၢ်ကီဘၣ်အီၤအဆၢကတီၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ဃုကျဲဒ်သိးလၢတၢ်ဃံးတၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကစှၤလီၤက့ၤအဂီၢ်န့ၣ်မၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအမူးလီၤႉနါက့ဒီးဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ဃၣ်ကဒါက့ၤ၀ဲဒၣ်လၢကမၤကဒါတၢ်ဃုထၢကဟ့ၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဖးလီၤႉပခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်န့ၣ်ပတတဲအါတၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉဒ်အလဲၤ၀ဲသ့အသိးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မၤ၀ဲဒၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်ပတထီဒါ၀ဲဒၣ်ဘၣ်ႉဒီးမၤ၀ဲဒၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ််အ၀ဲဒၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်လၢပအုၣ်သးသ့န့ၣ်လီၤႉနါက့ဒီးမ့မ့ၢ်လၢဆၢကတီၢ်ခဲအံၤတထံၣ်ခီဒုအလီၤဆီလိာ်အသးဒီးမ့ၢ်၀ဲတၢ်တခါလၢသုးမီၤစိရိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဂုုာ်ကျဲးစၢး၀ဲဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤဆီလိာ်အသးဒီးပ၀ဲပတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအပူၤကွံာ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢခဲအံၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတဲဖျါသ့လီၤမီၤနီၤႉ

သံကွၢ်–အပူၤကွံာ်တၢ်ဃုတဖၣ်န့ၣ် ကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်ပၢၢ်အပူၤအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အဃိလၢသုးမီၤစရိၤကမၤ၀ဲတၢ်ဃုထၢဘျီညါအံၤတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ
စံးဆၢ–ပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဂုာ်ဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ် ပကျဲးစၢး၀ဲဒၣ်ဒီးပပာ်ကတီၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပဂုာ်ကျဲးစၢးတသ့ဖဲအသ့ဒီးတဘျီဃီလၢတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးဒီးပကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ခီန့ၣ်တသ့ဖဲအသ့မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပၦၤကလုာ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပထိၣ်ဃူမၤသကိးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ပနၢ်ပၢၢ်ဒီးပတဲသကိးတၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ႉနါက့ဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလဲၤပူၤကွံာ်လံမီၤနီၤႉ(၂၀၂၁)သုးမီၤစိရိၤဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ပၢဆူၣ်ပၢဆိးတၢ်မၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤကွံာ်တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤသ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်ခဲစ့လံအဃိသးဒီးထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လၢအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ခီဒုပကထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်လၢအညီဘၣ်ႉဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့အိၣ်မူဆၢၣ်ထၢၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဆၢထၢၣ်၀ဲဒၣ်လၢသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အတၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဖီခိၣ်ဒီးတမ့ၢ်တၢ်လၢအညီဘၣ်နီၤႉပမ့ဘၣ်တဲရှဲရှဲန့ၣ်ခဲအံၤတၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးဒီးအ၀ဲဒၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တအိၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်ပတဲသ့တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်ပတဲသ့ႉတၢ်အိၣ်သးဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်မူ၀ဲန့ၣ်ပသ့ၣ်ညါလီၤမီၤနီၤႉ

သံကွၢ်–ၦၤအါဒံအါဂၤပဲာ်ထံနီၤဖး၀ဲပယီၤသုးကီၣ်ကးကမၤ၀ဲတၢ်ဃုထၢ၀ဲအံၤ ဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကထူၣ်ဖျဲးထီၣ် လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤလၢအကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲအခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉ အဃိန့ၣ်မၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအံၤ တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢအဂီၢ်အိၣ်ဧါႉ
စံးဆၢ–တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်၀ဲပထံၣ်လၢကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်တသ့ဘၣ်ကဲထီၣ်မ့တသ့န့ၣ် ကကဲဘျုးကဲဖှိၣ်လၢ မနုၤအဂီၢ်လဲၣ်ႉဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်နါက့သ့ၣ်ညါ၀ဲလီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့တၢ်လၢအခၢၣ်စး၀ဲထံဖိကီၢ်ဖိအတၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးနီတစဲးဘၣ်နီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါမၤသံမၤ၀ီထံဖိကီၢ်ဖိန့ၣ်တၢ်ဃုထၢအစၢမ့ကဲထီၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မတၤမးသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤတသ့ဘၣ်ႉနါက့ဒီးပ၀ဲဒၣ်ပတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဆှဲလီၤမီၤနီၤႉဒ်သိးအတချုးကဲထီၣ်ခီဒုပကဂုာ်ကျဲးစၢးဒီးပကမၤတၢ်လၢပမၤသ့သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ခီဒုတမ့ၢ်တၢ်လၢပကမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤသးသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ႉအမဲာ်ညါန့ၣ်ပဟ့ၣ်ပလီၢ်ထီဘိလီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့မၤ၀ဲဒၣ်ဒီးကကဲထီၣ်တၢ်လၢအဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒီးကကဲထီၣ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ဆှုၣ်မဲာ်ကဲာ်မဲာ်သ့ၣ်တဖၣ်အါမးလၢထံပူၤကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်ပဒုးသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉပနာ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖၣ်အံၤတမ့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်ဆှဲဆှဲဖိလီၤမီၤႉအဃိသးန့ၣ်ပထံၣ်လၢကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢအဂီၢ်တသ့နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်ပတဲသ့လီၤမီၤႉ

