လါမ့ၤ ၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၃), မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ်(၂၈)သီ အနံၤ, ဂီၤခီ(၁း၀၀)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၃)တီခိၣ်ရိၣ်မဲ သုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ထီၣ် မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲပယီၤသုးဟဲအိၣ်ဆီလီၤသးတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပယီၤသုးသံအကျါပၣ်ဃုၥ်သုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲတနံၤလါမ့ၤ(၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးကီၣ်ကးအပှၤလၢအမ့ၢ်ပယီၤသုးခီၣ်သုး(ခလရ-၆၀), ခလရ(၇၃) သုးပၥ်ဖှိၣ်လၢအဟဲအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲ နီၢ်ကိ(နောင် ကုန်း), ယ့တဲးကိ (ရင်းတိုက်ကုန်း), ယၣ်မၠိအီၣ်(ရန်မျိုးအောင်), နိၣ်ကျီၤ(ရွာကြီးအင်းကျွန်းကုန်း), တီၣ်စူး(တောင်စု)သ၀ီ သ့ၣ် တဖၣ်အပူၤအံၤ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၃)ဃုၥ်ဒီးသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်ဒုးမၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ထီၣ်ဒုးဝဲပယီၤသုးတၢ်လီၢ်လၢဟဲအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤအံၤပယီၤသုးတကပၤအသုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂)တဂၤ,သုးခိၣ်ယီၤတဂၤသံကွံၥ်ဝဲအသိးပယီၤသုးဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ဒီးပယီၤသုးတၢ် စုကဝဲၤပီးလီသ့ၣ်တဖၣ်အါမးအဂ့ၢ်န့ၣ်ဒ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိပယီၤသုးကီၣ်ကးလၢအဟဲအိၣ်ဆီလီၤသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်ဖဲကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိအဒူသ၀ီသ့ၣ်တဖၣ်အခိၣ်အဃၢၤအဃိဒူသ၀ီပှၤကမျၢၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဒီးဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူတၢ်လီၢ်အဂၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဝဲဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢတၢ်အကပၤကပၤအဂ့ၢ်မူကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢသရၣ်စီၤစံးပတြၢၤစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
သုးကီၣ်ကးအံၤလၢကထီၣ်မၤန့ၢ်ဒိၣ်စိက့ၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆) ကြုၢ်တု-ကီးတရံးကျဲအံၤအဂီၢ် ဖဲတနံၤအံၤ လါအ့ဖြ့ၣ် ၃၀ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် အသုးကျိၤဟဲထီၣ်အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးသုးတြိၤ(၂၂)၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤအံၤ ဖဲမဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီအနံၤန့ၣ် အဒုးယၤခိၣ်နၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟဲထီၣ်တုၤ၀ဲဖဲကြုၢ်တုသုးရ့ၣ်အံၤ၀ံၤလီၢ်ခံ စးထီၣ်ဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီန့ၣ်ခးလီၤ၀ဲဒၣ်ကျိဖးဒိၣ်တပယူၥ် ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အပှၤလၢအိၣ်ကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤအံၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်စးထီၣ်လၢဂီၤခီ ၆ နၣ်ရံၣ်န့ၣ်.လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢတၢ်လီၢ်တဘျုးတီၤ.ကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်အိၣ်ဟးထီၣ်၀ဲလၢ ကြုၢ်တုဒုးယၤတၢ်လီၢ်,(ခမရ-၅၄၅/၅၄၆),ကၠဲတတါတၢ်လီၢ်တဖၣ်န့ၣ်.ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲၥ်လၢနွါခၠၤကိသ၀ီ,လ့တဲၤ,ညံၤညၤသၤလ့,ငါတဲၤ, ယ့ၤပူၤကၠံ,ကီၣ်၀ါလဲၢ်,နီၤတမၤသ၀ီတကပၤန့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်ပှၤသ၀ီဖိတဖၣ်န့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤနုၥ်လီၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဟးပလဲၥ်သးလၢၥ်လံ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကြုၢ်တု ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၄၅/၅၄၆)အပှၤသုးဂံၢ်ဘါကအိၣ်လၢအဂၤ(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး အိၣ်ကတဲၤ ကတီၤထီၣ်သးလၢကလဲၤ၀ဲဆူအိတပ့ၤသ၀ီ(အုန်းတပင်)ဒီးနွါခၠၤကိ(နွားခြံကုန်း)သ၀ီတကပၤဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲဂီၤခီ...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ဖဲမဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ အနံၤန့ၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၄) ဒ၀ဲၢ်-ထံခံကီၢ်ဆၢဟီၣ် က၀ီၤ အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤနုၥ်လီၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့တၣ်ဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကရူၢ်ကရၢလၢအမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိးန့ၣ် ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲနုၥ်လီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်၀ဲအဂၤ(၂၀၀)ခိၣ်ဃၢၤဒီး အ၀ဲသ့ၣ်အံၤနီၤဖးလီၤ၀ဲသုးကျိၤ(၃)ဘိအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤတကးဒံးဘၣ် တကီၢ်ခါခဲအံၤ ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်ယီနသး စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“စှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤပှၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်ဘးလၢအကလးလံ.ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်တနီၤန့ၣ် လဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်လၢကီၢ်ဆၢတကပၤအိၣ်.မ့၀ံၤခဲအံၤန့ၣ်ထဲဒၣ်လၢမုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်တခါလီၤန့ၣ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်အဂၤ (၅၀၀၀)ဘျဲၣ်လံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးအံၤလၢကထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤ ထံထၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤလၢ ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးပၥ်ဖှိၣ် ထီၣ်န့ၢ်တ့ၢ်ဃၥ်၀ဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၉ သီအနံၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်မၤပှဲၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါအါအါဂီၢ်ဂီၢ် ဒ်အံၤလီၤ...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃၀ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၃)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်(၂၈)သီအနံၤ,ဖဲမုၢ်ထူၣ်(၁၁း၀၀)နၣ်ရံၣ် အဆၢကတီၢ်န့ၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ဒူသဝီပူၤဒီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲပူၤအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်သံကွံၥ်ဝဲ(၄)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၂)အကျါတဂၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဖိသၣ်(၁)နံၣ်(၈)လါတဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-လီၢ်ခၢၣ်သးထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲတနံၤအံၤန့ၣ် လီၤ.
ဘၣ်ထွဲပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤအံၤကဲထီၣ်အသးဖဲချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,မူကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ,လၢ နိၣ်ကျီၤသ၀ီ, မုၢ်ထီၣ်တီၣ် စူးသ၀ီ, မုၢ်နုၥ်တီၣ်စူးသ၀ီ, နိၣ်တီတၥ်သ၀ီ, စံၥ်ပီပီၣ်သ၀ီ, တမၣ်ခီသ၀ီ, ယၣ်မၠိအီၣ်သ၀ီ, နိၣ်ကူၤသ၀ီ, ယ့တဲးကိသ၀ီ, ငနွါဆ့းသ ၀ီ, အညၣ်စူးသ၀ီ, ကညီထံလီၤဃံၣ်သ၀ီ, ယွၣ်ကၠံအ့သ၀ီ သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤတဘျီဒီးဖဲ(ကညံၣ်တဲၥ်)သဝီအပူၤန့ၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ဘၣ်သံဝဲ(ယွၣ်ကၠံအ့)သဝီဖိ မီၣ်သ့စီၣ်အူ တဂၤဒီး ဘၣ်သံ(ကညံၣ်တဲၥ်)သဝီဖိ မခဲၣ်ဝ့, အူစ့ၣ်ယၣ်, ဒီၢ်အံးရွှၣ်ဝ့ (၃)ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအမဲၥ်ညါဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲ(ကညံၣ်တဲၥ်)သဝီဖိ အူအီၣ်မၠိတဂၤဒီးမမ့ၣ်သံၣ်ရံၣ်ထိ လၢအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၁)နံၣ်(၈)လါအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီဖဲကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲကမျၢၢ်ဟံၣ်စ့ၢ်ကီး(၄)ဖျၢၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးဖဲတနံၤဃီလါအ့ဖြ့ၣ်(၂၈)သီအနံၤလၢဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးဟဲတ့ၢ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢကၠိၣ်ခၠီၣ်, လ့လါစိၣ်, ခၠ့ၣ်တီၣ်ယၣ်, ယိၤသ၀ီ, ညီၣ်ခၠ့ၣ်တီး,...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃၀သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤဖီလၥ်(၂၀၂၄)(၂၀၂၅)နံၣ်ကၠိတၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ(၁၂)တီၤကၠိဖိလၢအဖျိထီၣ်ဝဲကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲးခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲ(၉၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤ(KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(၂၀၂၄)(၂၀၂၅)တနံၣ်အံၤကၠိတၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤဝဲၤကျိၤအတၢ်တီခိၣ်ရိၢ်မဲဖီလၥ်ကၠိ(၄၂)ဖျၢၣ်အပူၤ(၁၂)တီၤကၠိဖိမုၣ်ခွါ(၁၅၃၇)ဂၤနုၥ်လီၤဝဲတၢ်ဒိးစဲးဒီးဖျိထီၣ်ဝဲအဂၤ(၉၆၉)ဂၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဒ်(KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတနံၣ်အံၤကၠိတၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤတၢ်တၤအိၣ်ဝဲအါန့ၢ်နံၣ်လၢအပူၤကွံၥ်ဘၣ်ဆၣ်,ခီဖျိတဟ့ၣ်ဃၣ်တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်သးဆွံကတုၥ်ဒီးဖျိထီၣ်ဝဲဒ်အံၤအဖီခိၣ်မ့ၢ်တၢ်သူၣ်မံသးမုၥ်လီၤအဂ့ၢ်,(KECD)ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပီညါဝဲၤဒ့ခိၣ်နီၢ်နယူထဲဘၢၣ်ထိစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“တနံၣ်ညါအံၤတၢ်အိၣ်သးတၢ်တၤတၢ်ဒီးပှၤဒုအိၣ်အါန့ၢ်ဒံးနံၣ်လၢအပူၤကွံၥ်န့ၣ်ပတဲသ့လီၤ.ဟီၣ်ခိၣ်မဲၥ်ဖံးခိၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်ထီၣ်ဒီးသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဒုးသုးဟဲခးပကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤကျိဖးဒိၣ်ခးလီၤတၢ်လၢပအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤအဃိန့ၣ်,ပကၠိတနီၤနီၤဘၣ်စံၣ်ထီၣ်ဘၣ်အိၣ်ကဒုသးအိၣ်ဝဲတကးဘၣ်,ဘၣ်မၤလိဝဲတၢ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အပူၤလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်နါက့အဝဲသ့ၣ်တတ့ၢ်စၢ်လီၤဂံၢ်ဘါဘၣ်.အိၣ်ဒီးတၢ်သးဆွံကတုၥ်,တဟ့ၣ်တၢ်အဃၣ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်တုၤလၢနံၣ်ကတၢၢ်ဖျိထီၣ်ဝဲဒ်အံၤအဖီခိၣ်,မ့ၢ်တၢ်သူၣ်မံသးမုၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,(၁၂)တီၤကၠိဖိလၢအဖျိထီၣ်ဝဲပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခါဆူညါကဆဲးမၤလိအဂီၢ်အတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်အိၣ်ဝဲလၢကပတံထီၣ်ဝဲ(KECD)ဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့တၢ်ပၢဆှၢဖီလၥ်ပတီၢ်ထီပီညါကၠိဒ်အမ့ၢ်(HE-Higher Education),(Junior College),KarenTeacher Training College(KTTC),သ့ၣ်တဖၣ်ဃုၥ်ဒီးကၠိလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီး(KECD)ဒ်အမ့ၢ်Thanbyah College and Institutes(TCI),ဒီးချၢၣ်မုၢ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပီညါဝဲၤဒ့ခိၣ်နီၢ်နယူထဲဘၢၣ်ထိစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကီၢ်ရ့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်အပူၤတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၄)(၂၀၂၅)ကၠိတၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ(၆)တီၤ(၉)တီၤ(၁၂)တီၤကၠိဖိတၣ်ကနုၥ်လီၤဝဲပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲးအဂီၢ်ကၠိ(၂၂၂)ဖျၢၣ်,ကၠိဖိအဂၤ(၅၄၀၀)ဘျဲၣ်ဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲစရီအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်,ခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဃိနံၣ်ကတၢၢ်ပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲးအပူၤကၠိလၢနုၥ်လီၤက့ၤဝဲပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲအိၣ်က့ၤဒၣ်ထဲ(၁၃၈)ဖျၢၣ်ဒီးကၠိဖိအိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲအဂၤ(၃၈၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,(KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီး(၆)တီၤ,(၉)တီၤ,(၁၂)တီၤကၠိဖိအဂၤ(၃၈၀၀)ဘျဲၣ်လၢအနုၥ်လီၤဝဲပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်ဖျိထီၣ်ဝဲအဂၤ(၂၃၀၀)ဘျဲၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,(KECD)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤကၠိတၢ်မၤလိမၤဒိးတဖၣ်အပူၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤတၢ်ထီၣ်ဒုးဒီးဒြိမ့ၣ်ပိၢ်တၢ်ခးလီၤတၢ်အဃိ,(၂၀၂၄)နံၣ်လါယူၤတုၤလၢ(၂၀၂၅)နံၣ်လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤကၠိဘၣ်ဟးဂီၤဝဲ(၁၄)ဖျၢၣ်ဃၣ်ဃၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤတၢ်ထီၣ်ဒုးဒီးခးလီၤတၢ်အဃိ,(၂၀၂၄)လါယူၤတုၤလၢ(၂၀၂၅)နံၣ်လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤကၠိဖိမုၣ်ခွါဘၣ်သံဝဲ(၃)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲ(၁၅)ဂၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်(KECD)အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ကၠဲးထိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ်အပူၤ ခံသီတပယူၥ်ဃီပယီၤသုးကဘီယူၤ လဲၤတ့ၢ်လီၤ မ့ၣ်ပိၢ်(၃)ဖျၢၣ်အဃိ ရီဘၢၣ်ထူၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအါမးအသိးကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ လီၢ်က၀ီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ်အပူၤ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၇ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၀ အဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢဖွ့ဖူကၢ်ကရူၢ်ပူၤ ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ် တဖျၢၣ်လီၤ တဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢစွ့ၣ်ကဲယိ(ရွှေခဲရိုး)သ၀ီဃၢၤ အူ၀့ထိအရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအဃိ ရီဘၢၣ်ထူၣ်ကၢ်လီၤဟးဂီၤ၀ဲအထူၣ် (၁၀၀) ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤဖဲမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်မဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၈ သီဂီၤခီ ၁၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကဘီယူၤ လဲၤတ့ၢ်လီၤကဒီး၀ဲပီၣ်(၃၀၀)မ့ၣ်ပိၢ် ၂ ဖျၢၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢထံပူၤ၀ါသ၀ီဃၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ်...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်ထီၣ်အံၤတၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်၀ဲလၢကီးတရံး- ကြုၢ်တုတကပၤအဖီခိၣ် ပယီၤသုးအံၤလၢကဒီသဒၢလီၤက့ၤသးအဂီၢ်ဟံတၢ်ဒီသဒၢလၢကမျၢၢ်ဒီးတပျဲဟးထီၣ်၀ဲလၢ၀့ၢ်ချၢ လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိစံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါအ့ဖြ့ၣ်ထီၣ် ၁၀ ဘျဲၣ်အံၤ ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်လဲၤက၀ီၤခး၀ဲပယီၤသုးလၢအိၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အဖီခိၣ် ပယီၤသုးအံၤဒ်သိးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်နုၥ်လီၤဆူ၀့ၢ်ပူၤသုတန့ၢ်တဂ့ၤအဂီၢ် ဟံ၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ လၢကမျၢၢ်အအိၣ်ဒီးတပျဲ ဟးထီၣ်ကမျၢၢ်လၢတၢ်ချၢနီတဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ (KNLA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤအလီၤတံၢ်လီၤ.ပယီၤသုးတဲသီခါ,ပှၤ ကမျၢၢ်တဖၣ် လၢတဘၣ်လိၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢဘၣ်.သုမ့ဟးထီၣ်န့ၣ်ပအိၣ်တဘူၣ်လၢၤဘၣ်.ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်တဒုးဟးထီၣ်၀ဲနီတဂၤလၢၤဘၣ်.အဃိန့ၣ် အတဲပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်လၢမ့သံန့ၣ်ကသံဒ်သိးလီၤတဲ၀ဲဒ်န့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤသုးအံၤခီဖျိတပျဲဟးထီၣ်ကမျၢၢ်လၢတၢ်ချၢ,ဟံန့ၢ်တၢ်ဒီသၢလၢကမျၢၢ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကမၤဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးခဲအံၤခီဖျိတၢ်ဒုးကဆူၣ်ထီၣ်အဃိဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဘူး၀့ၢ်အခိၣ်အဃၢၤတဖၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲအိၣ်ထီၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲ၀့ၢ်အခိၣ်အဃၢၤအံၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး အပူၤကွံၥ်လါမးရှးအခါ ယွၤသ့ၣ်ကိ,တတၤကူ,ကီးနွဲၣ်သ၀ီလၢအိၣ်ကီးတရံး၀့ၢ်ဃၢၤအံၤ ပယီၤသုးနုၥ်လီၤဒွဲၣ်အူအီၣ် တ့ၢ်၀ဲကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီ,သီခါဖၠၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢယွၤသ့ၣ်ကိန့ၣ်ဒွဲၣ်၀ဲတအိၣ်တ့ၢ် နီတဖျၢၣ်လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲမဟါကၢၤလါမးရှးအခါန့ၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲပှၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီ,မ့မ့ၢ်လၢယွၤသ့ၣ်ကိသ၀ီပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးဒွဲၣ်၀ဲဟံၣ်,သီခါဖၠၣ်တအိၣ်တ့ၢ်နီတဖျၢၣ်လၢၤဘၣ်.တတၤကူဒီးကီးနွဲၣ်နါက့ဒွဲၣ်၀ဲခဲလၢၥ်လီၤ.မ့မ့ၢ်ယွၤသ့ၣ်ကိဒုတအိၣ်တ့ၢ်နီဖျၢၣ်လၢၤဘၣ်ဒွဲၣ်၀ဲခဲလၢၥ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ.
တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢကီးတရံးဒီးကြုၢ်တုတကပၤန့ၣ်တၢ်ဒုးဆူၣ်ထီၣ်၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်ဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ,ဟံၣ်ဃီ,သီခီဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဟးဂီၤအါမးအသိး...
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
လၢတၢ်ကကိးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢကသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ တၢ်ဆိ ကတီၢ်ဃၥ်ဝဲလၢ အသီ(၉၀)အတီၢ်ပူၤအဂ့ၢ် (THE WHITE HOUSE)ဘိးဘၣ်ရၤလီၤပၥ်ဖျါဃၥ်ဝဲဒီးအခဲအံၤ အသီ(၉၀)ပှဲၤထီၣ်လံ ဘၣ်ဆၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိတဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤနီတမံၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ် လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၅)နံၣ်,လါယနူၤအါရံၤ(၂၇)သီအပူၤ,အမဲရကၤထံကီၢ်ဆိကတီၢ်ကွံၥ်ဝဲတၢ်ကိးနုၥ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်တစိၢ်တလီၢ်ဆူအမဲရကၤထံကီၢ်ပူၤဒီး လၢအသီ(၉၀)အတီၢ်ပူၤတၢ်ကက့ၤထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤက့ၤဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအသီတဘျီဘၣ်ဆၣ် ကတီၢ်အံၤတၢ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်စံးဆၢနီတမံၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ် ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤကမံးတံၥ်နဲၣ်ရွဲၣ်သရၣ်စီၤပှဲၤစ့စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ် လီၤ.
"အသီ(၉၀)ဒုပှဲၤလံဘၣ်ဆၣ်သနါက့မ့မ့ၢ်ဘၣ်ဃးလၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲတခီန့ၣ်တၢ်သီၣ်တၢ်သဲတအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်. အဝဲန့ၣ်(UNH CR)စံးဘၣ်ပဝဲဒၣ်မီၤနီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲလၢမ့ၢ်ဘၣ်ဃးဒီးလၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲန့ၣ်တနၢ်ဟူတၢ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးဘၣ်အိၣ်ခိး ကနၣ်ကွၢ်ဒံးမီၤနီၤ. တၢ်စံးဆၢကဟဲလၢလါယူၤလံဧါ(မ့တမ့ၢ်)ကဟဲလၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤဧါန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်. မ့ၢ်ဘၣ်ထွဲတၢ်ဂ့ၢ်တ ထံၣ်လၢတၢ်ကကိးကဒါက့ၤပှၤဒဲကဝီၤဖိန့ၣ်(UNHCR)တန့ၢ်ဘၣ်တၢ်စံးဆၢနီတမံၤဘၣ်" အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်က စီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤဖိလၢအမံၤလီၤဘၣ်လဲၤသုးလီၢ်သုးကျဲၤဆူ ကီၢ်အမဲရၤကၤလၢအဘၣ်တၢ်ပတုၥ်ဃၥ်အီၤတဂၤစံးစ့ၢ်ကီးဝဲ လၢ "တၢ်ဟဲဒုးသ့ၣ်ညါပှၤတအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်. ပဝဲဒုပတနၢ်ဟူဘၣ်တၢ်လီၤတံၢ်နီတမံၤဒံးဘၣ်....
