“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့” တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၃)
နုၢ်ခဲစၢၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤဒီးတၢ်တြီဆၢဒီသဒၢဆိဃ၁်အီၤအကျိၤအကျဲတဖၣ်
တၢ်လၢနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢအကဲထီၣ်သးအါကတၢၢ်လၢၦၤပိ၁်မုၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉပသိၣ်ခဲစၢၣ်မ့၀ံၤ ၦၤသံအါကတၢၢ်(ခံခါတခါ)န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲနုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤႉၦၤပိ၁်မုၣ်အဂၤ(၁၀၀) ၂၅% န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ် ဘၣ်၀ဲဒၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤအဃိၦၤပိ၁်မုၣ် ၂၃% န့ၣ် တူၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆါအံၤဒီး ၁၄% န့ၣ်သံကွံာ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါပူၤန့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိကူစါယါဘျါ၀ဲနုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤတချုးဆၢချုးကတီၢ်ဘၣ်အဃိဘၣ်သံ၀ဲအသးဘီၣ်ဘီၣ်ဖိလၢအဆိအချ့အိၣ်၀ဲအါမးန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်လၢၦၤပိ၁်မုၣ်အံၤဒ်သိးကဟ့ၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါအံၤဆူဖိဆံးတဖၣ်အအိၣ်ကသ့အဂီၢ်တၢ်တ့လီၤဃာ်န့ၢ်၀ဲအနုၢ်ခံဖျၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉနုၢ်ခံဖျၢၣ်အံၤမၤဖျါထီၣ်၀ဲပိ၁်မုၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤတၢ်ဂ့ၤတၢ်၀ါစ့ၢ်ကီးအသိးဒ်မူဒါအိၣ်ပာ်စၢၤ၀ဲအသိးဘၣ်ဒုးအီစ့ၢ်ကီး၀ဲဖိနုၢ်ထံအံၤန့ၣ်လီၤႉ
ပမ့ၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူကွံာ်နုၢ်လၢအလုၢ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲခံဖျၢၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤသူၣ်ဘၣ်ဒိသးဘၣ်ဒိဒိၣ်မးတခါန့ၣ်လီၤႉ ၦၤပိ၁်မုၣ်တနီၤန့ၣ်ဘၣ်တူၢ်ဆှူဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်၀ဲအနုၢ်ခံဖျၢၣ်လၢာ်(မ့တမ့ၢ်)နုၢ်တဖျၢၣ်(မ့တမ့ၢ်)အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤလၢအဂၤတနီၤအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ဒ်သိးတၢ်ကဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်တၢ်ဆါအအၢတခါလၢတၢ်ကိးအီၤလၢနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ထုးထီၣ်ကွံာ်နုၢ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤႉခီဖျိနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢအတရ့ၦၤနီၢ်ဒိၣ်နီၢ်ဆံးသးနံၣ်ဘၣ်အဃိပကတြီဆၢဒီသဒၢဆိဃာ်အီၤအဂီၢ်တၢ်လၢပကဘၣ်လူၤပိာ်မၤထွဲအီၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(စဲလ်)လၢအိၣ်ပမိၢ်ၦၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤကၢၤဃာ်တၢ်သုတန့ၢ်တဂ့ၤဒီးဟဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအံၤန့ၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢခဲစၢၣ်န့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်ဖဲအလိၣ်ဘီဘိထီၣ်သီလီၢ်ခံၦၤပိာ်မုၣ်တဂၤန့ၣ်အနုၢ်န့ၣ်အသိႇထံးဆှူလၢအဒုးစဲဘူးတၢ်ႇ(gland)ထၢၣ်ဖိလၢအထုးထီၣ်န့ၢ်၀ဲနုၢ်ထံအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အံၤဒီးတၢ်အကျိၤဘိလၢဆှၢနုၢ်ထံဆူနုၢ်ခိၣ်ထိးတဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲအါမးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထၢၣ်ဖိလၢအထုးထီၣ်န့ၢ်၀ဲနုၢ်ထံအံၤတဆီ(စဲလ်)တဖၣ်ကဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲခဲစၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
နမ့အိၣ်ဒီးနုၢ်ခဲစၢၣ်လံန့ၣ်နကထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
-နုၢ်ကချံထီၣ်ကကိၣ်လိၣ်ထီၣ်
-နုၢ်အက့ၢ်အဂီၤကဆီတလဲသး
-တဒ်သိးလုၢ်လၢ်ဟဲဘၣ်နကတူၢ်ဘၣ်လၢနကံၢ်လာ်ပူၤႇနနုၢ်ကဆါ
-နနုၢ်ခိၣ်မီၣ်အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်ကထီၣ်ဂီၤတက၀ီၤတက၀ီၤ
-နနုၢ်ခိၣ်မီၣ်အထံကထီၣ်ဃုာ်ဒီးသွံၣ်
-နနုၢ်ဒီးနနုၢ်ခိၣ်မီၣ်န့ၣ်အသဘျံးကလီၤအဲး
-နနုၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ်အဘ့ၣ်ကဆီတလဲသး(ကလီၤသ၀ံး)ကဲထီၣ်သးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
နုၢ်ခဲစၢၣ်မ့ၢ်ဧါႇတမ့ၢ်ဧါန့ၣ်ပကသမံသမိးအီၤဒ်လဲၣ်
နုၢ်ချံနုၢ်ကိၣ်လိၣ်ဧါန့ၣ်ပကစၢ်သမံသမိးလီၤအီၤသ့၀ဲလီၤႉတၢ်ပနီၣ်အိၣ်ဖျါလၢတၢ်ဖီခိၣ်(မ့တမ့ၢ်)နမ့တူၢ်ဘၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်ချံတၢ်ကိၣ်လိၣ်တခါခါလံန့ၣ်လဲၤဒုးနဲၣ်ပၠးနသးဆူတၢ်ဆါဟံၣ်ႇကသံၣ်ဒၢးတက့ၢ်ႉကသံၣ်သရၣ်(မ့တမ့ၢ်)ဆူၣ်ချ့ၦၤမၤတၢ်ဖိမ့ဆိမိၣ်၀ဲလၢအမ့ၢ်နုၢ်ခဲစၢၣ်န့ၣ်အကျိၤအကျဲလၢအိၣ်ဖျါလၢတၢ်ဖီလာ်တဖၣ်အံၤအကျါတဘိဘိလၢအကြၢး၀ဲဘၣ်၀ဲလၢနဂီၢ်အံၤဒီးနကြၢးသမံသမိးကဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤႉ
(၁) နမၤကွၢ်ဒိကွၢ်အီၤဒီးတၢ်ဒိကွၢ်နုၢ် Mammogram သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(၂) နဒိကွၢ်နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒွဲ(Ultrasound)သ့၀ဲလီၤႉကျိၤကျဲ၀ဲအံၤမ့ၢ်အကဲ(ထံးဆှူ)ဧါႇမ့ၢ်တၢ်ဒၢဖံဧါန့ၣ်ပနီၤဖးအီၤသ့၀ဲလီၤႉ
(၃) ပမၤကွၢ်အီၤလၢ(MRI Scan)အံၤစ့ၢ်ကီးသ့၀ဲလီၤႉ