သံကွၢ်–ပယီၤသုးကမၤတၢ်ဃုထၢအံၤအဖီခိၣ် မ့မ့ၢ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တခီတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ
စံးဆၢ–ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢယပာ်ဖျါထီၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်အသိးလီၤႉ၀ဲပ(ဖီလ်လစံၣ်)ကျဲသနူလၢဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကမၤတၢ်ဃုထၢလၢ(၂၀၂၃)တခါန့ၣ်ပတူၢ်လိာ်တသ့ဘၣ်ႉပတူၢ်လိာ်တသ့၀ဲနီတစဲးဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပတၢ်ပာ်ဖျါတ့ၢ်လံဒီးပထုးထီၣ်ရၤလီၤဒုးသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉနါက့ဒီး သူ၀ဲတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးသနူ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတဆီၣ်ထွဲဘၣ်ႉနါက့ဒီးထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤတၢ်မၤသးသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်မၤနီၢ်ကီၢ်သးလၢထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတအိၣ်ထဲ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တဖုဘၣ်ႉကရၢကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးဒီးမုၢ်မဆါတနံၤညါအံၤၦၤလၢအထီဒါ၀ဲသုးမီၤစိရိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်တၢ်လီၢ်သကုၤဆးဒးလီၤမီၤႉၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်၀ဲဒီးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်မၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢကသူ၀ဲကမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ႉပလဲၤတြီတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉအ၀ဲကမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ကဃုကျဲဒ်သိးလၢတၢ်ဃုထၢတခါအံၤအသုတကဲထီၣ်တဂ့ၤခီန့ၣ်ပတဲသ့ဒၣ်ထဲလၢမ့မၤ၀ဲဒုတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကကဲထီၣ်၀ဲလၢတၢ်သွံၣ်ယွၤလီၤ၀ဲဒၣ်သ့ဒီးကဲထီၣ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတဲသ့ထဲန့ၣ်လီၤႉကရူၢ်ကရၢလၢအထီဒါ၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးအတၢ်မၤသုတကဲထီၣ်တဂ့ၤန့ၣ်ကမၤ၀ဲဒၣ်လၢကျဲအဘိဘိန့ၣ်ပ၀ဲပလဲၤထီဒါတသ့ဘၣ်ႉပတဲတသ့ဘၣ်မီၤႉအ၀ဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ထံၣ််ပတၢ်တဲဖျါဒီးပတၢ်ပာ်လီၤကျဲသနူလၢပမ့ၢ်၀ဲဒၣ်တခါလၢမ့မၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢပတဲသ့ထဲန့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉမ့ပ၀ဲပကျဲသနူခီန့ၣ်ဆှဲဆှဲဖိလီၤပတတူၢ်လိာ်ဘၣ်တပဆီၣ်ထွဲဘၣ်ႉနါက့ဒီးတၢ်မၤသံမၤ၀ီဒီးတၢ်မၤဆူၣ်မၤကိၤဒ်အံၤတဖၣ်န့ၣ်ပတဆီၣ်ထွဲစ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉနါက့မ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢၦၤလၢကမၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ပလဲၤတြီအ၀ဲသ့ၣ်တသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ပတၢ်ထံၣ်လီၤႉ

သံကွၢ်–ပယီၤသုးမီၤစိရိၤကမၤတၢ်ဃုထၢဘျီအံၤအဖီခိၣ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒ်လဲၣ်ႉ
စံးဆၢ–တၢ်ဃုထၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်လံႉတၢ်ဃုထၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢ(၁၉၉၀)န့ၣ်ဖဲဘၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ကူၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကမၤ၀ဲဒၣ်ဒ်သိးလၢကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အသးကဃၣ်က့ၤသးဆူအ၀ဲသ့ၣ်အအိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကူၣ််တရံးအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်လီၤဆီဒၣ်တၢ်သူ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအကျဲခီန့ၣ်တမ့ၢ်တဘျီဘၣ်ႉတဘျီဘၣ်တဘျီတဘျီဘၣ်တဘျီမၤ၀ဲဒၣ်ႉနါက့ဒီးတုၤမ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ထံၣ်၀ဲဒၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်နၢၤအကျဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဆၢဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်အတတူၢ်လိာ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲလီၤႉအဃိသးဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပထံၣ်ဘၣ်တ့ၢ်လံအဖီခိၣ်ဒီးတဘျီညါအံၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖျါဆှဲဆှဲ၀ဲဒၣ်လၢတမ့ၢ်အခၢၣ်စး၀ဲဒၣ််ထံဖိကီၢ်ဖိအတၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးဘၣ်ႉဒီးတမံၤလၢကမၤ၀ဲဒၣ်လၢအကစၢ်တၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဒ်သိးလၢအစိကမီၤသုတလီၤမၢ်ကွံာ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉအဃိသးဒီးအလီၢ်အိၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ကဘၣ်ထီဒါ၀ဲဒၣ််တၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလီၤန့ၣ်၀ဲပအဲၣ်ဒိးတဲဒ်န့ၣ်လီၤႉတလိၣ်လၢပလဲၤမၤဃုာ််နီတမံၤလၢၤဘၣ်ႉပမ့လဲၤမၤဃုာ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢပကတဲလၢပယီၤကျိာ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢ အဆ့ၣ်ပ့ၤ ယ့ၤလီ(အဆိပ်ပင်ရေလာင်း)လီၤႉအဃိသးန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်လၢနလဲၤမၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်က့ၤၦၤအၢၦၤသီတဖုလၢကမၤသံမၤ၀ီတၢ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒးအလီၢ်လီၤႉသုမ့လဲၤဟ့ၣ်အီၤတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါလၢအ၀ဲကဲထီၣ်ပဒိၣ်တဖုန့ၣ်ကမၤသံမၤ၀ီတၢ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒံးအလီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တခါလီၤႉအဃိသးဒီးထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးထံၣ်တၢ်အ၀ဲအံၤဆှဲဆှဲထီဒါအီၤဒူဒူလၢအသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်လၢတၢ်လီၢ်ကိးကပၤဒဲးအပူၤလၢတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤနီၤႉ