လါအ့ဖြ့ၣ် ၈ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤ ခံလါအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိလၢကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤအံၤအဃိ ကမျၢၢ်သံဝဲ(၈)ဂၤ ဒီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲ(၁၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
(သုးက့ ၁)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤ စးထီၣ်လၢလါဖ့ၤဘြူအါရံၤတုၤလါမးရှးလၢၥ် လၢ(၂)လါအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်(၉)ဘျီ ဒီး ကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်(၄)ဘျီ ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲသ့ၣ်ဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်အံၤအဃိ ကမျၢၢ်သံဝဲ(၈)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၉)ဂၤအမဲၥ်ညါ ဟံၣ်(၄)ဖျၢၣ်,သီခါဖၠၣ်(၁)ဖျၢၣ်, တၢ်ဆါဟံၣ်(၁)ဖျၢၣ်ဟးဂီၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ခံလါအတီၢ်ပူၤအံၤစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးဒီးဟီၣ်ကဝီၤကညီကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးရ့ၣ်-၂ , သုးရ့ၣ်-၃ , ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)သုးရ့ၣ်-၂ အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲ(၃၁)ဘျီအဃိ ပယီၤသုးတကပၤသံ (၂၂)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၁၄)ဂၤ န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဒုးဘျီဝဲအံၤအပူၤမ့မ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤ((KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤန့ၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံၥ်အသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီး ပှၤကလုၥ်အဂီၢ် ခဲလၢၥ် (၅)ဂၤ ဒီး...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၇ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ရၤမတံကီၢ်ဆၣ် ဖလူဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤလၢၤဘၣ်လီၢ်ခံ (ကၠါဖၠၣ်)တၢ်ဖံး တၢ်မၤတနီၤက့ၤအိၣ်ဆီလီၤက့ၤအသးလၢသ့ၣ်ဘီဘိဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တရူး(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်လံၣ်အီၣ်လီအီၣ်ကျိၣ်စ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ မ့လဲၣ်ပၤ(မင်းလက်ပံ)တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ် စံၣ် ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၅)လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အခါ (KNU)ဒီး(KNLA)နုၥ်လီၤမၤဆှဲကွံၥ်ဝဲ တၢ်လီၢ် အံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ်ဝံၤလီၢ်ခံလၢကျဲအဘိဘိ(ကၠါဖၠၣ်)ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်တနီၤန့ၣ်က့ၤစံၣ်လီၤဝဲလၢကီၢ်ပယီၤလၥ်ခီတကပၤအိၣ်အသိး တနီၤန့ၣ် (BGF)ဆှၢတလၢပၥ်ဃၥ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤအိၣ်ဝဲဒီးတနီၤန့ၣ်အိၣ်ဒံးဝဲလၢဖလူဟီၣ်ကဝီၤပူၤ ဟူးဂဲၤ ဖံးမၤဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အံၤတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဖလူဟီၣ်ကဝီၤပူၤလီၢ်ခံအံၤခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအက လုၥ်ကလုၥ်အဃိ စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤဘူး ကလၢၥ်အခါ န့ၣ်(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဖၣ် တနီၤန့ၣ်တၢ်ဆီတလဲသုးက့ၤအလီၢ်အကျဲလၢသ့ၣ်ဘီဘိကရူၢ်ပူၤ တ့ထီၣ်ဝဲတၢ်သူၣ် ထီၣ်လၢကစၢၢ်ဖါသူခီၣ်ထံး ဃီသၢထူၣ်ခံ-ပှၢ်ဖိခံတၢ်လီၢ်အဘၢၣ်စၢၤတတီၤဒီး သ့ၣ်ဂ့ၤထၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဂၤစံးဝဲလၢ“ခဲအံၤလၢပသ့ၣ်ဘီဘိကစၢၢ်ဖါသူခီၣ်ထံးန့ၣ်ကပြုၢ်လဲးလူးလီၤ. .အသူၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ်ကအိၣ်လၢတလါဘျဲၣ်လံ.ခဲအံၤသူၣ်ထီၣ်ရုၢ်ရုၢ်လီၤ.ကဲထီၣ်တနီၤလံအဝဲသ့ၣ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်ချ့မးမၤဝဲလၢအချ့လီၤ.စးထီၣ်လၢဖလူဆူၣ်ထီၣ်ဘျီန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဟဲက့ၤဆီလီၤသးဖဲအံၤလီၤ.တ့ဝဲန့ၣ်တၢ်လီၢ်ခံတီၤ,တတီၤန့ၣ်လၢကစၢၢ်ဖါသူ ခီၣ်ထံးဒီးအဝဲတတီၤန့ၣ်ကိးဝဲလၢသ့ၣ်ဂ့ၤထၣ်လၢပှၤကလဲၤ တီးအူးထၣ်ကျဲတကပၤန့ၣ်”...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၇ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤအခိၣ်မ့အီၤလဲၤလၢအပညိၣ်မၤသံဝဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအၢအၢသီသီအံၤန့ၣ် လၢအကဲထီၣ်ဝဲကီၢ်ခိၣ် အဖီခိၣ် တူၢ်လိၥ်သဂၢၢ်ဝဲအဂ့ၢ် ကညီဒီကလုၥ်ဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်(KNDP) ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲ အလံၥ်ဟ့ၣ်ယုၢ်တဘ့ၣ် ဖဲမဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤလီၢ်ခံ လၢကညီကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ သုးမီၤစိရိၤအံၤပၥ်ဝဲတၢ်ခးပနီၣ်ဆူကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢ အမ့ၢ် သူဝဲကျိဖးဒိၣ်,ခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိသုးမီၤစိရိၤအခိၣ်မ့အီၤလဲၤလၢအမူအဒါအိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ် အံၤ(KNDP)တူၢ်လိၥ်သဂၢၢ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဃုထၢအယီၤအဘျီၣ်အံၤတဆီ သုးမီၤစိရိၤအခိၣ် မ့အီၤလဲၤ လၢအကဲထီၣ်ဘၣ်ဝဲကီၢ်ခိၣ်အံၤဃုၥ်ဒီး ကီၢ်ခိၣ်ခံသ့ၣ် တဖၣ်လၢအမ့ၢ် အူညိၤစီ ဒီး နါနံၤနံၤအ့ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် သးခုဃုၥ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDP)လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
သုးမီၤစိရိၤအခိၣ်လၢအလုၢ်သ့ၣ်ခါပတၥ်မၤကမၣ်ဝဲပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယၤအံၤ ကညီပၣ်တံၣ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲဒ်အံၤအဖီခိၣ် ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ် တနီၤပဲၥ်ထံနီၤဖးဒီးပဲၥ်အၢပဲၥ်သီဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖၣ်အၣ်ဝ့ၢ်ပူၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဝဲလၢ“အခဲအံၤသုးမီၤစိရိၤအခိၣ်ကဲထီၣ်ကီၢ်ခိၣ်အံၤပှၤတကၠဲးဘၣ်အိၣ်အသိး ပှၤလၢအကၠဲးစ့ၢ်ကီးအိၣ်လီၤ. ပှၤလၢအကၠဲးအီၤတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒၣ်မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤကစၢ်ဖးဒိၣ်လၢအဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် ပယၢ်ရီကရူၢ်အပူၤ သုးမိၤစိရိၤလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢသိလ့ၣ်ကျဲပှၤလ့ၢ် ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလီၢ်အဃိ ကမျၢၢ်(၅)ဂၤဒီးသိလ့ၣ်(၃)ခိၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဟးဂီၤဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီ ၄း၁၆ တုၤလၢ ၄း၅၀ မံးနံးအဆၢကတီၢ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်သုးမီၤစိရိၤ(jet fighter)ကဘီယူၤ တ့ၢ်လီၤဝဲ မ့ၣ်ပိၢ် (၄)ဖျၢၣ် တကးဒံးဘၣ်ခးလီၤဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲ(အီးလံးကၢး)တဘျီလီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲလၢထံလ့ခီၣ် ဃိၣ်ဖိခိၣ် (ဇရပ်)တၢ်အိၣ်ဘှံးလီၢ်ကျဲကပၤန့ၣ်လီၤ.
မ့ၣ်ပိၢ်လီၤတဲၥ်ဘျီဝဲအံၤ ကမျၢၢ်လၢလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤဖဲကျဲအံၤတဖၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဘှံးဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ် ခီဖျိမ့ၣ်ပိၢ်လီၤတဲၥ်ပိၢ် ဖးထီၣ်အဃိ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲ(၅)ဂၤအသိး သိလ့ၣ်(၃)ခိၣ်ဘၣ်ဝဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အက့အခီဟးဂီၤဝဲတကးဒံးဘၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲပှၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဂီၤအသိးန့ၣ် ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၅)ဂၤအကျါ ကမျၢၢ်ပိၥ်ခွါ(၂)ဂၤ န့ၣ် မ့ၣ်ပိၢ်အက့အခီဘၣ်ဝဲအခီၣ်,...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ရၤမတံကီၢ်ဆၣ် ပူၤအံၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ် သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်တပယူၥ်ဃီလၢသုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲလါမးရှး ၃၁ သီအနံၤန့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် လဲၤထီၣ်ခးဝဲဂီၤလ့ၤ ဒုးယၤ သုးကလၢၤ အံၤဒီး သုးမီၤစိရိၤအံၤဒ်သိးသုးကလၢၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ် ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်,ဒြိအမဲၥ်ညါသူဝဲ(jet fighter), (Y-12), (Y-8)ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲ မ့ၣ်ပိၢ် တပယူၥ်ဃီ လၢသုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤအိၣ်ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဖဲတနံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီ ဂီၤခီ ၁၀း၀၀ ခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီး သုးမီၤစိရိၤအ(jet fighter) ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤ...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ထံၣ်ညၣ်လံၣ်သဝီလၢအိၣ်ဘူးဝဲဒီးဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤအံၤ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤကဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA) သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤ သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိ စီၤလါပှဲၤအဟံၣ်လီၤပှီၢ် ဟးဂီၤဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲမဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီ ဂီၤခီကဘၣ်ဖဲ ၄း၀၀ နၣ်ရံၣ်ခိၣ်ဃၢၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤကဒီးမ့ၣ်ပိၢ်တဘျုးဖျၢၣ်လၢ မီခံကရူၢ် ထံညၣ်လံၣ်သဝီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤတၢ်ဘျီဝဲအံၤအကျါတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲလၢ(DKBA)သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤ သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိ စီၤလါပှဲၤ(ကိး)နခါမွ့ အဟံၣ်ခိၣ်အဃိ ဖဲန့ၣ်အဟံၣ်လီၤပှီၢ်ဟးဂီၤလီၤကရဲကွံၥ်ဝဲတဝၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်လၢထံၣ်တၢ်ကဲ ထီၣ်သး ဒီးအမဲၥ်အံၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ဖဲထံညၣ်လံၣ်သဝီန့ၣ်လီၤ,ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အကဲထီၣ်ဖုနခါမွ့အဟံၣ်မီၤနီၤ.အဟးဂူၥ်ဟးဂီၤန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ဟံၣ်တဖျၢၣ်လီၤ.အကဲထီၣ်ဖဲသီခါဖၠၣ်မ့ၣ်အူအီၣ်ဝံၤလၢခံတနံၤဂီၤခီန့ၣ်ကဘီၤယူၤဟဲခးလီၤကဒီးဝဲအဃိဘၣ်ဝဲဖဲန့ၣ်.ဖုနခါမွ့အဟံၣ်န့ၣ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်ညါနီၤ.တၢ်န့ၣ်အဘၣ်တကုၥ်လီၤ,ဘၣ်ဖဲအမဲၥ်ညါဒံးလီၤတၢ်န့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဂီၤအံၤ န့ၣ်လီၤ.
ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အံၤဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိမ့ၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဟးဂီၤဝဲဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဟံၣ်ပူၤပှၤတအိၣ်နီတ ဂၤဘၣ်စးထီၣ်လၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လံအဃိ ပှၤကညီတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဝဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဂၤဃီ ဝဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တချုးကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်သုးခိၣ်နါမွ့အဟံၣ်လီၤပှီၢ်ဟးဂီၤကဲထီၣ်ဒံးဘၣ်ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ရၤမတံ-ကီးတရံး-ဖၣ်အၣ်ပနံၥ်တၢ်ကၤတၢ်ဝံစိၥ်တီဆှၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အံၤတအုၣ်ကီၤဝဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဘၣ်အဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးကရူၢ်အံၤအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ်(၂)သီအနံၤအပူၤမၤဝဲတၢ်အိးထီၣ်ရၤမတံ-ကီးတရံး-ဖၣ်အၣ်အ့ရှၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်ဒီးကျဲအံၤတၢ်အိးထီၣ်ဝဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဘၣ်ဆၣ်,ကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂီၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အုၣ်ကီၤတအိၣ်ဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးအ့ရှၢၣ်ကျဲအံၤခီဖျိပယီၤသုးကရူၢ်တကပၤအိးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢအနီၣ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်သးဒီးတၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်အဂီၢ်လီၤအဃိ,တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်အုၣ်ကီၤဝဲအလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,(KNU)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤကျၢၤစ့စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ“ပယီၤသုးအတၢ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးအံၤတမ့ၢ်ကွၢ်ဝဲလၢကမျၢၢ်အဂီၢ်ဘၣ်.မၤဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤ,တၢ်ဘၣ်ဘျူးဒီးတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လဲၤထီၣ်အဂီၢ်လီၤ.အဃိကျဲအံၤအိးထီၣ်အဖီခိၣ်အလီၢ်တအိၣ်လၢပကဘၣ်အုၣ်ကီၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဘၣ်.ဒ်ပမူဒါအိၣ်အသိးပကဘၣ်ဆဲးမၤလီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးကရူၢ်အံၤလၢကဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤဒီးအိးထီၣ်ဘၣ်က့ၤဝဲအ့ရှၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အံၤအဂီၢ်,သူတ့ၢ်ဝဲသုးဂံၢ်ဘါအါအါဂီၢ်ဂီၢ်မၤဝဲလၢၥ်လၢၥ်ဆ့ဆ့ဒီး,ဂုၥ်ကျဲးစၢးထံၣ်လိၥ်ကတိၤသကိးတ့ၢ်ဝဲတၢ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ထံဆၢကီၢ်ဆၢခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်အိးထီၣ်ဝဲအ့ရှၢကျဲအနံၤအပူၤ,ဒ်သိးကပၥ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးတၢ်အိၣ်သးအဂီၢ်သုးကရူၢ်လၢအိၣ်ခိးတၢ်ဖဲရၤမတံဝ့ၢ်ဟးထီၣ်တဖၣ်အံၤတြီတံၥ်ဃၥ်ဝဲကမျၢၢ်ပှၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်လၢတဘၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤဝဲဆူကၠဲးအူးတီၤ,ထိၣ်ကီကိ,(၁၀၁၈)ကျဲလၢၤဘၣ်ဒီးစံးဝဲလၢတၢ်ကဘၣ်လ့ၢ်လိၤဝဲဒၣ်ထဲအ့ရှၢကျဲတဘိလီၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သိလ့ၣ်ကစၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,တၢ်အိးထီၣ်ဝဲအ့ရှၢကျဲ(၁)သီဝံၤအလီၢ်ခံမဟါလါအ့ဖြ့ၣ်(၃)သီအနံၤအပူၤပယီၤသုးကရူၢ်ကရၢတဖၣ်အံၤစးထီၣ်မၤဝဲတၢ်ထၢသိလ့ၣ်ကစၢ်ဃုၥ်ဒီးကမျၢၢ်ပှၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖိတဖၣ်စ့တဂၤ(၁၀၀၀၀)ကၠးလၢ(ဖါခၠီ)တိၤတြဲၤအပူၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ခီဖျိသိလ့ၣ်ကစၢ်တဖၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ကျဲတၢ်အိၣ်သးဆူဟီၣ်ကဝီၤပှၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်ဒီးပှၤထၢတၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်ရၤလီၤပၥ်ဖျါဝဲအဃိ,ဘၣ်ဃးတၢ်ထၢစ့တၢ်ဂ့ၢ်အံၤတနံၤအံၤပတုၥ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်သးလံအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးကရူၢ်ကရၢအံၤအ့ရှၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်ဒီတဘိအပူၤပၥ်လီၤဝဲတြဲၤတၢ်အိၣ်ခိးတၢ်အါတီၤဒီးသမံသမိးဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဂီၤခိၣ်,(မးပိၤတ့ၤ)သိလ့ၣ်နီၢ်ဂံၢ်ဒီးဖိးသဲးစးလံၥ်လဲၢ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအသိး,တဖိးသဲးစးလံၥ်လဲၢ်တအိၣ်(without)သိလ့ၣ်တဖၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်,သိလ့ၣ်ကစၢ်ဒီးကမျၢၢ်ပှၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖိတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
အမဲရကၤဒီးအံၣ်ရၣ်ထံကီၢ်ဘၢၣ်စၢၤဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဃိ,ဒိဘၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ပတီၢ်မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၥ်ဂ့ၢ်ဝီဒီးခီဖျိကီၢ်ပယီၤအပူၤရ့ၣ်နီၣ်သိတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ထီၣ်ဝဲအကပၤကပၤအဃိ,ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပှၤထူစံၥ်ဖဲးခုးဖဲးသံၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ကတီၤသးလၢမိၢ်လုၢ်ပၢ်လၢ်တၢ်ထူစံၥ်မၤဝဲၤအကျိၤအကျဲအဂီၢ်အဂ့ၢ်,(KNU)ဟ့ၣ်ပလီၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်သိကီခဲဝဲဒိၣ်မးဒီးသိအပှ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အဃိ,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အဂီၢ်ကမျၢၢ်ပှၤထူစံၥ်ဖဲးခုးဖဲးသံၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ကတီၤသးဒီးကသူဝဲမိၢ်လုၢ်ပၢ်လၢ်အတၢ်ထူစံၥ်မၤဝဲၤကျိၤအကျိၤအကျဲအဂ့ၢ်,(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးစံၥ်ပှဲၤဝဲၤကျိၤခိၣ်ပဒိၣ်လ့ၢ်စ့)ဟ့ၣ်ပလီၢ်စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ခဲအံၤပပှ့ၤက့ၤသိတန့ၢ်လၢၤဘၣ်.အဃိလၢကထဲၣ်တၢ်ပှဲၢ်တၢ်အဂီၢ်တဘၣ်ဆိမိၣ်လၢၤဘၣ်.ခံမံၤတမံၤပမ့ထဲၣ်ဘၣ်တၢ်သနၥ်က့သိအပှ့ၤဒိၣ်အဃိတမ့ၢ်တကၢကီၣ်လိၥ်သးဒီးပဘုပဟုဟးထီၣ်ဘၣ်အဖီခိၣ်ပအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါလၢကမျၢၢ်တဖၣ်ကကတီၤပၥ်သးဒီးကသူကျဲဒ်မိၢ်ပၢ်ဖံဖုမၤဝဲအကျိၤအကျဲအသိးန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်တနီၤအပူၤနံၣ်လၢကဟဲဝၣ်ကလီၤဝဲဒီးတၢ်ပိၥ်ထွဲထီၣ်အခံဒ်သိးယုၢ်တမှံၤတဖၣ်ကမၤဟးဂုၤဟးဂီၤခုးသံၣ်တၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်လီၢ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်အံၤအဖီခိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံၥ်ပှဲၤဝဲၤကျိၣ်ခိၣ်ပဒိၣ်စီၤလ့ၢ်စ့ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဝဲပှၤဖဲးခုးဖဲးသံၣ်ကမျၢၢ်ပှၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်လၢကသ့ဂၢၤခုးဂၢၤသံၣ်ဒ်မိၢ်ပၢ်ဖံဖုမၤလၢညါအသိးအဂ့ၢ်,စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ပှၤဖဲးခုးဖဲးသံၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကသ့ဂၢၤဝဲအခုးအသံၣ်ဒ်လုၢ်လၢ်ထူသနူမိၢ်ပၢ်ဖံဖုလၢညါမၤဝဲတၢ်ဒုးထူး,တၢ်ဆဲအူး,တၢ်ဂၢၤခုးလၢထုဃ့,ကၠါန့ၣ်မၠိမီၤနီၤ ”အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ပတီၢ်မုၢ်ကျိၤဝဲၤတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒီးဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဃိ,ဒိဘၣ်ဝဲဒၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အကပၤကပၤအသိး,နံၣ်လၢကဟဲကမျၢၢ်ပှၤထူစံၥ်ဖဲးခုးဖဲသံၣ်ပှၤမၤအီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဒီးတၢ်တၤတၢ်ကအိၣ်အါဝဲဒၣ်မံၤအဂ့ၢ်,ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံၥ်ပှဲၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်ကတီၢ်ကမျၢၢ်ပှၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်စံၥ်ပှဲၤခုးသံၣ်တဖၣ်မ့ကတီၤဆိပၥ်သးလၢမိၢ်ပၢ်ဖံဖုမၤတ့