(၄) နဟံးန့ၢ်နညၣ်ဒီးသမံသမိးမၤကွၢ်အီၤလၢအမ့ၢ်ခဲစၢၣ်ဧါႇတမ့ၢ်ဧါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးသ့၀ဲလီၤႉ
တၢ်ကူစါယါဘျါအကျိၤအကျဲ
မ့ၢ်ကဲထီၣ်လၢနုၢ်ခဲစၢၣ်လံန့ၣ်တသ့တဘၣ်နကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤန့ၣ်လီၤႉနမ့တကူစါယါဘျါအီၤဘၣ်နမ့ပာ်အီၤဒ်န့ၣ်လီၤန့ၣ်(ခဲစၢၣ်စဲလ်)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကရၤလီၤအသးဆူပမိၢ်ၦၢ်တၢ်လီၢ်လၢအဂၤတဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢနုၢ်ခဲစၢၣ်အကလုာ်ႇခဲစၢၣ်အပတီၢ်ႇအချံကိၣ်လိၣ်အဒိၣ်အဆံးႇခဲစၢၣ်စဲလ်လၢအက့ၤခီၣ်ဆၢကဒါဟီၣ်မိတဖၣ်ႇနတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်အိၣ်သးလၢခဲအံၤတဖၣ်ဒီးနကဘၣ်ခွဲးထုးထီၣ်ကွံာ်ခဲစၢၣ်တၢ်ချံကိၣ်လိၣ်ႇခီဖျိဘၣ်ခွဲးထုထီၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးခဲစၢၣ်ႇခဲစၢၣ်ကိၣ်လိၣ်လၢအရၤလီၤသးလၢပမိၢ်ၦၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤအဃိနနုၢ်အက့ၢ်အဂီၤကဟးဂီၤႇနကဘၣ်ခွဲးထုးထီၣ်နနုၢ်တကပၤ(မ့တမ့ၢ်)ခံကပၤလၢၤသ့၀ဲလီၤႉ
(၁) တၢ်မၤသံခဲစၢၣ်စဲလ်တဖၣ်လၢလီသဟီၣ်(Radiation Therapy)
(၂) တၢ်သွီန့ၢ်(Chemotherapy)ကသံၣ်အံၤလၢကမၤပတုာ်ကွံာ်ခဲစၢၣ်စဲလ်အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်
(၃)ပကူစါယါဘျါအီၤသ့စ့ၢ်ကီး၀ဲလၢ Hormone Therapy လၢကမၤပတုာ်ကွံာ်ခဲစၢၣ်စဲလ်အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်
တၢ်ကူစါယါဘျါခဲလၢာ်န့ၣ်အတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံအိၣ်အဃိပမ့အိၣ်ဒ်သိးပသုတဘၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤတဂ့ၤ(မ့တမ့ၢ်)ကြၢးလၢပကဘၣ်သ့ၣ်ညါဆိဃာ်နုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤလၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤႉဒ်တၢ်ကတိၤအိၣ်ပာ်အသိးလီၤတၢ်ဒီသဒၢအံၤဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်တၢ်ကူစါယါဘျါဒံးလီၤႉႉႉႉႉဒ်သိးနုၢ်ခဲစၢၣ်သုတကဲထီၣ်သးတဂ့ၤန့ၣ်တၢ်လၢပကြၢးလူၤပိာ်မၤထွဲအီၤအကျိၤအကျဲတဖၣ်အံၤပအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒီတဒၢဆိဃာ်
-ၦၤပိ၁်မုၣ်တဖၣ်အကျါၦၤလၢအအီမီာ်ထီဘိ ၃၅% တုၤလၢ ၅၀% န့ၣ်...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီအနံၤ ပယီၤသုးကျိၤဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တဖၣ်နုာ်လီၤ၀ဲလၢကီးတရံး၀့ၢ် တီနီၢ်ကျဲလီၢ်လံၤ (ကၠီၤစှၤကိ)သ၀ီပူၤ၀ံၤလီၢ်ခံအ၀ဲသ့ၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိအဟံၣ်ကအိၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ကဘၣ်ဖဲအနၣ်ရံၣ် ၁၀ န့ၣ် ပယီၤသုးဒီး(BGF)ဟဲနုာ်လီၤလၢ(ကၠီၤစှၤကိ)သ၀ီပူၤၦၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၁၀၀)ညါႉ ဟဲနုာ်လီၤဘျီအ၀ဲသ့ၣ်ဟးခးနါစိၤတၢ်ႇကျိဖးဒိၣ်နါက့ခးကျိဖိနါက့ခး၀ဲလီၤႉဒွဲၣ်အူအီၣ်ပှၤဟံၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ႉဖီၣ်ဃာ်၀ဲဒၣ်ၦၤကညီမုၣ်တဂၤႉနုာ်လီၤဃုကွၢ်တၢ်လၢၦၤဟံၣ်ပူၤသမံသမိးတၢ်ႉမ့မ့ၢ်ၦၤသ၀ီဖိခီန့ၣ်ဟးပလဲာ်သးက့ၤတဘူၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠီၤစှၤကိသ၀ီဖိစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၆ သီအနံၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ် နုာ်လီၤခးဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲ ကီးတရံး၀့ၢ်ချၢပယီၤသုးႇ(BGF)သုးတၢ်လီၢ်တဖၣ်ဒီး ခီဖျိပယီၤသုးက့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိဃ့ၢ်ထီၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤပယီၤသုးအံၤဒ်သိးတၢ်သုတဟဲနုာ်လီၤခးအ၀ဲသ့ၣ်ပၢပြးရူ၀ဲၤကျိၤႇသုးဘံၣ်ဘၢတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တပယူာ်ဃီအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးသ၀ီဖိအဟံၣ်အဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီအနံၤ ပယီၤသုးတြိၤ(၂၂)အၦၤလၢအိၣ်ဖၣ်အၣ်အံၤဟဲထီၣ်၀ဲဒီးသုးသိလ့ၣ်ကအိၣ်အခိၣ်(၁၀) ဃၣ်ဃၣ်ညါအသိးသိလ့ၣ်ပူၤစ့ၢ်ကီးတီၣ်ဃုာ်၀ဲကျိချံၦာ်သၣ်လၢလၢၦဲၤၦဲၤဒီးလဲၤမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါဆူကြုၢ်တုႇကီးတရံးႇမၠၣ်၀တံၣ်ပယီၤသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအိၣ်ဘူးဒီးဖၣ်အၣ်၀့ၢ်သုးတြိၤ(၂၂)သုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤ တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲဂီၤခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်တဘျီႇလၢသုးသိလ့ၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤကညီနီၣ်ဂံၢ်ဒီးမ့ၣ်ပိၢ်ပၣ်လၢလၢၦဲၤၦဲၤလီၤႉလၢဟါခီန့ၣ်ဟးထီၣ်ကဒီးတဘျီႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်ဒီးသိလ့ၣ်န့ၣ်ကအိၣ်အခိၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်ညါႉတနံၤညါအံၤအ၀ဲသ့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီး ကီးတရံးႇကြုၢ်တု(BGF)တဖၣ်ဒီးဆီလီၤအလီၢ်အကျဲလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအသ့ၣ်ညါဒုးယၤ တၢ်အိၣ်သးတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီတုၤလၢလါမးရှး ၃၁...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ယ့ကီၢ်ဆၣ် မီၣ်ကန့ၤသ၀ီအပူၤ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီ ဂီၤခီ ၄း၃၀ အဆၢကတီၢ် ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါ(၂)ဂၤအံၤ ဖဲအလဲၤလၢရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအကတီၢ်ပယီၤသုးခးအ၀ဲသ့ၣ်အဃိ ဘၣ်ဒိ၀ဲခံဂၤလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါအံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ကလဲၤရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအဆၢကတီၢ်ပယီၤသုးတြဲၤလၢအိၣ်(မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီပူၤအံၤ တၢ်ကိးပတုာ်အ၀ဲသ့ၣ်ခံဂၤအံၤဒီးခီဖျိၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခံဂၤအံၤတအိၣ်ပတုာ်ဘၣ်နီဃ့ၢ်ထီၣ်ဆဲးကဲးအဃိ ပယီၤသုးခးစိအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခံဂၤအံၤအခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်ဒီးအခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ
“ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ကလဲၤလၢရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအခါန့ၣ်ပယီၤသုးခးအ၀ဲသ့ၣ်လၢကျဲမီၤနီၤႉဖဲယ့အံၤပယီၤသုးထုးထီၣ်(မၤရှဲၤလီ)လၢဟါခီ ၆ နၣ်ရံၣ်တုၤလၢဂီၤခီ ၆ နၣ်ရံၣ်န့ၣ်တဘၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢဘၣ်မီၤနီၤႉကဘၣ်ဖဲဂီၤခီ ၄း၃၀ န့ၣ် (မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီဖိ ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါခံဂၤလဲၤလၢကျီးပူၤႇဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးတၢ်အိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လီၢ်အိၣ်မီၤနီၤႉ ပယီၤသုးမၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်ပတုာ်ဘျီအ၀ဲသ့ၣ်ခံဂၤန့ၣ်ပျံၤတၢ်ဘျံးကဒါခိၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အဃိပယီၤသုးခးစိအ၀ဲသ့ၣ်လီၤ, ဘၣ်၀ဲဒၣ်အခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်တဂၤႇအခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ်တဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ”
တၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိပယီၤသုးခးတပျုာ်တပျီာ်တၢ်အဃိၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါလၢအဘၣ်ဒိခံဂၤအံၤ တၢ်လဲၤဆှၢကူစါယါဘျါအီၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တအိၣ်လၢၤ၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(ကၠိတတါ)သ၀ီလၢအိၣ်(မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီကပၤအံၤစ့ၢ်ကီး စးထီၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤန့ၣ် ခီဖျိပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျီးပူၤအိၣ်၀ဲအဃိ...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ကြုၢ်တု၀့ၢ် မနံၤကိ(မနီကုန်း)သ၀ီအပူၤ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ ဂီၤခီ ၈ နၣ်ရံၣ် ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်သုးသိလ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤခးနါစိၤကျိအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲဒၣ်ၦၤဖိသၣ်(၁၂)နံၣ်တဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢကြုၢ်တု မနံၤကိသ၀ီပူၤ ပယီၤသုးလၢအိၣ်သိၣ်လ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤခးနါစိၤကျိကအိၣ်လၢလွံၢ်ထံၣ်ယဲၢ်ထံၣ်ညါအဃိ မီၤ၀့ၤသၤလံၤထိ(၁၂)နံၣ်လၢအိၣ်တၢ်ဘှီဆဲးကဲးကျးပူၤအံၤဘၣ်၀ဲအခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်ဒီးတၢ်လဲၤဆှၢအီၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်အခါ သံ၀ဲလၢကျဲပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သးလီၢ်ကပိၤကပၤတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢညါခါတၢ်တပၤန့ၣ်ပယီၤသုးသိလ့ၣ်ဟဲထီၣ်မၢ်မၢ်လီၤႉပတဆိကမိၣ်လၢကကဲထီၣ်သးဒ်အံၤဘၣ်မီၤနီၤႉကဲထီၣ်သတူၢ်ကလာ်အဃိပကစံၣ်အိၣ်ခူသူၣ်အဂီၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တအိၣ်ဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်တဘျီဃီန့ၣ်ခးနါစိၤတၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးခီဖျိပယီၤသုးခးနါစိၤကျိအဃိဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢသးသမူတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်မၤတၢ်ဒ်အံၤတလီၤဂၤၦၤကူၦၤကညီလၢၤဘၣ်ႉဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဖိသၣ်လၢအတၢ်ကမၣ်တအိၣ်ဘၣ်အံၤမီၤနီၤႉပတဲကွၢ်အဒိပယီၤသုးခးတၢ်န့ၣ်မ့အိၣ်ဒီး(PDF)န့ၣ်ကိညၢ်ဒံးႉခဲအံၤတမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဘၣ်ကယဲၢ်မ့ၢ်အထံၣ်၀ဲန့ၣ်ဟးခးနါစိၤတၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီအခါစ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုးခးနါစိၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ဘၣ်၀ဲဒၣ်ကီးတရံး က၀ီၤဒ့ဖိ(၁)ဂၤႇ ယ့ၤပူၤသ၀ီဖိပိာ်မုၣ်(၁)ဂၤဒီးခီဖျိယ့ၤပူၤသ၀ီဖိပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤဘၣ်ဒိနးအဃိတၢ်လဲၤဆှၢကူစါယါဘျါအီၤလၢဖၣ်အၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
“ပိ၁်မုၣ်ပိ၁်မၢၤဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့”တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၂)