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက-၃)ဟီၣ်ကဝီၤ,ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤခီဖျိကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ် ဒိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢဒီးသုးကီၣ်ကးကလံၤကျါကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိဒူသဝီ(၇)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲလၢသဝီအပူၤဒီးဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူပှၢ်လၢ်ကျါအဂ့ၢ်န့ၣ်ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤ.
ပယီၤသုးအံၤစးထီၣ်သူဝဲကလံၤကျါကဘီယူၤဒီးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသဝီအပူၤအံၤစးထီၣ်လၢလါအ့ဖြ့ၣ်(၁၉)သီအနံၤအခါလံၤလံၤတုၤအခဲအံၤအဃိ(ကွ့ဆ့ၣ်)သဝီဃုၥ်ဒီးဒူသဝီဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤခဲလၢၥ်သဝီ(၇)ဖျၢၣ်,ကမျၢၢ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၄)ကထိဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢပဒိၣ်စီၤအဲၣ်ဖိစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
"မ့မ့ၢ်လၢ(ကွ့ဆ့ၣ်)သဝီတၢ်အိၣ်သးကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်စးထီၣ်လၢ(၁၉)သီအနံၤလံၤလံၤန့ၣ်ကမျၢၢ်ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဝဲဒၣ်လီၤ. တၢ် ထိၣ်ဒွးဝဲကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်ဒီးဒူသဝီန့ၣ်ကအိၣ်ဝဲ(၇)ဖျၢၣ်လၢဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲလီၤ. ကတီၢ်ခဲအံၤဘၣ်အိၣ်ကဒုဝဲလၢပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်န့ၣ်ကမ့ၢ်ဝဲသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤ,ဒြိ,ပယီၤသုးရ့ၣ်အိၣ်လၢသုးကလၢၤအပူၤဒီးခးစိကျိဖးဒိၣ်ကိးနံၤဒဲးလီၤ. ကမျၢၢ်လၢဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲအနီၣ်ဂံၢ်န့ၣ်ဒ်ပပှၤမၤသကိးတၢ်လၢတၢ်မၤပျီပူၤထၢမၤန့ၢ်ဝဲစရီအသိးန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်(၄)ကထိဘျဲၣ်လီၤ." အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒူသဝီလၢကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ(ကၠိခၠီ-ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢအမ့ၢ်ကျဲမုၢ်ခိၣ်သဝီ, လ့ၣ်ကလါ, စါဒွ့ကိ, ကွ့ဆ့ၣ်, ဖါဘီး, ဝီၢ်က့, ညီၣ်ခၠ့ၣ်ဒီၣ်သဝီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်ပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်ဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသး ဆူကစၢၢ်ခိၣ်တကပၤဒီးကမျၢၢ်ပှၤသဝီဖိထဲစှၤကိးဒူၣ်လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဆူခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
တုၤတကီၢ်ခါအခဲအံၤန့ၣ်ပယီၤသုးအံၤမ့ၢ်လၢသူဝဲကလံၤကျါကဘီယူၤတၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်တပယူၥ်ဃီအသိးမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်က့ၤဝဲဖဲမဟါအနံၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ခဲလၢၥ်ထီၣ်ဘးလၢအဖျၢၣ်(၄၀)ဘျဲၣ်အသိးကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးဘၣ်သံဘၣ်ပှၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါကမျၢၢ်ဒူဖိသဝီဖိလၢအဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်ကတီၢ်အံၤဘၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆိးလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး,တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘှီအပူၤအဖၢမုၢ်အမဲၥ်ညါကရူၢ်ကရၢလၢကဟဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်တအိၣ်နီတဖုဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်ကဝီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်မဲၥ်ညါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤပယီၤသုးကလၢၤတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ်(ကွ့ဆ့ၣ်)သုးကလၢၤအံၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA),တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးပယီၤသုးတၢ်စုကဝဲၤဒီးပယီၤသုးတၢ်သံတၢ်ပှၥ်တခီတၢ်ထၢစရီမၤလီၤတံၢ်အီၤတန့ၢ်ခဲလၢၥ်ဒံးဘၣ်ဒီးခီဖျိပယီၤသုးသူဝဲကလံၤကျါကဘီယူၤ,အသုးကလၢၤလၢအဂၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အိၣ်ဝဲခဲအံၤခဲအံၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၇သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်,
