လါယူၤလံ ၂၅ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
သုးခိၣ်ကျၢၢ်စိ စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲလၢအဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်က့ၤမူဒါဒ်ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်အသိး အံၤ လၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီတကတီၢ်အပူၤ မ့ၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဒူသးဒူအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤလၢထံဖိကီၢ်ဖိ ကမျၢၢ်ဂီၢ်အဃိ မ့ၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤလၢဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤအါဝဲန့ၣ်လီၤ.
သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤ သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိ စီၤကၠီၤနံၤ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်အိၣ်သးအဃိ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤအခါလၢ သုးမုၢ်ဒိၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ဆၢတဲၥ်အံၤတဆီ လီၢ်ခၢၣ်သးတၢ်ဒီတဒၢဝဲၤကျိၤတၢ်ဆၢတဲၥ်လီၤဝဲအဖီခိၣ် စးထီၣ်ဖဲန့ၣ် သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်-၂ သုးခိၣ်ကျၢၢ်စိ စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲ စးထီၣ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲမူဒါန့ၣ်လီၤ.
သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်သီ စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲလၢအသးနံၣ်အိၣ်(၆၂)နံၣ်အံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် (သုးက့ ၅) လူၤသီကီၢ်ဆၣ် တ့မုၢ်ဒၢကရူၢ် သဒါဒၢသဝီပူၤ ဒီးအဝဲန့ၣ်အဒီပုၢ်ဝဲၢ်အိၣ်(၉)ဂၤအကျါ မ့ၢ်ဝဲပှၤ(၇)ဂၤတဂၤန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲအထီၣ်ဝဲတီၤဖုၣ်ကၠိလၢသဝီ တဲၥ်လွံၢ်တဲၥ်စိၤအခါန့ၣ် ဘၣ်စံၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတခီခီထီၣ်ပၠးကၠိတခီခီန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်တဆီ ဖျိထီၣ် ဝဲတီၤထီကၠိအံၤဖဲဖှ့ဘီလူၢ်ဝံၤတဘျီဃီဖဲ ၁၉၈၂ နံၣ်အခါန့ၣ် နုၥ်လီၤဝဲလၢသုးကျါန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲအနုၥ်လီၤမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၢ် အနံၣ် (၃၀)ဘျဲၣ်ဘျီ တဆီဘၣ်တဆီဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်မူဒါဟ့ၣ်ဒါအီၤဒ်တၢ်သိၣ်လိအသုးရ့ၣ်ခိၣ်, (သုးက့ ၅)အဒုးယၤခိၣ်တုၤဃီၤဝဲဒၣ်လၢ သုးက့ခိၣ်ပတီၢ် ညါန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးအတူၢ်ခီၣ်ပၥ်သးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအပူၤအံၤန့ၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၁၆)နံၣ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် မၤတၢ်ထံၣ်လိၥ် သံကွၢ်ဒီးအီၤအခါ စံးတ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“မ့ဘၣ်တဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ် တၢ်လၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်တုၤသိးထဲသိးဘၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ပၢၢ်ဆၢထီဒါအီၤဒီး ပကဘၣ်က့ၤမၤပှဲၤ အီၤလၢ တၢ်ထဲသိးတုၤသိးလီၤ. ပဒိၣ်လၢအတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်လၢကျိၤကျဲတဘၣ်ဝဲဘၣ်အံၤ အလီၢ်အိၣ်လၢပကဘၣ်မၤလီၤပှီၢ်ကွံၥ် အီၤဒီး ပကဘၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပဒိၣ်လၢအသီလီၤ.တၢ်ပၢၢ်ဆၢစံးတၢ်န့ၣ် ပကဘၣ်ထီၣ်ဒုးဟံန့ၢ်က့ၤပပှၤကလုၥ်အတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ် လီၤ. အခီပညီန့ၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢပဝဲကညီဖိကြၢးဒိးန့ၢ်ဝဲအံၤပကဘၣ်ဒုးဟံန့ၢ်က့ၤအီၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးအဝဲန့ၣ်တၢ်တုၤသိးထဲသိး,နီၢ်ကစၢ်တၢ်စံၣ်ညီပၢလီၤသးလၢထံဖိကီၢ်ဖိမိၣ်န့ၢ်သးလီဒီးကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအံၤ အဝဲပၥ်လီၤ တ့ၢ်ဃၥ်အတၢ်ပညိၣ်ဟူးဂဲၤတ့ၢ်ဝဲကျၢၤမုဆှူလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒီတကတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအါဂၤထံၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ် သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် စီၤဘီကၠီၤဟဲအံၤ အိၣ်ဒီးတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်တခါလၢရ့လိၥ်သးဒီးသုးမုၢ်သံၣ်ဘိ, ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဘူး ဘူး တံၢ်တံၢ် အမဲၥ်ညါလၢဒုးယၤတကပၤစ့ၢ်ကီးမ့ၢ်ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအါဝဲတဂၤအဃိ မူဒါလၢအဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲအံၤ ကြၢးဝဲဒီးအီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၁)သုးက့ခိၣ် စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
“ဖုဘီန့ၣ်ယကၠဲးအီၤဒိၣ်မးဒီးယ(ထောက်ခံ)အီၤမျးကယၤပှဲၤပှဲၤလီၤ ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်အဝဲန့ၣ်လၢဒုးယၤတကပၤန့ၣ်အဖၠဲး , ထီၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲသုးဒူစိတၢ်မၤလိ. မ့ဝံၤဖုဘီန့ၣ်နရ့အီၤဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်သ့, ပၥ်ပှၤဒ်သိးပုၢ်တဂၤအသိးမ့ဝံၤအဝဲန့ၣ် တပၥ်ထီၣ်ထီ အသးဘၣ်, သုးခိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,သုးဖိမ့ၢ်ဂ့ၤတပဲၥ်ဖးနီၤဖးဝဲဘၣ်.ထံဖိကီၢ်ဖိစ့ၢ်ကီးဒ်န့ၣ်လီၤ. ဟံစုနဲၣ်ကျဲတၢ်ထီဘိလီၤ.