(STIs)တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂ၁်တၢ်ဆါကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃု၁်တဆီအဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်
တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃုာ်တဆီအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢတၢ်ကြၢးသ့ၣ်ညါအီၤလၢၦၤတ၀ၢအပူၤန့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ််ဂာ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃုာ်အံၤတနီၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ကူစါယါဘျါအီၤတုၤလၢအလီၤမၢ်တန့ၢ်ဘၣ်အဃိဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါတြီဆၢဒီတဒၢဆိဃာ်အီၤကသ့အဂီၢ်န့ၣ်ပကပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(STI)တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဲထီၣ်ခီဖျိပိာ်ခွါအဒံၣ်ဘိႇပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤႇတၢ်အီၣ်လီၢ်လံၤအလီၢ်ႇဆံၣ်ကျိၤႇကိာ်ပူၤႇကိာ်ယူၢ်ဘိႇကသါကျိၤဒီးမဲာ်ချံ(Mucous)အသလီဘူဘူဖိအံၤတဆီသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(၁) ဃဲသဲတၢ်ဆါ(Syphilis)
တၢ်လၢတၢ်ဃဲသဲတၢ်ဆါအံၤလၢမုာ်ခွါတၢ်မံဃုာ်လိာ်သးတဆီ(Treponema pallidum)တၢ်ဆါဃၢ်နုာ်လီၤ၀ဲဒီး မ့ၢ်တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်ဆါတခါလၢအမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲပဖံးပဘ့ၣ်ႇပကိာ်ပူၤႇမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤဒီးပထူၣ်ပပျၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဃဲသဲတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်အံၤအပတီၢ်အိၣ်၀ဲ(၃)ပတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
(က)တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်၀ံၤလီၢ်ခံ(၂)နွံ(၃)နွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တၢ်ပူၤလီၢ်လၢအဆူးအဆါတအိၣ်ဘၣ်အံၤကဟဲထီၣ်၀ဲလၢမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤအခိၣ်အဃၢၤသ့၀ဲလီၤႉဖဲနမံဃုာ်လိာ်သးအခါနမ့သူတၢ်မံဃုာ်အံၤလၢကိာ်ပူၤႇခံပူၤအံၤန့ၣ်တၢ်ပူၤလီၢ်လၢအဆူးအဆါတအိၣ်၀ဲဘၣ်အံၤဟဲထီၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(ခ) တပတီၢ်(၁) နမ့တကူစါယါဘျါအီၤဘၣ်
အပတီၢ်(၂) ၆ နွံတုၤလၢ ၁၂ နွံအတီၢ်ပူၤ တၢ်ညၣ်ဂိၢ်ကထီၣ်ႇခိၣ်သၣ်ဃံဆါႇ အီၣ်တၢ်တ၀ံၣ်လၢၤဘၣ်ကိာ်ပူၤဟးဂီၤႇ လိၤကဖိထီၣ်ႇတၢ်ဖိပြံဂီၤဂီၤဖိကဟဲထီၣ်လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤႇကဟဲထီၣ်လၢစုညါသးခီၣ်ညါသးအပူၤႇကိာ်ယူၢ်ဘိဆါႇကံၢ်လာ်ပူၤကံၢ်ကါထံးကဆူးတဖၣ်န့ၣ်ကညိးထီၣ်၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်အပတီၢ်(၂)န့ၣ်တဒုးနဲၣ်ပၠးတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးသ့၀ဲလီၤႉ
(ဂ) မ့မ့ၢ်အပတီၢ်(၃)န့ၣ် တၢ်ဆါဘၣ်နၤန့ၢ်အနံၣ်(၁၀)ဒီးအနံၣ်(၄၀)၀ံၤလီၢ်ခံမးကဟဲဖျါထီၣ်၀ဲသ့လီၤႉ နသးဒီးနခိၣ်နူာ်ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဟးဂီၤသ့ႇနတိၢ်နီၣ်တၢ်တန့ၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ဒီးနထူၣ်နပျၢ်သံ၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ကူစါယါဘျါ–(၁)တပတီၢ်န့ၣ် နမ့ဆဲးဒီးနမ့အီကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်အံၤဘျါ၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉ(၂)ပတီၢ်တပတီၢ်ဒီး (၃)ပတီၢ်တပတီၢ်န့ၣ် နကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤလၢကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်အံၤလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤယံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးနကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်ဆါဃၢ်အိၣ်တ့ၢ်ဒံးဧါတအိၣ်တ့ၢ်ဒံးဧါန့ၣ်ဖဲတၢ်ကူစါယါဘျါနၤ၀ံၤလီၢ်ခံကြၢးနသမံသမိးကဒါက့ၤနသွံၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပလီၢ်–တၢ်ဆါမ့ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်နၤဖဲနအိၣ်ဒီးနဟုးနသးအခါန့ၣ်တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်က့ၤဖိသၣ်သ့ႇ ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လၢသံႇတဘျီတခီၣ်ဖိသၣ်ဖးထီၣ်၀ံၤသံကွံာ်တဘျီသ့၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉဖိသၣ်ဂီၤက့လ့ဖိလၢအဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢတၢ်ဆါတဖၣ်အံၤပမ့တကွၢ်ထွဲအီၤလီၢ်တံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဖိသၣ်အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒွဲပူၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(၂) ဆံၣ်ကျိၤညိး(မ့တမ့ၢ်)ဆံၣ်ကျိၤတၢ်ဃၢ်နုာ်(Urethritis)