ၢ်ဝဲတၢ်သူလ့ၣ်ကျီၢ်ပနၢ်အကျိၤအကျဲန့ၣ်,မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်အဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူစံၥ်ပှဲၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢနီၢ်ခိတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအဂီၢ်ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဝဲတၢ်ထူစံၥ်ဖဲးခုးဒီးကမျၢၢ်ပှၤထူးစံၥ်ဖဲးခုးဖဲးသံၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဝဲ(၈၈)မျးကယၤဒီး(၁၂)မျးကယၤတဖၣ်တခီမၤဝဲတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လၢအဂၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစံၥ်ပှဲၤတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အလီၢ်ကျဲတဖၣ်အံၤဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထိၣ်ဒွးမၤနီၣ်မၤဃါဝဲအသိးန့ၣ်,တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအိၣ်ဝဲ(၉)ကလီၢ်ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်စံၥ်ပှဲၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲတနံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ အံၤဟါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆) ရၤမတံကီၢ်ဆၣ် ဂီၤလ့ၤသုးကလၢၤအဃၢၤ ထံညၣ်လံၣ်သီခါဖၠၣ်ဒီး သီခါဖၠၣ်အူအီၣ်ထီၣ်ဝဲဒီတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါစံးဝဲ န့ၣ်လီၤ.
မီခံကရူၢ် ထံညၣ်လံၣ်သဝီလၢအိၣ်ဘူးဝဲဒီးဂီၤလ့ၤသုးကလၢၤလၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဖၢမုၢ်အံၤန့ၣ် ဖဲတဟါအံၤကဘၣ်ဖဲဟါခီ ၅း၅၀ မံးနံး ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤ(jet fighter)ကဘီယူၤတဘ့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်ဒီး တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤတဲၥ် ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲ သီခါဖၠၣ်ခီၣ်ထံးလိၤလိၤအဃိ သီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အူအီၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်လီၤ.
လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်လၢအထံၣ်စိတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤဒီးအမဲၥ်တဂၤစံးဝဲလၢ“ဖဲ ၅း၅၁ မံးနံးအခါန့ၣ် ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်(၂)ဖျၢၣ်. လီၤတဲၥ်လၢသီခါဖၠၣ်အခီၣ်ထံးဘျီ ပိၢ်ထီၣ်ဖဲန့ၣ်မ့ၣ်အူအီၣ်ထီၣ်ဝဲခဲလၢၥ်န့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲတဟါအံၤ န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးတဟါအံၤအမဲၥ်ညါဖဲတဂီၤအံၤဂီၤခီအဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီး...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ် လ့က့ၣ်သဝီအပူၤခီဖျိပယီၤသုးလဲၤခးလီၤတၢ်ခံသီတပယူၥ်ဃီအဃိ ဒူသဝီလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တစှၤန့ၢ်(၅)ဖျၢၣ်ပျံၤတၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.
ပယၢ်ရီကရူၢ် လ့က့ၣ်သဝီအံၤဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်ထီၣ် ၁ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၂း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤ(jet fighter) ကဘီယူၤ လဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲပီၣ်(၃၀၀)မ့ၣ်ပိၢ် ၄ ဖျၢၣ်လၢသဝီပူၤအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိတဂၤအမဲၥ်ညါဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟးဂီၤ(၁၂)ဖျၢၣ် န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲန့ၣ်ဝံၤမၤကဒီးဖဲမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်မဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၁း၄၀ မံးနံးဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤ (Y-12)ကဘီယူၤ(၂)ဘ့ၣ် ဟဲခးလီၤကဒီးဝဲကျိဖိတစှၤန့ၢ်ဝဲ(၄၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤဆူလ့က့ၣ်သဝီပူၤဒီးတးပီသဝီဃၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိကဘီယူၤလဲၤခးလီၤကဒီးတၢ်ဘျီဝဲအံၤခီဖျိခးလီၤဝဲလိၤလိၤဆူလ့ၣ်က့ၣ်သဝီပူၤအဃိ...