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၄)ဘျံးဒဝဲၢ်ဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တနီသရံးကီၢ်ဆၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤမီၣ်မ့ရှီဒဝဲၢ်ဝ့ၢ်တကူၣ်ကျဲတၢ်လီၢ်အပူၤ(ဟၣ်လံးကွံး)ပယီၤသုးကလၢၤအံၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲဖဲမဟါလါအ့ဖြ့ၣ်(၂၆)သီဟါခီအနံၤအပူၤအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဟၣ်လံၣ်ကွံးပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဝဲဖဲမီၣ်မ့ရှီသဝီဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤ,သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိကမီၤအလီၢ်ခံမ့ၢ်ဝဲသုးကလၢၤတဖျၢၣ်လၢမၤအၢမၤသီဝဲကမျၢၢ်ဒူသဝီလီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်ဒီးသုးကလၢၤအံၤအပူၤကွံၥ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်ဝဲအိၣ်တဘျူးဘျီလံဘၣ်ဆၣ်တဘျီအံၤမၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲလံအဂ့ၢ်,ဟီၣ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“သုးကလၢၤဝဲအံၤအပူၤကွံၥ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်မၤဝဲတဘျူးဘျီလံတန့ၢ်ဘၣ်.ဒီးပှၤဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်အဃိဖီၣ်ဒိသံသမံသမိးဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အါတလၢတုၤလၢဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်တူၢ်တပှဲၤအဃိန့ၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ဝဲဒီဒူၣ်ဒီထၢလီၤ.လၢသုးကလၢၤအဝဲအံၤအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤသးအိၣ်ဒီဒူၣ်လံလီၤ.အဃိန့ၣ်ခဲအံၤဒုတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်မၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲလံ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဟၣ်လံးကွံးပယီၤသုးကလၢၤအံၤပယီၤသုးအဂံၢ်ဘါကအိၣ်ဝဲ(၃၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်ဒီးတၢ်ထီၣ်န့ၢ်ကွံၥ်သုးကလၢၤအပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢပၥ်ဖှိၣ်တကပၤမၤန့ၢ်ဝဲပယီၤစုကဝဲၤကျိဖိအါန့ၢ်(၁၈)ခိၣ်အိၣ်ဝဲဒီးဖီၣ်ချူးဝဲပယီၤသုး(၁၅)ဂၤအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ကွဲၤကလုၢ်အတၢ်ရၤလီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီ,သုးကလၢၤအံၤဘၣ်တၢ်ထီၣ်ဒုးမၤန့ၢ်ကွံၥ်ဝဲလၢကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးရ့ၣ်(၁၂)သုးဒ့(၅),ထားဝယ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့(ဒဝဲၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးကရၢ)(TPLF),ထားဝယ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်(ဒဝဲၢ်ကလုၥ်ဒူၣ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်)(DNLA)ဒီးယ့ၣ်ဖၠူၣ်တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးတဖၣ်အဂ့ၢ်,ကွဲၤကလုၢ်ပၥ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိးဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသုးကီၣ်ကးအံၤဒ်သိးဒိၣ်စိဝဲကန့ၢ်အဂီၢ်မိတီၤကီၢ်ဆၢဆူတနီသရံးကျဲမုၢ်ဒီတဘိအပူၤမၤဝဲတၢ်ထီၣ်ဒုးစးထီၣ်လၢလါဒံၣ်စဲဘၢၣ်အခါလံၤလံၤအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲတုၤလၢအခဲအံၤအဖၢမုၢ်အသိးကၠီၣ်မဲတီၤဒီးဝ့ၢ်မတၤတကပၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်အိၣ်ဝဲအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.