ဆံၣ်ကျိၤညိးအံၤကဲထီၣ်ခီဖျိတၢ်ဃၢ်နုာ်လီၤအဃိန့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤၦၤပိာ်ခွါမ့ၢ်ဂ့ၤကဲထီၣ်သ့၀ဲဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်ၦၤပိာ်မုၣ်အံၤခီဖျိအဆံၣ်ကျိၤဖုၣ်တစဲးအဃိဘၣ်သ့အါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဆံၣ်ကျိၤညိး(Urethritis)အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဖဲနဆံၣ်ဆါအခါန့ၣ်ကဆါႇဆံၣ်ဆါတလီၢ်လီၢ်ႇဆံၣ်ကျိၤခိၣ်ထိးကသးႇကကိၢ်အူႇသွံၣ်ကလီၤပၣ်ဃုာ်လၢမုာ်ခွါအထံဒီးဆံၣ်ကျါသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ကူစါယါဘျါ–နကူစါယါဘျါအီၤဒီးကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်တဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢတၢ်ဆါတၢ်အိၣ်သး အဖီခိၣ်ဒီးနကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤတုၤလၢအ၀ံၤဒ်သရၣ်နဲၣ်လီၤ၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉနမ့တကူစါယါဘျါအီၤတုၤလၢအ၀ံၤဘၣ်န့ၣ်တၢ်ဆါမ့က့ၤကဲထီၣ်ကဒါသးန့ၣ်ကနးဒိၣ်န့ၢ်အလီၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ
ပလီၢ်–နမ့ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢတၢ်ဆါအံၤလံန့ၣ်တၢ်ဆါအတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ နခံကိၢ်က့ၢ်ဂီၤဒွဲပူၤတဖၣ်ကညိးႇဖိသၣ်လၢအိၣ်ဒၢလီၢ်ပူၤတဖၣ်တကၢဘၣ်ႇဒံၣ်ကျိၤပူၤအိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤလီၢ်အဃိ ဖိသၣ်လၢအိၣ်ဒၢလီၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤကျးတံၢ်သးတၢ်လီၢ်ကမၣ်သ့အဃိကြၢးပကူစါယါဘျါသးတုၤလၢအ၀ံၤတစုန့ၣ်လီၤႉ
(၃) သူၣ်ညိးသူၣ်ဘီတၢ်ဆါ(ဘံၤဃၢ်)
တၢ်ဆါအံၤနမ့ဖီၣ်ဘၣ်ထိးဘၣ်ဒီးၦၤလၢအိၣ်ဒီးသူၣ်ဘီတၢ်ဆါ(ဘံၤဃၢ်)အံၤအသွံၣ်ႇတၢ်အထံအနိလၢဟဲထီၣ်လၢမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤပူၤအံၤတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်နၤသ့၀ဲလီၤႉမိၢ်လၢအိၣ်ဒီး(ဘံၤဃၢ်)တဖၣ်မ့အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤအဖိတၢ်မ့တဆဲးန့ၢ်၀ဲဖိသၣ်ဂီၤက့လ့ဖိအံၤလၢကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်န့ၣ် ၄၀% တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤဖိသၣ်ဆံးဆံးဖိအကျါ(၄)ပူ(၁)ပူန့ၣ်...
“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့”တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၁)
ကသံၣ်ဒီသဒၢလၢပိ၁်မုၣ်ကိးဂၤဒဲးကြၢးဆဲး၀ဲတဖၣ်
ကသံၣ်ဒီသဒၢလၢပိ၁်မုၣ်ကြၢးဆဲး၀ဲလၢအတၢ်အိၣ်မူပူၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လီၤႉဒ်လၢပဖိသၣ်အခါတၢ်ပာ်ပနီၣ်အနံၣ်ပဘၣ်ဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢအိၣ်၀ဲအသိးဘူးထီၣ်လၢပနီၢ်ဒိၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢလၢပဘၣ်ဆဲးအီၤအံၤစ့ၢ်ကီးကအိၣ်၀ဲလီၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိပိ၁်မုၣ်တဖၣ်လၢအတၢ်အိၣ်မူပူၤန့ၣ်ကြၢးဆဲး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢဖဲလဲၣ်တခါလဲၣ်ႇဘၣ်မနုၤအဃိတဆဲးတသ့ဘၣ်လဲၣ်န့ၣ်ပကပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(၁) ကသံၣ်ဒီသဒၢ ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ် (မ့တမ့ၢ်) မုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤတၢ်ထူး ကသံၣ်ဒီသဒၢ(HPV)
တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဃးလိာ်သးဒီး(Human Papilloma virus-HPV) အံၤန့ၣ်လီၤႉနမ့ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢ(HPV)တၢ်ဆါဃၢ်အံၤန့ၣ်တၢ်ထူးကထီၣ်လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤအပူၤႇဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်သ့၀ဲလီၤႉတၢ်လၢက့ၢ်ဂီၤတၢ်ထူးအံၤဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤတဆီအဃိတၢ်လၢ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဒ်သိးၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်တၢ်ထူးသုတကဲထီၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ဒီသဒၢ၀ဲ(၉၀%)ညါဒီး ဒီသဒၢဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါ(၇၀%),ခံပူၤခဲစၢၣ်န့ၣ်(၈၀%)ႇဒၢလီၢ်ကျိၤခဲစၢၣ်န့ၣ်(၆၀%)ႇပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤခဲစၢၣ်(၄၀%)ဒီးကိာ်ပူၤခဲစၢၣ်တၢ်ဆါလၢအဂၤတနီၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်လၢ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်လၢအသးအိၣ်(၉)နံၣ်ဒီးအနံၣ်(၁၀)ဘၢၣ်စၢၤတဖၣ်စးထီၣ်ဆဲး၀ဲကသံၣ်အံၤသ့၀ဲဒီး ဆဲးန့ၢ်တုၤလၢ(၂၆)နံၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉ
ပလီၢ်–ကသံၣ်ဒီသဒၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤ နတၢ်မံဃုာ်ဒီးၦၤပိာ်ခွါမ့တအိၣ်နီတဘျီဒံးဘၣ်န့ၣ် နကြၢးဆဲး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤမိၢ်ဒၢဒီးၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါနးနးကျံၤကျံၤတဖၣ်အံၤတကြၢးအဆဲး၀ဲဘၣ်ႉ
(၂)တၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢ(Varicella)
တၢ်လၢတၢ်ထီၣ်ထါတၢ်ဆါအံၤအါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဖိသၣ်(၁၂)နံၣ်ဆူဖီလာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထီၣ်ထါ(chickenpox)အံၤ ကဲထီၣ်သးခီဖျိလၢ(Varicella-Zoster virus)အဃိန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤ တၢ်စးထီၣ်ဆဲးအီၤလၢ ဖိသၣ်အိၣ်(၁)နံၣ်န့ၣ်တဘျီႇ(၄)နံၣ်တုၤလၢ(၆)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤႉ
ၦၤလၢအဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ၦဲၤတဖၣ်တၢ်ထီၣ်ထါမ့ထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်ကတူၢ်ဘၣ်၀ဲပသိၣ်ညိးပသိၣ်တၢ်ခုၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါတမံၤမံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉပသိၣ်ညိးတၢ်ဆါအတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်အံၤကဲထီၣ်တုၤလၢသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ညါအဃိအရ့ဒိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢပနီၢ်ဆံးပဖိသၣ်အခါပမ့တဆဲးဘၣ်တၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢနီတဘျီဘၣ်ႇတၢ်ထီၣ်ထါစ့ၢ်ကီးမ့တထီၣ်ဘၣ်နၤတဘျီဘၣ်န့ၣ် နမ့အိၣ်ထီၣ်ဒီးနဟုးနသးအခါတၢ်ထီၣ်ထါကဘၣ်နၤတဆံးတက့ၢ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
နဒၢထီၣ်မ့အိၣ်(၁၃)နွံတနွံဒီးအနွံ(၂၀)အဘၢၣ်စၢၤမိၢ်မ့ဘၣ်တၢ်ထီၣ်ထါန့ၣ်(Congenital Varicella Syndrome) တၢ်ဆါအံၤကပၣ်န့ၢ်ဃုာ်ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်သီသ့၀ဲဒ်အမ့ၢ်ၦၤဖိသၣ်ဖးထီၣ်သီအံၤအမဲာ်ချံဂံၢ်ကစၢ်ႇအစုအခီၣ်အက့ၢ်အဂီၤတဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့သးဘၣ်ႇလၢအဘ့ၣ်လိၤန့ၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤလီၢ်အလီၢ်ႇအခိၣ်သၣ်ဃံကဆံးႇအခိၣ်နူာ်တတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးအါအါဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဲထီၣ်သးသ့၀ဲနၣ်လီၤႉတကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဟုးသးလီၤတဲာ်ႇအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတဘျီဃီလၢသံအံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတချုးလၢနအိၣ်ထီၣ်ဒီးနဟုနသးဒံးဘၣ်န့ၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဒီးကသံၣ်ကရၣ်ဒီး ကြၢးနဆဲးတၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉ
ပလီၢ်–ဖဲနဒၢအခါန့ၣ်(လ့ၤတက့ၤ)နဆဲးတၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢတန့ၢ်ဘၣ်ႉနဆဲးတၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢ ၀ံၤတလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ဒ်သိးပိာ်မုၣ်တဖၣ်အဟုးအသးသုတအိၣ်ထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ကဘၣ်သူ၀ဲ(တၢ်ထုးယုၤဖိ)တၢ်ဒီသဒၢဟုးသးအကျိၤအကျဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ
(၃)သမူးဖိႇ ကၠၢၤမၤ သမူးဖိႇ ခၣ်ဒ့ၣ်ဘိး ကသံၣ်ဒီသဒၢ(MMR)
(MMR)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤတၢ်ကဘၣ်ဆဲးအီၤဖဲဖိသၣ်(၁)နံၣ်တုၤလၢတနံၣ်သၢလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီႇ (၄)နံၣ်တုၤလၢ(၆)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤႉပနီၢ်ဆံးဖိသၣ်အခါပမ့တဆဲးဘၣ်အီၤဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇအပူၤကွံာ်တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်နၤမ့တအိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်နကြၢးဆဲး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်လၢ(MMR)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤတချုးနဒၢထီၣ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်နကြၢးဆဲးအီၤလီၤႉကသံၣ်ဒီသဒၢ၀ဲအံၤဒီသဒၢနၤတဂၤတကးဘၣ်အမဲာ်ညါဒီသဒၢဃုာ်စ့ၢ်ကီးဖိသၣ်လၢကအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤအံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်လၢတၢ်ထီၣ်ထါတၢ်ဆါအံၤအပူၤကွံာ်လၢညါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤၦၤသံကဲထီၣ်အါဒီးဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤခီဖျိကသံၣ်ဒီသဒၢအိၣ်ထီၣ်လံအဃိတၢ်ဆါအံၤကကဲထီၣ်အဂီၢ်လီၤစှၤ၀ဲဒၣ်ဒီဒူၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်လၢဖိသၣ်အဂီၢ်တၢ်ဆါအံၤမၤပျံၤမၤဖုးဖိသၣ်သးသမူသ့ဒံးအဃိဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဆူၣ်ချ့ကရၢ(WHO)စ့ၢ်ကီးလၢကမၤတဲာ်ကွံာ်သမူးဖိတၢ်ဆါအံၤအဂီၢ်ပာ်လီၤ၀ဲအကျိၤအကျဲမၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉလၢပနီၢ်ဆံးဖိသၣ်အခါပမ့တဆဲးဘၣ်သမူးဖိကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဘၣ်န့ၣ်ဖိသၣ်တဖၣ်အံၤအနီၢ်မ့ဒိၣ်ထီၣ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်ဒီးအဟုးအသးအဖိလၢအအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤ၀ဲအံၤကပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ကၠၢၤမၤ)သမူးဖိတၢ်ဆါအံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒ့ၣ်ဘိးတၢ်ဆါအံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်(paramyxo)(Rubula)အကလုာ်တခါဒီးကဲထီၣ်သးခီဖျိလၢ(RNA)တၢ်ဆါဃၢ်အကလုာ်လၢအိၣ်ဒီးအဘ့ၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤႉၦၤလၢအဒိၣ်တုၤခိၣ်ၦဲၤတဖၣ်ကတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဆါအံၤကနးဒိၣ်န့ၢ်ၦၤဖိသၣ်တဖၣ်သ့၀ဲလီၤႉတၢ်ဆါအတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်(၁၅%)ခိၣ်နူာ်သလီညိးႇ(၄%)န့ၣ်က၀ာ်ညိးတၢ်ဆါႇနၢ်ကုတအၢသ့၀ဲဒီးမ့မ့ၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ်ကဲထီၣ်ပၢၢ်တုၤလၢအဖိအိၣ်တသ့အဒံၣ်ချံညိးကဆါသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဒံၣ်ကညိး၀ဲသ့ဘၣ်ဆၣ်တမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်အံၤဘၣ်ႉ
ကၠၢၤမၤ သမူးဖိတၢ်ဆါ (မ့တမ့ၢ်) ၃ သီသမူးဖိတၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်ခီဖျိလၢ(Rubella virus)တၢ်ဆါဃၢ်အဃိဒီး...