မ့ဝံၤစးထီၣ်လၢ အဖီၣ် သုးခိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်-၂ အခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ဟးဆှၣ်တၢ်လၢသုးက့ကိးဘ့ၣ်ဒဲးလီၤ. လၢကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်လီၢ်လၢအဂၤစ့ၢ်ကီးလဲၤဝဲအိၣ် လီၤ. အဃိန့ၣ်ယထံၣ်လၢအကြၢးဒီးမူဒါတခါအံၤဒီးယပၥ်ကဲအီၤဒိၣ်မးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်တချုးအဝဲဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်မူဒါဒံးဘၣ် ဖဲအမ့ၢ်သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်-၂ အခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်အမဲၥ်ညါဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤလၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ် လၢအဝဲလဲၤဝဲတုၤတဖၣ်န့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်လၢကတိၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်, ကၠိဖိဒီးကမျၢၢ် ထံဖိကီၢ်ဖိအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးသုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်-၂ စီၤဘီကၠီၤဟဲ ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်က့ၤမူဒါလၢသုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်အံၤ ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢ(KWO) ကရၢခိၣ် နီၢ်ကညီဖီ စ့ၢ်ကီးစံးဝဲလၢ“ နီၢ်ကီၢ်န့ၣ်အထီၣ်ဝဲန့ၢ်(၂)လါ ဘျဲၣ်လံ စးထီၣ်လၢလါမ့ၤအခါန့ၣ် ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤ ဖဲတလါအံၤလီၤ. ပသးခုလၢအထီၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်လီၢ်ဝဲအံၤ ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်အကြၢးကၢကီၣ်ဝဲဒီးမူဒါလီၢ်လၤတခါအံၤလီၤ.
အဝဲအိၣ် ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိလၢသုးတၢ်ဖံးမၤပူၤတကးဒံးဘၣ် အဲၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်ဒီးပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤဝဲပှၤကိးဂၤဒဲးအတၢ်ပၣ်ဃုၥ်တဖၣ်. မ့ကွၢ်လၢ ပိၥ်မုၣ်ကရၢတကပၤန့ၣ်ဟ့ၣ်ဂ့ၢ်ဟ့ၣ်ဘါစ့ၢ်ကီးဝဲပိၥ်မုၣ်တဖၣ်.
ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲခိၣ်နၢ်,သုးမုၢ်ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်,အဲၣ်ပှၤဒံဖိလံၤအသိးလီၤ. အတူၢ်လိၥ်ဝဲတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်ပဲၥ်ထံ နီၤဖးတဖၣ်, တၢ်လၢအဘၣ်,အကမၣ်တဖၣ်န့ၣ်နတဲသကိးဒီးအီၤသ့လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးဝဲလၢထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်ကအိၣ်ဘၣ်ဝဲ ဒီးနီၢ်ကစၢ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤသး. အဝဲမ့တထီၣ်ဘၣ်ဒံးသုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်ဘၣ်အခါနါက့ အဝဲဂဲၤလိၥ်တ့ၢ်ဝဲတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် န့ၣ်အိၣ်ဖျါ ဝဲလီၤ. ဒီးအဝဲနၥ်ဝဲလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမ့ၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢလၢအတီအတြၢ်အဃိအဝဲဂုၥ်ကျဲးစၢးမၤဝဲတသ့ဖဲအသ့ ဒ်မူဒါလီၤဘၣ်အီၤ အသိးလီၤ ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲအံၤ လၢတချုးသုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဒံးဘၣ်အခါမ့ၢ်ဂ့ၤ သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံမ့ၢ်ဂ့ၤ လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီတကတီၢ်အပူၤအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဝဲလိၤလိၤဘျၢဘျၢန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်အဝဲန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်ထံၣ်စိလၢအဂ့ၤဃိ သုးဂ့ၢ်ဝီအမဲၥ်ညါလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဂ့ၢ်ဝီ အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးကဲဘျုုး ဝဲခံကပၤလၢၤဒီး ဘၣ်ဆၣ်ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်စှၤကိၥ်ဒူၣ်အကျါလၢကလံၤကျါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်ဘျးစဲအံၤအဃိ မ့ၢ်တၢ်အကါ ဒိၣ်တခါ လၢအကဘၣ်ပလီၢ်သးဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတအဲၣ်ဒိးပၥ်ဖျါအမံၤတဂၤ စ့ၢ်ကီး ပဲၥ်ထံနီၤဖးဟ့ၣ်ထီၣ်အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ အဝဲန့ၣ်အတၢ်ထံၣ်ဖးဂ့ၤညါ အသကိးလၢအဂ့ၤမ့အိၣ်ဒီးဒ်အကူၣ်ထီၣ်ဝဲအသိးပှၤမၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်စၢၤအီၤ ပှၤမၤဖျါထီၣ်စၢၤ အီၤအမိၢ်လံၤမိၢ်ပှၢ် တုၤလီၤမ့အိၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်ထဲလၢသုးဂ့ၢ်ဝီအဂီၢ်ဘၣ် လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးယဆိမိၣ်ကကဲ ဘျုးဖးဒိၣ်ဒီး မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်မံသးမုၥ်ဖးဒိၣ်လီၤ. လၢအဂၤတခါန့ၣ်ဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတီၢ်ပူၤအံၤကျိချံပှၥ်သၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကလိၣ်ဝဲအါမးလီၤ.
ပှၤဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်တဖၣ်ကဟဲဝဲအါကပၤဒီးဖဲန့ၣ် တံၤသကိးလၢအတကဆှီဘၣ်စ့ၢ်ကီးကပၣ်ဃုၥ်သ့ၣ်သ့ၣ်လီၤ. အဃိဒ်သိး တံၤသကိးလၢအတကဆှီဘၣ်တဖၣ် အတၢ်ဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤသုတပၣ်ဃုၥ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်အကါဒိၣ်ဝဲဒိၣ်မးလၢအကဘၣ်ပလီၢ်သး ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲ အံၤ မ့ၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤလၢတၢ်ဆၢတဲၥ်ဂၢၢ်ကျၢၤအဃိ ထံၣ်ဘၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိ,သုးဖိသံၣ်ဖိ, ဃုၥ်ဒီးပှၤလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီးအဝဲတဖၣ် ပၥ်ဂံၢ်ပၥ်ဘါအီၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဂဲၤလိၥ်ပူၤဒိၣ်မးအသိး ကညီကလုၥ်အမဲၥ်ညါ ကလုၥ်ဒူၣ် လၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးယူးယီၣ်ပၥ်ကဲအီၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတနီၤပဲၥ်ထံနီၤဖးဝဲအသိးန့ၣ် သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် စီၤဘီကၠီၣ်ဟဲ အံၤ အပူၤကွံၥ်ဖဲအမ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲ(KNLA) သုးရိၣ် မဲခိၣ်ကျၢၢ်-၂ အခါစ့ၢ်ကီး လၢအတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ဟံစုနဲၣ်ကျဲအံၤအဃိ သုးက့ကိးဘ့ၣ်ဒဲးဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်လၢ အပူၤကွံၥ် ပယီၤသုးကလၢၤအိၣ်ဆီလီၤသးဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤအံၤ ဘၣ်လီၤမၢ်ကွံၥ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤက့ၤကဲထီၣ်ကဒါန့ၢ်ဝဲ(၅)နံၣ်ဘျဲၣ်အံၤန့ၣ် ခါလၢကဟဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ အမဲၥ်သၣ် ကဟဲလဲၢ်ထီၣ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒံးအလီၢ်သ့ဝဲအဂ့ၢ် တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖး စံးဝဲအိၣ်ဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး ကညီဖီၣ်စုကဝဲၤကရူၢ်ကရၢလၢလီၤမုၢ်ြပံပြါတဖၣ် ကဒဲကဒဲအဘၢၣ်စၢၤဒ်သိးတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်သဘုၣ် သုတအိၣ် ထီၣ်လၢၤတဂ့ၤဒီး ကအိၣ်ကဒါက့တဒူၣ်ဃီတထၢဃီအဂီၢ် အဝဲကဆဲးဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်မၤဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တခါလၢပှၤအါဂၤ အဲၣ်ဒိး သ့ၣ်ညါဝဲဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လီၤဝဲဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