လါမးရှး ၃၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် မၤခါထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဃိၣ်လိာ်ကျိကၢၢ်နံၤအံၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲဒီး လၢတၢ်လဲၤထီၣ်ခးဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် ပယီၤသုးသံ(၁၆)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲ ဖဲလါမးရှး ၃၀ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးလၢအဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤအကျါ(၅)ဂၤန့ၣ်ခီဃီၤ၀ဲဃိၣ်လိာ်ကျိလဲၤစံၣ်ထီၣ်၀ဲလၢယိၤကီၢ်တကပၤဒီး ခီဖျိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးအဃိယိၤဆှၢအီၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီ ဂီၤခီ ၅ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်လဲၤထီၣ်ခး၀ဲပယီၤသုးကလၢၤ၀ဲတံာ်တာ်၀ဲ(၄၅)မံးနံး ဒီး (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်မၤန့ၢ်၀ဲ(MA-1)၊(MA-2)၊(MA-4)(RPG-7)၊(၆၀ mm)ႇ စဲးလးဒီးစနဲးဖၢး ကျိခဲလၢာ်(၂၃)ခိၣ် တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါမၤန့ၢ်ဃုာ်၀ဲကျိချံခဲလၢာ်(၃၃၆၀)ဖျၢၣ်,စဲးကတိၤတၢ်ဒိၣ်(၂)ဖျၢၣ်ႇစဲးကတိၤတၢ်ဖိ(၂)ဖျၢၣ်ႇလီတဲစိ(၂)ဖျၢၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအဂၤတနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်လဲၤထီၣ်ခးမဲၤခါထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်မ့မ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီး (Force...
လါမးရှး ၃၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢကီးတရံးႇကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒံးအဃိ ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ် တုၤလၢခဲအံၤက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကြုၢ်တုၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်လါမးရှး ၂၅ သီတုၤလၢလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤ လၢမၠၣ်၀တံၣ်–ကီးတရံး–ကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤကျဲဒီတကျိၤ န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိ ကီးတရံးႇကြုၢ်တုႇမၠၣ်တ၀ံၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
“ၦၤအိၣ်ဖဲကြုၢ်တုတဖၣ်အံၤလဲၤစံၣ်အိၣ်လၢစွ့ၤဖၠူၤႇမနံၤကိႇကၠဲသ၀ီဒိၣ်ႇနီၤထဲၣ်ပၤႇနဘူတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉ ပယီၤသုးႇ(BGF)တဖၣ်န့ၣ်ကိၢ်သး၀ဲလၢၦၤကဟဲတ့ၢ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးမ့ၣ်ပိၢ်လၢဒြိမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်အဘၢၣ်စၢၤတနၣ်ရံၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႉမ့မ့ၢ်လၢပျီပူၤခီန့ၣ်တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကြုၢ်တုက၀ီၤဒ့ဖိလၢအဃ့ၢ်ထီၣ် တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢကီးတရံး၀့ၢ် ကီမူၣ်ႇကၠီၤစှၤကိႇစ့ၤကိႇစီၤဟဲႇတတၤကူႇယွၤသ့ၣ်သ၀ီကမျၢၢ်တကးဒံးဘၣ် အမဲာ်ညါ(မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်)တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤလီၢ်ကပၤစွ့ၤမၠၣ်နဒံၤတၢ်လီၢ်သီႇတိတတါႇမဲၢ်ကနဲႇကွ့ကလ့သ၀ီဖိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်အိၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးစံၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(၄)သီအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိမၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးဒီးကြုၢ်တုလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကအိၣ်အဂၤ(၁၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ညါဒီးကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးတၢ်အိၣ်ဆူအိၣ်ချ့အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တကီၢ်ခါခဲအံၤမၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးႇကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတန့ၢ်ဒံး၀ဲဘၣ် ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လ့ၢ်လိၤလ့ၢ်ထီၣ်က့ၤ၀ဲလၢမၠၣ်၀တံၣ်ႇထိၣ်ကီးကိႇနဘူႇထံၤလိၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမးရှး ၃၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်(KNP)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲအ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်ပူၤအံၤတက့ၤမၤနီၣ်မၤဃါသးလၢသုးမီၤစိရိၤတၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်ကရူၢ်အအိၣ်ဘၣ်ဒီးကအိၣ်ဆၢထၢၣ်တပူၤဃီဒီးကမျၢၢ်တုၤလၢသုးမိၤစိရိၤသနူလီၤၦီၢ်တစုအဂ့ၢ်န့ၣ် ပၣ်တံၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ထုးထီၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါ၀ဲလၢ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်အဒူၣ်(၄၀)လၢအတလဲၤမၤနီၣ်မၤဃါသး လၢသုးမီၤစိရိၤအကီၢ်စၢဖှိၣ်တၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်အအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤလံဒီ:ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လၢတၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခီၣ်မံရှၢၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ် ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(KNP)ပၣ်တံၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“စးထီၣ်မ့ၢ်လၢသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၣ်ပတမၤဘၣ်ဃးလိာ်သးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ႉမ့ကိးဟ့ၣ်ၦၤလီၢ်နါက့ပတမၤဘၣ်ႉတၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်မ့ကိး၀ဲနါက့ပတလဲၤထီၣ်ဘၣ်ႉပဆၢတဲာ်လီၤပသးလၢလ့ၤတက့ၤပတမၤဘူးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ႉၦၤမၤအၢမၤနးနၦၤကလုာ်ထဲထဲအံၤညါန့ၣ်ပကလဲၤပာ်ပနီၣ်အီၤတသ့ဘၣ်ႉလၢသုးမီၤစိရိၤသနူကလီၤၦီၢ်ကွံာ်အဂီၢ်န့ၣ်ပကအိၣ်ဆၢထၢၣ်တပူၤဃီဒီးကမျၢၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲလါမးရှး ၂၉ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖျိၤ–စှီၤဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်(PSDP)ႇကညီကလုာ်ဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်(KNDP)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤအံၤဒီးကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်(KPP)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ၀့ၢ်တကူၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်အံၤတဖၣ်န့ၣ် က့ၤမၤနီၣ်မၤဃါသးလၢသုးမီၤစိရိၤတၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်အအိၣ်ဒီးထဲဒၣ်(KNP)ပၣ်တံၣ်အံၤလီၤတက့ၤမၤနီၣ်မၤဃါအသးလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
“ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်အတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်အံၤပပာ်ပနီၣ်ဒီးသဂၢၢ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဒိၣ်မးလီၤႉပကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအ၀ဲသ့ၣ်ႉ ခါဆူညါလၢတၢ်ကလဲၤလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကျဲန့ၣ်စ့ၢ်ကီးပၣ်တံၣ်လၢအဟူးဂဲၤဖံးမၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ်ဒ်အံၤတဖၣ်ကဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်အဂီၢ်ပကဆဲးလဲၤအီၤလီၤႉတဘၣ်မ့ၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလၢသုးမီၤစိရိၤဟ့ၣ်လီၤယၤအံၤယမ့ဆ့ၣ်နီၤဘၣ်န့ၣ်၀ံၤလီၤဒ်န့ၣ်ဒုပတတူၢ်လိာ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ဘျီၣ်ဒိၣ်ခၢၣ်စးလီၢ်လံၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၁၅၊၂၀၂၀)တၢ်ဃုၢထၢအခါန့ၣ်ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်ခၢၣ်စးပတြီာ်တဖၣ်နုာ်လီၤဒိးတပြၢသးလၢတၢ်ဖးဟီၣ်က၀ီၤဘၣ်ထွဲအပူၤဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဖးနီၣ်ဂံၢ်စှၤဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်တကပၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်ဒီးကဆဲးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဟူးဂဲၤကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်အံၤဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၁၄)လါအီးကထိဘၢၣ်အခါန့ၣ်လဲၤမၤနီၣ်မၤဃါသးလၢကီၢ်စၢဖှိၣ်တၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်အအိၣ်ဒီးလၢကညီကလုာ်အဂီၢ်ဒ်သိးတၢ်န့ၢ်ပၢဘၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးခွဲးယာ်ဒီးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိခဲလၢာ်ကအိၣ်ဘၣ်ဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢအဂီၢ် ကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကလုာ်ဒူၣ်လၢအဂၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ပၣ်တံၣ်အတၢ်ပညိၣ်အပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လါမးရှး ၂၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လါလၢကဟဲတၢ်ကမၤဘူၣ်တါလါလီၤဘီလီၤမုၢ်အဂီၢ် စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမးရှးန့ၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤစိး စွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤ သူမှဲကျိကပၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်ကတီၤတ့ထီၣ်ဃာ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်လီၢ်အါတီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ စွ့ၤကိၣ်ကိၤ နံၣ်ထီၣ်သီပျီပူၤဒီးသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤန့ၣ် တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဃာ်၀ဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကလိာ်ကွဲထံသူၣ်ဖှံသးညီအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤႉ
“လၢနံၣ်ထီၣ်သီပျီမဲာ်ညါန့ၣ်ၦၤတ့ထီၣ်တၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲထံအလီၢ်ႉလၢသူမှဲကျိကပၤစ့ၢ်ကီးတလါအံၤၦၤစးထီၣ်တ့ထီၣ်လံမီၤနီၤႉတၢ်လီၢ်လၢၦၤတ့ထီၣ်တၢ်ကဂဲၤလိာ်ကွဲထံလီၢ်န့ၣ်(BGF)အိၣ်ခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီဒူၣ်ညါႉၦၤကဘၣ်လဲၤဂဲၤလိာ်ကွဲထံလၢနံၣ်ထီၣ်သီပျီမဲာ်ညါခဲလၢာ်လီၤႉတနီၤခီန့ၣ်ဘၣ်လဲၤလၢထံကျိကပၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤႉ
စွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤလၢကဟဲဘူၣ်တါလါအဂီၢ်ၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်မၤလိဃာ်၀ဲတၢ်ဂဲၤကလံၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢကဟဲဘူၣ်တါလါအံၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဘၣ်ပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်လၢဘူၣ်တါလါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤဘၣ်န့ၣ် (ကညီကီၢ်စဲၣ်)ပူၤဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်(facebook)ပူၤအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိးတနံၣ်အံၤဘူၣ်တါလါတၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲထံတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်၀့ၢ်ဒိၣ်၀့ၢ်ထီတၢ်လီၢ်လၢအဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်စးထီၣ်ရဲၣ်ကျဲၤတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဃာ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကသူၣ်ဖှံသးညီဂဲၤလိာ်ကွဲထံအဂီၢ်အိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